مقالات > عوامل روانی تکفیر

عوامل روانی تکفیر

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۶/۲۷ تعداد بازدید: 48

تمايل به خشونت، حس قيام به زدودن منکرات از جامعه، انحصارگرايي، اقتدار گرايي،جذابيت تکفير به لحاظ مبرريت آن ، واکسينه کردن خوديها، حذف رقيبان، توجيه عقب ماندگيها و ارضاي روحيه جهادگري، پاي فشاري برعقايد خود،... 



تعصبات قومي وعربي، نوع تلقي اهل سنت از پيامبر (ص) و صحابه، ماجراجويي و جبران مافات، اينها همه عوامل رواني هستند که برخي از مسلمانان افراطي را به تکفير ديگران وامي دارند. اين نوشته بر آن است تا هر کدام از اين عوامل را مورد بررسي و تبيين قرار دهد.

مرتضي آقامحمدي

دانشجوي دکتري شيعه شناسي-دانشگاه اديان و مذاهب


مقدمه:

تکفير يکي از مشکلاتي است که از قرن اول دامنگير مسلمانان و جهان اسلام شد و سبب بروز جنگهاي بسيار و کشتارها و غارتهاي فاجعه باري در ميان مسلمانان و تفرقه و تشدد صفوف آنان گرديد. به جرات مي توان گفت که در آموزه هاي فقه کلامي و رواني  ونيز تجربيات تاريخي شيعه، تمايل به چنين اقدامي ديده نمي شود . مسئله تکفير و علل پيدايش آن را مي توان از ابعاد مختلف سياسي ، اجتماعي ، اقتصادي و نيز ديگر جهات مورد مطالعه قرار داد. يک دسته از اين عوامل ، انگيزه هاي رواني و بسترهاي اجتماعي  افرادي است که دست به تکفير ديگران مي زنند.

برخي عوامل رواني سبب مي شوند تا کساني گروه و جماعتي از مسلمانان را تکفير نمايند و نيز برخي عوامل رواني در جامعه مخاطب، موجب پذيرش چنين اقدامي مي گردد. در اين نوشته تلاش بر اين است که اين عوامل رواني و ذهني دخيل در مسئله تکفير، به طور استقرائي مورد مطالعه قرار گيرند.

تعريف تکفير:

به زبانی ساده می توان تکفیر را چنین تعریف کرد:

 

«نسبت دادن کفر به مسلمان یا اهل قبله»[1]

 

عوامل رواني تکفير در بين اهل سنت:

 

1- تمايل به خشونت:

 

برخي افراد به دلايل مختلف از جمله شرايط سختي که در آن تربيت شده­اند و مشکلاتي که با آن مواجه بوده­اند و رنجهايي که متحمل شده اند داراي شخصيتي خشن وجرم گرا هستند. به عنوان نمونه مي توان از ابومصعب زرقاوي ياد کرد. او در اوايل مسير زندگي پدر را از دست مي دهد و به بزه و مواد مخدر روي مي آورد تا اينکه در نوجواني زنداني مي شود و در زندان با جهادي هاي سلفي آشنا شده و مسير زندگي او تغيير مي کند[2]. او در بين جهاديون به شکلي افراطي ديگران را تکفير کرده و مي کشت تا جايي که اعتراض ديگر همفکران[3] خود را بر مي انگيزد.

 

2-حس قيام به زدودن منکرات از جامعه:

 

وقتي نمادهاي غربي و ضد ديني در جامعه شيوع پيدا کرد عده اي احساس خطر مي کنند و تصورشان اين است که دين خدا در حال تعطيل شدن و نابودي است و مي بايست براي نجات دين و جامعه کاري انجام داد.

 

 در چنين شرايطي در فضاي اهل سنت نوعا به مباحث آخرالزمان پرداخته مي شود و اين مسائل را نشان از آخرالزمان مي دانند و اين بدان معناست که بايد کاري کرد و درمقابل اين اتفاقات ايستاد. از ابتداي تشکيل عربستان سعودي جديد افرادي که با عبدالعزيز بودند محصولات و دستاوردهاي غربي و تکنولوژي مدرن را برنمي تابيدند و تفکر عبدالوهابي آنها همه اين امور را مصداق بدعت مي دانست تا جايي که عبدالعزيز مجبور به درگيري با آنها مي شود. در نهايت او مخالفان را وادار به سکوت مي کند و آنها هم به اين استناد که ما تکليف خود را انجام داده ايم و حال بايد از حاکم اطاعت کرد سکوت مي کنند اما بعد از گذشت تقريبا 30 سال مجددا اين احساسات انباشته شده در زمان ملک فيصل خود نمايي مي کند و  اين مخالفتها شروع مي شود تا اينکه به داستان جهيمان العتيبي و القحطاني و انتفاضه مسجد الحرام مي انجامد.

 

 شکل ديگر ازاين رفتار را مي توان در کلمات سيد قطب در کتاب تاريخ ساز خود، «معالم في الطريق» مشاهده نمود که او هم فساد  وفحشاي موجود را بر نمي تابد و در نتيجه همين امر سبب تکفير کساني مي شود که تن به چنين جامعه و زندگي داده باشند. گرچه شايد در ابتدا خود سيد قطب دامنه اين تکفير را وسيع نداند اما افراد بعدي که در خط فکري اوحرکت مي کردند افراطي تر برخورد کرده و آنچنان دامنه تکفير را باز کردند که جز خودشان مسلماني باقي نگذاشتند. شکري مصطفي نمونه چنين اقدام و تفکري مي­باشد.

 

3- انحصارگرايي (حق ديدن خود):

 

برداشتهاي کوته بينانه از متون ديني و آيات قرآني و نيز استناد به سيره صحابه به قشري گرايي خوارجي دامن مي زند. اين افراد تصور مي کنند فهم آنها از متن ديني در غايت درستي و حقانيت است و ديگران بر خلاف شرعيت عمل مي کنند پس به راحتي ديگران را مصداق *و من لم يحکم بما انزل الله فاولئک هم الکافرون*[4] مي دانند و کفر ديگران را اثبات مي کنند.

 

تکفيرديگران و تخريب آنان موجب شکوفايي حس تقرب به خدا درشخص مي شود. وقتي ديگراني که ادعاي اهل اسلام بودن دارند از اسلام بيرون رانده شدند درنتيجه تنها گزينه باقي مانده در تحت چتر اسلام خود من هستم.

 

 اين روحيه را مي توان به وضوح در کتاب «الجهاد الفريضة الغائبه» نوشته محمد عبدالسلام فرج، احساس نمود.

 

4- اقتدار گرايي:

 

شيعيان عدالت محورهستند و قسط و عدالت را هدف اصلي بعثت انبياء مي دانند.[5] الگوهاي ديني در ديدگاه شيعه مصاديق بارز عدالت هستند. امام علي (ع) با عدالتش معرفي مي شود و امام مهدي (عج) براي برپايي عدالت قيام خواهد کرد. حتي توقع شيعه از حاکم غير معصوم هم اجراي حد اکثري عدالت است. در طول تاريخ هم عمده قيامهاي شيعيان عليه حاکمان، در راستاي عدالت خواهي بوده است.

 

 اما در تلقي اهل سنت، که برگرفته از تاريخ اسلام است محوريت با مسئله اقتدار است. حاکم مطلوب و خوب کسي است که اقتدار بيشتري دارد و در بين خلفا و حکام صدراسلام هم آنهايي که قدرت و اقتدار بيشتري دارند از محبوبيت بالاتري برخوردارند. اين يکي از تفاوتهاي عمده در ميان شيعه و اهل سنت است.

 

با چنين ذهنيتي، تکفير ديگران و صدور حکم در مورد آنها نوعي حس قدرت و اقتدار به شخص مي دهد و موجب پيدايش نوعي احساس غرور و بزرگي در او مي کند. خارج دانستن ديگران از دين و قيام براي از بين بردن آنها ، شخص را در عداد بزرگان تاريخي خود قرار مي دهد. شايد اين يکي از مهمترين پس زمينه هاي ذهني جهاديون تکفيري در دوران معاصر ما باشد از حرکتهاي شکل گرفته درمصر تا جهاد در افغانستان و ديگر کشورها و بعد در عراق و سوريه. اين افراد با اين اقدامات تکفيري و جهادي خود را در صف صحابه و مجاهداني که سرزمينهاي ديگر را فتح کردندوموجب شکوه اسلام- در تلقي اينان- شدند قلمداد مي کنند.

 

بعد از داستان مشکوک يازده سپتامبر در آمريکا و طرح مسئله خاورميانه بزرگ توسط نئو محافظه کاران آمريکايي و حمله به عراق و افغانستان ، در شرايطي که بهت و ترس حکام عرب و جوامعشان را فراگرفته و با پيروزيهاي حزب الله لبنان در مقابل اسرائيل و قدرت نمايي شيعه و ايران، و تار و مار شدن مجاهدان القاعده و سر خوردگي جهان اهل سنت، ظهور ابومصعب زرقاوي در عراق و کشتار مردم بخصوص شيعيان توسط او و تعبيرات خاص او از شيعه به عنوان مجوس و کافر و عدو قريب، عملا او را براي طيف خاصي از جهان اهل سنت به يک قهرمان تبديل مي کند.

 

عمده افرادي که به اين گروهها ملحق مي شوند افرادي از طبقه پايين اجتماع هستند که راهي براي خودنمايي و جلب توجه ديگران به غير گرويدن به اين جريانهاي تکفيري ندارند.به عبارت ديگر اين تنها دريچه اي است که مي تواند به آنها شخصيت بدهد و حمايتهاي برخي دول عربي از آنان را جلب کند.

 

5- تکفير ،امري جذاب در فضاي فقرزده عربي نجد:

 

طرح ايده تکفيرِ باقي مسلمانان توسط محمد بن عبدالوهاب موجب استقبال ابن سعود  واطرافيان او مي­شود. از انگيزه هاي رواني اين افراد مي توان به مبرريت اين ديدگاه و فقر شديد حاکم برعرب نجد و نيز روحيه بسيار خشن  وستيزه جوي آنها ياد کرد.

 

 در شرايطي که اينان در فقر شديد مالي و فرهنگي به سر مي برند و مشکلات زندگي صحرا ،خود عامل خشن شدن رفتار و ذهن اين افراد است و درک بالايي هم از دين وجود ندارد ايده تکفير و مباح دانستن خون واموال ديگرمسلمانان و غير مسلمانان و عبيد واماء بودنِ مردان و زنانشان با آغوش باز پذيرفته و حمايت مي شود. اين تلقي که اگر کشته شوند در صف شهدا هستند و اگر پيروز شوند لذتهاي وسوسه کننده اي درانتظارشان خواهد بود از تلذذ بي حد وحصر از زنان گرفته تا غارت اموال و دارايي طرف مقابل، در نظر آنان مصداق عيني احدي الحسنيين محسوب مي شد.

 

6- تکفير ديگران براي واکسينه کردن خوديها:

 

با پيروزي انقلاب  اسلامي درايران ، موجي از اسلام خواهي در جهان اسلام برانگيخته شد. اقشار و احزاب مختلف از اهل سنت که تحت فشار استعمار و حاکمان ظالم و خود فروخته بودند رسيدن به الگويي اسلامي و ديني از حکومت را مانند رويايي شيرين ولي دست نيافتني مي ديدند. با پيروزي انقلاب در ايران بارقه اميدي در همه اين قلبها بر افروخته شد و خيل گسترده اي از جوانان و مذهبيهاي کشورهاي اسلامي علاقمند به ايران و انقلاب اسلامي شدند.

 

از همان زمان عمده تبليغات کشورهايي مانند سعودي در داخل عربستان و نيز در جهان اسلام متمرکز بر ضديت و دشمني با تشيع و ايران به عنوان مرکز ژئوپوليتيک شيعه شد و کتابهاي زيادي دراين راستا نوشته شده و در تيراژ گسترده اي توزيع شد. تلاش اينان براي جلوگيري از جذب شدن جوانان به تفکرات انقلابي و شيعي بود و از طرفي هر کسي را که قصد انقلاب و قيام عليه حاکمان داشت را متهم به شيعه بودن و شيعه گري مي کردند و اينگونه از خود دفع خطر مي نمودند.

 

 درچنين شرايطي تکفير شيعه موجب ثبات و پايداري اين قدرتها مي شد. بعلاوه با اين شگرد، نيروهاي مخالف و متخاصم داخلي را که از بدنه متعصب مذهبي بوده و هميشه هم وجود داشتند را مي توانستند در خارج مرزهاي خود به بهانه مبارزه با کفر، به تبليغ و يا قيام مسلحانه عليه کافران و منافقان مشغول نمايند.

 

بعد از پيروزي حزب الله لبنان در جنگ 33 روزه که موجب بهت و شگفتي جهان عرب شد و دلهاي بسياري از جوانان اهل سنت را شيفته حزب الله و شخص سيد حسن نصرالله کرد، باز هم چنان واکنشهايي از سوي سران و علماي تندرو سلفي شدت گرفت.

 

گاه برخي حکام عرب براي بسط روابط خود با دولتهاي غربي و براي خوش خدمتي بيشتر، در صدد همراه شدن با استعمارگران ومقابله با کشورهايي همچون ايران بر آمدند و تکفير هم بخشي از اين سناريو بود. گرچه صرف تکفير اهميتي براي غربيها نداشت اما از آنجايي که اين امر موجب منزوي شدن ايران و فکر شيعي در ميان ديگر مسلمانان مي شد مورد استقبال اين ابرقدرتها بود.

 

7- تکفير براي حذف رقيبان:

 

در چالشهاي فکري و سياسي و درتقابل منافع ، يکي ازشيوه هاي موثر براي کساني که برمذهبيها حکومت مي کنند استفاده از ابزار دين است. وقتي جامعه گرايشات مذهبي شديد دارد مي توان براي حذف دشمن و رقيب از ابزار دين استفاده کرد. نمونه بارز اين واقعيت را مي توان در درگيري «داعش» با «جبهه النصره لاهل الشام» دانست. زماني که محمد الجولاني که خود از نيروهاي ابوبکر بغدادي بوده عازم سوريه شده و بعد به «دولت اسلامي عراق» خيانت کرده – در تلقي ابوبکر بغدادي- و اعلام استقلال از آنها مي کند ، ابوبکر بغدادي براي حذف رقيب او را متهم به بيعت شکني و کفر مي کند و خون او را هدر مي داند و همين مجوز حمله و کشتن کساني مي شود که تا ديروز در کنار يکديگر عليه حکومت سوريه مي جنگيدند.

 

8- تکفير براي توجيه عقب ماندگيها و ارضاي جهادگري:

 

عقب ماندگيها، ناکاميها و مشکلات اجتماعي مسلمانان سبب شد تا برخي از کساني که از وضعيت موجود رنج مي بردند گروهي ديگراز مسلمانان و خوديها را – علاوه بر دشمنان خارجي- متهم نمايند تا هم بار گناه را به دوش آنان بياندازند وهم باورهاي خاص  آن گروه و  مکتب را تخريب کرده باشند. نمونه بارز اين رويکرد در سخنان ابن تيميه و متهم کردن شيعيان به از بين بردن خلافت بني عباس و همکاري با کفار مغول است. همين مطلب موجب مي شود او شيعيان را هم در عداد همان کفار مغول بداند[6].

 

در دوران معاصر سرخوردگيهاي تاريخي و حقارتهاي گوناگون سبب شد تا نوعي جهاد طلبي و قيام در ميان مسلمانان زنده شود. مصر بستر اين انگيزشهاست. ديدگاه سيد قطب در مورد جامعه جاهلي و کفر و سپس کتاب «الجهاد الفريضه الغائبه» که توسط محمد عبدالسلام فرج نوشته مي شود، عامل اصلي عقب ماندگيها و بدبختيهاي جهان اسلام را از خود مسلمانان مي داند و از آنان به «عدوقريب» يا «دشمن نزديک» تعبير مي­کند و جهاد با اينها را مقدم بر جهاد با «دشمنان دور» مي داند.

 

اين ديدگاه سبب مي شد تا با قيام عليه خوديها ، حس جهاد طلبي را در خود ارضاء کنند و خود را مجاهدان راه خدا بدانند و ديگران را متهم به کفرو بي ديني نمايند و علاوه بر اين، با دشمنان بزرگ هم روبرو نباشند. زيرا اگرقرار بود قدرتهاي غربي را دشمن رديف اول بدانند، از طرفي جهاد برايشان مشکل مي شد و دشمن قدرتمند به راحتي آنها را حذف مي کرد در حالي که جهاد با مسلمانان جهاد راحت تر بود و از طرف ديگر با تکفير مسلمانان و جهاد با آنها، در بسياري مواقع از طرف غربيها مورد حمايت قرار مي گرفتند و از کمکهاي مختلف آنها بهره مند مي­شدند.

 

10- پاي فشاري برعقايد خود:

 

يکي از ويژگيهاي دروني اسلام مقاومت و بقاي آن در در شرايط سخت و بحرانهاست . در دوران معاصر، «درميان اديان مختلف تنها اسلام بود که بر اصول خود و اصالتهايش پاي فشرد و در درون تمدن نوين هضم نشد و به معارضه اي رودر روي پرداخت تا لا اقل در قلمرو خود، حاکميت خوود را حفظ کند. ساختمان دروني اين دين به گونه اي است که معتقدانش رابه کوششي پيگير تحقق خود و طرد غير خود فرا مي خواند. يک مسلمان تا زماني که مسلمان  است موظف است به اصول و مباني خود پايبند باشد. اين لازمه فلاح  ورستگاري اخروي و عزت و سربلندي دنيوي اوست»[7].

 

همين مسئله از حيث رواني مي تواند در شرايطي که مسلمانان از ناحيه گروهي از خوديها احساس خطر مي کنند طرف مقابل را که تهديد تلقي مي­شود متهم به خروج از دين نمايند تا باور خودشان به عنوان باور اصيل و اسلامي حفظ گردد.

 

11- تعصبات قومي وعربي:

 

تعصب شديد عربها نسبت به قبيله خود در درون عربها و تعصب بر عربيت خود در مقابل غير عرب، از دير باز سبب وقوع اتفاقات ناخوشايند بسياري در جهان اسلام شده است. يکي از تلاشهاي جدي پيامبر (ص) تلاش براي زدودن اين عقبه فکري از ذهن اعراب بود اما رسوخ اين مسئله در اعماق ذهن عرب قوي تر از آن بود که به آساني حذف و برداشته شود.

 

 همين مسئله سبب مي شود که اعراب خود را مسلمان اصيل و درجه اول تلقي کنند و ديگر مسلمانان را دردرجه­اي پايين تر قرار دهند. اگرچه پيدايش مذهب تشيع ازخود جهان عرب و جامعه اسلامي آغاز مي شود اما بي شک ايران و به تعبيري جامعه عجم، فضايي مناسب براي گسترش معارف عاليه و حقه اهل بيت پيامبر (ص) بود تا جايي که گاه اهل سنت، مکتب تشيع را زاييده دست ايرانيان در صدد تخريب اسلام اصيل معرفي نمودند و شيعه را با عناويني همچون «مجوس» خطاب کردند غافل از اينکه ايران در ابتدا با اسلام سني آشنا شد و بيشتر نقاط ايران مکتب اهل تسنن را پذيرفت تا جايي که پنج کتاب از شش کتاب حديثي اهل سنت توسط ايرانيان نوشته مي شود[8]. اما رفته رفته در اثر آشنا شدن با مکتب اهل بيت (ع) ، آن را اصيل يافته و پذيرفت و مشکلات فراواني را نيز در اين راستا متحمل گرديد. حتي امروز هم جريانهاي تکفيري از ايران و تشيع با عنوان مجوس تعبير مي کنند[9].

 

12- نوع تلقي اهل سنت از پيامبر (ص) و صحابه:

 

شيعيان پيامبر خود را پيامبر دوستي و رحمت و عشق مي دانند و در تعاليم خود او را انساني دوستدار و عاشق انسانها معرفي مي کنند. کسي که وقتي دشمنانش او را مورد ضرب و شتم قرار مي دهند دست به درگاه الهي بلند کرده با لحني پراز محبت مي گويد خدايا اينان قوم من هستند و از روي جهالت چنين کردند پس تو بر آنان سخت مگير و عذابشان مکن![10] حتي در جايي که مجبور به جنگ است با اکراه چنين مي کند و تمام تلاش او براي جلوگيري از کشتن انسانهاست. مصداق بارز اين رويه در نوع اقدام ايشان در فتح مکه است.

 

اما در کتب روايي اهل سنت رواياتي وجود دارد که مي توانند چهره اي متفاوت از پيامبر (ص) و ديگر صحابه عرضه نمايند. اينکه پيامبر خودش را مامور به ذبح بداند و براي ذبح مخالفان خود مبعوث شده باشد[11]. وقتي اين آموزه ها در ذهن افراد مرتکز مي شود تمايل و گرايش به خشونت و تکفير ديگران در ميانشان شدت مي گيرد.

 

در نگاه شيعه ، محبت و عشق ورزيدن به خاندان نبوت و اولياي دين و سرايت دادن اين دوستي به بندگان مومن خدا، تاثير بسزايي در تلطيف روحيه آنان دارد،چيزي که قرآن از آن به عنوان اجر رسالت ياد مي کند. اما در تعاليم اهل سنت توجه چنداني به اين نکته وجود ندارد و همين مسئله ذهن افراد را براي تکفير و راندن ديگر مسلمانان و رفتار خشونت آميز با آنان مستعد مي کند.

 

13- ماجراجويي:

 

يکي از علل جذب تازه مسلمانان غربي به گروههاي تکفيري وجود روحيه ماجراجويي در جوامع غربي است. در فرهنگ غرب تمايل زيادي به ماجراجويي و انجام کارهاي پر خطرهست. عمليات اکتشاف غارهاي طولاني و مخوف ،سقوط از ارتفاع ، بالا کشيدن از يک آسمان خراش ، دست و پنجه نرم کردن با حيوانات خطرناک، شنا در ميان کوسه ها و ده ها و صدها نمونه ديگر از کارهاي پر خطري که انجام آنها در آن فرهنگ جذابيت خاص خود را دارد. يکي از زمينه هاي رواني وذهني تازه مسلمانان غربي براي پيوستن به گروههاي تکفيري و شرکت در عملياتهاي جهادي همين روحيه ماجراجويي در آنهاست.

 

 البته نبايد از نکته ديگري در مورد اين طيف غافل شد و آن عبارتست از تلاش آنها براي انجام جهاد و نوعي از خود گذشتگي براي جبران گذشته خود.

 

 

 

جمع بندي:

 

فقر اقتصادي و فرهنگي، عدم درک درست از دين، تفسير تاريخي دين و اقتدار گرايي، عقب ماندگي گسترده، انحصار گرايي، تعصبات قومي از مهمترين عوامل رواني و ذهني تکفير مي باشند. درک درست و واقع بينانه از پديده تکفير و ذهنيات تکفيريها، عدم تحريک احساسات مذهبي اين افراد، سعه صدر دربرخورد با ديگر مسلمانان، وحدت و تعاملات برادرانه در بين ساير مذاهب اسلامي و برخورد هوشمندانه علماي دين و نيز ديگر عواملي که ذکر نشد همگي مي توانند کمک شاياني به کنترل و محدود کردن پديده تکفير نمايند.

 

 

 

منابع:

 

1-         قرآن کريم

 

2-         «زمينه هاي تفکر سياسي در قلمرو تشيع و تسنن» ، محمد مسجد جامعي ، چاپ اول ، انتشارات الهدي، سال 1369

 

3-         ابراهيم نژاد، محمد، «داعش؛ دولت اسلامي عراق و شام» ، انتشارات دارالاعلام لمدرسه اهل البيت عليهم السلام

 

4-         ابن تيميه ، الفتواي الکبري، کتابخانه ديجيتال الشامله

 

5-         عبدالسلام فرج، محمد،  الفريضه الغائبه ، نسخه ديجيتال

 

6-         طبرسي، فضل بن حسن ، اعلام الوري باعلام الهدي، ناشر اسلاميه،1390 ق

 

7-         http://www.fahimco.com/ShowArticle.aspx?ID=3938

 

http://Arabic.cnn.com/middleeast/2014 ... -isisi-declares-caliohate

 

 

 

[1] -http://www.fahimco.com/ShowArticle.aspx?ID=3938

 

[2]-  ابراهيم نژاد، محمد، داعش، ص14 به نقل از ، Buruce Riedel, The search for AlQaeda p 89-90

 

[3] - همان ص 25 به نقل از : the Islamists and the Zarqawi factor , csis 22/6/2006

 

[4] - المائده (5) :44

 

[5] - الحديد(57):25: *لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْميزانَ لِيَقُومَ‏ النَّاسُ بِالْقِسْطِ ...*

 

[6] - الفتاوى الكبرى ص 286 و ص 288: « ولم يكن معهم (التتار) في دولتهم مولى لهم إلا من كان من شر الخلق إما زنديق منافق لا يعتقد دين الإسلام في الباطن ــ أي أن يظهر الإسلام ــ وأما من هؤلاء من هو شر أهل البدع كالرافضة والجهمية والاتجارية ونحوه ــ وهم أصحاب البدع ــ وإما من أفجر الناس وافسقهم وهم في بلادهم مع تمكنهم لا يحجون البيت العتيق وإن كان فيهم من يصلي ويصوم فليس الغالب عليهم إقامة الصلاة وإيتاء الزكاة ...و من دخل في طاعتهم الجاهلية وسنتهم الكفرية كان صديقهم ، ومن خالفهم كان عدوهم ، ولو كان من أنبياء الله ورسله وأوليائه» .

 

[7] -  مسجد جامعي ، محمد ، «زمينه هاي تفکر سياسي در قلمرو تشيع و تسنن»  ،ص 18

 

[8] - چهار کتاب شيعه و مولفين آنها عبارتنداز:

 

الف)اصول الکافي:محمد بن يعقوب کليني

 

ب)من لايحضره الفقيه : علي بن حسين بن بابويه قمي (صدوق)

 

پ) تهذيب الاحکام: محمد بن حسن طوسي(شيخ طوسي)

 

ت) الاستبصار: محمد بن حسن طوسي(شيخ طوسي)

 

هر سه عالم شهير نامبرده از ايران هستند. و اما صحاح سته اهل سنت عبارتند از:

 

الف)صحيح بخاري: محمد بن اسماعيل بخاري

 

ب) صحيح مسلم: مسلم بن حجاج قشيري نيشابوري

 

پ)سنن ابن ماجه: محمد بن يزيد بن ماجه قزويني

 

ت)سنن ابي داود: سليمان بن اشعث بن اسحاق سجستاني

 

ث)سنن ترمذي:محمد بن عيسي بن سوره

 

ج) سنن نسائي: احمد بن شعيب نسائي

 

هر پنج عالم اول از ايران بزرگ آن زمان هستند.

 

[9] - زرقاوي به کثرت اين تعبيررا به کار مي برد و نيز در بيانيه اعلان خلافت ابوبکر بغدادي از ايران و شيعيان به عنوان مجوس ياد شده است.http://Arabic.cnn.com/middleeast/2014 ... -isisi-declares-caliohate :

 

[10] -اعلام الوري باعلام الهدي ص 82

 

[11] -  استمعوا يا معشر قريش ، أما والذي نفس محمد بيده لقد جئتكم بالذبح -الفريضه الغائبه، محمد عبدالسلام فرج ص3

برگرفته از سایت: http://makhaterltakfir.com

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

القاعده و تروریسم مذهبی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

افغانستان و گروه طالبان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام

جهانى شدن و القاعده

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

القاعده

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

سلفیه درباری

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

طالبان؛ دین و حکومت

جریان شناسی القاعده

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانی مذهبی و قومی طالبان

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

بدعت در دین

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

آشنایی با مکتب سلفیه

سلفیه و تقریب

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

لشگر جهنگوی

تاریخ وهابیت

وهابیت در آیینه تاریخ

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

نظری بر تاریخ وهابیت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

نگاهی بر وهابیت

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مباني اعتقادی داعش

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

افترائات وهابیت علیه شیعه

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

تبرک و استشفا به آثار اولیا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

کتاب شناسی تکفیر

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

سونامی تکفیری در جهان بشری

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

اجتهاد از نگاه وهابیون

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

بدعت از منظر وهابیان

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

صحیحین و نفی تکفیر

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

تکفیر از دیدگاه سید قطب

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

تکفیر از دیدگاه قرآن

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

تکفیر

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

روش های تبلیغی وهابیت

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

وهابیت و تخریب قبور

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

عبور از «خاورمیانه جدید»

فتنه و هابیت

وهابيت از نگاهي ديگر

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

سفر وهابیت به مصر

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

سلفيان

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

تکفیر گذشته، حال، آینده

شباهت وهابی ها با خوارج

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

فتنه تكفير

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

جهاد در اندیشه سید قطب

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

آسيب‏ شناسى جريان‏هاى تكفيرى و ...، از منظر مقام معظم رهبرى

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

زمینه های تاریخی سلفیه

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر در روایات نبوی (3)

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

ابوبكر بغدادی

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تکفیر در آیات و روایات

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

جریان شناسی وهابیت مصری

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

الگوی سازمانی القاعده و داعش

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

جهادی‌های جدید کیستند؟

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

ابومصعب زرقاوي و داعش

موافقين و مخالفين خلافت داعش

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

دشمن نزدیک و دور

جریان شناسی سلفیگری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

داعش خوب داعش بد

دموکراسی

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

عقل از منظر وهابیان

جریان های تکفیری عراق

بن بست خلافت با اندیشه داعش

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

آینده جنبش های اسلامی

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

جوانان يهودی در صف داعش

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

استراتژی داعش در عراق و شام

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

ظهور داعش در شبه‌ قاره

پاسخ به شبهات جهاد

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 1

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

حزب التحریر در آسیای مرکزی

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

احزاب سلفی در مصر

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

سلفی گری در مصر و دوره جدید

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

آينده داعش در عراق

جهان از نگاه داعش

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

ظهور و افول القاعده در عراق

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

رقابتى براى هويت و شناسه‏

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

عزاداری بدعت یا سنت

توحید و شرک

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

عوامل روانی تکفیر

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

تکفیر اهل قبله

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

عربستان معمار جنایت و مکافات

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

داعش در مسیر القاعده شدن

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

تکفیریها در انگلستان

کودتا در داعش

فرا واقعیت بنا العابد!

خاورمیانه و جنگ های دینی

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

فعالیت وهابیت در جهان

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر در جهان اسلام

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

نگاه داعش به مهدویت

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

عقل از دیدگاه سلفیه

عبادت

سب الصحابه

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

افغانستان در دوران پساطالبان

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش