مقالات > فعالیت وهابیت در جهان

فعالیت وهابیت در جهان

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۶/۲۵ تعداد بازدید: 67

وهابیت در بیشتر کشورهای اسلامی فعالیت تبلیغی دارند و خطرناکتر این است که برای تبلیغ از طرفندها و روشهای جدید استفاده می‌کنند.



 آنها با تحریک اهل سنت و جذب آنها به خود و مطرح کردن اقوال شاذ به عنوان نظر شیعه، عوام گرایی و تبلیغ عرفی، سرمایه گذاری در خدمات خیریه، دعوت چهره به چهره و دیگر راههای کار آمد تبلیغی برای جذب مردم به خود استفاده می‌کنند.در این مقاله روشهای تبلیغی وهابیت در جهان بررسی شده است.

نويسنده : علی زاهدی

رويكرد شناسي تبليغ در وهابيت

وهابيت به كمك ثروت قابل توجه در اختيار خود و بهره‌گيري از ابزارها و روش‌هايي كه به خدمت گرفته است و همراهي‌هايي از سوي بنگاه‌هاي عظيم تبليغاتي نظام سلطه در كنار خود مي‌بيند، هجمه گسترده‌اي را بر انديشه‌ها و باور‌هاي ديني اصيل اسلامي تحميل نموده است. آنچه خطر اين تهديدات را روز افزون پر رنگ مي‌كند تغيير سياست‌ها، رويكردها و روش‌هاي تبليغي وهابيت از حالتي افراط‌گرايانه و تعصيب آميز به وضعيتي تساهل آميز و همراه با لحاظ اقتضاي شرايط زماني‌ـ مكاني و نوع مخاطب است. هر مقدار ناسزاگويي هاي گذشته اثر معكوس بر مخاطبين مي‌گذاشت، غير مستقيم گويي و انعطاف و نرمي در كلام امروز آنان براي مخاطب ابهام آفرين و شبهه‌زا خواهد بود و آنان را به اهداف خود نزديك‌تر خواهد ساخت. در نگاهي جامع‌تر مي‌توان رويكرد هاي وهابيت را به سنتي و مدرن تقسيم نمود، با اين حال در هم تنيدگي روش‌هاي قديمي و جديد آن‌ها مانع از آن مي‌شود كه در اين متن بتوان تفكيك جدي ميان آن‌ها قائل شد. در ادامه به برخي‌ رويكرد‌ها و سياست‌هاي تبليغي وهابيت اشاره مي‌شود.

شايان ذكر است كه موارد پيش رو، حاصل استقراء نظرات و تجربيات عالمان و انديشمندان برجسته شيعه از مواجهات خود با وهابيت است. به علت رعايت اختصار، حتي المقدور از ذكر مصاديق هر يك از اين رويكرد‌ها خودداري شده است و  اين در حالي است كه مي‌توان صفحات بسياري را به ذكر استنادات اين موارد اختصاص داد.

1. ائتلاف و همگرايي استراتژيك و منفعت طلبانه با اهل سنت

واقعيت اين است كه وهابيت در ذات خود، فاقد هر گونه تحمل ديدگاه‌هاي مخالف، حتي در ميان قاطبه اهل سنت است. تكفير علماي برجسته‌اي از اهل سنت و تحريم آثار مهمي از تراث عامه، گواهي بر اين مدعا است. اين تنافر و ضديت كه در بدو پيدايش اين فرقه بسيار پر رنگ و نمايان دنبال مي‌شد، امروزه جاي خود را به يك تغيير استراتژيك منفعت طلبانه و مصلحت جويانه داده است. عصر ارتباطات و رسانه موجب گرديده كه افراط گرايي وهابيت برجسته شده و بقاي اين جريان را به مخاطره اندازد. به ويژه آنكه ضعف و خدشه غير قابل پنهان سازي برخي اعتقادات و رويكرد هاي كلامي آنان، خطر انزوا و حذفشان را تقويت كرده است. بدين منظور سياستگذاران و طرح ريزان اين فرقه، در يك چرخش مصلحتي، رو بناي اقدامات خود را به گونه‌اي تنظيم كرده‌اند كه حداقل اختلاف و تضاد را با ديدگاه‌هاي عامه داشته باشند. آنان در تلاشند تا با كذب، شايعه و بزرگ نمايي، تشيع را دشمني مشترك، خطرناك و هول آفرين براي اهل سنت و وهابيت جلوه دهند. اين دشمن تراشي وهابيت را از موضع انزوا خارج ساخته و ائتلافي استراتژيك با اهل سنت را به دنبال خواهد داشت. بودجه‌هاي هنگفت در اختيار وهابيون و امكانات گسترده در خدمت آنان، منافعي را براي اهل سنت و ترويج انديشه‌هاي كمتر زاويه دار آنان با وهابيت موجب خواهد شد و امتيازاتي را به ارمغان خواهد آورد. گرچه در دراز مدت، وهابيت اميد واهي دارد كه از گسترش روز افزون شيعه كاسته و در فرصت مقتضي و با فراغ بال بتواند به سراغ نبرد با آنچه بدعت‌هاي اهل سنت مي‌داند برود. به عنوان شاهدي بر اين مطلب مي‌توان به نام گذاري كتب به صورتي كه ملهم وحدت اعتقادي وهابيت با اهل سنت باشد اشاره نمود. مثلاً كتاب‌هاي «معتقدات اهل الاسلام» و يا «عقيده اهل السنه والجماعه» در زمره منشورات وهابيت هستند كه همين القاي اشتراك اعتقادي آنها با اهل سنت را پي جويي مي‌‌كنند.

2. استخراج مطالب ضعيف و شاذ و بيان آنان به عنوان نظر مشهور علماي شيعه

روايات ضعيف و شاذ، از سوي آنان از كتب شيعه استخراج گرديده و با پردازش و بزرگنمايي، به عنوان نظري مقبول و مشهور بازتاب داده مي‌شود. استناد به افراد ضعيف و علماي داراي نظرات مخالف با راي مشهور و ادعاي همراهي جمهور شيعه با اين آراء از رويكردهاي مورد پيگيري‌ وهابيت، جهت ارائه تصويري مخدوش از تشيع است. به طور مثال مي‌توان به انتساب نظريات شاذ مرحوم محدث نوري در مورد تحريف قرآن به جمهور شيعه اشاره نمود. از ميان علماي معاصر نيز فتاوي برخي از علما و مراجع تقليد با همين رويكرد برجسته شده به عنوان نظر شيعه بازتاب داده شده است.

3. عوام‌گرايي و طرح مباحث عرفي

نگاهي به نامه‌ها و خطابه‌هاي محمد بن عبدالوهاب نشان مي‌دهد كه مهم‌ترين عامل موفقيت وي در مقايسه با ابن تيميه را نمي‌توان محتواي مطالب ارائه شده از سوي او دانست زيرا وي چيزي بيش از پيشينيان خود و ابن تيميه بيان نكرده است. اما علت آن كه ابن تيميه در جريان سازي اجتماعي نتوانست موفقيتي به دست آورد و برعكس آن، محمد بن عبدالوهاب توفيقات چشمگيري را در همراه سازي اقشار مختلف مردم كسب نمود، عرفي‌گرايي و سخن گفتن به زبان عامه مردم و ساده گويي محمد بن عبدالوهاب بود. وي بسيار عوامانه و همانند خود مردم صحبت مي‌كرد و لذا توانست اقبال عمومي را با خود همراه سازد و اثر گذار باشد. به نظر مي‌رسد كثرت طرح برخي مباحث عرفي در ميان قشر عوام جوامع شيعي و سني نشانگر آن باشد كه وهابيت پس از مواجهه با ناكامي‌هاي حاصل از مكاتبات گفتمان‌ها و مناظرات با علماي برجسته شيعه و اهل سنت و عدم كسب توفيق در اقناع قشر نخبگاني جوامع نسبت به باور داشت‌ها و عقايد افراطي خود جامعه مخاطب خود را به سطح عامه مردم تنزل داده‌اند. در اين عوام گرايي، استدلال و برهان، جاي خود را به جدل و مغالطه داده است و به جاي زبان علمي از ادبياتي عامه پسند براي القاي مفاهيم مورد نظر استفاده مي‌شود. اين رويكرد توانسته است نظر مساعد برخي از لايه‌هاي داراي سطح نازل‌تر آگاهي و بينش نسبت به معارف ديني از ميان اهل سنت و شيعه را جلب نموده و يا دست كم شبهاتي را در ذهن آنها پديد آورد. از باب نمونه مي‌توان به بحث‌هاي نام گذاري و نيز ازدواج فرزندان ائمه(ع) به نام‌هاي مشابه نام خلفا و نيز ازدواج فرزندان آنان با خلفا و افرادي هم راستاي مكتب آنان اشاره كرد.

وهابيت، اين مباحث را كه داراي بستر تاريخي است و صحت و سقم و نيز كم و كيف آنها مي‌بايست با روش تاريخي مورد بررسي قرار گيرد، به مباحث عرفي بدل كرده است و آنان را در ادبياتي متناسب با فرهنگ و سنت امروز با زباني عامه پسند با مسأله حب و بغض گره زده و غرض ورزانه آنها را مصادره به مطلوب مي‌كند.

4. سرمايه‌گذاري بر روي احصاء و آموزش شيوه‌هاي برقراري ارتباط مؤثر

يكي از رويكرد‌هاي وهابيت، تمركز و سرمايه‌ گذاري بر فراگيري و به كارگيري شيوه‌هاي برقراري ارتباطي كار آمد و موثر است. جايگاه به ظاهر رفيع اصل امر به معروف و نهي از منكر در ميان اعتقادات يك وهابي، منجر شده است كه مسئوليت پذيري جدي در تبليغ و دعوت ديگران به آراء و باور‌هاي وهابيت، به يكي از دغدغه‌هاي ذهني وهابيت بدل گردد.

گرچه تندخويي، تعصب و جمود، در گذشته موجب شده بود كه برخوردهاي خشن و جاهلانه هيئت‌هاي امر به معروف در مشاهد شريفه، به عاملي براي طرد زائرين بيت الله الحرام تبديل شود، ولي امروزه به روشني قابل مشاهده است كه سرمايه گذاري ويژه‌اي براي جذب زائرين غير شيعي كشور‌هاي اسلامي صورت گرفته و تلاش‌ دارند خود را به عنوان سمبل، نماد و الگوي جهان اسلام معرفي نمايند.

برخي زوّار كشور‌هاي كمتر توسعه يافته اسلامي در مواجهه با ظاهر گرايي وهابيت و توسعه ظاهر شهر‌هاي مكه و مدينه و در خلاء الگويي بديل، به الگو گيري از باور‌ها و سلوك اين فرقه پرداخته و مدينه فاضله را، جامعه‌اي ساخته بر تفكرات وهابيت مي‌پندارند. شرايط مساعد جغرافيايي و سيطره بر قلب و مركز وحدت بخش امت اسلامي و در كنار امكانات و تجهيزات مادي، موجب شده است تا اهتمام جدي نسبت به تبليغ و دعوت، با استفاده از روش‌هاي كار آمد برقراري ارتباط موثر صورت پذيرد. در كنار مراكز مهم تبليغي هم چون تشكيلات «جماعت تبليغ» و «الرابطه الاسلاميه» برگزاري دوره‌هاي تخصصي و دعوت در سطوح عاليه تحصيلات ديني بر كيفيت بخشي و ارتقاء سطح اين تبليغات افزوده است.

امروزه ما شاهد آن هستيم كه برخي محصولات و آثار تبليغي آنان داراي ظواهري متناسب با ذائقه‌هاي مخاطب خاص آنان است و طبائع و سلايق را در توليدات خود ملحوظ مي‌كنند. به طور نمونه، كتاب تبليغي مهمي به نام «دو صد سؤال» از سوي وهابيون به طور گسترده‌ ميان زائرين ايراني توزيع مي‌شد. اين كتاب كه با ادبياتي ضعيف و غير سليس نگاشته شده بود، مجددا چاپ و با ادبياتي روان، عنواني مناسب‌تر و با ظاهري‌ زيباتر در حجمي گسترده‌تر از گذشته توزيع مي‌شود. اين تغيير، ناشي از درك ضرورت توجه به ذائقه و سلايق مخاطب است.

5. كاستن از حساسيت‌هاي مخاطب با بكارگيري مباني و مظاهر شيعي

از ديگر رويكرد‌هاي تبليغي وهابيون كه در ساليان اخير شيوع بيشتري يافته است، پرهيز از بيان صريح اعتقادات، بدون مقدمه چيني قبلي است. وهابيت دانسته است كه ابراز صريح اعتقاداتش بواسطه تنافر با مباني عقلاني و آميخته بودن با جمود و تعصبات جاهلي، واكنش مخاطب را برانگيخته خواهد كرد. بدين جهت است كه ديگر هم چون گذشته، مكتب اهل بيت(ع) را تخطئه نكرده و در مقابل تلاش مي‌كند تا در پوشش نام‌ها و ظواهر شيعي، طليعه هجوم خود را سامان داده و در ادامه آراي خود را در لفافه و با كمترين تنافر جدي با ذائقه مخاطب عرضه نمايد.

برگزيدن نام‌هاي شيعي براي نويسندگان، انتخاب عناوين كتاب با بهره‌گيري از اصطلاحات رايج در مكتب تشيع و... از جمله اين اقدامات است. مهم‌تر از اين ظواهر شكلي، تلاش آنان براي نفوذ و رسوخ در باور‌هاي مخاطب شيعي خود از همان مباني مورد پذيرش او است. وهابيت تلاش مي‌كند با عنايت به اهميت جايگاه اهل بيت(علیهم السلام) در گفتمان شيعه، خود را محب و پيرو راستين ائمه اطهار(علیهم السلام) جلوه داده و اين گونه وانمود مي‌كند كه ميان شخصيت حقيقي آن بزرگواران با آن چه در طول تاريخ تشيع از آنان تصوير شده است، تفاوت‌هاي ماهوي وجود دارد.

بدين منظور با تكريم جايگاه غير قابل انكار و مكانت علمي، اخلاقي و ديني ائمه اطهار(علیهم السلام) به ويژه اميرالمؤمنين(علیه السلام)، امام باقر(علیه السلام) و امام صادق(علیه السلام) به مخاطب خود اين گونه القا مي‌كنند كه آن ذوات مقدس، معاضد و ياريگر مكتب خلفا بوده و نه تنها با آنها خصومتي نداشته‌اند، بلكه محب و دوستدار تمامي صحابه و خلفاي راشدين بوده‌اند.

در اينجا است كه با بيان شبهات و برخي روايات مجعول وفراز‌هاي تاريخي تحريف شده تلاش مي‌كند از همان مجراي محبت شيعيان به اهل بيت(علیهم السلام) وارد شده و محبت را فاقد محتواي راستين و تهي از حقايق نمايد. آنها حتي پا را فراتر از اين گذاشته و نظريات خود را منتسب به ائمه(علیهم السلام) جلوه داده و به تشكيك در تصور فرد شيعي از اهل بيت(علیهم السلام) اقدام مي‌كنند. نگارش كتبي هم چون: حقيقت توحيد از ديدگاه ائمه، اهل بيت از خود دفاع مي‌كنند و ... در همين راستا قابل تفسير است. برخورد گزينشي با منابع و كتب شيعي و تقطيع منفعت طلبانه بخش‌هايي از آن و در نتيجه استناد دادن مطالبي خلاف واقع به معصومين(علیهم السلام) و علماي نامدار شيعه، از ديگر اقدامات وهابيون براي كاستن از حساسيت مخاطبان است.

6. سرمايه گذاري بر فعاليت‌هاي خدماتي و خيريه‌اي

وهابيت با كپي‌برداري از اقدامات خيريه‌اي و خدماتي مسيحيت تبشيري در سراسر دنيا كه مي‌توان آنرا در زمره مهم‌ترين عوامل گسترش مسيحيت نيز در اقصي نقاط جهان بويژه مناطق محروم دانست، به ايجاد مؤسسات خدماتي اهتمام جدي نموده است. تأسيس بيمارستان‌هاي مجهز، مراكز رسيدگي به امور ايتام و محرومين، ايجاد مدارس و ... در همين راستا قابل تفسير است. خدمات رايگان يا كم هزينه اين مراكز به محرومين و درماندگان جوامع، وهابيت را به عنوان يك نجات بخش رهايي دهنده از رنج‌ها در اذهان نيازمندان جلوه‌گر مي‌سازد. اعطاي كمك‌هاي مالي به خانواده‌هاي كم بضاعت و يا پرداخت مبالغي در قبال تغيير آئين و پذيرش باور‌هاي وهابيت، از ديگر اقدامات اين فرقه براي توسعه جمعيت خود مي‌باشد.

7. تكيه بر دعوت چهره به چهره

انتقال احساسات و عواطف و برقراري ارتباطي پويا در ديدارهاي حضوري، موجب شده است كه تبليغات چهره به چهره از رويكردهاي مهم وهابيت دانسته شود. بدين منظور مبلغين وهابيت كمترين امكانات و معمولاً با حداقل تجهيزات به نقاط مختلف سفر كرده و موظف هستند با رفتن سراغ افراد و زدن درب منازل، از طريق موعظه يا همان «بيان» دعوت خود به پذيرفتن عقايد وهابيت را علني نمايند.

8 . تناسب رويكرد‌هاي تبليغي با اقتضائات مخاطب و شرايط بومي

مشاهده مي‌شود كه وهابيون در هر فرهنگ و منطقه جغرافيايي در ساليان اخير به اين سمت حركت كرده‌اند كه جزم انديشي و جمود فكري خود را كم رنگ كرده و بيش از پيش خود را با نياز‌هاي مخاطب هماهنگ سازند. آنان درصددند با احصاء شرايط و مشكلات موجود در هر جامعه و آنچه كه بخشي از مردم با آن مخالف بوده و در مقابل آن موضع دارند، سطوحي از مردم را به وسيله همنوايي با نظرات آنان، با خود همراه سازند. تعبير اميرالمؤمنين(علیه السلام) كه خطاب به خوارج از عبارت «كلمه الحق يراد به الباطل» استفاده نمودند، امروزه در خصوص برخي شعار‌هاي وهابيت قابل انطباق است.

به عنوان شاهدي بر اين مطلب مي‌توان به حجم انبوهي مطالبي كه در رد خرافه‌گرايي از سوي وهابيون در مناطق جنوبي كشورمان بيان مي‌شود اشاره كرد. متأسفانه رواج استناد به خواب‌هاي غير صادق و وجود برخي اعتقادات خرافي در بخشي از مناطق محروم جنوبي، اين فرصت را به وهابيت داده است كه با ژستي منطق‌گرايانه، خود را مخالف خرافه گرايي جلوه دهند.

9. استفاده از ارهاب و ايجاد ترس به منظور تحميل عقايد خود

برخي احكام تكفيري كه منجر به جواز قتل و صدور حكم جهاد در پاره‌اي موارد مي‌شود، به وهابيت اين امكان را داده است كه با بهره‌گيري از خشونت و ايجاد ترس، مخاطب را به پذيرش عقايد خود وا دارد. ترس از برخوردهاي خشن وهابيون و احتمال بروز قتل و جرح سبب شده است كه برخي از پيروان ساير كيش‌ها و مذاهب، جرأت انجام مناسك خود را نداشته و يا به صورت‌ تحميلي، عقايد وهابيت را بپذيرند و يا به صورت تحميلي، عقايد وهابيت را بپذيرند و يا با تقيه و توريه، رفتار‌هاي گذشته خود را استمرار بخشند. اين ارهاب و ايجاد دلهره و ترس را مي‌توان زمينه‌ساز فعاليت‌هاي تبليغي آتي آنان در آن سرزمين دانست. به همين جهت است كه تفكرات آل شيخ، بدون شمشيرهاي آل سعود، مجالي براي گسترش نمي‌يافت و وهابيت مرهون تعامل و همكاري اين دو با يكديگر است.

10. از ميان بردن منابع ديني و فرهنگي ساير فرق و اديان معارض با وهابيت

آتش زدن كتب و از ميان بردن كتابخانه‌هاي مخالفين در تاريخ، كه بارها به وقوع پيوسته است، نشان از اهتمام وهابيت به از ميان بردن منابع و تراث رقيبان دارد. به طور مثال، آنان كتابخانه‌ بزرگ «المكتبه العربيه» را كه بيش از 60 هزار نسخه خطي منحصر به فرد داشت را به آتش كشيدند و آن را به خاكستر بدل نمودند.

11. حضور در مجامع بين‌المللي

از جمله اقدامات وهابيت، عضويت و حضور در برخي نهادها و مجامع مهم بين المللي است. عضويت «الرابطه الاسلاميه» در برخي نهادهاي مهم بين‌المللي و بيان عقايد و باور‌هاي خود و تأثيرگذاري بر تصميمات اين مجامع از همين رويكرد برخاسته است.

12. تلاش براي آموزش زبان‌هاي خارجي به مبلغان خود

حضور در صحنه‌هاي بين المللي، مستلزم مجهز شدن وهابيت به ابزار‌هاي ارتباطي و از همه مهم‌تر فراگيري زبان‌هاي خارجي توسط مبلغان است. در ساليان اخير، تلاش‌هاي جدي در جهت آموزش زبان‌هاي خارجي به افرادي كه داراي قابليت تبليغ باور‌هاي وهابيت دارند، صورت پذيرفته است.

13. ايجاد جبهه هماهنگ در عرصه ديني و سياسي

پس از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، وهابيت با مركزيت آل سعود، با احساس خطر نسبت به ايجاد حكومت شيعي، تلاش‌هاي سياسي قابل توجهي را براي انزوا و ضربه زدن به جمهوري اسلامي ايران آغاز نمود. بدين منظور بخشي از تبليغات آنان معطوف به ناكار آمد جلوه دادن نظام و حكومت شيعي در ايران متمركز شده است.

اين تبليغات سياسي با پشتوانه باور‌هاي ديني وهابيت، زمينه ساز از صحنه برداشتن مهم‌ترين رقيب آنان و در نتيجه فراهم شدن بستر‌هاي تبليغي جهت آنان است.

14. ارائه تلخيصي و موجز مطالب تبليغي

نگاهي به حجم كتب، كليپ‌ها و محصولات تبليغي وهابيت نشان مي‌دهد، تلاش شده است كتبي در قطع جيبي عرضه و در كوتاه‌ترين و سهل‌ترين روش، پيام مورد نظر آنان به مخاطب منتقل شود. اندازه كوچك اين كتب به مخاطب اين امكان مي‌دهد آن را همراه برده و در فرصت مناسب به مطالعه آن بپردازد.

15. سياه‌نمايي و افترا زدن و انتساب اكاذيب به تشيع

وهابيت درصدد است با سياه‌نمايي و انتساب اكاذيب و بيان تهمت‌ها و افتراهايي در آثار خود، تصويري تيره و تار از تشيع در ذهن غير شيعيان ترسيم كند تا بدين وسيله، نفوذ مهم‌ترين رقيب خود را كاهش دهد. بطور مثال در كتاب «الشيعه شاهدون علي انفسهم بالكفر» كه بطور گسترده در ايام حج توزيع مي شود، چنين به شيعيان تهمت زده مي‌شود كه آنان معتقدند ائمه اطهار(ع) فرزندان خدا هستند و جالب اينجاست كه اين مطلب خود را به آدرسي مجعول در كتاب «الغدير» ارجاع مي‌دهند در انتهاي كتاب نيز عكس‌هايي از يكي از موزه‌هاي تهران (موزه تاريخ عبرت ايران) كه بازتاب دهنده شكنجه‌هاي انقلابيون ايران توسط شكنجه‌گران نظام شاهنشاهي پهلوي است آورده شده و به دروغ‌ چنين بيان شده است كه اين تصاوير مربوط به شكنجه‌ اهل سنت در ايران توسط جمهوري اسلامي است!

اين دروغ‌گويي‌ها به همين جا ختم نشده و برخي تصاوير جنايات خود و كشتار شيعيان توسط وهابيون در كشور‌هايي مانند عراق و افغانستان را با معكوس نمايي به عنوان اقدامات شيعه بر عليه اهل سنت و وهابيون جلوه مي‌دهند و منتشر مي‌نمايند. در كتاب «لله ثم للتاريخ» نيز آدرس‌هاي كذب فراواني مشاهده مي‌شود و نويسنده آن كه عالمي شيعه معرفي شده در محضر اساتيدي بوده كه اختلاف دوران حيات آنان جاي شبهه‌اي را باقي نمي‌گذارد كه وهابيت حتي به خود زحمت نداده‌اند دروغ‌هاي ظاهر الصلاح‌تر و قابل‌باوري در كتب خود ارائه نمايند. بيان اين اباطيل، با هدف بهره‌گيري از خلاء امكانات و ابزارهاي گسترده و متنوع تبليغي در ميان شيعيان و ارائه تصويري كاذب و غير واقعي از آنان صورت مي‌پذيرد. متهم سازي شيعيان به خرافه‌گرايي و بدعت در اين ميان، نقش برجسته‌اي دارند.

16.نشان دادن عملگرايي خود و تلفيق آموزه‌هاي ديني با رفتار عملي

نوع لباس پوشيدن، ظواهر و نحوه رفتار وهابيون درصدد القاي اين مطلب است كه آنان به صورت كامل پياده كننده آموزه‌هاي اسلامي و سنت پيامبر(صلّی الله علیه وآله وسلّم) بوده و تجسم قولي وعملي اسلام راستين و بدون هرگونه انحراف و زوائد هستند. اين تبليغ عملي به آنان كمك مي‌كند در ايجاد ذهنيت مثبت در عوام مردم نسبت به خود، موفق شوند.

17. حمايت از احزاب سياسي

گرچه ورود در عرصه سياسي، به ظاهر ارتباط مستقيمي با رويكرد‌هاي تبليغي وهابيت ندارد وليكن آنان بدين وسيله تلاش مي‌كنند جريانات سياسي همراه با خود را حاكم ساخته و در اين تعامل دو جانبه، از آنان پس از استقرار در ساختار‌هاي سياسي جهت مطامع خود و زمينه سازي جهت تبليغات بهره گيرند.

18. ايجاد جاذبه به واسطه طرح شعار‌هاي دلفريب و زيبا

اين ادعا كه مي‌خواهيم اسلام را از خرافات و بدعت‌هايي كه در طول 1400 سال در آن به وجود آمده است نجات دهيم، توجه اذهان بسياري را به خود معطوف مي‌دارد. به ويژه آن كه بخش‌هاي قابل توجهي از سرزمين‌هاي اسلامي، به واسطه درهم تنيدگي فرهنگي و ديني و همزيستي با ساير نحله‌ها و فرق، با حجم قابل توجهي از باور‌هاي خرافي مواجه مي‌باشند. بر همين اساس، اين شعارها مي‌تواند به جلب توجه و نظر افراد نسبت به وهابيت منجر شود.

روش‌شناسي تبليغ وهابيت

از دوره سوم حكومت آل سعود تاكنون، شاهد استفاده از روش‌ها و تكنولوژي‌هاي تبليغي جديد از سوي وهابيت و دست برداشتن از انحصار در روش‌هاي قديمي هستيم. گرچه تمييز روش‌هاي تبليغ وهابيت از رويكرد‌ها و سياست‌هاي تبليغي آنان دشوار است، ولي در اين بخش، آنچه بيشتر ناظر به تكنيك‌هاي روشي آنان در انجام تبليغات خود است، مورد توجه قرار مي‌گيرد:

1.استفاده هم زمان از ابزارهاي متفاوت تبليغي

در بخش شناسنامه يا در پايان اكثر كتب تبليغي وهابيت، مشاهده مي شود كه آدرس سايت‌هاي مهم تبليغي آنان ذكر شده است. بدين طريق تلاش مي­كنند تا با تنوع ابزارها، ذائقه‌هاي مختلف را تحت پوشش خود قرار دهند.

علاوه بر تبليغ چهره به چهره پخش مكتوبات و حضور جدي در فضاي سايبري، شبكه‌هاي ماهواره‌اي نيز از ابزارهاي مهم تبليغاتي آنها مي‌باشند. به طوري كه از 1800 شبكه ماهواره‌اي فعال در منطقه، حدود 300 شبكه به مقابله با فرهنگ اهل بيت(علیهم السلام) مي‌پردازند. بر همين اساس است كه در جريان اهانت يك روحاني شيعه با عايشه در لندن، مدت‌ها 19 شبكه ماهواره‌اي به صورت همزمان و مداوم به پخش برنامه محكوميت اين اقدام، اهتمام ورزيدند.

2.ايجاد راه‌هاي دسترسي آسان مخاطب به محصولات تبليغي آنان

از جمله اقدامات سياست‌گذاران تبليغي وهابيت، راه اندازي سايت‌ها و در اختيار گذاردن آدرس‌هاي ايميلي جهت ارسال درخواست مخاطبين براي دريافت رايگان كتب تبليغي است. متقاضي مي‌تواند با ثبت درخواست خود و يا ارسال ايميل، كتب را در محل استقرار خود دريافت نمايد. شايان ذكر است كه فقط در ايام حج سال 1381، ده ميليون و 685 هزار جلد كتاب به بيست زبان زنده دنيا توسط دولت سعودي در ميان زائرين خانه خدا توزيع گرديد.

3. خود را تابلوي اسلام معرفي كردن و استفاده از عنوان‌هاي عام اسلامي به جاي تصريح به وهابي بودن

در كتب، سايت‌ها و ساير محصولات تبليغي وهابيت مشاهده مي‌شود كه عناوين آن عام بوده و صرفاً اسلامي بودن آن محصول را نشان دهد. بدين طريق خود را تابلو و نماد اسلام معرفي كرده و فاصله معنا‌دار خود را با فضاي كلي حاكم بر كليت مذاهب اسلامي را كتمان و مخفي نگه مي‌دارند. ضمن آنكه اين كار به آنان امكان مي‌دهد براي مخاطب كمتر مطلع و نا آگاه، بدون اينكه وي مطلع باشد تغذيه‌اي فراهم شود كه ناخودآگاه نظام فكري وهابيت را در ذهن او نهادينه مي‌كند.

4. پايان دادن آثار خود با ژستي حق به جانب و همراه با طرح پرسش‌هايي از مخاطب

مشاهده پايان اكثر كتب تبليغي وهابيت نشان مي‌دهد آنان به منظور پيروز جلوه دادن خود و موفق نشان دادن خويش در اقناع مخاطب، ژست حق به جانب و تفوق يافته گرفته و با طرح پرسش‌هايي از مخاطب مي‌خواهند، ابتدا با باور‌هاي خود بازگشته و تفكر بيشتر نموده سپس به صحت اين مطالب اذعان نمايد. اين فرآيند با تكرار اين مطلب همراه است كه تعصب، زيان بخش است و بايد كنار گذاشته شود و اگر فرد غير متعصبانه برخورد كند، اذعان خواهد نمود كه اين عقايد وهابيت عين حقيقت خواهد بود.

5. احيا و ترويج آثار و عقايد علماي موهوم شيعه

برخي افراد معلوم الحال كه تحصيلات و بعضا آثاري در خصوص تشيع دارند، از سوي وهابيت به عنوان علماي برجسته شيعه معرفي شده و آثار و مكتوبات آنها جمع آوري، باز توليد و مجدداً منتشر مي‌شود جهت برجسته سازي اين افراد براي آنان فضيلت سازي شده و انحرافات و ضعف‌هاي عقيدتي آنان به عنوان تجديد نظر علماي شيعه در عقايد گذشته خود و تمايل به باور‌هاي راستين وهابيت توصيف مي‌شود. به طور نمونه دكتر موسي موسوي ـ نوه مرحوم سيد ابوالحسن اصفهاني از مراجع مشهور شيعه ـ را به عنوان انديشمند شيعي معرفي نموده و همانگونه كه حضرت آيت الله سبحاني در مقدمه كتاب «شيعه پاسخ مي‌هد» اشاره مي‌كنند، كتاب وي تحت عنوان «الشيعه و التصحيح» تنها در يك سال با تيراژ ده ميليون نسخه توزيع مي‌گردد. حال آنكه در سوابق اين فرد بويژه در زمان محمد رضا پهلوي، شراب‌خواري، زناكاري، رفتن به كاباره‌ها، نزديكي با ستاره‌هاي سينمايي، اختلاس و كلاهبرداري و ... مشاهده در روزنامه‌هاي آن زمان اين موارد ثبت گرديده است. حتي علت مرگ وي در عربستان، زياده روي در شرب خمر عنوان شده است.

و يا «سيد ابوالفضل برقعي» كه از او به عنوان آيت الله و از علماي مطرح شيعه نام برده شده و در شبكه نور، شاهد پخش سخنراني‌هاي او مي‌باشيم، در زمان آيت الله بروجردي به تدريس رسائل و مكاسب در قم اشتغال داشته و بواسطه حرف‌هاي بي‌اساس و توهين‌هايش، مردم قم وي را از شهر بيرون نموده‌اند. در تهران نيز اين حادثه براي وي تكرار گرديد. البته استاد حسيني قزويني به نقل از يكي از دوستان نزديك وي به نام آقاي حسيني ورجاني نقل كرده‌اند كه وي در آخر عمر از اعمال گذشته خود توبه كرده و به صراحت در وصيت خود، با اذعان به اشتباهاتش، اعتقاد خويش به مكتب اماميه و عصمت 12 امام را مورد تأكيد قرار داده بود.

از سوي ديگر از 70 اثر وي، حدود 30 كتاب به نفع تشيع نگاشته شده كه وهابيون هيچ اشاره‌اي به آن نمي‌كنند.

6. استفاده از اسامي شيعي در عناوين كتب و نام نويسندگان

اين اقدام به مخاطب چنين القا مي‌كند كه اين كتاب از سوي فردي شيعه نگاشته شده است كه دغدغه اصلاح برخي انحرافات به وجود آمده در تشيع را دارد.

7. استفاده از برخي نمادهاي رايج در ميان تشي

براي نمونه در آثار آنان مشاهده مي‌شود كه با توجه به نامأنوس بودن استفاده از(رضی الله عنه) در تجليل از اولياء و ائمه ديني در ميان شيعيان، آنان بر خلاف روش مرسوم خود، از(علیه السلام) بهره مي‌گيرند. اين كار به آنان كمك مي‌كند تا ضمن حساسيت زدايي، فضايي فراهم آورند كه مخاطب با متن ارائه شده احساس غربت و نامأنوسي نكند.

8. سرمايه گذاري بر روش مناظر

آنان ضمن آشنا سازي مبلغان خود با روش‌هاي مناظره، تلاش مي‌كنند از فرصت سرمايه گذاري كمتر حريفان خود بر روي آگاهي از تكينك‌ها و روش‌هاي موفقيت در مناظره، سوء استفاده كرده و به كمك‌ اين تسلط خود بر فنون مناظره، ضعف‌هاي محتوايي خود را پوشانده و چهره‌اي پيروز از خود ترسيم نمايند. در كنار مناظره، سخنراني نيز از جمله قالب‌هاي مهم وهابيت براي بيان عقايد خود مي‌باشد. تعداد قابل توجه مناظرات صوري در شبكه‌هاي ماهواره‌اي وابسته به وهابيت، حاكي از اهميت اين شيوه براي آنان است.

9. استخراج گزينشي وجهت دار فتاواي مراجع شيعه

بي شك فقه شيعه به عنوان يك نظام فكري، داراي روشمندي خاصي بوده و اصول هماهنگ و منسجمي را عرضه مي‌كند. از جمله رفتار‌هاي ناجوانمردانه وهابيت، استخراج برخي فتاوا، بدون ارائه توضيع در مورد فضاي حاكم بر آن حوزه از فقه و تنقيح ادله و تبيين جزئيات و جوانب آن است. تقطيع در برخي فتاوا و ارائه بخشي از آن‌ و رها كردن بخش‌هاي ديگر كه مكمل‌ آن است، از ديگر اقدامات آنان در همين زمنيه مي‌باشد.

10. حذف موارد مخالف مدعيات خود از كتب اهل سنت

مشاهده مي‌شود كه در ساليان اخير، جريان هدفمندي جهت حذف برخي روايات، فتاوا و نظر نظرات علماي اهل سنت كه مخالف نظرات وهابيت است از كتب اهل سنت صورت گرفته است. هم چنين مقايسه ميان برخي نسخ قديمي و جديد از تراث آنان نشان مي‌دهد كه علاوه بر حذف موارد مخالف عقايدشان به بهانه تلخيص كتب، بخش‌هايي كه به مخالفين وهابيت امكان مي‌هد به نقد آراي آنان بپردازند، ارائه نشده و در زمره مباحث تلخيص شده قرار گرفته است. در مواردي هم قسمت‌هاي غير مطلوب براي آنان با گذاردن چند نقطه به نشانه «و غيره» تقطيع و آورده نشده است.

11. نگارش كتب به نام علماي شيعه

در اين كتب، دروغ‌ها و افتراهايي مطرح مي‌شود و به منظور آنكه اين عقايد به شيعيان نسبت داده شود، از اسم علماي نامدار شيعه به عنوان نويسنده اين كتب استفاده مي‌شود.

اين اقدام تا بدانجا پيش رفت كه آثاري را به نام علماي برجسته شيعي همچون علامه عسگري و آيت الله سبحاني منتشر نمودند. حضرت آيت الله سبحاني در نامه خود به دكتر قرضاوي ـ رئيس الازهر ـ به اين مطلب چنين اشاره مي‌فرمايند:

«آيا اطلاع داريد كه در عربستان سعودي و امارات، روزي نمي‌گذرد مگر اين كه رساله‌اي يا كتابي مقاله‌اي و... آنان حتي به اين حد اكتفاء نكرده و كتاب‌هايي در نقد شيعه، به نام علماء شيعه چاپ و منتشر مي‌كنند. حتي كتابي به نام اين جانب و كتابي به نام مرحوم علامه عسگري(رحمه الله) چاپ و منتشر كرده‌اند و هر دو نفر را مبلغ وهابيت و منتقد شيعه معرفي كرده‌اند.»

12. مخاطب قرار دادن افراد و طبقات مختلف با شيوه نامه‌نگاري

نگارش ده‌ها نامه توسط محمد بن عبدالوهاب و بيان اعتقادات و موعظه‌ها و تذكرات خود در اين قالب نشان مي‌دهد كه علاوه بر استفاده از هر مكاني براي بيان نظرات، مخاطبين متنوعي را براي اين نامه‌ها در نظر مي‌گرفته است. بررسي شيوه نگارش محتوا و نيز مخاطبين اين نام‌ها مي‌تواند در آشنا سازي با شيوه‌هاي تبليغ بنيان گذار وهابيت بسيار موثر باشد.

13. بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي حج

مؤسسات بسياري هم چون «مجلس الشوي لدعوه و الارشاد»، «مجلس الاعلي و الشئون الاسلاميه»، «رئاسه شئون الحرم المكي و الحرم المدني»، «الجماعه الخيريه لتحفيظ القرآن الكريم» و ... زير نظر وزارت حج عربستان، در خدمت تبليغ وهابيت بويژه در موسوم حج مي‌باشند. لذا وهابيت بيش از هر چيز، مرهون در اختيار داشتن امتياز تولي گري حج است. بويژه آنكه اغلب مسلمانان خارج از منطقه خليج فارس، عربستان را جلوه‌گاه واقعي اسلام و وهابيون را به عنوان پرده داران خانه كعبه، داراي جايگاه والايي مي‌دانند.

آنان به خوبي از اين فرصت بهره گرفته و در قالب‌هايي غير حساسيت زا و به ظاهر عادي، مطامع و اهداف خود را پي مي‌گيرند.

به طور مثال «مكتب الوكلاء» كه متصدي راهنمايي مديران كاروان‌ها است، خود به مثابه مركزي براي توزيع اقلام تبليغي وهابيت عمل مي‌كند. در اتوبوس‌هاي مربوط به حمل و نقل زوار نيز، با پخش تلاوت‌هايي از قرآن كريم، به طور غير مستقيم، همراهي وهابيت با قرآن به مخاطب القا مي‌شود.

14. اتخاذ رويكرد تهاجمي از طريق القاي شبهات

از آنجايي كه هميشه طرح يك شبهه آسان‌تر از پاسخ دادن به آن است و زمان قابل ملاحظه‌اي از مخاطب رقيب، در تبليغات خود،‌ بهره بسيار مي‌برد. بر همين اساس است كه در شهر قطيف و احصاء، با كاميون به توزيع كتب ضد شيعي در سطح شهر اقدام نموده و يا در كويت بيش از صد هزار نسخه از كتاب «اهل بيت از خود دفاع مي‌كنند» را در اين كشور توزيع نمودند.

مخاطب شناسي وهابيت

گرچه وهابيت نهادهايي را براي سامان دادن امور تبليغي و ترويجي در ميان تمام اقشار و گروه‌هاي اجتماعي، ترتيب داده است ولي به شهادت آمار ها، نمي‌توان اين فرقه را در مخاطب‌ گيري از تمام اقشار، موفق دانست. تعريف ابزارهاي وسيع رسانه‌اي براي جريان سازي اجتماعي و ترويج منشورات فراواني با تيراژ‌هاي قابل توجه جهت تأثير گذاري بر انديشه‌هاي اقشار عموماً عامي اجتماع، در كار تأسيس و تقويت دانشگاه‌ها و مراكز عالي تخصصي جهت آقايان و خانم‌ها، گواهي بر برنامه‌ريزي اين فرقه بر روي گره‌هاي مختلف اجتماعي است. اين اقشار هدف، چه در داخل جوامع آنان و براي تقويت باور‌ها و اعتماد عمومي آن‌ها به صحت و كار آمدي وهابيت، تحت اين تبليغات قرار گرفته و چه در ساير فرق و ملل، مخاطب دعوت وهابيون مي‌باشند. به طور مثال، اگر در گذشته ديدگاه‌هاي سخت گيرانه و متعصبانه‌ وهابيت، مانع از لحاظ كردن زنان جامعه عربستان به عنوان مخاطب فعاليت‌هاي ديني و مذهبي بود، امروزه نهاد‌هاي علمي و فرهنگي متعددي مختص بانوان تشكيل گرديده است. اين نهادها و مراكز، ظرفيت زنان به عنوان نيمي از اجتماع و پرورش دهنده نسل آينده را به خوبي در خدمت اشاعه آراي وهابيت گرفته‌اند و در نهادينه سازي انديشه‌هاي اين فرقه در خانواده‌ها توفيقاتي كسب نموده‌اند. كودكان و نوجوانان نيز به صورت ويژه تحت آموزش‌هاي اعتقادي قرار داشته و انبوه خردسالان و نوجوانان كه در حلقه‌هاي تربيتي در مسجد النبي و مسجد الحرام گرد آمده و با حضور مربي، آموزش‌هاي قرآني، حديثي و اعتقادي مي‌بينند، حاكي از سرمايه گذاري وهابيت بر تربيت از سنين پايه مي‌باشد. نگاهي به محتواي كتب جيبي «متون طالب العلم» كه به عنوان متن آموزشي در اختيار اين كودكان قرار گرفته و پس از حفظ احاديث آن با دريافت هدايايي مورد تشويق قرار مي‌گيرند، به خوبي نشانگر آن است كه مفاهيم مورد تأكيد وهابيت چگونه از همان سنين ابتدايي، در ذهن و روان اين افراد توطن مي‌يابد. مشاهدات از نحوه رفتار و سلوك اعتقادي اين نونهالان و نوجوانان و پرسشگري از آموخته‌هاي آنان، هر ناظري را به اين اعتراف وا مي‌دارد كه بيش از هر چيز، آنان تعصب، جمود و احتراز داشتن از گفتگو و شنيدن سخن و منطق ديگران را آموخته‌اند. اطلاق عنوان «وزارة التربية و التعليم» به وزارت آموزش و پرورش عربستان خود حاكي از اهتمام وهابيت به تربيت و مقدم دانستن آن بر تعليم است. در فضاي بيرون از قلمرو حكومت وهابيون در عربستان سعودي، مروري بر اكثر منشورات و توليدات رسانه‌اي وهابيت و انبوه استدلال‌هاي عرفي و عوامانه‌ اين آثار، بيانگر آن است كه سرمايه گذاري ويژه‌اي از سوي اين فرقه بر روي طبقه عمومي و عوام اجتماع صورت پذيرفته است. تظاهر به عمل گرايي به آموزه‌هاي شريعت  اسلامي و تلفيق قول و عمل، به آنان امكان داده است خود را نماينده‌اي از امت حقيقي رسول الله (صلي الله عليه و آله و سلم) جلوه دهند و از همين موضع، مردم عامي را مخاطب تبليغات خود قرار دهند. استدلالات جدلي و مغالطات فراوان و تناسب مداخل و مناهج بحث با علايق و ادبيات رايج در ميان عوام اجتماع، موجب گرديده پس از ناكامي‌ از همراه سازي اقشار فرهيخته جوامع شيعي و سني، دل به پذيرش گروه‌هاي عامي و كمتر تحصيل كرده‌ي كشور‌هاي ديگر ببندند. گرچه مخاطب عام شيعي چندان به اين دعوت‌ها و تبليغ‌ها پاسخ مثبتي نداده است ولي اقشار عامي اهل سنت به ويژه در نقاط محروم و دور  افتاده، از اين هجمه‌ها تأثيراتي را پذيرفته‌اند.

از ديگر سو، در سطح بين المللي و وراي مرز‌هاي اطراف حكومت‌ سعودي، بشر تشنه‌ي معارف آسماني و و وحياني كه از نسخه‌هاي بشري خسته شده و پوچي و سر درگمي از زندگي فارغ از معنويت، آنان را آزار داده است، رويكرد جدي به آموزه‌هاي حيات بخش اسلامي يافته‌اند. اينجاست كه در آمد هنگفت حاصل از نفت و در اختيار داشتن مراكز قدرتمد تبليغي، به وهابيت اين امكان را داده است كه با ساخت مساجد و مراكز اسلامي و از طريق اعزام مبلغ، نگاه‌هاي تشنه‌ي انديشه‌هاي اسلامي را به سمت و سوي خود معطوف نمايند.

اين اهتمام به گسترش انديشه‌هاي وهابيت در اقصي نقاط عالم و ضعف‌ گروه‌هاي رقيب و در رقابت تجهيزاتي و مالي، در كنار لبخند رضايت آميز نظام سلطه به نمايش چهره‌ ي وهابي و سلفي از اسلام، به وهابيون امكان داده است در كشور‌هاي مختلفي بتوانند نيرو‌هايي را از ميان علاقه‌مندان و گرايش يافتگان به اسلام براي خود فراهم آورند. از ويژگي‌هاي وهابيت آن است كه با زمان شناسي و احصاء ويژگي‌هاي بومي و فرهنگي، در هر منطقه جغرافيايي خود را در لباس آن قوم و فرهنگ و با لحاظ دغدغه‌هاي آنان، عرضه مي‌‌نمايد. اگر در كشور ما، برخي چهره‌هاي وهابي با ژستي روشنفكر مآبانه، فراوان  سخن از مذمت خرافه‌گرايي و اعتقادات غير عقلاني مي‌زنند، و حال آنكه وهابيت مشحون از تحجر و باور‌هاي غير عقلاني است، بي‌ ارتباط با هدف گذاري آنان براي تأثير گذاري بر قشر دانشجو و تحصيل كرده‌ي جامعه ايراني نيست. بدين جهت است كه هر چند اندك ولي مخاطباني از طبقه فرهيختگان جامعه نيز مي‌توان براي وهابيت بر شمرد.

در ميان فرق مذاهب نيز ناهمخواني بنيادين باور داشت‌هاي وهابيت با آموزه‌ها و اعتقادات شيعي منجر گرديده است كه علي رغم سرمايه‌ گذاري قابل توجه بر جلب مخاطبان شيعه، بيش از آن نسبت به جوامع سني ساكن در ايران توجه شده و بر روي همگرايي آنان با انديشه‌هاي وهابيت تمركز و اهتمام صورت پذير.

به خدمت گرفتن ثروت در اختيار وهابيت براي جذب اقشار آسيب پذير اجتماع و كساني كه به واسطه مشكلات ميعشتي در تنگنا قرار گرفته‌اند، موجب گرديده مخاطبيني نيز از ميان اين گروه‌ها بيابند.

شايد يكي از عوامل مهمي كه موجب شده هنوز تبليغات مكتوب و رسانه‌اي و نيز دعوت‌هاي چهره به چهره ي وهابيت ثمره‌ي چنداني را عايد اين فرقه نكند، باور‌ها و نوع نگاه درون اين مكتب فكري است. جايگاه اجتماعي و منزلتي كه علماي وهابي براي زنان ملحوظ كرده‌اند، بزرگترين مانع بر سر آن است كه وهابيت بتوانند ظرفيت‌هاي برجسته بانوان براي تبليغات و دعوت‌هاي عمومي و بويژه براي جريان سازي اجتماعي بهره ببرد. به همين جهت است كه هنوز شاهد تمركز فعاليت‌هاي رسانه‌اي و تبليغي بر روي زنان به عنوان مهم‌ترين انتقال دهنده‌ي ارزش‌ها در يك جامع نبوده‌ايم.

به همين نسبت، ضعف در فعاليت‌هاي تبليغي آنان بر روي كودكان و تأثير گذاري بر انديشه‌هاي آنان جهت پذيرش و تمايل به آموزه‌هاي وهابيت، مانع از آن شده است كه جوامع شيعي و سني در اين دو قشر مهم اجتماع، چندان دچار احساس خطر و نگراني نشوند.

مجموع اين شرايط موجب گرديده است كه نتوان در شرايط برابر رقابتي، وهابيت را در جلب آراء و تمايلات اقشار مختلف اجتماعي موفق دانست. بيش از اتقان محتواي مورد تبليغ، به مراتب اين ابزارها و امكانات در اختيار آنان و نيز خلاء حضور ديدگاه‌هاي رقيب و بديل بوده است كه موفقيت‌هاي سطحي و موقتي را براي آنان به همراه داشته است.

منبع : نشریه مرزبان نامه؛ رصد آخرين تحولات اديان و مذاهب، شماره 2، معاونت فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.

 

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

القاعده و تروریسم مذهبی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

افغانستان و گروه طالبان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام

جهانى شدن و القاعده

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

القاعده

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

سلفیه درباری

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

طالبان؛ دین و حکومت

جریان شناسی القاعده

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانی مذهبی و قومی طالبان

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

بدعت در دین

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

آشنایی با مکتب سلفیه

سلفیه و تقریب

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

لشگر جهنگوی

تاریخ وهابیت

وهابیت در آیینه تاریخ

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

نظری بر تاریخ وهابیت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

نگاهی بر وهابیت

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مباني اعتقادی داعش

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

افترائات وهابیت علیه شیعه

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

تبرک و استشفا به آثار اولیا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

کتاب شناسی تکفیر

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

سونامی تکفیری در جهان بشری

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

اجتهاد از نگاه وهابیون

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

بدعت از منظر وهابیان

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

صحیحین و نفی تکفیر

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

تکفیر از دیدگاه سید قطب

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

تکفیر از دیدگاه قرآن

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

تکفیر

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

روش های تبلیغی وهابیت

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

وهابیت و تخریب قبور

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

عبور از «خاورمیانه جدید»

فتنه و هابیت

وهابيت از نگاهي ديگر

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

سفر وهابیت به مصر

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

سلفيان

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

تکفیر گذشته، حال، آینده

شباهت وهابی ها با خوارج

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

فتنه تكفير

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

جهاد در اندیشه سید قطب

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

آسيب‏ شناسى جريان‏هاى تكفيرى و ...، از منظر مقام معظم رهبرى

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

زمینه های تاریخی سلفیه

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر در روایات نبوی (3)

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

ابوبكر بغدادی

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تکفیر در آیات و روایات

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

جریان شناسی وهابیت مصری

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

الگوی سازمانی القاعده و داعش

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

جهادی‌های جدید کیستند؟

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

ابومصعب زرقاوي و داعش

موافقين و مخالفين خلافت داعش

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

دشمن نزدیک و دور

جریان شناسی سلفیگری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

داعش خوب داعش بد

دموکراسی

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

عقل از منظر وهابیان

جریان های تکفیری عراق

بن بست خلافت با اندیشه داعش

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

آینده جنبش های اسلامی

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

جوانان يهودی در صف داعش

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

استراتژی داعش در عراق و شام

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

ظهور داعش در شبه‌ قاره

پاسخ به شبهات جهاد

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 1

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

حزب التحریر در آسیای مرکزی

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

احزاب سلفی در مصر

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

سلفی گری در مصر و دوره جدید

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

آينده داعش در عراق

جهان از نگاه داعش

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

ظهور و افول القاعده در عراق

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

رقابتى براى هويت و شناسه‏

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

عزاداری بدعت یا سنت

توحید و شرک

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

عوامل روانی تکفیر

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

تکفیر اهل قبله

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

عربستان معمار جنایت و مکافات

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

داعش در مسیر القاعده شدن

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

تکفیریها در انگلستان

کودتا در داعش

فرا واقعیت بنا العابد!

خاورمیانه و جنگ های دینی

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

فعالیت وهابیت در جهان

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر در جهان اسلام

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

نگاه داعش به مهدویت

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

عقل از دیدگاه سلفیه

عبادت

سب الصحابه

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

افغانستان در دوران پساطالبان

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش