مقالات > فعالیت وهابیت در جهان

فعالیت وهابیت در جهان

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۶/۲۵ تعداد بازدید: 136

وهابیت در بیشتر کشورهای اسلامی فعالیت تبلیغی دارند و خطرناکتر این است که برای تبلیغ از طرفندها و روشهای جدید استفاده می‌کنند.



 آنها با تحریک اهل سنت و جذب آنها به خود و مطرح کردن اقوال شاذ به عنوان نظر شیعه، عوام گرایی و تبلیغ عرفی، سرمایه گذاری در خدمات خیریه، دعوت چهره به چهره و دیگر راههای کار آمد تبلیغی برای جذب مردم به خود استفاده می‌کنند.در این مقاله روشهای تبلیغی وهابیت در جهان بررسی شده است.

نويسنده : علی زاهدی

رويكرد شناسي تبليغ در وهابيت

وهابيت به كمك ثروت قابل توجه در اختيار خود و بهره‌گيري از ابزارها و روش‌هايي كه به خدمت گرفته است و همراهي‌هايي از سوي بنگاه‌هاي عظيم تبليغاتي نظام سلطه در كنار خود مي‌بيند، هجمه گسترده‌اي را بر انديشه‌ها و باور‌هاي ديني اصيل اسلامي تحميل نموده است. آنچه خطر اين تهديدات را روز افزون پر رنگ مي‌كند تغيير سياست‌ها، رويكردها و روش‌هاي تبليغي وهابيت از حالتي افراط‌گرايانه و تعصيب آميز به وضعيتي تساهل آميز و همراه با لحاظ اقتضاي شرايط زماني‌ـ مكاني و نوع مخاطب است. هر مقدار ناسزاگويي هاي گذشته اثر معكوس بر مخاطبين مي‌گذاشت، غير مستقيم گويي و انعطاف و نرمي در كلام امروز آنان براي مخاطب ابهام آفرين و شبهه‌زا خواهد بود و آنان را به اهداف خود نزديك‌تر خواهد ساخت. در نگاهي جامع‌تر مي‌توان رويكرد هاي وهابيت را به سنتي و مدرن تقسيم نمود، با اين حال در هم تنيدگي روش‌هاي قديمي و جديد آن‌ها مانع از آن مي‌شود كه در اين متن بتوان تفكيك جدي ميان آن‌ها قائل شد. در ادامه به برخي‌ رويكرد‌ها و سياست‌هاي تبليغي وهابيت اشاره مي‌شود.

شايان ذكر است كه موارد پيش رو، حاصل استقراء نظرات و تجربيات عالمان و انديشمندان برجسته شيعه از مواجهات خود با وهابيت است. به علت رعايت اختصار، حتي المقدور از ذكر مصاديق هر يك از اين رويكرد‌ها خودداري شده است و  اين در حالي است كه مي‌توان صفحات بسياري را به ذكر استنادات اين موارد اختصاص داد.

1. ائتلاف و همگرايي استراتژيك و منفعت طلبانه با اهل سنت

واقعيت اين است كه وهابيت در ذات خود، فاقد هر گونه تحمل ديدگاه‌هاي مخالف، حتي در ميان قاطبه اهل سنت است. تكفير علماي برجسته‌اي از اهل سنت و تحريم آثار مهمي از تراث عامه، گواهي بر اين مدعا است. اين تنافر و ضديت كه در بدو پيدايش اين فرقه بسيار پر رنگ و نمايان دنبال مي‌شد، امروزه جاي خود را به يك تغيير استراتژيك منفعت طلبانه و مصلحت جويانه داده است. عصر ارتباطات و رسانه موجب گرديده كه افراط گرايي وهابيت برجسته شده و بقاي اين جريان را به مخاطره اندازد. به ويژه آنكه ضعف و خدشه غير قابل پنهان سازي برخي اعتقادات و رويكرد هاي كلامي آنان، خطر انزوا و حذفشان را تقويت كرده است. بدين منظور سياستگذاران و طرح ريزان اين فرقه، در يك چرخش مصلحتي، رو بناي اقدامات خود را به گونه‌اي تنظيم كرده‌اند كه حداقل اختلاف و تضاد را با ديدگاه‌هاي عامه داشته باشند. آنان در تلاشند تا با كذب، شايعه و بزرگ نمايي، تشيع را دشمني مشترك، خطرناك و هول آفرين براي اهل سنت و وهابيت جلوه دهند. اين دشمن تراشي وهابيت را از موضع انزوا خارج ساخته و ائتلافي استراتژيك با اهل سنت را به دنبال خواهد داشت. بودجه‌هاي هنگفت در اختيار وهابيون و امكانات گسترده در خدمت آنان، منافعي را براي اهل سنت و ترويج انديشه‌هاي كمتر زاويه دار آنان با وهابيت موجب خواهد شد و امتيازاتي را به ارمغان خواهد آورد. گرچه در دراز مدت، وهابيت اميد واهي دارد كه از گسترش روز افزون شيعه كاسته و در فرصت مقتضي و با فراغ بال بتواند به سراغ نبرد با آنچه بدعت‌هاي اهل سنت مي‌داند برود. به عنوان شاهدي بر اين مطلب مي‌توان به نام گذاري كتب به صورتي كه ملهم وحدت اعتقادي وهابيت با اهل سنت باشد اشاره نمود. مثلاً كتاب‌هاي «معتقدات اهل الاسلام» و يا «عقيده اهل السنه والجماعه» در زمره منشورات وهابيت هستند كه همين القاي اشتراك اعتقادي آنها با اهل سنت را پي جويي مي‌‌كنند.

2. استخراج مطالب ضعيف و شاذ و بيان آنان به عنوان نظر مشهور علماي شيعه

روايات ضعيف و شاذ، از سوي آنان از كتب شيعه استخراج گرديده و با پردازش و بزرگنمايي، به عنوان نظري مقبول و مشهور بازتاب داده مي‌شود. استناد به افراد ضعيف و علماي داراي نظرات مخالف با راي مشهور و ادعاي همراهي جمهور شيعه با اين آراء از رويكردهاي مورد پيگيري‌ وهابيت، جهت ارائه تصويري مخدوش از تشيع است. به طور مثال مي‌توان به انتساب نظريات شاذ مرحوم محدث نوري در مورد تحريف قرآن به جمهور شيعه اشاره نمود. از ميان علماي معاصر نيز فتاوي برخي از علما و مراجع تقليد با همين رويكرد برجسته شده به عنوان نظر شيعه بازتاب داده شده است.

3. عوام‌گرايي و طرح مباحث عرفي

نگاهي به نامه‌ها و خطابه‌هاي محمد بن عبدالوهاب نشان مي‌دهد كه مهم‌ترين عامل موفقيت وي در مقايسه با ابن تيميه را نمي‌توان محتواي مطالب ارائه شده از سوي او دانست زيرا وي چيزي بيش از پيشينيان خود و ابن تيميه بيان نكرده است. اما علت آن كه ابن تيميه در جريان سازي اجتماعي نتوانست موفقيتي به دست آورد و برعكس آن، محمد بن عبدالوهاب توفيقات چشمگيري را در همراه سازي اقشار مختلف مردم كسب نمود، عرفي‌گرايي و سخن گفتن به زبان عامه مردم و ساده گويي محمد بن عبدالوهاب بود. وي بسيار عوامانه و همانند خود مردم صحبت مي‌كرد و لذا توانست اقبال عمومي را با خود همراه سازد و اثر گذار باشد. به نظر مي‌رسد كثرت طرح برخي مباحث عرفي در ميان قشر عوام جوامع شيعي و سني نشانگر آن باشد كه وهابيت پس از مواجهه با ناكامي‌هاي حاصل از مكاتبات گفتمان‌ها و مناظرات با علماي برجسته شيعه و اهل سنت و عدم كسب توفيق در اقناع قشر نخبگاني جوامع نسبت به باور داشت‌ها و عقايد افراطي خود جامعه مخاطب خود را به سطح عامه مردم تنزل داده‌اند. در اين عوام گرايي، استدلال و برهان، جاي خود را به جدل و مغالطه داده است و به جاي زبان علمي از ادبياتي عامه پسند براي القاي مفاهيم مورد نظر استفاده مي‌شود. اين رويكرد توانسته است نظر مساعد برخي از لايه‌هاي داراي سطح نازل‌تر آگاهي و بينش نسبت به معارف ديني از ميان اهل سنت و شيعه را جلب نموده و يا دست كم شبهاتي را در ذهن آنها پديد آورد. از باب نمونه مي‌توان به بحث‌هاي نام گذاري و نيز ازدواج فرزندان ائمه(ع) به نام‌هاي مشابه نام خلفا و نيز ازدواج فرزندان آنان با خلفا و افرادي هم راستاي مكتب آنان اشاره كرد.

وهابيت، اين مباحث را كه داراي بستر تاريخي است و صحت و سقم و نيز كم و كيف آنها مي‌بايست با روش تاريخي مورد بررسي قرار گيرد، به مباحث عرفي بدل كرده است و آنان را در ادبياتي متناسب با فرهنگ و سنت امروز با زباني عامه پسند با مسأله حب و بغض گره زده و غرض ورزانه آنها را مصادره به مطلوب مي‌كند.

4. سرمايه‌گذاري بر روي احصاء و آموزش شيوه‌هاي برقراري ارتباط مؤثر

يكي از رويكرد‌هاي وهابيت، تمركز و سرمايه‌ گذاري بر فراگيري و به كارگيري شيوه‌هاي برقراري ارتباطي كار آمد و موثر است. جايگاه به ظاهر رفيع اصل امر به معروف و نهي از منكر در ميان اعتقادات يك وهابي، منجر شده است كه مسئوليت پذيري جدي در تبليغ و دعوت ديگران به آراء و باور‌هاي وهابيت، به يكي از دغدغه‌هاي ذهني وهابيت بدل گردد.

گرچه تندخويي، تعصب و جمود، در گذشته موجب شده بود كه برخوردهاي خشن و جاهلانه هيئت‌هاي امر به معروف در مشاهد شريفه، به عاملي براي طرد زائرين بيت الله الحرام تبديل شود، ولي امروزه به روشني قابل مشاهده است كه سرمايه گذاري ويژه‌اي براي جذب زائرين غير شيعي كشور‌هاي اسلامي صورت گرفته و تلاش‌ دارند خود را به عنوان سمبل، نماد و الگوي جهان اسلام معرفي نمايند.

برخي زوّار كشور‌هاي كمتر توسعه يافته اسلامي در مواجهه با ظاهر گرايي وهابيت و توسعه ظاهر شهر‌هاي مكه و مدينه و در خلاء الگويي بديل، به الگو گيري از باور‌ها و سلوك اين فرقه پرداخته و مدينه فاضله را، جامعه‌اي ساخته بر تفكرات وهابيت مي‌پندارند. شرايط مساعد جغرافيايي و سيطره بر قلب و مركز وحدت بخش امت اسلامي و در كنار امكانات و تجهيزات مادي، موجب شده است تا اهتمام جدي نسبت به تبليغ و دعوت، با استفاده از روش‌هاي كار آمد برقراري ارتباط موثر صورت پذيرد. در كنار مراكز مهم تبليغي هم چون تشكيلات «جماعت تبليغ» و «الرابطه الاسلاميه» برگزاري دوره‌هاي تخصصي و دعوت در سطوح عاليه تحصيلات ديني بر كيفيت بخشي و ارتقاء سطح اين تبليغات افزوده است.

امروزه ما شاهد آن هستيم كه برخي محصولات و آثار تبليغي آنان داراي ظواهري متناسب با ذائقه‌هاي مخاطب خاص آنان است و طبائع و سلايق را در توليدات خود ملحوظ مي‌كنند. به طور نمونه، كتاب تبليغي مهمي به نام «دو صد سؤال» از سوي وهابيون به طور گسترده‌ ميان زائرين ايراني توزيع مي‌شد. اين كتاب كه با ادبياتي ضعيف و غير سليس نگاشته شده بود، مجددا چاپ و با ادبياتي روان، عنواني مناسب‌تر و با ظاهري‌ زيباتر در حجمي گسترده‌تر از گذشته توزيع مي‌شود. اين تغيير، ناشي از درك ضرورت توجه به ذائقه و سلايق مخاطب است.

5. كاستن از حساسيت‌هاي مخاطب با بكارگيري مباني و مظاهر شيعي

از ديگر رويكرد‌هاي تبليغي وهابيون كه در ساليان اخير شيوع بيشتري يافته است، پرهيز از بيان صريح اعتقادات، بدون مقدمه چيني قبلي است. وهابيت دانسته است كه ابراز صريح اعتقاداتش بواسطه تنافر با مباني عقلاني و آميخته بودن با جمود و تعصبات جاهلي، واكنش مخاطب را برانگيخته خواهد كرد. بدين جهت است كه ديگر هم چون گذشته، مكتب اهل بيت(ع) را تخطئه نكرده و در مقابل تلاش مي‌كند تا در پوشش نام‌ها و ظواهر شيعي، طليعه هجوم خود را سامان داده و در ادامه آراي خود را در لفافه و با كمترين تنافر جدي با ذائقه مخاطب عرضه نمايد.

برگزيدن نام‌هاي شيعي براي نويسندگان، انتخاب عناوين كتاب با بهره‌گيري از اصطلاحات رايج در مكتب تشيع و... از جمله اين اقدامات است. مهم‌تر از اين ظواهر شكلي، تلاش آنان براي نفوذ و رسوخ در باور‌هاي مخاطب شيعي خود از همان مباني مورد پذيرش او است. وهابيت تلاش مي‌كند با عنايت به اهميت جايگاه اهل بيت(علیهم السلام) در گفتمان شيعه، خود را محب و پيرو راستين ائمه اطهار(علیهم السلام) جلوه داده و اين گونه وانمود مي‌كند كه ميان شخصيت حقيقي آن بزرگواران با آن چه در طول تاريخ تشيع از آنان تصوير شده است، تفاوت‌هاي ماهوي وجود دارد.

بدين منظور با تكريم جايگاه غير قابل انكار و مكانت علمي، اخلاقي و ديني ائمه اطهار(علیهم السلام) به ويژه اميرالمؤمنين(علیه السلام)، امام باقر(علیه السلام) و امام صادق(علیه السلام) به مخاطب خود اين گونه القا مي‌كنند كه آن ذوات مقدس، معاضد و ياريگر مكتب خلفا بوده و نه تنها با آنها خصومتي نداشته‌اند، بلكه محب و دوستدار تمامي صحابه و خلفاي راشدين بوده‌اند.

در اينجا است كه با بيان شبهات و برخي روايات مجعول وفراز‌هاي تاريخي تحريف شده تلاش مي‌كند از همان مجراي محبت شيعيان به اهل بيت(علیهم السلام) وارد شده و محبت را فاقد محتواي راستين و تهي از حقايق نمايد. آنها حتي پا را فراتر از اين گذاشته و نظريات خود را منتسب به ائمه(علیهم السلام) جلوه داده و به تشكيك در تصور فرد شيعي از اهل بيت(علیهم السلام) اقدام مي‌كنند. نگارش كتبي هم چون: حقيقت توحيد از ديدگاه ائمه، اهل بيت از خود دفاع مي‌كنند و ... در همين راستا قابل تفسير است. برخورد گزينشي با منابع و كتب شيعي و تقطيع منفعت طلبانه بخش‌هايي از آن و در نتيجه استناد دادن مطالبي خلاف واقع به معصومين(علیهم السلام) و علماي نامدار شيعه، از ديگر اقدامات وهابيون براي كاستن از حساسيت مخاطبان است.

6. سرمايه گذاري بر فعاليت‌هاي خدماتي و خيريه‌اي

وهابيت با كپي‌برداري از اقدامات خيريه‌اي و خدماتي مسيحيت تبشيري در سراسر دنيا كه مي‌توان آنرا در زمره مهم‌ترين عوامل گسترش مسيحيت نيز در اقصي نقاط جهان بويژه مناطق محروم دانست، به ايجاد مؤسسات خدماتي اهتمام جدي نموده است. تأسيس بيمارستان‌هاي مجهز، مراكز رسيدگي به امور ايتام و محرومين، ايجاد مدارس و ... در همين راستا قابل تفسير است. خدمات رايگان يا كم هزينه اين مراكز به محرومين و درماندگان جوامع، وهابيت را به عنوان يك نجات بخش رهايي دهنده از رنج‌ها در اذهان نيازمندان جلوه‌گر مي‌سازد. اعطاي كمك‌هاي مالي به خانواده‌هاي كم بضاعت و يا پرداخت مبالغي در قبال تغيير آئين و پذيرش باور‌هاي وهابيت، از ديگر اقدامات اين فرقه براي توسعه جمعيت خود مي‌باشد.

7. تكيه بر دعوت چهره به چهره

انتقال احساسات و عواطف و برقراري ارتباطي پويا در ديدارهاي حضوري، موجب شده است كه تبليغات چهره به چهره از رويكردهاي مهم وهابيت دانسته شود. بدين منظور مبلغين وهابيت كمترين امكانات و معمولاً با حداقل تجهيزات به نقاط مختلف سفر كرده و موظف هستند با رفتن سراغ افراد و زدن درب منازل، از طريق موعظه يا همان «بيان» دعوت خود به پذيرفتن عقايد وهابيت را علني نمايند.

8 . تناسب رويكرد‌هاي تبليغي با اقتضائات مخاطب و شرايط بومي

مشاهده مي‌شود كه وهابيون در هر فرهنگ و منطقه جغرافيايي در ساليان اخير به اين سمت حركت كرده‌اند كه جزم انديشي و جمود فكري خود را كم رنگ كرده و بيش از پيش خود را با نياز‌هاي مخاطب هماهنگ سازند. آنان درصددند با احصاء شرايط و مشكلات موجود در هر جامعه و آنچه كه بخشي از مردم با آن مخالف بوده و در مقابل آن موضع دارند، سطوحي از مردم را به وسيله همنوايي با نظرات آنان، با خود همراه سازند. تعبير اميرالمؤمنين(علیه السلام) كه خطاب به خوارج از عبارت «كلمه الحق يراد به الباطل» استفاده نمودند، امروزه در خصوص برخي شعار‌هاي وهابيت قابل انطباق است.

به عنوان شاهدي بر اين مطلب مي‌توان به حجم انبوهي مطالبي كه در رد خرافه‌گرايي از سوي وهابيون در مناطق جنوبي كشورمان بيان مي‌شود اشاره كرد. متأسفانه رواج استناد به خواب‌هاي غير صادق و وجود برخي اعتقادات خرافي در بخشي از مناطق محروم جنوبي، اين فرصت را به وهابيت داده است كه با ژستي منطق‌گرايانه، خود را مخالف خرافه گرايي جلوه دهند.

9. استفاده از ارهاب و ايجاد ترس به منظور تحميل عقايد خود

برخي احكام تكفيري كه منجر به جواز قتل و صدور حكم جهاد در پاره‌اي موارد مي‌شود، به وهابيت اين امكان را داده است كه با بهره‌گيري از خشونت و ايجاد ترس، مخاطب را به پذيرش عقايد خود وا دارد. ترس از برخوردهاي خشن وهابيون و احتمال بروز قتل و جرح سبب شده است كه برخي از پيروان ساير كيش‌ها و مذاهب، جرأت انجام مناسك خود را نداشته و يا به صورت‌ تحميلي، عقايد وهابيت را بپذيرند و يا به صورت تحميلي، عقايد وهابيت را بپذيرند و يا با تقيه و توريه، رفتار‌هاي گذشته خود را استمرار بخشند. اين ارهاب و ايجاد دلهره و ترس را مي‌توان زمينه‌ساز فعاليت‌هاي تبليغي آتي آنان در آن سرزمين دانست. به همين جهت است كه تفكرات آل شيخ، بدون شمشيرهاي آل سعود، مجالي براي گسترش نمي‌يافت و وهابيت مرهون تعامل و همكاري اين دو با يكديگر است.

10. از ميان بردن منابع ديني و فرهنگي ساير فرق و اديان معارض با وهابيت

آتش زدن كتب و از ميان بردن كتابخانه‌هاي مخالفين در تاريخ، كه بارها به وقوع پيوسته است، نشان از اهتمام وهابيت به از ميان بردن منابع و تراث رقيبان دارد. به طور مثال، آنان كتابخانه‌ بزرگ «المكتبه العربيه» را كه بيش از 60 هزار نسخه خطي منحصر به فرد داشت را به آتش كشيدند و آن را به خاكستر بدل نمودند.

11. حضور در مجامع بين‌المللي

از جمله اقدامات وهابيت، عضويت و حضور در برخي نهادها و مجامع مهم بين المللي است. عضويت «الرابطه الاسلاميه» در برخي نهادهاي مهم بين‌المللي و بيان عقايد و باور‌هاي خود و تأثيرگذاري بر تصميمات اين مجامع از همين رويكرد برخاسته است.

12. تلاش براي آموزش زبان‌هاي خارجي به مبلغان خود

حضور در صحنه‌هاي بين المللي، مستلزم مجهز شدن وهابيت به ابزار‌هاي ارتباطي و از همه مهم‌تر فراگيري زبان‌هاي خارجي توسط مبلغان است. در ساليان اخير، تلاش‌هاي جدي در جهت آموزش زبان‌هاي خارجي به افرادي كه داراي قابليت تبليغ باور‌هاي وهابيت دارند، صورت پذيرفته است.

13. ايجاد جبهه هماهنگ در عرصه ديني و سياسي

پس از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، وهابيت با مركزيت آل سعود، با احساس خطر نسبت به ايجاد حكومت شيعي، تلاش‌هاي سياسي قابل توجهي را براي انزوا و ضربه زدن به جمهوري اسلامي ايران آغاز نمود. بدين منظور بخشي از تبليغات آنان معطوف به ناكار آمد جلوه دادن نظام و حكومت شيعي در ايران متمركز شده است.

اين تبليغات سياسي با پشتوانه باور‌هاي ديني وهابيت، زمينه ساز از صحنه برداشتن مهم‌ترين رقيب آنان و در نتيجه فراهم شدن بستر‌هاي تبليغي جهت آنان است.

14. ارائه تلخيصي و موجز مطالب تبليغي

نگاهي به حجم كتب، كليپ‌ها و محصولات تبليغي وهابيت نشان مي‌دهد، تلاش شده است كتبي در قطع جيبي عرضه و در كوتاه‌ترين و سهل‌ترين روش، پيام مورد نظر آنان به مخاطب منتقل شود. اندازه كوچك اين كتب به مخاطب اين امكان مي‌دهد آن را همراه برده و در فرصت مناسب به مطالعه آن بپردازد.

15. سياه‌نمايي و افترا زدن و انتساب اكاذيب به تشيع

وهابيت درصدد است با سياه‌نمايي و انتساب اكاذيب و بيان تهمت‌ها و افتراهايي در آثار خود، تصويري تيره و تار از تشيع در ذهن غير شيعيان ترسيم كند تا بدين وسيله، نفوذ مهم‌ترين رقيب خود را كاهش دهد. بطور مثال در كتاب «الشيعه شاهدون علي انفسهم بالكفر» كه بطور گسترده در ايام حج توزيع مي شود، چنين به شيعيان تهمت زده مي‌شود كه آنان معتقدند ائمه اطهار(ع) فرزندان خدا هستند و جالب اينجاست كه اين مطلب خود را به آدرسي مجعول در كتاب «الغدير» ارجاع مي‌دهند در انتهاي كتاب نيز عكس‌هايي از يكي از موزه‌هاي تهران (موزه تاريخ عبرت ايران) كه بازتاب دهنده شكنجه‌هاي انقلابيون ايران توسط شكنجه‌گران نظام شاهنشاهي پهلوي است آورده شده و به دروغ‌ چنين بيان شده است كه اين تصاوير مربوط به شكنجه‌ اهل سنت در ايران توسط جمهوري اسلامي است!

اين دروغ‌گويي‌ها به همين جا ختم نشده و برخي تصاوير جنايات خود و كشتار شيعيان توسط وهابيون در كشور‌هايي مانند عراق و افغانستان را با معكوس نمايي به عنوان اقدامات شيعه بر عليه اهل سنت و وهابيون جلوه مي‌دهند و منتشر مي‌نمايند. در كتاب «لله ثم للتاريخ» نيز آدرس‌هاي كذب فراواني مشاهده مي‌شود و نويسنده آن كه عالمي شيعه معرفي شده در محضر اساتيدي بوده كه اختلاف دوران حيات آنان جاي شبهه‌اي را باقي نمي‌گذارد كه وهابيت حتي به خود زحمت نداده‌اند دروغ‌هاي ظاهر الصلاح‌تر و قابل‌باوري در كتب خود ارائه نمايند. بيان اين اباطيل، با هدف بهره‌گيري از خلاء امكانات و ابزارهاي گسترده و متنوع تبليغي در ميان شيعيان و ارائه تصويري كاذب و غير واقعي از آنان صورت مي‌پذيرد. متهم سازي شيعيان به خرافه‌گرايي و بدعت در اين ميان، نقش برجسته‌اي دارند.

16.نشان دادن عملگرايي خود و تلفيق آموزه‌هاي ديني با رفتار عملي

نوع لباس پوشيدن، ظواهر و نحوه رفتار وهابيون درصدد القاي اين مطلب است كه آنان به صورت كامل پياده كننده آموزه‌هاي اسلامي و سنت پيامبر(صلّی الله علیه وآله وسلّم) بوده و تجسم قولي وعملي اسلام راستين و بدون هرگونه انحراف و زوائد هستند. اين تبليغ عملي به آنان كمك مي‌كند در ايجاد ذهنيت مثبت در عوام مردم نسبت به خود، موفق شوند.

17. حمايت از احزاب سياسي

گرچه ورود در عرصه سياسي، به ظاهر ارتباط مستقيمي با رويكرد‌هاي تبليغي وهابيت ندارد وليكن آنان بدين وسيله تلاش مي‌كنند جريانات سياسي همراه با خود را حاكم ساخته و در اين تعامل دو جانبه، از آنان پس از استقرار در ساختار‌هاي سياسي جهت مطامع خود و زمينه سازي جهت تبليغات بهره گيرند.

18. ايجاد جاذبه به واسطه طرح شعار‌هاي دلفريب و زيبا

اين ادعا كه مي‌خواهيم اسلام را از خرافات و بدعت‌هايي كه در طول 1400 سال در آن به وجود آمده است نجات دهيم، توجه اذهان بسياري را به خود معطوف مي‌دارد. به ويژه آن كه بخش‌هاي قابل توجهي از سرزمين‌هاي اسلامي، به واسطه درهم تنيدگي فرهنگي و ديني و همزيستي با ساير نحله‌ها و فرق، با حجم قابل توجهي از باور‌هاي خرافي مواجه مي‌باشند. بر همين اساس، اين شعارها مي‌تواند به جلب توجه و نظر افراد نسبت به وهابيت منجر شود.

روش‌شناسي تبليغ وهابيت

از دوره سوم حكومت آل سعود تاكنون، شاهد استفاده از روش‌ها و تكنولوژي‌هاي تبليغي جديد از سوي وهابيت و دست برداشتن از انحصار در روش‌هاي قديمي هستيم. گرچه تمييز روش‌هاي تبليغ وهابيت از رويكرد‌ها و سياست‌هاي تبليغي آنان دشوار است، ولي در اين بخش، آنچه بيشتر ناظر به تكنيك‌هاي روشي آنان در انجام تبليغات خود است، مورد توجه قرار مي‌گيرد:

1.استفاده هم زمان از ابزارهاي متفاوت تبليغي

در بخش شناسنامه يا در پايان اكثر كتب تبليغي وهابيت، مشاهده مي شود كه آدرس سايت‌هاي مهم تبليغي آنان ذكر شده است. بدين طريق تلاش مي­كنند تا با تنوع ابزارها، ذائقه‌هاي مختلف را تحت پوشش خود قرار دهند.

علاوه بر تبليغ چهره به چهره پخش مكتوبات و حضور جدي در فضاي سايبري، شبكه‌هاي ماهواره‌اي نيز از ابزارهاي مهم تبليغاتي آنها مي‌باشند. به طوري كه از 1800 شبكه ماهواره‌اي فعال در منطقه، حدود 300 شبكه به مقابله با فرهنگ اهل بيت(علیهم السلام) مي‌پردازند. بر همين اساس است كه در جريان اهانت يك روحاني شيعه با عايشه در لندن، مدت‌ها 19 شبكه ماهواره‌اي به صورت همزمان و مداوم به پخش برنامه محكوميت اين اقدام، اهتمام ورزيدند.

2.ايجاد راه‌هاي دسترسي آسان مخاطب به محصولات تبليغي آنان

از جمله اقدامات سياست‌گذاران تبليغي وهابيت، راه اندازي سايت‌ها و در اختيار گذاردن آدرس‌هاي ايميلي جهت ارسال درخواست مخاطبين براي دريافت رايگان كتب تبليغي است. متقاضي مي‌تواند با ثبت درخواست خود و يا ارسال ايميل، كتب را در محل استقرار خود دريافت نمايد. شايان ذكر است كه فقط در ايام حج سال 1381، ده ميليون و 685 هزار جلد كتاب به بيست زبان زنده دنيا توسط دولت سعودي در ميان زائرين خانه خدا توزيع گرديد.

3. خود را تابلوي اسلام معرفي كردن و استفاده از عنوان‌هاي عام اسلامي به جاي تصريح به وهابي بودن

در كتب، سايت‌ها و ساير محصولات تبليغي وهابيت مشاهده مي‌شود كه عناوين آن عام بوده و صرفاً اسلامي بودن آن محصول را نشان دهد. بدين طريق خود را تابلو و نماد اسلام معرفي كرده و فاصله معنا‌دار خود را با فضاي كلي حاكم بر كليت مذاهب اسلامي را كتمان و مخفي نگه مي‌دارند. ضمن آنكه اين كار به آنان امكان مي‌دهد براي مخاطب كمتر مطلع و نا آگاه، بدون اينكه وي مطلع باشد تغذيه‌اي فراهم شود كه ناخودآگاه نظام فكري وهابيت را در ذهن او نهادينه مي‌كند.

4. پايان دادن آثار خود با ژستي حق به جانب و همراه با طرح پرسش‌هايي از مخاطب

مشاهده پايان اكثر كتب تبليغي وهابيت نشان مي‌دهد آنان به منظور پيروز جلوه دادن خود و موفق نشان دادن خويش در اقناع مخاطب، ژست حق به جانب و تفوق يافته گرفته و با طرح پرسش‌هايي از مخاطب مي‌خواهند، ابتدا با باور‌هاي خود بازگشته و تفكر بيشتر نموده سپس به صحت اين مطالب اذعان نمايد. اين فرآيند با تكرار اين مطلب همراه است كه تعصب، زيان بخش است و بايد كنار گذاشته شود و اگر فرد غير متعصبانه برخورد كند، اذعان خواهد نمود كه اين عقايد وهابيت عين حقيقت خواهد بود.

5. احيا و ترويج آثار و عقايد علماي موهوم شيعه

برخي افراد معلوم الحال كه تحصيلات و بعضا آثاري در خصوص تشيع دارند، از سوي وهابيت به عنوان علماي برجسته شيعه معرفي شده و آثار و مكتوبات آنها جمع آوري، باز توليد و مجدداً منتشر مي‌شود جهت برجسته سازي اين افراد براي آنان فضيلت سازي شده و انحرافات و ضعف‌هاي عقيدتي آنان به عنوان تجديد نظر علماي شيعه در عقايد گذشته خود و تمايل به باور‌هاي راستين وهابيت توصيف مي‌شود. به طور نمونه دكتر موسي موسوي ـ نوه مرحوم سيد ابوالحسن اصفهاني از مراجع مشهور شيعه ـ را به عنوان انديشمند شيعي معرفي نموده و همانگونه كه حضرت آيت الله سبحاني در مقدمه كتاب «شيعه پاسخ مي‌هد» اشاره مي‌كنند، كتاب وي تحت عنوان «الشيعه و التصحيح» تنها در يك سال با تيراژ ده ميليون نسخه توزيع مي‌گردد. حال آنكه در سوابق اين فرد بويژه در زمان محمد رضا پهلوي، شراب‌خواري، زناكاري، رفتن به كاباره‌ها، نزديكي با ستاره‌هاي سينمايي، اختلاس و كلاهبرداري و ... مشاهده در روزنامه‌هاي آن زمان اين موارد ثبت گرديده است. حتي علت مرگ وي در عربستان، زياده روي در شرب خمر عنوان شده است.

و يا «سيد ابوالفضل برقعي» كه از او به عنوان آيت الله و از علماي مطرح شيعه نام برده شده و در شبكه نور، شاهد پخش سخنراني‌هاي او مي‌باشيم، در زمان آيت الله بروجردي به تدريس رسائل و مكاسب در قم اشتغال داشته و بواسطه حرف‌هاي بي‌اساس و توهين‌هايش، مردم قم وي را از شهر بيرون نموده‌اند. در تهران نيز اين حادثه براي وي تكرار گرديد. البته استاد حسيني قزويني به نقل از يكي از دوستان نزديك وي به نام آقاي حسيني ورجاني نقل كرده‌اند كه وي در آخر عمر از اعمال گذشته خود توبه كرده و به صراحت در وصيت خود، با اذعان به اشتباهاتش، اعتقاد خويش به مكتب اماميه و عصمت 12 امام را مورد تأكيد قرار داده بود.

از سوي ديگر از 70 اثر وي، حدود 30 كتاب به نفع تشيع نگاشته شده كه وهابيون هيچ اشاره‌اي به آن نمي‌كنند.

6. استفاده از اسامي شيعي در عناوين كتب و نام نويسندگان

اين اقدام به مخاطب چنين القا مي‌كند كه اين كتاب از سوي فردي شيعه نگاشته شده است كه دغدغه اصلاح برخي انحرافات به وجود آمده در تشيع را دارد.

7. استفاده از برخي نمادهاي رايج در ميان تشي

براي نمونه در آثار آنان مشاهده مي‌شود كه با توجه به نامأنوس بودن استفاده از(رضی الله عنه) در تجليل از اولياء و ائمه ديني در ميان شيعيان، آنان بر خلاف روش مرسوم خود، از(علیه السلام) بهره مي‌گيرند. اين كار به آنان كمك مي‌كند تا ضمن حساسيت زدايي، فضايي فراهم آورند كه مخاطب با متن ارائه شده احساس غربت و نامأنوسي نكند.

8. سرمايه گذاري بر روش مناظر

آنان ضمن آشنا سازي مبلغان خود با روش‌هاي مناظره، تلاش مي‌كنند از فرصت سرمايه گذاري كمتر حريفان خود بر روي آگاهي از تكينك‌ها و روش‌هاي موفقيت در مناظره، سوء استفاده كرده و به كمك‌ اين تسلط خود بر فنون مناظره، ضعف‌هاي محتوايي خود را پوشانده و چهره‌اي پيروز از خود ترسيم نمايند. در كنار مناظره، سخنراني نيز از جمله قالب‌هاي مهم وهابيت براي بيان عقايد خود مي‌باشد. تعداد قابل توجه مناظرات صوري در شبكه‌هاي ماهواره‌اي وابسته به وهابيت، حاكي از اهميت اين شيوه براي آنان است.

9. استخراج گزينشي وجهت دار فتاواي مراجع شيعه

بي شك فقه شيعه به عنوان يك نظام فكري، داراي روشمندي خاصي بوده و اصول هماهنگ و منسجمي را عرضه مي‌كند. از جمله رفتار‌هاي ناجوانمردانه وهابيت، استخراج برخي فتاوا، بدون ارائه توضيع در مورد فضاي حاكم بر آن حوزه از فقه و تنقيح ادله و تبيين جزئيات و جوانب آن است. تقطيع در برخي فتاوا و ارائه بخشي از آن‌ و رها كردن بخش‌هاي ديگر كه مكمل‌ آن است، از ديگر اقدامات آنان در همين زمنيه مي‌باشد.

10. حذف موارد مخالف مدعيات خود از كتب اهل سنت

مشاهده مي‌شود كه در ساليان اخير، جريان هدفمندي جهت حذف برخي روايات، فتاوا و نظر نظرات علماي اهل سنت كه مخالف نظرات وهابيت است از كتب اهل سنت صورت گرفته است. هم چنين مقايسه ميان برخي نسخ قديمي و جديد از تراث آنان نشان مي‌دهد كه علاوه بر حذف موارد مخالف عقايدشان به بهانه تلخيص كتب، بخش‌هايي كه به مخالفين وهابيت امكان مي‌هد به نقد آراي آنان بپردازند، ارائه نشده و در زمره مباحث تلخيص شده قرار گرفته است. در مواردي هم قسمت‌هاي غير مطلوب براي آنان با گذاردن چند نقطه به نشانه «و غيره» تقطيع و آورده نشده است.

11. نگارش كتب به نام علماي شيعه

در اين كتب، دروغ‌ها و افتراهايي مطرح مي‌شود و به منظور آنكه اين عقايد به شيعيان نسبت داده شود، از اسم علماي نامدار شيعه به عنوان نويسنده اين كتب استفاده مي‌شود.

اين اقدام تا بدانجا پيش رفت كه آثاري را به نام علماي برجسته شيعي همچون علامه عسگري و آيت الله سبحاني منتشر نمودند. حضرت آيت الله سبحاني در نامه خود به دكتر قرضاوي ـ رئيس الازهر ـ به اين مطلب چنين اشاره مي‌فرمايند:

«آيا اطلاع داريد كه در عربستان سعودي و امارات، روزي نمي‌گذرد مگر اين كه رساله‌اي يا كتابي مقاله‌اي و... آنان حتي به اين حد اكتفاء نكرده و كتاب‌هايي در نقد شيعه، به نام علماء شيعه چاپ و منتشر مي‌كنند. حتي كتابي به نام اين جانب و كتابي به نام مرحوم علامه عسگري(رحمه الله) چاپ و منتشر كرده‌اند و هر دو نفر را مبلغ وهابيت و منتقد شيعه معرفي كرده‌اند.»

12. مخاطب قرار دادن افراد و طبقات مختلف با شيوه نامه‌نگاري

نگارش ده‌ها نامه توسط محمد بن عبدالوهاب و بيان اعتقادات و موعظه‌ها و تذكرات خود در اين قالب نشان مي‌دهد كه علاوه بر استفاده از هر مكاني براي بيان نظرات، مخاطبين متنوعي را براي اين نامه‌ها در نظر مي‌گرفته است. بررسي شيوه نگارش محتوا و نيز مخاطبين اين نام‌ها مي‌تواند در آشنا سازي با شيوه‌هاي تبليغ بنيان گذار وهابيت بسيار موثر باشد.

13. بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي حج

مؤسسات بسياري هم چون «مجلس الشوي لدعوه و الارشاد»، «مجلس الاعلي و الشئون الاسلاميه»، «رئاسه شئون الحرم المكي و الحرم المدني»، «الجماعه الخيريه لتحفيظ القرآن الكريم» و ... زير نظر وزارت حج عربستان، در خدمت تبليغ وهابيت بويژه در موسوم حج مي‌باشند. لذا وهابيت بيش از هر چيز، مرهون در اختيار داشتن امتياز تولي گري حج است. بويژه آنكه اغلب مسلمانان خارج از منطقه خليج فارس، عربستان را جلوه‌گاه واقعي اسلام و وهابيون را به عنوان پرده داران خانه كعبه، داراي جايگاه والايي مي‌دانند.

آنان به خوبي از اين فرصت بهره گرفته و در قالب‌هايي غير حساسيت زا و به ظاهر عادي، مطامع و اهداف خود را پي مي‌گيرند.

به طور مثال «مكتب الوكلاء» كه متصدي راهنمايي مديران كاروان‌ها است، خود به مثابه مركزي براي توزيع اقلام تبليغي وهابيت عمل مي‌كند. در اتوبوس‌هاي مربوط به حمل و نقل زوار نيز، با پخش تلاوت‌هايي از قرآن كريم، به طور غير مستقيم، همراهي وهابيت با قرآن به مخاطب القا مي‌شود.

14. اتخاذ رويكرد تهاجمي از طريق القاي شبهات

از آنجايي كه هميشه طرح يك شبهه آسان‌تر از پاسخ دادن به آن است و زمان قابل ملاحظه‌اي از مخاطب رقيب، در تبليغات خود،‌ بهره بسيار مي‌برد. بر همين اساس است كه در شهر قطيف و احصاء، با كاميون به توزيع كتب ضد شيعي در سطح شهر اقدام نموده و يا در كويت بيش از صد هزار نسخه از كتاب «اهل بيت از خود دفاع مي‌كنند» را در اين كشور توزيع نمودند.

مخاطب شناسي وهابيت

گرچه وهابيت نهادهايي را براي سامان دادن امور تبليغي و ترويجي در ميان تمام اقشار و گروه‌هاي اجتماعي، ترتيب داده است ولي به شهادت آمار ها، نمي‌توان اين فرقه را در مخاطب‌ گيري از تمام اقشار، موفق دانست. تعريف ابزارهاي وسيع رسانه‌اي براي جريان سازي اجتماعي و ترويج منشورات فراواني با تيراژ‌هاي قابل توجه جهت تأثير گذاري بر انديشه‌هاي اقشار عموماً عامي اجتماع، در كار تأسيس و تقويت دانشگاه‌ها و مراكز عالي تخصصي جهت آقايان و خانم‌ها، گواهي بر برنامه‌ريزي اين فرقه بر روي گره‌هاي مختلف اجتماعي است. اين اقشار هدف، چه در داخل جوامع آنان و براي تقويت باور‌ها و اعتماد عمومي آن‌ها به صحت و كار آمدي وهابيت، تحت اين تبليغات قرار گرفته و چه در ساير فرق و ملل، مخاطب دعوت وهابيون مي‌باشند. به طور مثال، اگر در گذشته ديدگاه‌هاي سخت گيرانه و متعصبانه‌ وهابيت، مانع از لحاظ كردن زنان جامعه عربستان به عنوان مخاطب فعاليت‌هاي ديني و مذهبي بود، امروزه نهاد‌هاي علمي و فرهنگي متعددي مختص بانوان تشكيل گرديده است. اين نهادها و مراكز، ظرفيت زنان به عنوان نيمي از اجتماع و پرورش دهنده نسل آينده را به خوبي در خدمت اشاعه آراي وهابيت گرفته‌اند و در نهادينه سازي انديشه‌هاي اين فرقه در خانواده‌ها توفيقاتي كسب نموده‌اند. كودكان و نوجوانان نيز به صورت ويژه تحت آموزش‌هاي اعتقادي قرار داشته و انبوه خردسالان و نوجوانان كه در حلقه‌هاي تربيتي در مسجد النبي و مسجد الحرام گرد آمده و با حضور مربي، آموزش‌هاي قرآني، حديثي و اعتقادي مي‌بينند، حاكي از سرمايه گذاري وهابيت بر تربيت از سنين پايه مي‌باشد. نگاهي به محتواي كتب جيبي «متون طالب العلم» كه به عنوان متن آموزشي در اختيار اين كودكان قرار گرفته و پس از حفظ احاديث آن با دريافت هدايايي مورد تشويق قرار مي‌گيرند، به خوبي نشانگر آن است كه مفاهيم مورد تأكيد وهابيت چگونه از همان سنين ابتدايي، در ذهن و روان اين افراد توطن مي‌يابد. مشاهدات از نحوه رفتار و سلوك اعتقادي اين نونهالان و نوجوانان و پرسشگري از آموخته‌هاي آنان، هر ناظري را به اين اعتراف وا مي‌دارد كه بيش از هر چيز، آنان تعصب، جمود و احتراز داشتن از گفتگو و شنيدن سخن و منطق ديگران را آموخته‌اند. اطلاق عنوان «وزارة التربية و التعليم» به وزارت آموزش و پرورش عربستان خود حاكي از اهتمام وهابيت به تربيت و مقدم دانستن آن بر تعليم است. در فضاي بيرون از قلمرو حكومت وهابيون در عربستان سعودي، مروري بر اكثر منشورات و توليدات رسانه‌اي وهابيت و انبوه استدلال‌هاي عرفي و عوامانه‌ اين آثار، بيانگر آن است كه سرمايه گذاري ويژه‌اي از سوي اين فرقه بر روي طبقه عمومي و عوام اجتماع صورت پذيرفته است. تظاهر به عمل گرايي به آموزه‌هاي شريعت  اسلامي و تلفيق قول و عمل، به آنان امكان داده است خود را نماينده‌اي از امت حقيقي رسول الله (صلي الله عليه و آله و سلم) جلوه دهند و از همين موضع، مردم عامي را مخاطب تبليغات خود قرار دهند. استدلالات جدلي و مغالطات فراوان و تناسب مداخل و مناهج بحث با علايق و ادبيات رايج در ميان عوام اجتماع، موجب گرديده پس از ناكامي‌ از همراه سازي اقشار فرهيخته جوامع شيعي و سني، دل به پذيرش گروه‌هاي عامي و كمتر تحصيل كرده‌ي كشور‌هاي ديگر ببندند. گرچه مخاطب عام شيعي چندان به اين دعوت‌ها و تبليغ‌ها پاسخ مثبتي نداده است ولي اقشار عامي اهل سنت به ويژه در نقاط محروم و دور  افتاده، از اين هجمه‌ها تأثيراتي را پذيرفته‌اند.

از ديگر سو، در سطح بين المللي و وراي مرز‌هاي اطراف حكومت‌ سعودي، بشر تشنه‌ي معارف آسماني و و وحياني كه از نسخه‌هاي بشري خسته شده و پوچي و سر درگمي از زندگي فارغ از معنويت، آنان را آزار داده است، رويكرد جدي به آموزه‌هاي حيات بخش اسلامي يافته‌اند. اينجاست كه در آمد هنگفت حاصل از نفت و در اختيار داشتن مراكز قدرتمد تبليغي، به وهابيت اين امكان را داده است كه با ساخت مساجد و مراكز اسلامي و از طريق اعزام مبلغ، نگاه‌هاي تشنه‌ي انديشه‌هاي اسلامي را به سمت و سوي خود معطوف نمايند.

اين اهتمام به گسترش انديشه‌هاي وهابيت در اقصي نقاط عالم و ضعف‌ گروه‌هاي رقيب و در رقابت تجهيزاتي و مالي، در كنار لبخند رضايت آميز نظام سلطه به نمايش چهره‌ ي وهابي و سلفي از اسلام، به وهابيون امكان داده است در كشور‌هاي مختلفي بتوانند نيرو‌هايي را از ميان علاقه‌مندان و گرايش يافتگان به اسلام براي خود فراهم آورند. از ويژگي‌هاي وهابيت آن است كه با زمان شناسي و احصاء ويژگي‌هاي بومي و فرهنگي، در هر منطقه جغرافيايي خود را در لباس آن قوم و فرهنگ و با لحاظ دغدغه‌هاي آنان، عرضه مي‌‌نمايد. اگر در كشور ما، برخي چهره‌هاي وهابي با ژستي روشنفكر مآبانه، فراوان  سخن از مذمت خرافه‌گرايي و اعتقادات غير عقلاني مي‌زنند، و حال آنكه وهابيت مشحون از تحجر و باور‌هاي غير عقلاني است، بي‌ ارتباط با هدف گذاري آنان براي تأثير گذاري بر قشر دانشجو و تحصيل كرده‌ي جامعه ايراني نيست. بدين جهت است كه هر چند اندك ولي مخاطباني از طبقه فرهيختگان جامعه نيز مي‌توان براي وهابيت بر شمرد.

در ميان فرق مذاهب نيز ناهمخواني بنيادين باور داشت‌هاي وهابيت با آموزه‌ها و اعتقادات شيعي منجر گرديده است كه علي رغم سرمايه‌ گذاري قابل توجه بر جلب مخاطبان شيعه، بيش از آن نسبت به جوامع سني ساكن در ايران توجه شده و بر روي همگرايي آنان با انديشه‌هاي وهابيت تمركز و اهتمام صورت پذير.

به خدمت گرفتن ثروت در اختيار وهابيت براي جذب اقشار آسيب پذير اجتماع و كساني كه به واسطه مشكلات ميعشتي در تنگنا قرار گرفته‌اند، موجب گرديده مخاطبيني نيز از ميان اين گروه‌ها بيابند.

شايد يكي از عوامل مهمي كه موجب شده هنوز تبليغات مكتوب و رسانه‌اي و نيز دعوت‌هاي چهره به چهره ي وهابيت ثمره‌ي چنداني را عايد اين فرقه نكند، باور‌ها و نوع نگاه درون اين مكتب فكري است. جايگاه اجتماعي و منزلتي كه علماي وهابي براي زنان ملحوظ كرده‌اند، بزرگترين مانع بر سر آن است كه وهابيت بتوانند ظرفيت‌هاي برجسته بانوان براي تبليغات و دعوت‌هاي عمومي و بويژه براي جريان سازي اجتماعي بهره ببرد. به همين جهت است كه هنوز شاهد تمركز فعاليت‌هاي رسانه‌اي و تبليغي بر روي زنان به عنوان مهم‌ترين انتقال دهنده‌ي ارزش‌ها در يك جامع نبوده‌ايم.

به همين نسبت، ضعف در فعاليت‌هاي تبليغي آنان بر روي كودكان و تأثير گذاري بر انديشه‌هاي آنان جهت پذيرش و تمايل به آموزه‌هاي وهابيت، مانع از آن شده است كه جوامع شيعي و سني در اين دو قشر مهم اجتماع، چندان دچار احساس خطر و نگراني نشوند.

مجموع اين شرايط موجب گرديده است كه نتوان در شرايط برابر رقابتي، وهابيت را در جلب آراء و تمايلات اقشار مختلف اجتماعي موفق دانست. بيش از اتقان محتواي مورد تبليغ، به مراتب اين ابزارها و امكانات در اختيار آنان و نيز خلاء حضور ديدگاه‌هاي رقيب و بديل بوده است كه موفقيت‌هاي سطحي و موقتي را براي آنان به همراه داشته است.

منبع : نشریه مرزبان نامه؛ رصد آخرين تحولات اديان و مذاهب، شماره 2، معاونت فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.

 

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

آسیب شناسی رشد جریان‌های تکفیری در خاورمیانه

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

آشنایی با مکتب سلفیه

آل سعود و عربستان سعودی

آموزه‌ها و آینده داعش

آيا استعانت از غير خدا جايز است؟

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

آينده داعش در عراق

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

آینده جنبش های اسلامی

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

آیین وهابی؛ بنیادگرایی یا اصلاح طلبی؟!

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

ابن تیمیه و اهل بیت

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

ابن تیمیه که بود و چه کرد

ابوبكر بغدادی

ابومصعب زرقاوي و داعش

اجتهاد از نگاه وهابیون

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

احزاب سلفی در مصر

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

ارزش (ضد) امنيتي بنيادگرايي؛ با تأكيد بر نهضت سلفي‌‌‌‌‌ ـ وهابي

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

اسامه بن‌ لادن

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

استراتژی داعش در عراق و شام

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

اسلام سیاسی و منتقدان آن: اندیشه های قاضی عشماوی پیرامون رادیكالیسم سیاسی

اسلام سیاسی و نقش آن در خاورمیانه

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

افترائات وهابیت علیه شیعه

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

افغانستان در دوران پساطالبان

افغانستان و گروه طالبان

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

التکفیر و الهجره

القاعده

القاعده در اوگاندا

القاعده در تانزانیا

القاعده و تروریسم مذهبی

القاعده و شاخه‌هاي آن؛ نيروهاي اجاره‌اي و انتحاريون مزدور

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

المرابطون؛ نسل جدید القاعده مصر

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

الگوی سازمانی القاعده و داعش

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

اندیشمندان حنفی و کژ اندیشی های ابن تیمیه

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

اهداف آمریکا و هم‏ پیمانان از ایجاد تا ائتلاف علیه جریان‏هاى تکفیرى

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

ایمن الظواهری

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

بدعت

بدعت از منظر وهابیان

بدعت در دین

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

بربهاری

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسى مبانى فکرى تکفیر

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

بررسی ارتداد در مذاهب اسلامی

بررسی استناددهی تروریسم تکفیری به سنت نبوی و جهاد اسلامی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

بررسی رابطه عقاید دیوبندیه و وهابیت

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

بررسی قتال در قرآن 1

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی مبانی فقهی تکفیر

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

بررسی و تکوین حضور داعش در غرب آسیا؛ مطالعه موردی افغانستان

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

بن بست خلافت با اندیشه داعش

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

بیوگرافی ابن تیمیه

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

تأثیر اندیشه های سیاسی برنارد لویس در ترویج اسلام هراسی در غرب

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تأملی غیر غربی در افراطی گری و خشونت ورزی به نام دین

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

تأویل

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

تاريخچه فرقه وهابيه و عقايد ايشان

تاریخ وهابیت

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

تبرک و استشفا به آثار اولیا

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

تحقیقی درباره رابطه ذهبی و ابن‌تیمیه

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

تحول گفتمانی و بازتعریف نسل جدید القاعده در سوریه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

ترسیم نقشه راه جدید داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

تشبیه: مانند کردن خدا به مخلوقات

تضاد عقايد احناف با وهابيت درموضوع توسل

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

تكفير از دیدگاه مذهب شيعه

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت

توحید در مذاهب کلامی

توحید عبادی و شبهات وهابیت

توحید و شرک

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

توسل در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

توسل و شفاعت از نگاه دیوبندیه

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

تکفیر

تکفیر

تکفیر از دیدگاه ابن تیمیه

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

تکفیر از دیدگاه سید قطب

تکفیر از دیدگاه قرآن

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

تکفیر اهل قبله

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

تکفیر در آیات و روایات

تکفیر در جهان اسلام

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

تکفیر در روایات نبوی (3)

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر گذشته، حال، آینده

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

تکفیریها در انگلستان

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

جریان شناسی القاعده

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

جریان شناسی وهابیت مصری

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

جریان شناسی سلفیگری

جریان های تکفیری عراق

جریانات افراطی و تکفیری در منطقه و راهکارهای مقابله با آنها با توجه به نقش خاورمیانه ای روسیه

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

جنبش شاه ولی­ الله در هند

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

جهاد در اندیشه سید قطب

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

جهادی‌های جدید کیستند؟

جهان از نگاه داعش

جهانى شدن و القاعده

جهانى شدن و ظهور هویت بنیادگرا در غرب آسیا

جوانان يهودی در صف داعش

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

حرکت سلفیه

حزب التحریر ازبکستان

حزب التحریر در آسیای مرکزی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

خاستگاه سلفی گری تکفیری

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

خاورمیانه و جنگ های دینی

خشم به فرمان خرد، شرع و غریزه: تأملی در خشونت داعش از زاویه‌ای دیگر

خشونت تکفیری‌ها، توحشی چنگیزی در لباس اسلامی است

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

خوارج، اولین گروه تکفیری در جهان اسلام (پیشینه جریان تکفیری خوارج) و پیامدها و نتایج سوء تکفیر و افراطی گری در جهان اسلام

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

داعش خوب داعش بد

داعش در مسیر القاعده شدن

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

داعش پس از ناكامي در تأسيس دولت

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

درنگی در مبانی و آینده‌ خشونت به سبک رادیکالیسم تکفیری

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

دشمن نزدیک و دور

دلایل و پیامدهای حمایت عربستان از گروه‌های اسلام‌گرای افراطی

دموکراسی

دو متن ماندگار: «هنر جنگ» و «درباره جنگ»

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

راهبردهای مدیریتی نبی اکرم(ص) در راستای تحکیم وحدت بین اقوام در صدر اسلام

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

ردّ نظر وهابیت از سوی اهل‌سنت در حرمت زیارت قبور

رفت و برگشت اسلام‌گرایی رادیکال از سوریه به شمال آفریقا

رقابتى براى هويت و شناسه‏

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

روش های تبلیغی وهابیت

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

ریشه‌های تفکر داعش (١)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

زمینه های تاریخی سلفیه

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

زیارت قبور از نگاه مذاهب اسلامی

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

سب الصحابه

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

سرچشمه اندیشه وهابیت

سرچشمه های فکری القاعده

سفر وهابیت به مصر

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

سلفيان

سلفيان

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

سلفی گری

سلفی گری در مصر و دوره جدید

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

سلفیه

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

سلفیه درباری

سلفیه و تقریب

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

سلفی‌گری افراطی در قفقاز شمالی؛ با تاکید بر مولفه‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

سونامی تکفیری در جهان بشری

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

سیر تاریخی ظاهرنگری در آیات صفات

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (جهادی تکفیری)

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (وهابیت تکمیلی)

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (وهابیت مقدماتی)

شباهت وهابی ها با خوارج

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

شبکه سلول هاي تروريستي داعش در آسياي مرکزي

شخصیت شناسی ابوبكر بغدادی

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

شکاف‌‌‌های درونی داعش؛ نزاع دو نسل القاعده

شگرد ابن تیمیه در انکار فضائل امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

صحیحین و نفی تکفیر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

طالبان؛ دین و حکومت

ظهور داعش در شبه‌ قاره

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

ظهور و افول القاعده در عراق

عبادت

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

عبور از «خاورمیانه جدید»

عربستان در عرصه تبلیغات

عربستان معمار جنایت و مکافات

عربستان و وهابیت در آفریقا

عزاداری بدعت یا سنت

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

عقل از دیدگاه سلفیه

عقل از منظر وهابیان

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

علل و آینده حضور داعش در آفریقا

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

علمای شافعی و ابن‌تیمیه

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

عوامل روانی تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(1)

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

فتنه تكفير

فتنه و هابیت

فرا واقعیت بنا العابد!

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

فعالیت وهابیت در جهان

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

قبیله انحراف

قبیله بدعت

قبیله خشونت

قتل عام حجاج یمنی توسط وهابیان

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

قرآن و همگرایی بین مذاهب اسلامی

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

لشگر جهنگوی

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

مانیفست توحش در فقه داعش

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

مباني اعتقادی داعش

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مبانی فکری ابن تیمیه

مبانی مذهبی و قومی طالبان

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

محمد بن عبدالوهاب و مخالفان نجدی معاصر او

مخالفت دیوبندیان با دعوت محمد بن عبدالوهاب

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

مراتب و متعلقات ایمان

مرز بین تروریسم و جهاد در اسلام

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

مسئله توسل به اموات با نگاهی به آیه 22 سوره مبارکه فاطر

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

معیارهای توسل از دیدگاه وهابیت

مفهوم دولت در گفتمان داعش؛ دولت سلفی داعش؛ تحقق ناکام یک نظریه آلترناتیو

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

مفهوم شناسی سَلَفیه و سَلَفی­گری

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

مفهوم و مراحل شرک

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

موافقين و مخالفين خلافت داعش

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

مکتب تکفیر بر خلاف عقل، نص و صریح قرآن است

نئوتروریسم با تأکید بر تروریسم مذهبی

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

نخستین آشنایی مسلمانان شبه‌قاره هند با اندیشه وهّابیت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

نظری بر تاریخ وهابیت

نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

نقد دیدگاه سلفیه درباره مجاز در قرآن

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی اندیشه‌های دهلوی

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

نقدي بر كتاب «التبرك المشروع و التبرك الممنوع»

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

نقش داعش در شکل‌گیری معادلات جدید در خاورمیانه

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

نقش وهابیت در اوگاندا

نقش وهابیت در تانزانیا

نقش وهابیت در کنیا

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

نگاه داعش به مهدویت

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

نگاهی بر وهابیت

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

نگاهی به رشد تکفیری‌ها در تونس

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

همگرايي استراتژيك؛ اتحاد سلفي‌هاي عربستان، هند و مصر

واقعه 11 سپتامبر ؛ سرآغاز شکل گیری بزرگترین گروههای تروریستی

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

واکاوی جایگاه تروریسم بنیادگرا در راهبرد خاورمیانه ای غرب

واکاوی ریشه‌های پدیده بنیادگرایی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی جهانی شدن

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

وضعیت سیاسی داعش در قاره سیاه

وضعیت فعلی و آینده کشورهای شمال آفریقا (تاکید بر کشورهای مصر، تونس و لیبی)

وهابيت از نگاهي ديگر

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

وهابیان و تحریف قرآن کریم

وهابیان و توحید در اسما و صفات

وهابیان و توحید ربوبی

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

وهابیت در آیینه تاریخ

وهابیت منطق تزویر و تکفیر

وهابیت و تحریف میراث‌های علمی

وهابیت و تخریب قبور

وهابیت و توحید الوهی (عبادی)

وهابیت و توحید ربوبی (1)

وهابیت و توحید ربوبی (2)

وهابیت و تکفیر شیعه

وهابیت و سماع موتی

وهابیت و موضع اهل سنت در قبال آن

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

وهابیت، مکتب تشبیه

پاسخ به شبهات جهاد

پاسخ به مهم‌ترین شبهات وهابیت (توسل، شفاعت، تبرک، زیارت قبور)

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

پاکستان و «نبرد جهانی علیه تروریسم»

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

پرسمان؛ آیا تبرک جایز است؟

پيشينه و جايگاه جريان هاي سلفي

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

چالش امنیتی تروریسم تکفیری علیه ایران

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

کابوس جدید آل‌سعود؛ آنچه همه باید درباره جنبش 15 سپتامبر در عربستان بدانند

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

کارنامه وهابیت؛ دوره تثبیت

کتاب شناسی تکفیر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

کفر و تکفیر در قرآن کریم و سوء برداشت از آن

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

کودتا در داعش

کویت و وهابیت در آفریقا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام