اطلس > جریان ها > سپاه صحابه

سپاه صحابه

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۶/۱۳ تعداد بازدید: 1092

سپاه صحابه در ششم سپتامبر 1985 به دست «حق نواز جهنگوی» در شهر «جهنگ» از توابع ایالت پنجاب پاکستان بنیان گذاری شد.[1] سپاه صحابه که بعدها به سپاه صحابه پاکستان تغییر نام داد، با نام اختصاری«S.S.P» شناخته می شود.



تاریخچه تشکیل این گروه به دو کنفرانسی بر می گردد که توسط جماعت اسلامی پاکستان و جمعیت علمای اسلام برای مبارزه با جنبش «فقه جعفری» شیعیان، تشکیل شد.[2] همین کنفرانس سرچشمه تشکیل سپاه صحابه شد از این رو بیشتر رهبران و اعضای سپاه صحابه از اعضای جمعیت اسلامی بودند. با این تفاوت که سپاه صحابه عملکردی افراطی تری بر علیه شیعیان نسبت به جمعیت اسلامی داشتند. [3]

حق نواز جهنگوی نیز که قبلاً عضو جمعیت علمای اسلام بود، فردی مذهبی، متعصب و شدیدا ضد شیعه بود. اهداف این گروه را می توان جلوگیری از تأثیرگذارى انقلاب اسلامى ایران و به طور کلی شیعه بر مردم پاکستان؛[4] و دیگری تأسیس دولت سنی مذهب در پاکستان، دانست.[5] مولانا فاروقی عمده ترین وظیفه سپاه صحابه را «حفظ و پاسداری حرمت صحابه» دانسته است.[6] شعار معروف و مشهور سپاه صحابه این است که هر کس به خلیفه اول اعتماد ندارد کافر است.[7]

اعظم طارق از رهبران این گروه درباره هدف سپاه صحابه می گوید: «در پاکستان با توجه به اکثریت جمعیت اهل سنت، باید حکومتی سنی به وجود آید، همان طوری که در ایران با توجه به اکثریت شیعه حکومت شیعی رسمیت پیدا کرده است».[8]

سپاه صحابه جزو پیروان مکتب دیوبندی به شمار می رود.[9] این گروه با مدارس مذهبی تندرو پاکستان ارتباط گسترده دارد و تعداد عمده ای از نیروهای خود را از بین دانش آموختگان این مدارس فراهم می آورد.[10] در پی اختلاف های داخلی سپاه صحابه، عده ای از این گروه جدا شدند و خود را لشگر جهنگوی نامیدند.[11] 

سپاه صحابه آغازگر درگیری های فرقه ای در پاکستان شناخته می شود. از نظر این گروه مهم ترین وظیفه یک عضو سپاه صحابه، مبارزه با شیعه در هر نقطه ای از پاکستان است. به همین جهت آنها تاکنون خشونت های زیادی را علیه شیعیان به کار بردند.[12] و تا به حال صدها تن از شیعیان را در شهرهای مختلف به قتل رسانده اند.[13]

عمر رهبران سپاه صحابه کوتاه است چرا که ترور می شوند. پس از قتل حق نواز جهنگوی در 23 فوریه 1990، ایثار الحق قاسمی و بعد از ترور او ضیاء الرحمن فاروقی و بعد از ترور او در 1998 اعظم طارق جانشین وی شد.[14]

طارق در سال 2002 گروه «ملت الاسلامیه» را پایه گذاری کرد اما دولت پاکستان در همان سال فعالیت این سازمان را نیز ممنوع اعلام کرد. این گروه پس از تحریم در سال 2002 میلادی تحت نام «اهل سنت والجماعت» به فعالیت خود در پاکستان ادامه داد.[15] پس از کشته شدن اعظم طارق و ممنوع شدن فعالیت سپاه صحابه، مولوی «علی شیر حیدری» به رهبری رسید که وی نیز در آگوست 2009 در ایالت سند به قتل رسید. بعد از قتل حیدری، «محمد احمد لدهیانوی» به عنوان رهبر سپاه صحابه شناخته شد.[16]

این گروه حتی تلاش هایی برای دستیابی به سلاح اتمی پاکستان نیز داشت و در سال 2009 حمله هایی برای دستیابی به بمب های اتم پاکستان انجام داد که ناکام بود. آن انجام داده که تاکنون موفق نبوده است.[17]

سپاه صحابه با حمایت های ارتشبد ضیاء الحق در دهه هشتا میلادی، برای جلوگیری از نفوذ جمهوری اسلامی و تفکر شیعه تبدیل به جریان بزرگی شد. این جریان بعدها تهدیدی برای خود حاکمیت شد و سبب شد که در 1998 دولت به آنها تذکر بدهد و بعد از مدتی نیز از طرف دولت در لیست گروه های تروریستی قرار گرفت.[18]

از نکات درخور توجه در مورد رهبران سپاه صحابه و لشکر جهنگوی، فقدان توانایی علمی است. این افراد از طلاب معمولی و کم سواد دیوبندی‌اند و آثار قلمی و مکتوبات علمی ندارند.[19]

گسترش فعالیت های سپاه صحابه با حمایت ویژه رهبران این گروه برای آموزش و تعلیم فرزندان خانواده های نیازمند در ایالت پنجاب بود، بنابر این پایگاه سپاه صحابه در پنجاب توسط صدها مدرسه مذهبی که در آن آموزش های افراطی و خشونت بار علیه شیعیان به دانش آموزان و محصلان تعلیم داده می شود، بیشتر تقویت شده است. رحمان مالک، وزیر کشور پاکستان معتقد است 44 درصد از کل مدارس اسلامی پاکستان در جنوب پنجاب به عنوان پایگاه عمده سپاه صحابه پاکستان برای فعالیت خشن فرقه ای محسوب می شود.[20]

اکثر اعضای این انجمن افراد بیکارند و از طبقه محروم شهر و از جوانانی تا سن 20 سال انتخاب شده اند.[21]

از آنجا که حوزه فعالیت سپاه صحابه در پاکستان و قسمت های اردو زبان افغاستان است، کتاب های آنها نیز به زبان اردو است که بسیاری از آنها به دیگر زبان ها ترجمه نشده اند. یکی از موضوعاتی که آنها بیشترین کتاب در مورد آن نوشته اند، بحث فضایل صحابه است.

سپاه صحابه، آن طوری که گفته می شود، از سوی برخی کشورهای عربی به ویژه عربستان حمایت مالی می شود. از دیگر منابع مالی این گروه، کمک های ثروتمندان عرب که برای تفریح به مناطق پنجاب می روند، ذکر شده است.[22]  این حمایت ها توانسته است سپاه صحابه را به یک حزب بزرگ در پاکستان و خارج از پاکستان تبدیل کند. بر اساس آمارهای رسمی این حزب در سال 1994، این گروه دارای چهارده هزار دفتر نمایندگی در هفده کشور جهان بوده است.[23]

علاوه بر کمک های خارجی دیگر منابع مالی که برای این گروه نام برده شده عبارتند از:

گروگان گیری و اخاذی؛

قاچاق مواد مخدر؛

تجارت اسلحه و کالا؛

برداشت منابع طبیعی و معادن؛

کمک های خیریه؛

سرقت های مسلحانه؛

غنایم دولتی.[24]


منابع:

  1. ماهنامه المسلم، چاپ پاکستان، ج2، ش 1 ـ 4 (آوریل 2000)
  2. جریان های افراطی در پاکستان، جمعی از پژوهشگران، مؤسسه مطالعات اندیشه سازان نور، تهران، چاپ اول، 1395ش.
  3. مصاحبه ضیاء الرحمان فاروقی، ماهنامه خلافت راشده، جلد 5، ش 5 (جمادی الاول 1415)
  4. نظری بر تاریخ وهابیت، زهرا مسجد جامعی، نشر صریر دانش، تهران، چاپ اول، 1380ش.
  5. آشنایی با کشور اسلامی پاکستان، محمدهادی فلاح زاده، موسسه مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران - 14 آبان، 1385
  6. افراطی‌گری در پاکستان جواد جمالی، چاپ اول، انتشارات اندیشه‌سازان نور، تهران،1390.
  7. سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی گری، علیرضا میرزایی، مجله سراج منیر، شماره 11، سال سوم، 1392ش.
  8. برآورد استراتژیک پاکستان، حسین نوروزی، ابرار معاصر تهران، چاپ اول، ۱۳۸۲ش.
  9. بنیاد گرایی در پاکستان، محمد اكرم عارفي، فصلنامه علوم سیاسی، سال4، شماره 16، تهران، 1380ش.
  10. رئیس-گروه-افراطی-سپاه-صحابه-در-پاکستان-دستگیر-شد https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/03/16/760975/

پی نوشت:


[1] ماهنامه المسلم، چاپ پاکستان، ج2، ش 1 ـ 4 (جنوری تا آوریل 2000) ص 64.

[2] فلاح زاده، محمدهادی، آشنایی با کشور اسلامی پاکستان، ص۱۱۳٫

[3] نظری بر تاریخ وهابیت، زهرا مسجد جامعی، ص135.

[4] افراطی گری در پاکستان، جواد جمالی، ص۶۸

[5] جریان های افراطی در پاکستان، جمعی از پژوهشگران، ص284.

[6] . بنیاد گرایی در پاکستان، محمد اكرم عارفي، ص272.

[7] نظری بر تاریخ وهابیت، زهرا مسجد جامعی، ص135.

[8]. افراط گرایی در پاکستان، جواد جمالی، ص68.

[9] برآورد استراتژیک پاکستان، حسین نوروزی، ص۱۳۲

[10] جریان های افراطی در پاکستان، جمعی از پژوهشگران، ص278.

[11] جریان های افراطی در پاکستان، جمعی از پژوهشگران، ص341.

[12] رک جریان های افراطی در پاکستان، جمعی از پژوهشگران، ص282.

[13] جریان های افراطی در پاکستان، جمعی از پژوهشگران، ص284.

[14] افراط گرایی در پاکستان، جواد جمالی، ص69.

[15] رئیس-گروه-افراطی-سپاه-صحابه-در-پاکستان-دستگیر-شد https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/03/16/760975/

[16] افراط گرایی در پاکستان، جواد جمالی، ص69.

[17] جریان های افراطی در پاکستان، جمعی از پژوهشگران، ص328.

[18] جریان های افراطی در پاکستان، جمعی از پژوهشگران، ص320.

[19] سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی گری، علیرضا میرزایی، ص179.

[20] جریان های افراطی در پاکستان، جمعی از پژوهشگران، ص282.

[21] نظری بر تاریخ وهابیت، زهرا مسجد جامعی، ص135.

[22] . جریان های افراطی در پاکستان، جمعی از پژوهشگران، ص282.

[23] مصاحبه ضیاء الرحمان فاروقی، ماهنامه خلافت راشده، جلد 5، ش 5 (جمادی الاول 1415) ص 6.

[24] جریان های افراطی در پاکستان، جمعی از پژوهشگران، ص322-324.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

ظهور و انحطاط انصار الشریعة در لیبی

شبکه حقانی (2)

طالبان پاکستان

گردان های عبدالله عزام

طالبان

سپاه صحابه(2)

جیش محمد

جنبش اسلامی ترکستان شرقی

انصار الشریعه یمن

سلفیت سنتی(وهابی) در یمن

التوحید و الجهاد فی ارض الکنانه (توحید و جهاد در مصر)

لواء التوحید

جنبش نورالدین زنکی

جنبش انصار الدین مالی

اخوان المسلمین اردن

عمليات درع الفرات

اخوان المسلمين يمن

جیش الحر السوری

حرکه احرار الشام الاسلامیه

المرابطون (مالی)

القاعده فی بلاد المغرب الاسلامی

انصار الشریعه تونس

جیش احرار الشام

جنبش حسم «حرکة سواعد مصر»

جماعت اسلامی اندونزی

الشباب المجاهدین

هیئه تحریر الشام

جماعة المسلمين في بلاد الشام

جیش محمد فی بلاد الشام

سرایا مروان حدید

جماعت انصار بیت المقدس

جنبش انصار الشریعه لیبی

کتیبه صقور العز

اجناد القوقاز

التکفیر و الهجره

جند الاقصی

حرکه الفجر الاسلامیه

حرکه شام الاسلام

جیش المهاجرین و الانصار                                          

الکتبیه الخضراء

احرار الشام

تحریر الشام

آل شیخ

القاعده عراق

دیوبندیه در پاکستان

تقابل دیوبندیه با جریان ها و مذاهب دیگر

اندیشه های طیف حیاتی جریان دیوبندیه

اندیشه های گرایش «مماتی» جریان دیوبندیه

امارت اسلامی قفقاز

دورنمائی از مکتب دیویند (2)

دورنمائی از مکتب دیویند (1)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جريان نوسلفي‌ها

داعش 2017/دگرگونی ها و تاکتیک ها

گروهک تروریستی ـ تکفیری جندالله

آشنایی با گروهک تررویستی جندالشیطان

گروه تکفیری ریاض الصالحین

حدادیه

سازمان جماعة التبلیغ

النهضه تونس؛ از «حرکت» تا «حزب»

وهابیت تکفیری (دوران تاسیس و تثبیت)

قبیله انحراف

تحریک نفاذ شریعت محمدی

سلفیه درباری

جیش محمد

حرکت النهضه تونس

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

شباب محمد (آکادمی ارتش)

گونه شناسی جریان های فکری و جنبش های اسلامگرا

احزاب سلفی در مصر

گروه طالبان

شبکه ی حقانی (1)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره سوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره دوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار(دوره اول)

جريان نوسلفي‌ها در دوران معاصر (2)

اخوان المسلمین سوریه

القاعده در تانزانیا

القاعده در کنیا

جماعت تبلیغ

سلفی گری در شبه قاره هند

جریان شناسی جماعت التبلیغ و الدعوه

دیوبندیه، بریلویه و رابطه آنها با وهابیت

جریان های تکفیری عراق

حزب التحریر ازبکستان

سلفی گری در پاکستان

جريان های سلفی در تونس

جماعت اخوان المسلمین: ریشه ها و روندها

سازمان القاعده

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

بوکوحرام

خلافت داعش، موافقان و مخالفان

لشکر طیبه

اخوان المسلمين و شيعه (بخش دوم)

اخوان المسلمين و شيعه (بخش اول)

گروههای تروریستی در آفریقا

حرکت المجاهدین

سیر شکل گیری جریان دیوبندیه در شبه قاره هند

گروههای تروریستی در آفریقا

حزب التحریر: آسیب ها وتحریف ها

آشنایی با داعش

سپاه صحابه

طالبان

لشگر جهنگوی

اخوان‌المسلمین امارات؛ پیوندی دیرهنگام

اخوان المسلمین عربستان؛ زندگی گیاهی

اخوان اصیل (حسن البناء)؛ جریانی در رؤیای اصلاح

اخوان المسلمین قطر؛ حرکتی خزنده

سروریه

حازمیه

اخوان در عربستان

البانیه

جریان جامیة یا عالمان درباری

حرکت جهیمان العتیبی

جریان اخوان‌التوحید

جریان های سلفیه