اطلس > جریان ها > حازمیه

حازمیه

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۶/۸ تعداد بازدید: 1852

حازمیة گروه یا جریان منسوب به احمد بن عمر الحازمی از جمله اساتید علوم شرعی و متخصص در زبان عربی دانشگاه مکه است.



مقدمه

کسی فکرش را نمی کرد که روزی انشقاق و شکافی در درون داعش رخ بدهد[1] اما نشریه "النبا" ـ نشریه رسمی داعش ـ در شماره 85 در مقاله ای با عنوان "رموز أم أوثان" از وجود دو جریان فکری بنعلیة وحازمیة در دل داعش خبر داد و بسیاری را غافلگیر کرد. پس از انتشار این مطلب اختلافات و اتهام زنی های بی رویه به کفر و بدعت شدت یافت؛ هواداران حازمی، پیروان بنعلی را به کفر، جهمیه و مرجئه بودن متهم کردند و پیروان بنعلی هوادارن حازمی را به تندوری و پیروی از مرام خوارج متهم می کردند. نزاع میان هواداران حازمی و بنعلی بقدری اوج گرفته بود که موضوع از مناظرات و ردیه‌نویسی‌ها عبور کرده به یک نزاع سیاسی در داخل ساختار قدرت مبدل شده بود؛ هوادران هر یک از این دو در تشکیلات داعش دارای منصب و قدرتند و در آینده داعش تاثیر گذارند.


 أحمد بن عمر الحازمي از سال 2015 تا کنون در زندان عربستان محبوس است

اعتقلته السعودية في 2015

جریان حازمیه

حازمیة گروه یا جریان منسوب به احمد بن عمر الحازمی از جمله اساتید علوم شرعی و متخصص در زبان عربی دانشگاه مکه است. برخی از هوادران و پیروان احمد حازمی به داعش پیوسته اند و همچنان دل در گروه افکار و آراء وی دارند همین امر موجب پیدایش شکاف و انشقاق در داعش شد به طوری که داعش در درون خود دو جناح حازمی و بنعلی[2] را تجربه کرد.[3]

قداح الیمانی یکی از اعضاء داعش رساله کوجکی با عنوان " هل العاذریة الحازمیة معتزله؟" در رد بر جریان حازمیه نوشت این جزوه در سال 2014م توسط دفتر رسانه ای الغرباء وابسته به داعش منتشر شد. الیمانی در این رساله نوشته است: (( افرادی همچون ابومریم کویتی و ضیاء مقدسی و... این عقیده را پایه گذاری کرده و دیگران را به آن دعوت کردند لکن این مساله رواج چندانی نداشت تا آنکه احمد بن عمر حازمی  به جمع هواداران این نظر پیوست و در صدد تبلیغ و انتشار آن برآمد او مخالفان و منکران این دیدگاه را تکفیر می کرد ......... حازمی چند مرحله  فکری را طی کرده است: ابتدا جامی بود، سپس به جریان حدادیه ملحق شد ــ تکفیر عاذر یکی از اصول فکری جریان حدادیه است ــ سپس در حالیکه همان دیدگاه حدادیه را داشت لباس سلفیت حقیقی را بر باورهای انحرافی حدادیه پوشاند تا بتواند از بدعتی به بدعت دیگر منتقل شود.))


بنعلی و حازمی در بسیاری از اصول و فروع با هم مشترکند اختلاف آنان در مساله تکفیر عاذر به جهل است. پس از کشته شدن بنعلی بخشی از مناظره بنعلی با برخی از متاثران از تفکر حازمی منتشر شد؛ بنعلی در این مناظره گفت: ((أنا لا أعذر بالجهل لكنني أعذر من يعذر بالجهل؛ نمی توان به سادگی حکم کفر کسی را که مانعیت جهل را پذیرفته است صادر کرد؛ بلکه می توان چنین شخصی را معذور دانست و عذرش را پذیرفت.[4]))

 

یکی از هواداران داعشی ماجرای حازمیها را چنین نقل می کند:

(( اخیرا عده ای پیدا شده اندکه خواسته یا ناخواسته از روی جهل یا علم فریب خورده و یا عمدا معتقد به بعضی خطاهای اغتقادی شده و آن را به زور و بهتان به دولت خلافت اسلامی نسبت می دهند و هر یک از اینان برای خود مفتی شده و فتوا می دهد. در حالی که دولت خلافت اسلامی عقیده اش واضح است و به شدت از عقاید حازمی بر حذر می کند و چنین اجازه ای نمی دهد که هر کسی خود را سخنگوی دولت اسلامی بداند و فتوا صادر کند و عقاید خود را به نام دولت اسلامی صادر کند. این عده همانطور که گفتم به شکل مرموزانه مشغول نشر عقاید حازمی هستند که همه انواع عاذر را تکفیر می کند و ناقض سوم را درست فهم نکرده اند و فرقی بین کافر اصلی و کافر منتسب به اسلام نمی گذارند. والحمدلله دولت خلافت اسلامی به طور امل با حازمی های غلات مخالف بود و هر کجا آنها را بیابد با آنها برخورد کرده و خواهد کرد.[5]))

حازمی ها معتقدند جهل مانع تکفیر نیست و جاهل هیچ عذری ندارد؛ علاوه بر این کسانی که جاهل را تکفیر نکنند خود کافرند؛ بنابراین گروه القاعده به دلیل خودداری از تکفیر عوام شیعه، کافر است؛ ابوبکر بغدادی و دیگر داعشیهای سنتی که القاعده را به خاطر این عقیده تکفیر نکرده اند همگی کافر اند به عنوان مثال حازمیها می گویند عطیة الله اللیبی ـ از سرکردگان القاعده گه در سال 2011م در وزیرستان کشته شد ـ کافر است زیرا عطیة حرکت حماس فلسطین و دیگر گروههایی را که در دمکراسی و انتخابات مشارکت  می کردند را مسلمان می دانست و تکفیر نمی کرد. از آنجا که ابوبکر بغدادی بعد از کشته شدن عطیة  در پیامی با عنوان "ويأبى الله أن يتم نوره" او را  با تعابیری همچون "العالم العامل المجاهد، صاحب العلم والوقار" مدح و ستایش کرد؛ پس بغدادی نیز کافر است زیرا بغدادی کافر را تکفیر نکرده و بر حسب قاعده من لم یکفر الکافر فهو کافر، بغدادی کافر است.[6]

 طبیعی است که با چنین شتابی، سریال تکفیر پایانی ندارد و جوی خون به راه خواهد افتاد.

داعش در نهایت گروهی از هواداران حازمی را گردن زد؛ در عوض در سال 2016م حازمی‌های مقیم تونس در شهر ساحلی سوسة ـ به رهبری محمود حسین الحطاب[7] و معز المغراوی[8] ـ گروه جدیدی را با نام موحدون را تشکیل دادند. هواداران حازمی همچنان در فضای اینترنت به تکفیر سرکردگان داعش می پردازند و مطالب و جزوات متعددی در این باب منتشر می کنند.

پس از آنکه کمیته تفویض داعش در بیانیه ای رسمی، بیانیه قبلی خود درباره #تکفیر را که به نفع جریان فقهی «حازمی» حکم داده بود لغو و عمل به آن را ممنوع اعلام کرد محمد رضاعشوری ـ کارشناس مسائل مرتبط با بنیادگرایی ـ در تحلیلی در این باره نوشت: 

پس از صدور بیانیه جدید کمیته تفویض داعش در نقض حکم قبلی اش با عنوان (ليهلك من هلك عن بينة) برخی از ناظران گمان کردند که داعش از تکفیر دیگر جریان ها دست برداشته است. برای تبیین بیشتر این مسئله لازم است یک جریان شناسی در این باره ارائه شود:

در هیئت شرعی داعش عموما طی این چند سال دو جریان متقابل قرار داشت. نقطه اختلاف این دو جریان حول مسئله «تکفیر» بود. اگر بخواهیم اصطلاح کاملش را بگوییم می شود: "حكم تكفير المتوقف في المشركين بعارض الجهل" (ترجمه: حکم تکفیر کسی که مشرکین را به بهانه جهلشان تکفیر نمی کند چیست) که در این باره دو طیف به وجود آمد:

١) طیف اول: برخی از جریان ها و گروه ها معتقدند که فاعل شرک (منظور عقاید شیعه و دیگر مذاهب) تکفیرش متوقف است بر قیام حجت نسبی بر وی و رفع شبهات. به عبارت دیگر قبل از اینکه تکفیر کنید باید ابتدا جهل را رفع کنید تا حجت تمام شود. از این رو کسانی که این افراد را تکفیر نمی کنند هر چند «ناقض اسلام» شمرده می شوند اما این کار آنها معذرویت دارد و لازم به تکفیر این افراد نیست. این رویکردی بود که «ترکی بنعلی» شیخ بحرینی و رئیس شرعی سابق داعش و افرادی مثل ابو محمد الفرقان وزیر رسانه سابق این گروه به آن اعتقاد داشتند و اکنون نیز عموما طرز فکر رسمی داعش به شمار می رود. این رسمیت را می توانید در بیانیه رسمی داعش جستجو کنید با عنوان: «بيان من المكتب المركزي لمتابعة الدوواين الشرعية في الدولة الإسلامية حول مسئلة حكم من توقف في تكفير المشركين»
در بخشی از این بیانیه آمده:
(خامسَه: إن المتوقف في تكفير المشركين المنتسبين للإسلام مرتكب لناقض مجمع عليه، وكفره مبني على قيام الحجة في المسئلة بخلاف الذي عبد غير الله!).

٢) طیف دوم : این طیف که منسوب به «ابو عمر الحازمی» سعودی است معتقدند که «التوقف في تكفير المشركين بعارض الجهل ناقضا من نواقض الإسلام؛ ولايعذر فيه بالجهل» ترجمه: «توقف در تکفیر مشرکین به بهانه جهل آنها ناقضی از نواقض اسلام است و جهل معذرویتی برای تکفیر ایجاد نمی کند»
در نتیجه از نگاه جریان حازمی، نه تنها تمامی افراد که جاهل محسوب می شوند تکفیر خواهند شد بلکه متوقف در تکفیر جاهل نیز باید تکفیر شود یعنی كسى که معتقد است جاهل نباید تکفیر شود.
پ ن: این بحث اشاره به قاعده محمد بن عبدالوهاب در باب « من لم يكفر الكافرين أو شك في كفرهم» است که وی آن را سومین نقض از نواقض الاسلام می داند. البته همه شیوخ مکتب وهابی قائل به این عموم نیستند و به آن تخصیص زده اند. مثلا رک به فتوای شیخ سلمان آل الشیخ در مجموعه التوحید ج1/ص160 که می گوید: «فإن كان شاكا فيكفرهم أو جاهلا ً بكفرهم بينت له الأدلة من كتاب الله و سنة رسوله على كفرهم فإن شک بعد ذلك و تردد فأنه كافر بإجماع العلماء على أن من شك في کفر الكفار فهو كافر»

ادامه بحث: تا اینجا مشخص شد که مسئله اختلافی دو جریان چیست. با این حال کمیته تفویض و هیئت شرعی داعش در بیانیه قبلی خود جریان دوم یعنی حازمی را تایید کرد و اکنون نیز شاهد این هستیم که بار دیگر به گزینه اول عدول کرده و قول بنعلی را برگزید و آنگونه که بیان شد اساسا مسئله تراجع از تکفیر در این اختلافات مطرح نبوده است.

 به لحاظ جریان شناسی به نظر می رسد که بار دیگر شاهد تسلط جریان «بنعلی» در هیئات شرعی داعش هستیم. پس از آنکه ترکی البنعلی که به برخی تندروی ها اعتراض داشت از هیئت شرعی کنار گذاشته و به صورت مشکوکی کشته شد شاهد آن بودیم که طیف «حازمی» که به جریان تندرو یا غلاة مشهور بود زمام امور را به دست گرفت. با این حال به نظر می رسد پس از آنکه حازمی نیز اخیرا کشته شد جریان وی به شدت تضعیف شده است.

لیست بخشی از جزوات حازمیه در رد بر داعش

  1. "القول الندي في كفر دولة البغدادي"
  2. "مناصرة الإخوة المأسورين في دولة الجهمية الكافرين"
  3. "فساد عقيدة أبو محمد العدناني"
  4. "بيان طاغوتية البغدادي"
  5. "الرد على دولة الأصنام في قضية ساب الله وتارك الصلاة"
  6. "طواغيت دولة الأصنام في العراق وجدالهم عن الطواغيت"
  7. "سل الحسام على دولة الأصنام" و"إعلان النكير على فرقة البنعلي الجهمية الحمير"

 هواداران بنعلی در مقابل ردیه های نوشته شده توسط تركی بنعلی، أبو بكر قحطانی و أبو ميسرة الشامی را منتشر می کنند، با معرفی و انتشار لیست صفحات و آدرس گروههای هوادار حازمی، ماهیت آنان را افشاء کرده و دیگران را از همراهی با آنان بر حذر می دارند.

 

 

پی نوشت:ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

[1]. شاید یکی از دلایل آن باشد که  داعش همواره مباحث خود را بسیار ساده و بسیط مطرح می کرد به طوری پیروان آن به سادگی می پذیرفتند و تردید نمی کردند.

[2] ترکی بنعلی با کنیه "أبو همام الأثري" بحرینی‏تبار، متولد شهر محرق، تحصیلات عالی خود را در"كلية الدراسات الإسلامية والعربية"  امارات و دانشگاه امام اوزاعی بیروت گذراند، بنعلی یکی از مفتیان داعش به همراه عمر القحطانی درباره مسئله فقهی تکفیر عاذر با رهبران داعش اختلاف نظر پیدا کردند.

[3] از مکتوبات بنعلی بر می آید، حتی ابو زید العراقی، نائب خلیفه نیز گرایشات حازمی دارد

[4]. https://www.noonpost.org/content/18999

عن الصراع بين "الحازمية" و"البنعلية" داخل داعش؟، عبد الغني مزوز.

[5] رد بر حازمی های نفوذی داخل در خلافت اسلامی، مجاهد دین، ص1.

[6]. https://www.noonpost.org/content/18999

عن الصراع بين "الحازمية" و"البنعلية" داخل داعش؟، عبد الغني مزوز.

[7] محمود حسین الحطاب مدتی قاضی انصار الشریعة بود.

[8] معز المغراوی مدتی با داعش سوریه همراه بود پس از مدتی از داعش فرار کرد و به تونس بازگشت.


  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

ظهور و انحطاط انصار الشریعة در لیبی

شبکه حقانی (2)

طالبان پاکستان

گردان های عبدالله عزام

طالبان

سپاه صحابه(2)

جیش محمد

جنبش اسلامی ترکستان شرقی

انصار الشریعه یمن

سلفیت سنتی(وهابی) در یمن

التوحید و الجهاد فی ارض الکنانه (توحید و جهاد در مصر)

لواء التوحید

جنبش نورالدین زنکی

جنبش انصار الدین مالی

اخوان المسلمین اردن

عمليات درع الفرات

اخوان المسلمين يمن

جیش الحر السوری

حرکه احرار الشام الاسلامیه

المرابطون (مالی)

القاعده فی بلاد المغرب الاسلامی

انصار الشریعه تونس

جیش احرار الشام

جنبش حسم «حرکة سواعد مصر»

جماعت اسلامی اندونزی

الشباب المجاهدین

هیئه تحریر الشام

جماعة المسلمين في بلاد الشام

جیش محمد فی بلاد الشام

سرایا مروان حدید

جماعت انصار بیت المقدس

جنبش انصار الشریعه لیبی

کتیبه صقور العز

اجناد القوقاز

التکفیر و الهجره

جند الاقصی

حرکه الفجر الاسلامیه

حرکه شام الاسلام

جیش المهاجرین و الانصار                                          

الکتبیه الخضراء

احرار الشام

تحریر الشام

آل شیخ

القاعده عراق

دیوبندیه در پاکستان

تقابل دیوبندیه با جریان ها و مذاهب دیگر

اندیشه های طیف حیاتی جریان دیوبندیه

اندیشه های گرایش «مماتی» جریان دیوبندیه

امارت اسلامی قفقاز

دورنمائی از مکتب دیویند (2)

دورنمائی از مکتب دیویند (1)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جريان نوسلفي‌ها

داعش 2017/دگرگونی ها و تاکتیک ها

گروهک تروریستی ـ تکفیری جندالله

آشنایی با گروهک تررویستی جندالشیطان

گروه تکفیری ریاض الصالحین

حدادیه

سازمان جماعة التبلیغ

النهضه تونس؛ از «حرکت» تا «حزب»

وهابیت تکفیری (دوران تاسیس و تثبیت)

قبیله انحراف

تحریک نفاذ شریعت محمدی

سلفیه درباری

جیش محمد

حرکت النهضه تونس

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

شباب محمد (آکادمی ارتش)

گونه شناسی جریان های فکری و جنبش های اسلامگرا

احزاب سلفی در مصر

گروه طالبان

شبکه ی حقانی (1)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره سوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره دوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار(دوره اول)

جريان نوسلفي‌ها در دوران معاصر (2)

اخوان المسلمین سوریه

القاعده در تانزانیا

القاعده در کنیا

جماعت تبلیغ

سلفی گری در شبه قاره هند

جریان شناسی جماعت التبلیغ و الدعوه

دیوبندیه، بریلویه و رابطه آنها با وهابیت

جریان های تکفیری عراق

حزب التحریر ازبکستان

سلفی گری در پاکستان

جريان های سلفی در تونس

جماعت اخوان المسلمین: ریشه ها و روندها

سازمان القاعده

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

بوکوحرام

خلافت داعش، موافقان و مخالفان

لشکر طیبه

اخوان المسلمين و شيعه (بخش دوم)

اخوان المسلمين و شيعه (بخش اول)

گروههای تروریستی در آفریقا

حرکت المجاهدین

سیر شکل گیری جریان دیوبندیه در شبه قاره هند

گروههای تروریستی در آفریقا

حزب التحریر: آسیب ها وتحریف ها

آشنایی با داعش

سپاه صحابه

طالبان

لشگر جهنگوی

اخوان‌المسلمین امارات؛ پیوندی دیرهنگام

اخوان المسلمین عربستان؛ زندگی گیاهی

اخوان اصیل (حسن البناء)؛ جریانی در رؤیای اصلاح

اخوان المسلمین قطر؛ حرکتی خزنده

سروریه

حازمیه

اخوان در عربستان

البانیه

جریان جامیة یا عالمان درباری

حرکت جهیمان العتیبی

جریان اخوان‌التوحید

جریان های سلفیه