اطلس > جریان ها > سروریه

سروریه

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۶/۸ تعداد بازدید: 440

سروریه یکی از جریان‌های مذهبی است که در میان وهابیان عربستان روییده و پیروان و پایگاه‌های فراوانی در عربستان و کشورهای عربی دارد.  محمد سرور بن نایف زین العابدین پایه‌گذار این جریان فکری است. وی در سال 1938 در حوران  سوریه متولد شد و به عضویت اخوان‌المسلمین دمشق درآمد و از طریق مصطفی سباعی، عصام عطار و مروان حدید  با افکار سید قطب آشنا شد. پس از مدتی به صف مبارزان گروهک الطلیعة المقاتلة پیوست. این گروه به مبارزه مسلحانه با حافظ اسد اشتغال داشت.



 با شدت‌یافتن فشارهای دولت سوریه علیه اخوان (و قرارگرفتن اخوان در مرز سرنگونی)، محمد سرور در سال 1965 به عربستان رفت. تا آن زمان عالمان وهابی فقط به مباحث حدیث و عقیده اهمیت می‌دادند و از مباحث نظام سیاسی و نیازهای جدید جامعه مسلمانان بیگانه بودند. این در حالی بود که اخوان‌المسلمین تمام توان خود را صرف مباحث اجتماعی و نظام سیاسی اسلام کرده بود. محمد سرور، که با افکار اخوان‌المسلمین و سید قطب آشنا بود، جای خالی مباحث سیاسی و اجتماعی اسلام در عربستان وهابی را دریافت. آیین وهابیت را مطالعه کرد. سپس برای ایجاد هماهنگی میان تفکر وهابیت و اخوان‌المسلمین کوشید. کتاب التوحید محمد بن عبدالوهاب را در یک دست و کتاب فی ظلال القرآن سید قطب را در دست دیگرش گرفت  و هشت سال، در پوشش جمعیت‌های خیریه و تدریس ریاضی در مدارس قصیم و مراکز علمی وابسته به جامعه محمد بن سعود افراد و گروه‌هایی را جذب افکار خویش کرد.

به‌تدریج محمد سرور و پیروانش به عنوان جریان معارض در عربستان شناخته شدند. همین مسئله او را وادار به خروج از عربستان کرد. به انگلستان رفت و در لندن المنتدی الاسلامی را تأسیس کرد و دو مجله البیان و السنة را منتشر کرد. محمد سرور نقش مهمی در فرستادن مجاهدان برای حضور در افغانستان داشت.  سروری‌ها معتقد بودند سلفی‌های وهابی در عرصه سیاست ساکن و غیرفعال‌اند.

افکار سروری‌ها و قطبی‌ها و سلفی‌های جهادی بسیار به هم نزدیک است. پذیرش افکار سیاسی و جهادی سید قطب از سوی سروری‌ها و جهادی‌ها، عامل این قرابت و نزدیکی در باورها است. بیشتر رهبران سروریه با توجه به محیط و فضای فکری عربستان همواره با سخن و قلم در صدد مبارزه با تشیع و سکولاریسم بوده‌اند. سروری‌ها معتقدند ولایت از آن علما و فقها است نه پادشاهان. در دوره نخست وهابیت نیز این‌گونه بود. زیرا محمد بن سعود با محمد بن عبدالوهاب بیعت کرد، اما عکس این قضیه اتفاق نیفتاد. بنابراین، او در صدر بود و محمد بن سعود در ذیل محمد بن عبدالوهاب قرار داشت. امروز نیز فقها باید در صدر باشند و پادشاهان در ذیل.

وهابیان چند تفاوت اساسی با سروریه دارند. وهابیان همواره پیرو و پشتیبان حاکمیت آل‌سعود بوده‌اند و هیچ‌گاه درصدد معارضه و مخالفت با آل‌سعود برنیامده‌اند. در حالی ‌که بروز برخی حوادث موجب شد سروری‌ها به مخالفت با نظام حاکم بر عربستان برخیزند. عربستان در سال 1990 و 1991 به منظور دفع حمله احتمالی صدام، به نیروهای نظامی آمریکا اجازه ورود به کشورش را داد. بسیاری از علمای سروری از جمله سلمان العودة ، عائض القرنی، سفر الحوالی، ناصر العمر به این اقدام اعتراض کردند.  آنان فساد گسترده  و شیوه زندگی غیر اسلامی آل‌سعود را مورد پرسش قرار دادند همچنین می گفتند با آنکه پادشاهی عربستان از سرمایه و بودجه دفاعی فراوانی برخوردار است چرا قادر به دفاع از خود در برابر صدام نیست؟  سروری‌ها وهابیان را افرادی قشری‌نگر و ظاهربین خطاب می‌کنند در عوض باورهای جهادی و سیاسی سروری‌ها خشم عالمان وهابی را برانگیخت. وهابیان می‌گویند شیخ محمد سرور با کتب توحید دشمن است. سروری‌ها، در عین انتقاد به وهابیان به اخوان هم انتقاد دارند. آنان معتقدند رفتار اخوان‌المسلمین در برخی امور مانند پذیرش دموکراسی غربی، حزبی‌گری، مسـئله زن، و مسـائل مربوط به توحید با تساهل و عقب‌نشینی از معیارها همراه بوده  و این‌گونه رفتارها توجیه‌شدنی نیست.

محمد سرور هیچ‌گاه عنوان سروریه را نپسندید و همواره از گروه خود با عنوان «تیار صحوی» (جریان بیداری)، «السلفیة الاصلاحیة» (سلفیه اصلاح‌گرا) و «الحرکیة» یاد می‌کرد. وی اکنون در اردن ساکن است. پیروان جریان اخوان در عربستان پس از آنکه از زندان آزاد شدند از مقابله آشکار با دولت آل‌سعود پرهیز کردند و ساکت شدند. گویا آنان به دنبال ترمیم صفوف و بازیابی و تقویت قدرت خود در عربستان‌اند.

منبع: کتاب وهابیت تاریخ و افکار، محسن عبدالملکی، صص 92ـ95

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

ظهور و انحطاط انصار الشریعة در لیبی

شبکه حقانی (2)

طالبان پاکستان

گردان های عبدالله عزام

طالبان

سپاه صحابه(2)

جیش محمد

جنبش اسلامی ترکستان شرقی

انصار الشریعه یمن

سلفیت سنتی(وهابی) در یمن

التوحید و الجهاد فی ارض الکنانه (توحید و جهاد در مصر)

لواء التوحید

جنبش نورالدین زنکی

جنبش انصار الدین مالی

اخوان المسلمین اردن

عمليات درع الفرات

اخوان المسلمين يمن

جیش الحر السوری

حرکه احرار الشام الاسلامیه

المرابطون (مالی)

القاعده فی بلاد المغرب الاسلامی

انصار الشریعه تونس

جیش احرار الشام

جنبش حسم «حرکة سواعد مصر»

جماعت اسلامی اندونزی

الشباب المجاهدین

هیئه تحریر الشام

جماعة المسلمين في بلاد الشام

جیش محمد فی بلاد الشام

سرایا مروان حدید

جماعت انصار بیت المقدس

جنبش انصار الشریعه لیبی

کتیبه صقور العز

اجناد القوقاز

التکفیر و الهجره

جند الاقصی

حرکه الفجر الاسلامیه

حرکه شام الاسلام

جیش المهاجرین و الانصار                                          

الکتبیه الخضراء

احرار الشام

تحریر الشام

آل شیخ

القاعده عراق

دیوبندیه در پاکستان

تقابل دیوبندیه با جریان ها و مذاهب دیگر

اندیشه های طیف حیاتی جریان دیوبندیه

اندیشه های گرایش «مماتی» جریان دیوبندیه

امارت اسلامی قفقاز

دورنمائی از مکتب دیویند (2)

دورنمائی از مکتب دیویند (1)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جريان نوسلفي‌ها

داعش 2017/دگرگونی ها و تاکتیک ها

گروهک تروریستی ـ تکفیری جندالله

آشنایی با گروهک تررویستی جندالشیطان

گروه تکفیری ریاض الصالحین

حدادیه

سازمان جماعة التبلیغ

النهضه تونس؛ از «حرکت» تا «حزب»

وهابیت تکفیری (دوران تاسیس و تثبیت)

قبیله انحراف

تحریک نفاذ شریعت محمدی

سلفیه درباری

جیش محمد

حرکت النهضه تونس

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

شباب محمد (آکادمی ارتش)

گونه شناسی جریان های فکری و جنبش های اسلامگرا

احزاب سلفی در مصر

گروه طالبان

شبکه ی حقانی (1)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره سوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره دوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار(دوره اول)

جريان نوسلفي‌ها در دوران معاصر (2)

اخوان المسلمین سوریه

القاعده در تانزانیا

القاعده در کنیا

جماعت تبلیغ

سلفی گری در شبه قاره هند

جریان شناسی جماعت التبلیغ و الدعوه

دیوبندیه، بریلویه و رابطه آنها با وهابیت

جریان های تکفیری عراق

حزب التحریر ازبکستان

سلفی گری در پاکستان

جريان های سلفی در تونس

جماعت اخوان المسلمین: ریشه ها و روندها

سازمان القاعده

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

بوکوحرام

خلافت داعش، موافقان و مخالفان

لشکر طیبه

اخوان المسلمين و شيعه (بخش دوم)

اخوان المسلمين و شيعه (بخش اول)

گروههای تروریستی در آفریقا

حرکت المجاهدین

سیر شکل گیری جریان دیوبندیه در شبه قاره هند

گروههای تروریستی در آفریقا

حزب التحریر: آسیب ها وتحریف ها

آشنایی با داعش

سپاه صحابه

طالبان

لشگر جهنگوی

اخوان‌المسلمین امارات؛ پیوندی دیرهنگام

اخوان المسلمین عربستان؛ زندگی گیاهی

اخوان اصیل (حسن البناء)؛ جریانی در رؤیای اصلاح

اخوان المسلمین قطر؛ حرکتی خزنده

سروریه

حازمیه

اخوان در عربستان

البانیه

جریان جامیة یا عالمان درباری

حرکت جهیمان العتیبی

جریان اخوان‌التوحید

جریان های سلفیه