اطلس > جریان ها > جریان جامیة یا عالمان درباری

جریان جامیة یا عالمان درباری

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۶/۸ تعداد بازدید: 559

مرداد 1369/ 2 اوت 1990 عراق به کویت حمله، و بخشی از خاک این کشور را تصرف کرد. حضور ارتش عراق در کویت، رئیس‌جمهور آمریکا و پادشاه عربستان را نگران کرد. بوشِ پدر، نیز از تسلط عراق بر چاه‌های نفت کویت نگران بود. ملک فهد هم از حضور ارتش صدام در نزدیکی مرزهای عربستان احساس خطر کرد. آمریکا خواستار استقرار پایگاه‌های نظامی در کشور عربستان شد.  فهد پذیرفت و اجازه داد سلاح و سربازان غیرمسلمان آمریکایی در عربستان پایگاه تأسیس کنند.



این اقدام آل‌سعود با موافقت و مخالفت جمعی از علمای وهابی عربستان مواجه شد. هیئت کبار العلماء علما، و در رأس آنان شیخ عبدالعزیز بن‌باز، درخواست کمک از کفار و ورود آنان به عربستان را جایز دانستند.  لیبرال‌های سعودی، همچون غازی القصیبی، از این تصمیم پادشاه دفاع کردند.  اما گروهی از علمای متاثر از اخوان، مانند سفر الحوالی و سلمان العوده و عائض القرنی، به مخالفت با این اقدام آل‌سعود برخاستند  این مخالفتها رابطه گرم اخوان و دولت سعودی را در هم شکست. آنان در خطبه‌های نماز جمعه به اعتراض از این اقدام آل‌سعود سخن گفتند و نوارهای صوتی سخنانشان در عربستان پخش شد. در مقابل، شیخ محمد امان جامی به دفاع تمام‌قد از اقدام حکومت برخاست و سخنان معترضان را باطل و بی‌اساس شمرد. این اقدام شیخ محمد امان جامی با حمایت برخی از علما همراه شد و اندکی بعد به عنوان جریان فکری جامیه شهرت یافت.

ویژگی‌های جریان جامیه

مهم‌ترین ویژگی‌های جریان جامیه عبارت‌اند از: روابط نزدیک با آل‌سعود و دفاع تمام‌قد از آن‌ها به عنوان ولی امر، اعتقاد به مجازنبودن مخالفت و خروج علیه آل‌سعود؛ تکفیر سید قطب به عنوان پدر جماعت‌های جدید،  گمراه و بدعت‌گذار خواندن مبلغان و رهبران حرکت‌های مخالف با نظام آل‌سعود. 

صالح الفوزان، یکی از بزرگان جامیه، در تاریخ 24/6/1435 ه.ق. در جمع دانشجویان به بیان سخن درباره لزوم اطاعت از آل‌سعود پرداخت و چنین گفت: «1. آل‌سعود ولی امرند و باید از آنان اطاعت کرد، خواه صالح و نیکوکار باشند یا فاجر. فقط اگر مرتکب عملی شوند که صریح در کفر باشد نمی‌توان آنان را اطاعت کرد؛ 2. نافرمانی و خروج علیه ولی امر معصیت است؛ 3. جریان‌های بیداری اسلامی نتیجه‌ای جز تفرقه و اختلاف نداشت. پیامدهای منفی مخالفت و قیام علیه حاکمان (جریان‌های بیداری اسلامی) بسیار بیشتر از فواید آن است».

شیخ محمد أمان جامی، ربیع بن هادی مدخلی، صالح بن سعد سحیمی، محمد بن هادی مدخلی، فالح بن نافع حربی، و صالح الفوزان از جمله بزرگان جامیه به شمار می‌آیند.  اکنون ربیع بن هادی المدخلی، زعیم و رهبر این جریان است.  مخالفان جامیه معتقدند جامیان در مرام و مذهب همانند خوارج و مرجئه‌اند.

در پایان این بحث تذکر چند نکته لازم است: نخست اینکه مفتیان و عالمان درباری وهابی به‌خوبی می‌دانند که وهابیت برای بقا، نیازمند حمایت حاکمان است. لذا برای جلب حمایت حاکمان از دخالت در مسائل سیاسی پرهیز، و فقط به تکرار عقاید علمای خاصی از قرون میانه بسنده می‌کنند. آنچه امروزه عالمان و مدارس و پایگاه‌های وابسته به دولت عربستان با عنوان «دعوت به توحید» صورت می‌دهند در چارچوب تفکر جامیه است؛ دوم اینکه تفکر جامی، ریشه در تعالیم محمد بن عبدالوهاب دارد. محمد بن عبدالوهاب در زمان حیاتش مردم را به اطاعت محض از حاکمان فرا می‌خواند، حتی اگر حاکمان ظالم باشند. او معتقد بود اگر کسی علیه حاکم ظالم خروج کند سزاوار جهنم است.  سوم آنکه گرچه پشتیبانی علما از خاندان سعودی به ثبات و بقای آل‌سعود کمک کرد اما میزان نفوذ علماء در میان مردم را کاهش داده است؛ چرا که مردم علماء را ابزاری در دست حاکمیت می دیدند بدین ترتیب علما در آینده نقش مشروعیت بخشی خود را از دست خواهند داد. 

منبع: کتاب وهابیت تاریخ و افکار، محسن عبدالملکی، صص 83 ـ 86

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

ظهور و انحطاط انصار الشریعة در لیبی

شبکه حقانی (2)

طالبان پاکستان

گردان های عبدالله عزام

طالبان

سپاه صحابه(2)

جیش محمد

جنبش اسلامی ترکستان شرقی

انصار الشریعه یمن

سلفیت سنتی(وهابی) در یمن

التوحید و الجهاد فی ارض الکنانه (توحید و جهاد در مصر)

لواء التوحید

جنبش نورالدین زنکی

جنبش انصار الدین مالی

اخوان المسلمین اردن

عمليات درع الفرات

اخوان المسلمين يمن

جیش الحر السوری

حرکه احرار الشام الاسلامیه

المرابطون (مالی)

القاعده فی بلاد المغرب الاسلامی

انصار الشریعه تونس

جیش احرار الشام

جنبش حسم «حرکة سواعد مصر»

جماعت اسلامی اندونزی

الشباب المجاهدین

هیئه تحریر الشام

جماعة المسلمين في بلاد الشام

جیش محمد فی بلاد الشام

سرایا مروان حدید

جماعت انصار بیت المقدس

جنبش انصار الشریعه لیبی

کتیبه صقور العز

اجناد القوقاز

التکفیر و الهجره

جند الاقصی

حرکه الفجر الاسلامیه

حرکه شام الاسلام

جیش المهاجرین و الانصار                                          

الکتبیه الخضراء

احرار الشام

تحریر الشام

آل شیخ

القاعده عراق

دیوبندیه در پاکستان

تقابل دیوبندیه با جریان ها و مذاهب دیگر

اندیشه های طیف حیاتی جریان دیوبندیه

اندیشه های گرایش «مماتی» جریان دیوبندیه

امارت اسلامی قفقاز

دورنمائی از مکتب دیویند (2)

دورنمائی از مکتب دیویند (1)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جريان نوسلفي‌ها

داعش 2017/دگرگونی ها و تاکتیک ها

گروهک تروریستی ـ تکفیری جندالله

آشنایی با گروهک تررویستی جندالشیطان

گروه تکفیری ریاض الصالحین

حدادیه

سازمان جماعة التبلیغ

النهضه تونس؛ از «حرکت» تا «حزب»

وهابیت تکفیری (دوران تاسیس و تثبیت)

قبیله انحراف

تحریک نفاذ شریعت محمدی

سلفیه درباری

جیش محمد

حرکت النهضه تونس

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

شباب محمد (آکادمی ارتش)

گونه شناسی جریان های فکری و جنبش های اسلامگرا

احزاب سلفی در مصر

گروه طالبان

شبکه ی حقانی (1)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره سوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره دوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار(دوره اول)

جريان نوسلفي‌ها در دوران معاصر (2)

اخوان المسلمین سوریه

القاعده در تانزانیا

القاعده در کنیا

جماعت تبلیغ

سلفی گری در شبه قاره هند

جریان شناسی جماعت التبلیغ و الدعوه

دیوبندیه، بریلویه و رابطه آنها با وهابیت

جریان های تکفیری عراق

حزب التحریر ازبکستان

سلفی گری در پاکستان

جريان های سلفی در تونس

جماعت اخوان المسلمین: ریشه ها و روندها

سازمان القاعده

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

بوکوحرام

خلافت داعش، موافقان و مخالفان

لشکر طیبه

اخوان المسلمين و شيعه (بخش دوم)

اخوان المسلمين و شيعه (بخش اول)

گروههای تروریستی در آفریقا

حرکت المجاهدین

سیر شکل گیری جریان دیوبندیه در شبه قاره هند

گروههای تروریستی در آفریقا

حزب التحریر: آسیب ها وتحریف ها

آشنایی با داعش

سپاه صحابه

طالبان

لشگر جهنگوی

اخوان‌المسلمین امارات؛ پیوندی دیرهنگام

اخوان المسلمین عربستان؛ زندگی گیاهی

اخوان اصیل (حسن البناء)؛ جریانی در رؤیای اصلاح

اخوان المسلمین قطر؛ حرکتی خزنده

سروریه

حازمیه

اخوان در عربستان

البانیه

جریان جامیة یا عالمان درباری

حرکت جهیمان العتیبی

جریان اخوان‌التوحید

جریان های سلفیه