اطلس > جریان ها > جریان اخوان‌التوحید

جریان اخوان‌التوحید

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۶/۸ تعداد بازدید: 749

وهابیت در سومین دوره تاریخی¬اش، با شکافهای درونی مواجه شد. اخوان التوحید یا اخوان، اولین جریان درونی وهابیت است که در سال 1912 میلادی هم‌زمان با تلاش‌های عبدالعزیز بن عبدالرحمن آل‌سعود ــ اولین پادشاه عربستان ـ برای یکپارچه‌سازی کشور عربستان، در این منطقه سر برآورد و بسیاری از مسلمانان مجاور و هم عصر خویش را تکفیر کرد و بر همین اساس به اقدامات خشونت‌آمیزی همچون قتل، ذبح، ویرانگری و غارت اموال آنان مبادرت ورزید.



 قریب به شصت درصد ساکنان عربستان، اهل بادیه و صحرا نشین بودند  و عبدالعزیز دوست داشت این افراد به زندگی بادیه نشینی خاتمه دهند برای همین آبادی‌هایی را در کنار چاه‌های آب بنا کرد و در سال 1330 ه.ق. / 1912 م. بادیه نشینان را به سکونت در آن‌ها اجبار کرد.  عبدالعزیز آموزش‌های دینی شهرک‌نشینان را به شیخ عبدالله بن عبداللطیف  سپرد.  پس از گذشت مدتی از سکونت بادیه‌نشینان در شهرک‌ها و آموختن تعالیم وهابیت، با عبدالعزیز هم‌پیمان شدند و با الهام از آیه 103 سوره آل‌عمران  (فاصبحتم بنعمته اخوانا) خود را اخوان یا اخوان‌التوحید نامیدند.  این افراد در ابتدا همانند شمشیری برّان در دست عبدالعزیز بودند و وی توانست با این گروه، قبائل متمرّد را مطیع کند.

 

تقابل اخوان با عبدالعزیز

عقاید و رفتارهای تند و افراطی به‌تدریج راه اخوان را از عبدالعزیز جدا کرد تا آنکه در سال 1344 ه.ق. / 1925 م. سرکردگان اخوان نامه‌ای خطاب به عبدالعزیز نوشتند و مراتب گلایه و مخالفت خود را با برخی رفتارهای عبدالعزیز متذکر شدند. مخالفت با واردکردن ابزارها و صنایع نو همچون ماشین، هواپیما، تلفن، تلگراف، بی‌سیم به سرزمین اسلام، مخالفت با مجالست عبدالعزیز با اروپایی‌ها، مخالفت با سکوت عبدالعزیز در قبال شیعیان احساء و قطیف از مهم‌ترین محورهای اعتراض اخوان بود. 

مذاکرات و نامه¬نگاری¬ها  در این زمینه فایده‌ای نداشت و فیصل الدویش، رهبر اخوان‌التوحید، با حمله به مزرهای عراق و کشتن تعدادی از مرزداران جنگ را آغاز کرد.  عبدالعزیز هم با سپاهی به جنگ با اخوان رفت و اخوان‌التوحید در کمتر از یک روز به‌شدت شکست خورد و فیصل الدویش به‌سختی مجروح شد و قومش او را به قبیله‌اش منتقل کردند.  فیصل الدویش سلامتی خود را یافت و دوباره جنگ‌ها شروع شد، اما در هر جنگ شکست با اخوان بود تا اینکه فیصل الدویش و برخی از رهبران اخوان در سال 1930 خود را به مقامات بریتانیا تسلیم کردند  و مقامات انگلیسی هم آن‌ها را در اختیار عبدالعزیز قرار دادند و این‌چنین جریان اخوان‌التوحید به پایان رسید.

 

ویژگی‌های اخوان‌التوحید

ویژگی اول: کافر و مشرک خواندن سایر مسلمانان

اخوان‌التوحیدی‌ها معتقدند فقط آنان سرّ و حقیقت دین را دریافته‌اند  و مخالفان فکری خویش، اعم از اهل سنّت و شیعیان، را خارج از اسلام و کافر می‌دانستند.  بر همین اساس، ریختن خون و غارت اموال آنان را حلال می‌دانستند و فقط سلام همتایان اخوانی خود را پاسخ می‌دادند و از خوردن ذبیحه دیگران خودداری می‌کردند.  برای مثال، اخوان هنگام فتح طائف به مسلمانان اهل سنت ساکن در طائف رحم نکردند؛ آنان شیخ زواوی، مفتی شافعی‌مذهبان و پسران شیخ عبدالقادر شیبی، خادم کعبه، را کشتند.  اخوانی‌ها از عبدالعزیز به دلیل تفاهم با شیعیان احساء و قطیف گله‌مند شدند. به همین دلیل، از وی خواستند رفتارش را در قبال آنان تغییر دهد و از آنان بخواهد اسلام بیاورند و در صورت امتناع از پذیرش اسلام، آنان را بکشد.

الکسی فاسیلیف درباره وضعیت شیعیان عربستان در عصر اخوان چنین می‌نویسد:

در سال 1927 م. علمای وهابی با تحریک اخوان نامه‌ای به عبدالعزیز نوشتند و از وی خواستند که شیعیان را از خواندن نماز در اماکن عمومی، دعا برای اهل‌بیت پیامبر، احتفال به وفات پیامبر و اهل بیتش، رفتن به زیارت کربلا و نجف منع کند. آنان از عبدالعزیز خواستند شیعیان را به آموختن دین خدا بر حسب آموزه‌های کتاب الاصول الثلاثة محمد بن عبدالوهاب وادار کند و به تخریب ضریح‌های شیعه دستور دهد.

ویژگی دوم: خشونت و بی‌رحمی

اخوانی‌ها بسیار خشن و بی‌رحم بودند. آنان حتی به زنان و کودکان و اسرا و پناهندگان رحم نمی‌کردند.  حافظ وهبه در این باره می‌نویسد: «هر گاه نام اخوان بر ساکنان مرزهای عراق، شرق اردن، و کویت برده می‌شد رعب دل‌هایشان را فرا می‌گرفت.  غالب اخوانی‌ها در مواجهه با دشمن هیچ رحمی نداشتند. آنان هنگام جنگ کسی را زنده نمی‌گذاشتند. در واقع آنان پیک مرگ بودند».

  همچنین حامد الگار درباره خشونت اخوان‌التوحید گفته است: «اخوان در شهرهایی مانند طائف، بریده و هدی تمام مردم را علناً قتل‌عام کردند».

 

ویژگی سوم: مخالفت با تکنولوژی روز

اخوان‌التوحید معتقد بود صنایع جدیدی همچون تلگراف، تلفن، بی‌سیم، برق، تلویزیون، ماشین، هواپیما ابزار شیطان‌اند و نباید از آن‌ها بهره برد.  همین مسئله اخوان را از عبدالعزیز گله‌مند کرد و سبب شد در نامه‌ای به عبدالعزیز از این رفتار وی شکوه کند.  حافظ وهبه درباره رفتارهای متحجرانه اخوان چنین می‌نویسد: «آنان استفاده از عقال را بدعت و منکر می‌دانستند، بلکه برخی پا را از این هم فراتر گذاشتند و گفتند عقال لباس کفار است و باید با مسلمانانی که چنین لباسی را می‌پوشند قطع رابطه کرد».  فاسیلیف نیز گفته است: «از همه موسیقی‌ها به جز صدای طبل پرهیز می‌کردند. اخوان قهوه نمی‌نوشیدند، زیرا در زمان پیامبر نوشین قهوه رایج نبود. آنان از کشیدن سیگار همانند خوردن سمّ وحشت داشتند».

 

ویژگی چهارم: لباس و ظاهر

در ظاهر و لباس هم از دیگران متمایز بودند. پیراهنشان قدری کوتاه‌تر از سایر افراد بود. دستار سفیدی به سر می‌بستند. ریش‌هایشان را بلند می‌کردند و سبیل‌هایشان را می‌تراشیدند. استفاده از عقال را بدعت می‌دانستند در عوض عمامه به سر می‌بستند. آنان از کفش‌های متداول استفاده نمی‌کردند بلکه از نوع خاصی از کفش، که بدان صندل گفته می‌شد، استفاده می‌کردند.  این تفاوت بدان دلیل بود که آنان معتقد بودند پیامبر نیز چنین لباس می‌پوشیده است.  امروزه همین رفتار و نحوه پوشش را در داعشی‌ها می‌توان دید. بی‌رحم و خشن‌اند و حتی به زنان و کودکان هم رحم نمی‌کنند. پاچه‌های خود را کوتاه، و ریش خود را بلند می‌کنند و سبیل خود را می‌تراشند. در واقع می‌توان گفت داعشی‌ها از نسل اخوان‌التوحید عربستان هستند.

 

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

ظهور و انحطاط انصار الشریعة در لیبی

شبکه حقانی (2)

طالبان پاکستان

گردان های عبدالله عزام

طالبان

سپاه صحابه(2)

جیش محمد

جنبش اسلامی ترکستان شرقی

انصار الشریعه یمن

سلفیت سنتی(وهابی) در یمن

التوحید و الجهاد فی ارض الکنانه (توحید و جهاد در مصر)

لواء التوحید

جنبش نورالدین زنکی

جنبش انصار الدین مالی

اخوان المسلمین اردن

عمليات درع الفرات

اخوان المسلمين يمن

جیش الحر السوری

حرکه احرار الشام الاسلامیه

المرابطون (مالی)

القاعده فی بلاد المغرب الاسلامی

انصار الشریعه تونس

جیش احرار الشام

جنبش حسم «حرکة سواعد مصر»

جماعت اسلامی اندونزی

الشباب المجاهدین

هیئه تحریر الشام

جماعة المسلمين في بلاد الشام

جیش محمد فی بلاد الشام

سرایا مروان حدید

جماعت انصار بیت المقدس

جنبش انصار الشریعه لیبی

کتیبه صقور العز

اجناد القوقاز

التکفیر و الهجره

جند الاقصی

حرکه الفجر الاسلامیه

حرکه شام الاسلام

جیش المهاجرین و الانصار                                          

الکتبیه الخضراء

احرار الشام

تحریر الشام

آل شیخ

القاعده عراق

دیوبندیه در پاکستان

تقابل دیوبندیه با جریان ها و مذاهب دیگر

اندیشه های طیف حیاتی جریان دیوبندیه

اندیشه های گرایش «مماتی» جریان دیوبندیه

امارت اسلامی قفقاز

دورنمائی از مکتب دیویند (2)

دورنمائی از مکتب دیویند (1)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جريان نوسلفي‌ها

داعش 2017/دگرگونی ها و تاکتیک ها

گروهک تروریستی ـ تکفیری جندالله

آشنایی با گروهک تررویستی جندالشیطان

گروه تکفیری ریاض الصالحین

حدادیه

سازمان جماعة التبلیغ

النهضه تونس؛ از «حرکت» تا «حزب»

وهابیت تکفیری (دوران تاسیس و تثبیت)

قبیله انحراف

تحریک نفاذ شریعت محمدی

سلفیه درباری

جیش محمد

حرکت النهضه تونس

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

شباب محمد (آکادمی ارتش)

گونه شناسی جریان های فکری و جنبش های اسلامگرا

احزاب سلفی در مصر

گروه طالبان

شبکه ی حقانی (1)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره سوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره دوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار(دوره اول)

جريان نوسلفي‌ها در دوران معاصر (2)

اخوان المسلمین سوریه

القاعده در تانزانیا

القاعده در کنیا

جماعت تبلیغ

سلفی گری در شبه قاره هند

جریان شناسی جماعت التبلیغ و الدعوه

دیوبندیه، بریلویه و رابطه آنها با وهابیت

جریان های تکفیری عراق

حزب التحریر ازبکستان

سلفی گری در پاکستان

جريان های سلفی در تونس

جماعت اخوان المسلمین: ریشه ها و روندها

سازمان القاعده

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

بوکوحرام

خلافت داعش، موافقان و مخالفان

لشکر طیبه

اخوان المسلمين و شيعه (بخش دوم)

اخوان المسلمين و شيعه (بخش اول)

گروههای تروریستی در آفریقا

حرکت المجاهدین

سیر شکل گیری جریان دیوبندیه در شبه قاره هند

گروههای تروریستی در آفریقا

حزب التحریر: آسیب ها وتحریف ها

آشنایی با داعش

سپاه صحابه

طالبان

لشگر جهنگوی

اخوان‌المسلمین امارات؛ پیوندی دیرهنگام

اخوان المسلمین عربستان؛ زندگی گیاهی

اخوان اصیل (حسن البناء)؛ جریانی در رؤیای اصلاح

اخوان المسلمین قطر؛ حرکتی خزنده

سروریه

حازمیه

اخوان در عربستان

البانیه

جریان جامیة یا عالمان درباری

حرکت جهیمان العتیبی

جریان اخوان‌التوحید

جریان های سلفیه