مقالات > ایمن الظواهری

ایمن الظواهری

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۵/۲۲ تعداد بازدید: 785

ایمن الظواهری، دومین شخصیت برجسته سازمان القاعده، دست راست بن‌لادن و جانشین اوست که بسیاری از کارشناسان، تفکرات او را رادیکال‌تر از بن‌لادن ارزیابی کرده و او را مغز متفکر عملیات‌های القاعده دانسته‌اند.



نویسنده: احمد ربیعی فر

مقدمه

ایمن الظواهری جراح مصري که تفکر تکفیر و نبرد مسلحانه را از گروه‌های افراطی مصر دریافت کرده بود، به محض آزاد شدن از زندان‌، روحیه خصمانه و جنگ طلبانه‌اش نسبت به حاکمان کشورهای اسلامی افزایش یافت. او تیغ جراحی را که برای مداوای بیماران به او سپرده شده بود رها کرد و تیغ نبرد و کشتار را به دست گرفت تا با این ابزار، دردهای جهان اسلام را التیام بخشد. غافل از اینکه با این تیغ و با تفکرات تکفیری‌اش بدنه اجتماعی اسلام را مثله کرده و درد نزاع و برادرکشی را بر پیکره اسلام می‌نهد.

ایمن الظواهری، دومین شخصیت برجسته سازمان القاعده، دست راست بن‌لادن و جانشین اوست که بسیاری از کارشناسان، تفکرات او را رادیکال‌تر از بن‌لادن ارزیابی کرده و او را مغز متفکر عملیات‌های القاعده دانسته‌اند.

چهره رسانه‌ای او به اندازه‌ای فعال است که حتی می‌توان عنوان سخنگوی القاعده را به او نسبت داد؛ چرا که در مناسبت‌های مختلف و در تحولات گوناگون، با انتشار فایل صوتی و یا تصویری خود به سخنرانی و موضع‌گیری پرداخته و در کنار عتاب دشمنانش، امت اسلامی و هواداران خویش را مورد خطاب قرار می‌دهد.

زندگی و تفکرات این شخصیت جنگجو و تکفیری عصاره‌ای از ماهیت جنش‌های سلفی افراطی و مسلحانه را در خود جای داده است که با مطالعه و بررسی آن، زوایای متعددی از این ماهیت، آشکار خواهد شد.

 

ایمن الظواهری پیش از ورود به عرصه مبارزات مسلحانه

ایمن الظواهری در 19 حزیران/ ژوئن 1951م در قاهره، پایتخت مصر به دنیا آمد. خانواده او دارای سوابق علمی و اجتماعی برجسته‌ای در مصر بودند. شیخ ربیع الظواهری، جد او یکی از شیوخ الازهر بود و پدرش، محمد ربیع الظواهری، استاد دانشکده پزشکی در دانشگاه عین شمس مصر و یکی از پزشکان معروف آن دیار بود. یکی از اجداد او نیز از شیوخ صوفیه مصر بود که به عنوان سفیر مصر در برخی از کشورها منصوب شد و به سفیر متصوف ملقب شد.[1]

مادرش نیز امیمه عزام منتسب به خاندان مشهور عزام بودکه برجسته ترین شخصیت آن عبدالرحمن پاشا عزام، برادر جد ایمن الظواهری، بود که اولین دبیرکل اتحادیه کشورهای عرب بود. مادر ایمن الظواهری، دختر دکتر عبدالوهاب عزام، استاد آداب شرقی در دانشگاه الازهر بود  که شاهنامه را به عربی ترجمه کرده است.[2]

ایمن پس از ورود به دانشکده پزشکی دانشگاه قاهره، در سال 1974م با درجه بسیار عالی از آنجا فارغ التحصیل شد و سپس درسال 1978م مدرک فوق لیسانسش را در رشته جراحی کسب کرد. و سپس با ادامه تحصیل در دانشگاه‌های پاکستان، مدرک دکترای خود در رشته جراحی را کسب کرد.[3]

فعالیت سیاسی مذهبی ایمن الظواهری

دوران جوانی ایمن ظواهری در بحبوحه فعالیت جنبش‌های جهادی و معترض اسلام‌گرا در مصر سپری شد. تفکرات سلفی ـ جهادی همزمان با شکوفایی در فضای اسلامی مصر، روح و فکر ایمن الظواهری را نیز مورد تأثیر قرار داد.

او در سال 1966م به جنبشی دینی که توسط اسماعیل طنطاوی رهبری می‌شد گروید. اما سفر طنطاوی به آلمان در سال 1975م باعث شد که این جنبش از هم پاشیده شود. پس از آن، ظواهری خود به تأسیس جنبشی اسلامی اقدام کرد و در سال 1981م با طارق الزمر و عبود الزمر آشنا شد و به سازمان جهاد ملحق شد که تحت رهبری مهندس عبدالسلام فرج قرار داشت.[4]

این سازمان مبتنی بر افکار سلفی رادیکال و مبارز، یکی از فعال‌ترین جنبش‌های جهادی مصر محسوب می‌شد که در مرام‌نامه خود با عنوان میثاق العمل الاسلامی  آورده است:

آرمان ما: کسب رضایت مولای تبارک و تعالی، اخلاص برای او و محقق ساختن تبعیت از پیامبر اوست.

عقیده ما : عقیده سلف صالح اجمالاً و تفصیلاً.

هدف ما: 1- محقق ساختن عبادت مردم برای خدا، 2- برپا ساختن خلافت رشیده اسلامی.

راه ما: دعوت به سوی خدا، امر به معروف و نهی از منکر، جهاد در راه خدا به وسیه گروهی منضبطی که فعالیتش بر اساس شریعت حنیف است.

توشه ما: دانش و پرهیزکاری، یقین و توکل، صبر و شکر، زهد دنیا و ایثار برای آخرت .

سرسپردگی ما: به خدا رو رسولش.

دشمنی ما: با ظالمان.

اجتماع ما: با یک آرمان واحد و عقیده واحد زیر پرچم فکری واحد.[5]

ایمن الظواهری به فعالیت‌های سیاسی و مبارزاتی خود در مصر ادامه داد تا اینکه در سال 1980م جهت کمک رسانی و مداوای مجاهدان مجروح افغان، به همراه دو تن از دوستانش که آنان نیز در امور پزشکی، بیهوشی و جراحی زیبایی تخصص داشتند، به پیشاور پاکستان سفر کرد. اما با به‌هم ریخته شدن اوضاع مبارزان در مصر، چند ماه بعد به مصر بازگشت و توسط حکومت مصر بازداشت و زندانی شد.[6]

ایمن الظواهری به اتهام دست داشتن در ترور انور سادات سه سال را در زندان‌های مصر گذراند و با توجه به اوضاع زندان‌های مصر و مباحث فکری مطرح در میان زندانیان اسلام‌گرا در آن دوره، طبیعی بود که تفکرات ایمن ظواهری نیز با شدت بیشتری به سوی افراط و تکفیر سوق یابد.

ورود به میدان نبرد در افغانستان

ظواهری پس از آزادی از زندان، یعنی در سال 1985م با تغییری که در رفتار، تفکرات و آثار او محسوس بود، وارد میدان نبرد در افغانستان شد.[7]

اما او که این میدان را فضای مناسبی جهت رشد و تقویت سلفیان مسلح می‌دید، عرصه را جهت فعالیت و ترویج تفکر سلفی افراطی و جنگجو مناسب یافت و در پی بهره‌برداری از نیروهای عرب ـ افغان جهت تقویت نیروی انسان سلفیان جهادی برآمد.

نیروهای عرب به علل مختلف و با انگیزه‌های متفاوت وارد افغانستان می‌شدند که عمده علل و انگیزه‌های آنان عبارت است از:

  1. هم‌سنگر شدن با مجاهدان افغان در نبرد علیه شوروی و انجام فریضه جهاد،

  2. فعالیت در زمینه امداد و کمک رسانی در خاک افغانستان و در مناطق حضور پناهندگان افغان در پاکستان،

  3. ملحق شدن به اردوگاه‌های نظامی عربی، جهت آموزش نظامی در افغانستان، پس از 1992م،

  4. فرار از مملکت خویش و زندگی در افغانستان، یا از ترس به زندان افتادن یا به این دلیل که بنا بر اتهامات متعدد، تحت پیگرد قانونی قرار داشتند.

در این میان ایمن الظواهری که پیش از این نیز با فعالیت‌های تشکیلاتی در مصر آشنا شده بود، در سال 1987م  با کمک‌های بن‌لادن و سایر حمایت‌های مالی که از کشورهای عربی به دست او می‌رسید، فعالیت‌های فکری و میدانی خویش را وسعت بخشید. او با تأسیس دفتر جهاد در پیشاور، به عنوان امین مجاهدان افغان، کمک‌های مالی را از برخی کشورهای عربی و خیریه ها گرفته و صرف جهاد در افغانستان می کرد. او همچنین نشریه‌ای به نام الفتح را منتشر کرد.[8]

ایمن الظواهری، فرمانده میدانی القاعده

او با متناسب با نام نشریه‌اش، لقب طلائع الفتح را بر نیروهای عرب ـ افغان نهاد و در کنار بن‌لادن، به ساماندهی و مدیریت این نیروها پرداخت. تا جایی که در سال 1987م و با آغاز خروج نیروهای شوروی از افغانستان، او نیز انتقال نیروهای مبارز القاعده به سایر مراکز درگیری در جهان اسلام را کلید زد و برخی از آنان را طی هماهنگی با برخی نیروهای یمنی به یمن فرستاد.

او محمد مکاوی را به عنوان نماینده خود برای ایجاد پیمان با نیروهای یمنی حاضر در افغانستان فرستاد و یمنی‌ها نیز جهت بزرگداشت خدمات بن‌لادن، قبول کردند که نیروهای القاعده را در پادگان‌های نظامی خود که با حمایت قبایل حاشد یمنی تأسیس شده بود آموزش دهند. بنابراین برخی از نیروهای القاعده با تابعیت‌های مختلف راهی یمن شدند تا در منطقه جبل المراقشه که تحت سیطره قبایل حاشد بود، آموزش نظامی ببینند و آماده اعزام به سومالی جهت مقابله با نیروهای آمریکایی در آنجا شوند.[9]

 ایمن الظواهری، در اوایل سال 1993م طی جلسه‌ سران القاعده که در سودان برگزار شد، به عنوان فرمانده میدانی سازمان القاعده انتخاب شد و عملاً فرماندهی عملیات‌های مهم میدانی سازمان را به عهده گرفت. او بلافاصله، جهت ساماندهی اوضاع سازمان در شرق آفریقا سفرهای مخفیانه‌ای به کنیا داشت و آنجا را به عنوان مرکز ملاقات و هماهنگی نیروهای القاعده در شرق آفریقا قرار داد.[10]

او فعالیت خویش را به مدیریت نیروها منحصر نکرده و طی سفرهای متعدد به کشورهای مختلف، علاوه بر جذب حمایت‌های مالی برای سازمان القاعده، در پی جذب نیرو مدیریت نیروهای القاعده در نقاط مختلف جهان برآمد.

خالد ابو الذهب طی محاکمه اسلام گرایان در قاهره در سال 1999م اظهار داشت که ایمن الظواهری در سال 1995م با نام مستعار دکتر عبدالمعز به ایالات متحده آمریکا سفر کرده و اموالی را جهت کمک به قربانیان جنگ در افغانستان جمع آوری کرده است. او سپس بخشی از این اموال را در راستای انجام عملیات تروریستی انفجار در سفارت مصر در اسلام آباد پاکستان در سال 1995م به کار گرفت.[11]

ایمن الظواهری یکی از ارکان اصلی شکل گرفتن بیانیه‌ای بود که طی آن، تمام نیروها، شهروندان و منافع مسیحیان، یهود و آمریکایی‌های از جانب سلفیان افراطی مورد تهدید مستقیم و صریح قرار گرفت.

در فوریه 1998م شش تن از سرکردگان گروه‌های مسلح سلفی با امضای بیانیه‌ای همه توجهات را به خود جلب کرده و خبر از شروع نبردی فراگیر دادند. این بیانیه توسط بن‌لادن، ایمن الظواهری، رفاعی طه، یکی از اعضای مجلس شورای جماعت اسلامی مصر و منیر حمزه، نماینده جمعیت علمای پاکستان و فضل الرحمان، سرکرده جنبش جهاد در بنگلادش امضا شد. امضاکنندگان این بیانیه با امضای آن، تشکیل جبهه جهانی نبرد با یهود و صلیبیان را اعلام کرده و تأکید کردند که کشتن آمریکایی‌ها و هم‌پیمانان غربی‌شان اعم از نظامی و غیر نظامی بر هر مسلمانی که بتواند آنان را بکشد، واجب عینی است، تا اینکه مسجد الاقصی و مسجد الحرام از چنگال آنان آزاد گردد و ارتش‌های آنان نیز دست از پا درازتر، از سرزمین‌های اسلامی خارج شوند.[12]

پس از ترک کشور سودان و ورود به خاک افغانستان، اگرچه بن لادن در افغانستان مستقر شد اما ایمن ظواهری تصمیم گرفت تا به چچن برود و به جهاد در برابر روسیه در آن منطقه یاری رساند. اما هیچ کس جز بن لادن و تعداد کمی از رهبران القاعده  از این سفر باخبر نبود. اما نزدیک بود که این سفر به فاجعه‌ای مبدل گردد؛ چرا که ظواهری به همراه دو تن از همراهانش (محمود الحناوی و احمد سلامة مبروک) که از رهبران القاعده بودند به اتهام ورود غیر قانونی و با گذرنامه جعلی توسط نیروهای امنیتی داغستان، بازداشت شدند. این در حالی بود که نیروهای داغستان نیز از هویت واقعی افراد دستگیر شده بی‌اطلاع بودند. فرستادگانی از طرف بن لادن سعی کردند که با پرداخت رشوه به نیروهای امنیتی داغستان، ظواهری و همراهانش را آزاد سازند که او نیز پس از رهایی از بازداشت نیروهای داغستان، به افغانستان بازگشت، در حالی که احمد سلامه مبروک به آذربایجان رفت و حناوی در قفقاز مستقر شد.[13]

ظواهری هرچند در دوران حیات بن‌لادن، دست راست او به حساب می‌آمد، اما او در همان زمان نیز از لحاظ رسانه‌ای و تبلیغاتی، در رده‌ای بالاتر از بن‌لادن قرار داشت. تا جایی که طی نُه سال، بیش از شصت فایل صوتی و تصویری از او در پایگاه‌های اینترنتی مرتبط با القاعده منتشر شد.[14]

سرکردگی القاعده پس از بن‌لادن

پس از آنکه در تاریخ 1/5/2011م اوباما، رئیس جمهور وقت ایالات متحده، رسماً اعلام کرد که ایالات متحده توانسته است بن‌لادن را به همراه یکی از فرزندانش (خالد) در یکی از مناطق پاکستان، بکُشد،[15] القاعده بلافاصله در پی نصب سرکرده جدید و بیعت با رهبری جدید افتاد.

سازمان القاعده سیف العدل، افسر سابق نیروهای ویژه در مصر را که از رهبران این سازمان محسوب می‌شد به طور موقت زمام‌دار امور سازمان کرد تا رسماً تعیین ایمن الظواهری به صورت رسمی اعلام گردد.[16]

در واقع وظیفه سیف العدل، ایجاد هماهنگی میان شاخه‌های القاعده جهت بیعت با ایمن الظواهری و هموار ساختن مسیر برای روی کار آمدن او بود.[17]

حدود یک ماه بعد، با اعلام جایگزینی ایمن الظواهری به عنوان سرکرده القاعده به جای بن‌لادن، توجه‌ افکار عمومی و کارشناسان به این شخصیت سلفی افزایش یافت و سخنرانی‌ها و بیانیه‌های او نیز بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت. اما با این حال، او هیچ وقت نتوانست کاریزمای بن‌لادن را داشته باشد و نفوذ او در دل‌های جوانان حماسی سلفی به مراتب کمتر از بن‌لادن بود.

عده زیادی از سلفیان معتدل که به دلیل دشمنی بن‌لادن با غرب و آمریکا به او علاقه داشته و او را می‌ستودند نیز، ایمن الظواهری را قبول نداشتند و او را عامل انحراف در انگیزه‌های عملیاتی القاعده می‌دانستند؛ چنان که در نظرات کاربران اینترنتی که در حاشیه خبر جانشینی ایمن الظواهری به بیان نظرات خود پرداخته بودند به خوبی مشهود است که بسیاری از علاقه‌مندان به بن‌لادن، ایمن الظواهری را قبول نداشته و حتی او را عامل انحراف بن‌لادن می‌دانند و بسیاری نیز او را فردی خونریز توصیف کردند که شهروندان عادی با نظامیان غربی برایش تفاوتی ندارد و هدف اصلی‌اش از بین بردن حکومت‌های کشورهای اسلامی است.[18]

اما با این حال، اغلب جنبش‌های سلفی مسلحانه شاخه القاعده، با او بیعت کردند و گروه‌هایی مانند شباب المجاهدین در سومالی از رهبری ایمن الظواهری استقبال کردند.[19]

جنبش‌های مسلح شمال کشور مالی نیز با تشکیل یک گروه واحد به نام جماعة نصرة الاسلام و المسلمین، با ایمن الظواهری به عنوان سرکرده القاعده بیعت کردند.[20]

رابرت گیتس، وزیر دفاع وقت ایالات متحده نیز با موضع‌گیری نسبت به خبر جانشینی ایمن الظواهری، اظهار داشت: ظواهری ویژگی‌های رهبری بن‌لادن را ندارد و از جایگاه و تخصص او در زمینه فرماندهی عملیات برخوردار نیست.[21]

مهم‌ترین گروهی که از سرکردگی ایمن الظواهری استقبال کرد، جنبش طالبان پاکستان بود که طی آن، احسان الله احسان، سخنگوی طالبان پاکستان ایمن الظواهری را فردی قدرتمند توصیف کرد که می‌تواند سازمان القاعده را به سوی پیروزی بر غرب پیش ببرد.[22]

اما برای همه طرف‌ها روشن بود که القاعده حتی پیش از مرگ بن‌لادن نیز رو به انزوا و ضعف گذاشته بود و با مرگ او این رویه سرعت بیشتری خواهد گرفت و القاعده نمی‌تواند با وجود ایمن الظواهری، به روزهای اوج فعالیت خویش بازگردد.

یکی از نشانه‌های مهم عدم کفایت ایمن الظواهری و ضعف القاعده در خصوص بروز اختلاف میان شاخه‌های این سازمان در سوریه نمایان شد.

هنگامی که داعش به عنوان یکی از جنبش‌های همسو با طالبان، که در ابتدای فعالیتش شاخه این سازمان به حساب می‌آمده، به نزاعی دنباله‌دار با جبهه النصره که رسماً نماینده القاعده در سوریه محسوب می‌شد پرداخت. نزاعی که تا درگیری نظامی، کشتار و ترور یکدیگر نیز پیش رفت.

ظواهری بارها با انتشار صوت و تصویر سخنرانی خود در این خصوص، خواهان اتحاد جنبش‌های مسلح سلفی در سوریه شد و از داعش خواست که در عراق بماند و سوریه را به جبهه النصره بسپارد. اما سخنان سرکرده القاعده، نفوذ و گیرایی گذشته را نداشت. تا جایی که ایمن الظواهری در یکی از موضع‌گیری‌ها و سخنانش، عناصر داعش را بدتر از خوارج خواند.

اما مهم‌تر از آن بخش سخنانش، بخشی بود که ایمن الظواهری، رسماً القاعده را تحت تبعیت طالبان دانست و سایر جنبش‌ها را نیز به همکاری و عنایت نسبت به جنبش طالبان فراخواند.[23]

تفکرات ایمن الظواهری

1.    الولاء و البراء

تولی و تبری یکی از مهم‌ترین اصول فکری گروه‌های سلفی مسلح است که ادله وجوب جهاد را نیز بر مبنای همین اصل استوار ساخته  و بر آن تأکید دارند.

ایمن الظواهری در این موضوع با نگارش کتابی با عنوان «الولاء و البراء عقیده منقوله و واقع مفقود»، به بیان تفکرات خود حول موضوع تولی و تبری پرداخت.

او ارکان اصلی تولی و تبری در اسلام را اینگونه برشمرده است:

1-   نهی از تولی کفار،

2-   بغض نسبت به کفار و ترک مودت آنان،

3-   نهی از انس گرفتن با آنان و فاش کردن اسرار مسلمانان نزد آنان،

4-   نهی از سپردن مناصب مهم به کفار،

5-   نهی از تعظیم شعارها و رسوم کفار و مدح امور باطل آنان،

6-   نهی از یاری رساندن به کفار در برابر مسلمانان،

7-   امر به جهاد علیه کفار و تعین یافتن این امر در زمانی که آنان بر سرزمین‌های اسلامی سیطره یابند ( که در این بخش جهاد با حاکمان کشورهای اسلامی را نیز به دلیل مرتد بودنشان مورد اثبات و تبیین قرار داده است)، 

8-   امر به موالات مؤمنان و یاری رساندن به آنان.[24]

1.    دیدگاه ایمن الظواهری نسبت به حکام کشورهای اسلامی

ایمن الظواهری دوران جوانی و شکل‌گیری تفکراتش را در بحبوحه اوج گیری تفکرات سید قطب و عبدالسلام فرج و شکری مصطفی و... در خصوص ارتداد حکام به دلیل حکم بغیر ما انزل الله  سپری کرده و از این سرچشمه فکری تغذیه کرده است؛ از این رو خود او نیز در آثارش همواره بر کفر و ارتداد حکام تأکید دارد و آنان را مزدوران کفار توصیف کرده است.

او در کتاب الولاء و البراء، حکام کشورهای اسلامی را منحرف‌ترین گروه‌ها در خصوص اصل تولی و تبری معرفی کرده و آنان را افرادی خارج از شریعت دانسته است که بر سرزمین های اسلامی سیطره یافته‌اند.[25]

او انحراف حکام را انحرافی مرکب دانسته و نوشته است: آنان از طرفی به احکام شریعت عمل نمی‌کنند (حکم بغیر ما انزل الله) و از طرفی نیز موالات دشمنان اسلام را دارند و خود را تسلیم آنان ساخته‌اند.[26]

او همچنین در کتاب «الحوار مع الطواغیت، مقبرة الدعاة»، با تکفیر کردن حکام اسلامی، حکم به کفر آنان را از برخی عالمان سلفی مانند: شنقیطی، محمد حامد الفقی، احمد شاکر، محمود شاکر و محمد بن ابراهیم، مفتی سعودیه نقل کرده است.[27]

وی همچنین در کتاب الحوار مع الطواغیت مقبرة ‌الدعوة ‌و الدعاة در تکفیر حکام عرب نوشته: «أما کونهم کفاراً مرتدین فلقوله تعالی و من لم یحکم بما أنزل الله فأولئک هم الکافرون»[28] و با استناد به تفکرات ابن­قیم و سید قطب، حکومت­های موجود در کشورهای اسلامی را تکفیر می­کند و دلایل این کفر را این­گونه ذکر می­کند:

  1. عدم حکم بر طبق شریعت الهی و تلفیق احکام الهی با سایر قوانین بشری.

  2. کوچک شمردن و تمسخر شریعت الهی از طریق مقدم کردن سایر قوانین بر قوانین شرعی.

  3. دموکراسی که خود دلیل بر کفر است؛ چرا که بنا به قول ابوالاعلی مودودی، دموکراسی به معنای حکومت مردم و نشاندن آنان در جایگاه خداست.

  4. حلال دانستن محرمات و تحریم حلال­های شرعی. چنان­که بنا به فتوای همه علما، جهاد علیه اسرائیل در فلسطین اشغالی واجب است، اما حکومت­های اسلامی با وضع قوانین و عدم جنگ با اسرائیل، برخلاف دین خدا عمل می­کنند.[29]

ظواهری بر اساس دلایل فوق بر لزوم جهاد علیه حکومت­های موجود در کشورهای اسلامی تأکید می­ورزد.

وی در کتاب الجهاد و فضل الشهاده به جواز قتل زنان و کودکانی که در میان کفار هستند حکم می­کند و حتی کشتن مسلمانانی را که در میان کفار هستند جایز می­داند و می­نویسد اگر هدف ما مشرکان باشند و به وجود عده­ای از مسلمانان در بین آنها علم داشته باشیم با این حال نیز هدف قرار دادن آنها جایز است و دیه و کفاره­ای نیز به دلیل کشتن مسلمانان بر فرد مجاهد واجب نمی­شود. وی در این حکم نیز به نظرات ابن­تیمیه استشهاد می­کند.[30]

2.    عدو قریب و عدو بعید

ایمن الظواهری در راستای اعتقادی که به کفر حکام کشورهای اسلامی داشته، آنان را عدو قریب (دشمن نزدیک) در مقابل عدو بعید (دشمن دور)، که غرب و آمریکاست توصیف کرده و بر اساس آیه «یا أیها الذین آمنوا قاتلوا الذین یلونکم من الکفار و لیجدوا فیکم غلظه ..»،[31]جهاد علیه حکام را فریضه‌ای مهم قلمداد کرده است.

در سال 1995 در نشریه المجاهدین که به سازمان جهاد مصر تعلق داشت مقاله­ای را با این عنوان منتشر ساخت که: «راه قدس از قاهره می­گذرد» و در آن ادعا کرده بود که قدس آزاد نخواهد شد مگر پس از پیروزی اسلام­گرایان در مصر و الجزایر.[32]

ظواهری در 20 می 1996م با انتقاد از جنبش جماعت اسلامی مصر می­گوید: اشتباه اصلی جماعت اسلامی این است که بین دشمن دشمن داخلی و خارجی فرق می­گذارد. بین بریتانیا و ملک فاروق، بین آمریکا و جمال عبدالناصر و بین شوروی و جمال عبدالناصر فرق می­گذارد. او اضافه می­کند: نبرد با دشمن نزدیک در اولویت است زیرا خداوند در قرآن می­فرماید: قاتلوا الذین یلونکم من الکفار با آن کافرانی که به شما نزدیک­ترند بجنگید.[33]

زمانی که حامد ابوالنصر (م 1986) مرشد اخوان المسلمین، اظهار داشت که جهاد تنها در مقابل دشمن بیگانه جایز است، ایمن الظواهری در پاسخ به او ابراز داشت: «فرقی نمی­کند که دشمنِ کافر، هم­وطن ما باشد یا بیگانه و اجنبی؛ چرا که علت وجوب جنگ علیه او کفر اوست نه اینکه او فردی بیگانه یا هم­وطن است. از این گذشته، فرد کافر با کفرش از مسلمانانِ هم­وطنش بیگانه شده است به دلیل این آیه شریفه قرآن که می­فرماید: «قال یا نوح إنه لیس من أهلک إنه عمل غیر صالح»[34] و کسانی میان کافر اجنبی و وطنی فرق می­گذارند، مانند کسانی هستند که میان خمر (مشروبات الکلی) وطنی و اجنبی به تفاوت قائلند». وی در ادامه می­افزاید: وجوب عینی جهاد علیه این حاکمان به این معناست که فردی که با علم به وجوب از عمل به آن سرپیچی کند مرتکب گناه کبیره شده است.[35]

3.    ایران و تشیع

یکی از مهم‌ترین اختلافات میان بن‌لادن و ظواهری، اختلاف بر سر ایران بود؛ چرا که ظواهری، نبرد با ایران را در اولویت فعالیت‌های القاعده قرار می‌داد و ایران را در پی سیطره بر منطقه و نشر تشیع بین اهل‌سنت می‌دانست. او همواره ایران و شیعیان عراق (آیت الله سیستانی) را به همکاری و ارتباط با غرب و آمریکایی‌ها متهم می‌کرد. اما بن‌لادن در مقابل، با رد این افکار ظواهری در مورد ایران، موضع خصمانه علیه ایران را غیر عملی می‌دانست.[36]

ظواهری در مقابل موضع بن‌لادن در خصوص ایران گفت: به من ربطی ندارد که دو تن از فرزندان بن‌لادن (سعد و عبدالله) از سال 2003م در ایران زندگی می‌کنند. من ایران را دشمن فکری و عقیدتی سازمان القاعده می‌دانم؛ چرا که افزایش نفوذ تشیع در جهان، بسیار خطرناک‌تر از نفوذ کمونیسم است.[37]

او در سال 1415قمری در خلال یک مصاحبه و در مقام بیان موضع رسمی سازمان القاعده در قبال ایران به طور مفصل و صریح اعلام موضع کرده است.

در این مصاحبه از ایمن الظواهری این­گونه سؤال شد که: رسانه­ها غالباً جنبش­های اسلامی را به پذیرش حمایت و کمک از ایران متهم می­کنند و به­ویژه رسانه­های مصر آنان را به تبعیت از ایران شیعی متهم می­کنند. نظر شما چیست؟

وی در پاسخ گفت: این تهمت­ها همگی افترای محض است و ما در قبال ایران موضعی واضح و روشن داریم که مبتنی بر حقایق اعتقادی و علمی است. ما همان­طور که گفتیم، ملتزم به مذهب سلف صالح هستیم و بنابراین میان ما و شیعیان تفاوت­ها و شکاف­های واضحی است؛ چرا که شیعه دوازده امامی نزد ما یکی از فرقه­های بدعت­گرا محسوب می­شود که بدعت­هایی اعتقادی را در دین وارد کرده و شیعیان را بدانجا رسانده که:

  1. قائل به کفر ابوبکر، عمر، مادران مؤمنین (همسران پیامبر) و صحابه و تابعین هستند و آشکارا آنان را سبّ و لعن می­کنند.

  2. قائل به تحریف قرآن هستند. چنان­چه اغلب علما و محققانشان قائل هستند به جز 4نفر، ابن بابویه قمی، سید مرتضی، ابوجعفر طوسی و ابو علی طبرسی که بنا به قول یکی از محققانشان، سید نعمت الله جزائری، این چهارنفر نیز تنها برای اینکه باب طعن بر شیعه را ببندند قائل به عدم تحریف شده­اند.

  3. ادعای عصمت امامان دوازده­گانه و اینکه این امامان به جایی رسیدند که هیچ نبی مرسل و ملک مقربی به آن نرسیده.

  4. ادعای غیبت و رجعت امام دوازدهم و عقایدی از این قبیل.

اینها عقایدی است که اگر کسی پس از اقامه حجت بازهم قائل به اینها باشد مرتد است. اما کسی که جاهل باشد و بنا بر احادیثی که گمان می­کند صحیح هستند قائل به این مسائل شده است و یا شخصی عامی و جاهل باشد معذور است.

ایمن الظواهری سپس در مورد موضع ایران پس از انقلاب اسلامی گفت:

رهبران انقلاب ایران پس از انقلاب علیه شاه که به دلیل انحرافش از اسلام صورت گرفت، ادعا کردند که انقلاب­شان اسلامی است نه شیعی و در هرجا که ملت­های مسلمان تحت فشار باشند بدون تفاوت میان شیعه و سنی، در کنار آنان خواهند بود. اما حقایق روز­به­روز نشان داد که این سخن صرف ادعا بوده و رهبران ایران تنها در جایی موضع­گیری می­کنند که به نفع شیعیان باشد و در جاهای دیگر حتی اگر مبارزه میان اسلام و کفر باشد جهالت پیشه می­کنند. و از این نمونه:

  1. موضع­شان نسبت به انقلاب سوریه است که جانب حافظ اسد را گرفتند و گفتند که اخوان المسلمون مزدوران آمریکا هستند.

  2. در میدان جهاد افغانستان نیز تنها به گروه­های شیعی کمک­رسانی می­کردند.

  3. موضع­شان نسبت به اخراج مجاهدان عرب از پاکستان نیز تجاهل بود و هیچ دخالتی نکردند و به هیچ مجاهد عربی در خاک ایران خوش­آمد نگفتند.

  4. در قبال جهاد در مصر و الجزایر هیچ کمکی از جانب ایران نشد و مجاهدان را در جنگ خونین با طاغوت­ها تنها گذاشتند.

آنان با هر جنبشی که در مدارشان باشد همکاری می­کنند و به­طور خلاصه موضع ما در قبال ایران این است که ما تابع ایران نیستیم.

وی در ادامه به جنبش­های جهادی که بر مدار ایران هستند گفت: این شیوه برای شما منفعتی ندارد و در مقابل اندک حمایت ایران، شما به اینکه دست­نشاندگان ایران هستنید محکوم می­شوید و احترام­تان را در میان اهل­سنت از دست می­دهید.[38]

ظواهری طی یادداشتی درشماره 91  نشریه الانصار، شیعه دوازده امامی را یکی از فرقه‌های جعلی خواند که بدعت‌هایی اعتقادی در دین ایجاد کرده است تا جایی که شیعیان : 1) ابوبکر، عمر ، امهات مؤمنین و اغلب صحابه را سب میکنتد و معتقد به کفر آنان هستند وعلناً آنان را لعن می‌کنند. 2) قائل به تحریف قرآن هستند؛ چنان که اغلب رهبران فکری و محققانشان اعتقاد دارند. 3) قائل به عصمت امامان دوازده‌گانه هستند و اینکه این امامان به مقامی رسیده‌اند که هیچ پیامبر و فرشته مقربی به این مقام نرسیده است. 4) مدعی غیبت امام دوازدهم و رجعت هستند. 5) در زمینه جهاد در افغانستان، تنها احزاب شیعی را یاری کردند.[39]

5.    اخوان المسلمین مصر

ظواهری با تألیف کتاب «الحصاد المر؛ الاخوان المسلمون فی ستین عاما»، به شدت جماعت اخوان المسلمین مصر را مورد انتقاد قرار داد. او همراهی این حزب ،با حکومت‌های مرتد و ظالم مصر را به بهانه مبارزات سیاسی، خلاف احکام اسلامی دانسته و اخوان المسلمین را به تضعیف و رد فریضه جهاد متهم ساخته است.[40]

برخی از آثار ایمن الظواهری

کتاب‌ها

  1. إعزاز راية الإسلام .. رسالة في تأكيد تلازم الحاكمية والتوحيد

  2. الحصاد المر .. الإخوان المسلمين في ستين عاما

  3. فرسان تحت راية النبي صلى الله عليه وسلم

  4. الولاء والبراء؛ عقيدة منقولة وواقع مفقود

  5. الكتاب الأسود ؛ قصة تعذيب المسلمين في عهد حسني مبارك

  6. إعزاز راية الإسلام

  7. حوار الشيخ الظواهري مع جريدة "الحياة" - 1414هـ

  8. الكلمة الممنوعة؛ حوار الشيخ الظواهري مع جريدة "الحياة" - 1417 هـ

  9. حوار مع الشيخ أيمن الظواهري - 1419 هـ

  10. قضايا ساخنة مع الشيخ أيمن الظواهري - 1427 هـ

  11. حوار مع الشيخ أيمن الظواهري - بمناسبة مرور أربع سنوات على غزوات نيورك وواشنطن

  12. اللقاء المفتوح مع الشيخ أيمن الظواهري  

  13. الأزهر عرين الأسود - حوار مع الشيخ أيمن الظواهري 1429هـ   

  14. حوار السحاب مع الشيخ أيمن الظواهري - 1430هـ

  15. حقائق الجهاد وأباطيل النفاق     

  16. حوار السحاب مع الشيخ أيمن الظواهري 1435 هـ- الواقع بين الألم والأمل

  17. شربات وسكر   

  18. قل لن ينفعكم الفرار

  19. الطريق إلى القدس يمر عبر القاهرة       

  20. أيها الاخوان؛ تعالوا إلى كلمة سواء        

  21. السقوط

  22. ابن باز؛ بين الحقيقة والوهم

  23. الحرم المحاصر، والحجاج المحصورون

  24. البديل هو الدعوة والجهاد         

  25. معوقات الجهاد

  26. تحرير الإنسان والأوطان تحت راية القرآن        

  27. من "توره بوره" إلى العراق      

  28. كلمة حول العدوان الصهيو/صليبي على غزة ولبنان

  29. رثاء شهيد الأمة وأمير الاستشهاديين؛ أبي مصعب الزرقاوي         

  30. حقائق الصراع بين الإسلام والكفر        

  31. إن فلسطين شأننا وشأن كل مسلم       

  32. صنم الوحدة الوطنية     

  33. تفريغ الإصدار المرئي- القدس لن تهود

  34. رثاء الشيخ الأمير مصطفى أبو اليزيد      

  35. رسالة للشعب التركي المسلم     

  36. رسالة الأمل والبِشر لأهلنا في مصر1 - 11        

  37. تفريغ الكلمة المرئية - وترجل الفارس النبيل      

  38. تفريغ الكلمة المرئية - ولا تهنوا ولا تحزنوا       

  39. تفريغ الكلمة المرئية - عز الشرق أوله دمشق     

  40. تفريغ الكلمة المرئية - وتتوالى هزائم الأمريكان  

  41. أيام مع الإمام 1-6      

  42. إلى الأمام يا أسود الشام          

  43. شمس النصر البازغة     

  44. اليمن بين عميل ذاهب وعميل نائب      

  45. بشرى سارة     

  46. حرق المصحف في كابل         

  47. رثاء أسد العلم والجهاد الشيخ أبي يحيى الليبي

  48. رثاء الشيخ أبي الوليد المقدسي   

  49. الغزو الصليـبـي للصومال         

  50. يا أسود الصومال جاهدوا أحفاد أبي رغال

  51. لأهلنا في منزل الوحي ومهد الإسلام     

  52. معركة الأعراض والمقدسات     

  53. يا أهل تونس انصروا شريعتكم   

  54. توجيهات عامة للعمل الجهادي  

  55. وثيقة نصرة الإسلام     

  56. حول الهجوم الأمريكي على الجيش الباكستاني في مهمند         

  57. خطاب الفصل في النزاع الحاصل بين جبهة النصرة لأهل الشام ودولة العراق الإسلامية

  58. جواب على المشايخ الكرام بخصوص جماعة الدولة الإسلامية في العراق والشام     

  59. رثاء شهيد الفتنة الشيخ أبي خالد السوري

  60. شهادة لحقن دماء المجاهدين بالشام      

  61. رثاء القائدين أمير المؤمنين أبو عمر البغدادي، ووزير الحرب أبو حمزة المهاجر

  62. رسالة الدكتور أيمن الظواهري إلى الشيخ أبي مصعب الزرقاوي

مصاحبه‌ها

مقالات و نامه‌ها

نتیجه

ایمن الظواهری جانشین بن‌لادن و دومین سرکرده سازمان القاعده، تجسم تفکرات جهادی افراطی برآمده از دل سلفیان جهادی مصر در سازمان القاعده است که اولویت خود را به مبارزه در درون جهان اسلام و با حاکمان کشورهای اسلامی قرار داده و با ایجاد شاخه‌های متعدد سلفی و مسلح، به بهانه نبرد با غرب، موجی از ناآرامی، کشتار و ویرانی را در جهان اسلام به وجود آورده است.

با این همه او از نفوذ و کاریزمای بن‌لادن در میان سلفیان برخوردار نیست و دوران رهبری او افول و انزوای نسبی القاعده را به همراه داشته است.

ظواهری خود را تابع جنبش طالبان دانسته و زیر چتر حمایتی این جنبش به فعالیت مشغول است. او هر از چند گاهی با انتشار فایلی صوتی و یا تصویری به بیان مواضع خود در خصوص تحولات جهان پرداخته و سلفیان مسلح را به اتحاد و استقامت در مسیر جهاد دعوت می‌کند.این جراح مصری که از خانواده‌ای فرهیخته در قاهره مصر برخاسته، اکنون سرکرده سازمانی است که ارتباط میان شاخه‌هایش از هم گسسته شده و فعالیت آن رو به ضعف نهاده است. اما او همچنان به امید روزی که دوباره فعالیت‌های سازمانش همچون آتشی از زیر خاکستر سربرآورد، مترصد فرصت‌های پیش رو است.

منابع

  1. پیتر ال. برگن: اسامه بن­لادن، ترجه : عباسقلی غفاری فرد، تهران: اطلاعات، چاپ اول، 1390ش.

  2. عبدالرحمن مظهر الهلوش: الشیخ و الطبیب؛ اسامه بن­لادن و ایمن الظواهری، لبنان: ریاض الریس، چاپ اول، 2011م.

  3. عبدالرحیم علی: حلف الارهاب تنظیم القاعدة من عبدالله عزّام إلی أیمن الظواهری،‌ قاهره: مرکز المحروسة، چاپ دوم، ‌2005م.

  4. عبدالرحیم علی: تنظیم القاعده عشرون عاماً.. والغزو مستمر، قاهره: المحروسه، چاپ اول، 2007م.

  5. فواز جرجس: القاعده الصعود و الافول، ترجمه محمد شیا، بیروت: مرکز دراسات الوحدة العربیة، چاپ اول، 2012م.

  6. گروهی از نویسندگان: السلفیة؛ النشأة، المرتکزات، الهویة، بیروت: معهد المعارف الحکمیة، 2004م.

  7. منتصر الزیات: راه به سوی القاعده داستان مرد دست راست بن­لادن، ترجمه لیلا رشیدی رستمی، تهران: آزادمهر، چاپ اول، 1385ش.

سایت‌های اینترنتی

  1. الجزیره:                      

http://www.aljazeera.net

  1. رأی الیوم:

http://www.raialyoum.com

  1. عربی 21:

http://arabi21.com/

پی نوشت


[1] . عبدالرحمن مظهر الهلوش: الشیخ و الطبیب، ص39-40؛ عبدالرحیم علی: حلف الارهاب، ج3، ص14.

[2]. عبدالرحیم علی: همان.

[3]. عبدالرحمن مظهر الهلوش: پیشین، ص40.

[4]. همان، ص109.

[5]. همان، ص138-139.

[6]. عبدالرحیم علی، حلف الارهاب، ج3، ص29.

[7]. پیتر ال‌. برگن: اسامه بن‌لادن، ص119؛ عبدالرحیم علی: همان، ص39.

[8]. عبدالرحیم علی، حلف الارهاب، ج3، ص31.

[9]. همان، ص35.

[10]. همان، ص36-37.

[11]. عبدالرحمن مظهر الهلوش: الشیخ و الطبیب، ص 149-150.

[12]. عبدالرحیم علی: حلف الارهاب، ج3، ص46.

[13]. عبدالرحمن مظهر الهلوش: الشیخ و الطبیب، ص150.

[14]. همان، ص309.

[15].عبدالرحمن مظهر هلوش: الشیخ و الطبیب، ص371.

[16]. «القاعدة تعين قائدا مؤقتا»، سایت خبرگزاری الجزیره.

[17]. همان.

[18]. ر.ک: نظرات کاربران ذیل خبر «الظواهري يخلف بن لادن بقيادة القاعدة»، در سایت الجزیره.

[19]. «"الشباب" ترحب بتعيين الظواهري»، سایت الجزیره.

[20]. «اندماج جماعات جهادية مسلحة في الساحل بتنظيم واحد بايع أيمن الظواهري»، سایت رأی الیوم.

[21]. «"الشباب" ترحب بتعيين الظواهري»، سایت الجزیره.

[22]. «طالبان ترحب بالظواهري وأميركا تتوعده»، سایت الجزیره.

[23]. «الظواهري يدعو المسلمين لبيعة طالبان ويتحدّى البغدادي»، سایت عربی 21.

[24]. عبدالرحیم علی: حلف الارهاب، ج3، ص 76-85.

[25]. همان، ص87.

[26]. همان.

[27]. همان، 94-95.

[28]. گروهی از نویسندگان، السلفية النشأة المرتکزات الهویة، ص 127- 128.

[29]. همان، ص111-113.

[30]. همان، ص173-175.

[31]. توبه (9)، آیه 123.

[32]. فواز جرجس، پیشین، ص46؛ منتصر الزیات، راه به سوی القاعده داستان مرد دست راست بن­لادن، ص97.

[33]. منتصر الزیات، پیشین، ص99.

[34]. هود(11)، آیه 46.

[35]. به نقل از ظواهری: عبدالرحیم علی، تنظیم القاعده عشون عاماً و الغزو مستمر، ص212-213.

[36]. عبدالرحمن مظهر الهلوش: الشیخ و الطبیب، ص273.

[37]. همان.

[38]. همان، ج3، ص315-316.

[39]. عبدالرحمن مظهر الهلوش: الشیخ و الطبیب، ص274.

[40]. عبدالرحیم علی: حلف الارهاب، ج3، ص197-298.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

بررسی و نقد دیدگاه وهابیان درباره تبرک با نگاهی به تفسیر آیه اذْهَبُواْ بِقَمِيصِي...

وحدت؛ یگانه راه مبارزه با افراط

خدا در نگاه وهابیت

فضیلت زیارت قبور بزرگان دین، در فقه فریقین

پاسـخ به شـبهات وهابیـان بر روایت مالک الدار در توســل به پیـامبر پس از وفـات

ریشه ‏های پدیده تکفیر در گذر تاریخ

سلفى‏ گرى دیرینه و نوین

وهابیت، آیین تشبیه و تجسیم

مشروعیت دعا نزد قبور اولیای الهی

پاسخ به شبهات وهابیان بر روایات عثمان‏ بن حنیف در خصوص توسل

انحرافات وهابیت در توحید صفات

بررسی تطبیقی«شفـاعت» از منظر آیات و روایات و دانشمندان فریقین

ریشه‏ هاى اعتقادى تکفیر‏نوین در تاریخ اسلام‏

تقابل توحید محمد بن عبدالوهاب با توحید قرآنی

ممنوعیت تکفیر اهل قبله از نگاه متکلمان و فقیهان تشیع و تسنن

ماهیت «تأویل» از دیدگاه ابن‌تیمیه و علامه طباطبائی

واکاوی پدیدۀ «فرقه‌سازی درون‌مذهبی» در جریان سلفیه معاصر

بررسی و تقویت نقدهای «محمد بن علوی مالکی» بر «محمد بن صالح عثیمین» درباره توسل

نقد ادلۀ قرآنی برقعی دربارۀ برزخ از دیدگاه علمای شیعه

بررسی تطبیقی مبانی کلامی سید قطب و سلفیه در مباحث توحید و تکفیر

تكفير در انديشه كلامى ابوالثناء آلوسى با محوريت تطبيق رويكرد وى بر جريان فكرى سلفيه

ابن تيميه از ديدگاه علماي شافعي

بررسي تطبيقي توحيد و شرک از ديدگاه مذاهب اسلامي و جريان‌هاي تکفيري

بررسی بدعت از دیدگاه البانی

گفت و گو با اندیشه تکفیر و مخالفان آن

مشروعیت شدِّ رحال برای زیارت قبور

وهابیت در سفرنامه دومینگو بادیا ای لبلیچ (علی بیک عباسی)، خاورشناس اسپانیایی

معنا و شروط تکفیر

واکاوي فقهي مشروعيت زيارت قبور توسط زنان با تاکيد بر مباني قرآن و سنت

چالش‌های انتقال سیاسی در عربستان سعودی

روانشناسی داعش و داعشی ها

معرفی مهم ترین گروه های مسلح تحت پشتیبانی ترکیه در شمال سوریه

نقش ایالات متحده امریکا در شکل گیری جریانهای افراطی در جهان اسلام(مطالعه موردی القاعده و داعش)

بررسی پدیده ترور و نفی و محکومیت آن از منظر امام خمینی(ره)

جهاد و تکفیر در جهان اسلام؛گذر از فقه الخلافه به فقه المصلحه

جریان‌شناسی سلفی‌گری هندی و تطبیق مبانی آن با سلفی‌گری وهابی

ملاک و شرایط تکفیر از دید رشید رضا

بازنگری مفاهیم قابل تأمل اندیشه‌های محمد قطب در پرتو سلفی‌گری اعتدالی و اعتزال نوین

نقدی بر تأویل‌ستیزی ابن‌تیمیه

عناصر ظاهرگرایی سلفیه افراطی در تفسیر قرآن

بررسی و نقد آراء وهابیّت در انتساب عنوان شرک به شیعه از منظر قرآن کریم

ابن قيم جوزيه

ابن تیمیه

آل سعود

غزالی و ابن تیمیه

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (2)

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (1)

ارزش و جایگاه وحدت از منظر قرآن و سنّت

تفکر تکفیری

راهبردهای ضدتروریسم در ایران: رویکرد فرهنگی

سند «نقشه محرمانه» القاعده در مصر

توسل به اموات

بررسی علل رفتار خشونت آمیز نیروهای اسلامی در پاكستان با تاكید بر طالبانیسم

داعش: پیوند سلفیت تکفیری و بعثی گرایی

تحليل عملكرد گروه هاي تكفيري در تضاد با هويت تمدني مسلمان

تحلیل گفتمانی نقش دستگاه استنباطی گروه های تکفیری بر عملکرد آن ها

بازکاوی روانشناختی کنش گروه‌های سلفی- تکفیری: مطالعه موردی داعش

القاعده، داعش؛ افتراقات و تشابهات

مبانی اعتقادی تروریسم تکفیری

ریشه یابی مؤلفه هاي تأثیرگذار بر گسترش تروریسم در خاورمیانه

روانشناسی تروریسم و تأثیر آن بر گسترش تکفیر

مفهوم‌سازی گفتمان ژئوپلیتیکی تروريسم؛ تصویرسازی ژئوپلیتیکی دولت بوش از خاورمیانه

سنخ شناسی و دگردیسی گروه های تروریستی ادلب

گزارش کتاب «الصارم المسلول علی من انکر التسمیة بعبد النبي و عبدالرسول»

بررسی دلایل حضور گروهک تروریستی- تکفیری داعش در افغانستان بر اساس تئوری دومینوی ویلیام بولیت

تبیین زیرساختار های ایدئولوژیک و ساختاری گروه تکفیری تروریستی داعش

بررسی اندیشه‌های سلفی ـ تکفیری و تفاوت‌های داعش با سایر گروه‌های تروریستی

سلفی کیست و چه می گوید؟چرا سلفی گری بزرگترین خطر پیش روی جهان اسلام است؟

مرحله جدید اختلافات درونی دواعش

اهداف آمریکا و هم‏ پیمانان از ایجاد تا ائتلاف علیه جریان‏هاى تکفیرى

بررسی و تکوین حضور داعش در غرب آسیا؛ مطالعه موردی افغانستان

بررسى مبانى فکرى تکفیر

علل و آینده حضور داعش در آفریقا

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

تكفير از دیدگاه مذهب شيعه

مکتب تکفیر بر خلاف عقل، نص و صریح قرآن است

نقش داعش در شکل‌گیری معادلات جدید در خاورمیانه

واکاوی ریشه‌های پدیده بنیادگرایی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی جهانی شدن

خشم به فرمان خرد، شرع و غریزه: تأملی در خشونت داعش از زاویه‌ای دیگر

آسیب شناسی رشد جریان‌های تکفیری در خاورمیانه

دو متن ماندگار: «هنر جنگ» و «درباره جنگ»

تأملی غیر غربی در افراطی گری و خشونت ورزی به نام دین

خشونت تکفیری‌ها، توحشی چنگیزی در لباس اسلامی است

درنگی در مبانی و آینده‌ خشونت به سبک رادیکالیسم تکفیری

سلفی‌گری افراطی در قفقاز شمالی؛ با تاکید بر مولفه‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی

نئوتروریسم با تأکید بر تروریسم مذهبی

راهبردهای مدیریتی نبی اکرم(ص) در راستای تحکیم وحدت بین اقوام در صدر اسلام

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

واکاوی جایگاه تروریسم بنیادگرا در راهبرد خاورمیانه ای غرب

خوارج، اولین گروه تکفیری در جهان اسلام (پیشینه جریان تکفیری خوارج) و پیامدها و نتایج سوء تکفیر و افراطی گری در جهان اسلام

قرآن و همگرایی بین مذاهب اسلامی

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

بررسی ارتداد در مذاهب اسلامی

زیارت قبور از نگاه مذاهب اسلامی

تأثیر اندیشه های سیاسی برنارد لویس در ترویج اسلام هراسی در غرب

آيا استعانت از غير خدا جايز است؟

داعش پس از ناكامي در تأسيس دولت

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

چالش امنیتی تروریسم تکفیری علیه ایران

شبکه سلول هاي تروريستي داعش در آسياي مرکزي

پرسمان؛ آیا تبرک جایز است؟

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

وضعیت فعلی و آینده کشورهای شمال آفریقا (تاکید بر کشورهای مصر، تونس و لیبی)

رفت و برگشت اسلام‌گرایی رادیکال از سوریه به شمال آفریقا

اسلام سیاسی و نقش آن در خاورمیانه

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

واقعه 11 سپتامبر ؛ سرآغاز شکل گیری بزرگترین گروههای تروریستی

دلایل و پیامدهای حمایت عربستان از گروه‌های اسلام‌گرای افراطی

آموزه‌ها و آینده داعش

بررسی استناددهی تروریسم تکفیری به سنت نبوی و جهاد اسلامی

توسل در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

توسل و شفاعت از نگاه دیوبندیه

سرچشمه های فکری القاعده

تضاد عقايد احناف با وهابيت درموضوع توسل

مسئله توسل به اموات با نگاهی به آیه 22 سوره مبارکه فاطر

مخالفت دیوبندیان با دعوت محمد بن عبدالوهاب

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

نگاهی به رشد تکفیری‌ها در تونس

نقدي بر كتاب «التبرك المشروع و التبرك الممنوع»

ردّ نظر وهابیت از سوی اهل‌سنت در حرمت زیارت قبور

نقد و بررسی اندیشه‌های دهلوی

قبیله خشونت

تحقیقی درباره رابطه ذهبی و ابن‌تیمیه

اندیشمندان حنفی و کژ اندیشی های ابن تیمیه

وهابیان و توحید ربوبی

وهابیان و تحریف قرآن کریم

محمد بن عبدالوهاب و مخالفان نجدی معاصر او

وهابیان و توحید در اسما و صفات

شگرد ابن تیمیه در انکار فضائل امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

قبیله بدعت

وهابیت و تحریف میراث‌های علمی

بررسی رابطه عقاید دیوبندیه و وهابیت

قبیله انحراف

علمای شافعی و ابن‌تیمیه

مرز بین تروریسم و جهاد در اسلام

سرچشمه اندیشه وهابیت

القاعده در تانزانیا

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(1)

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

عربستان و وهابیت در آفریقا

پاکستان و «نبرد جهانی علیه تروریسم»

التکفیر و الهجره

نقش وهابیت در کنیا

کفر و تکفیر در قرآن کریم و سوء برداشت از آن

نقش وهابیت در اوگاندا

کویت و وهابیت در آفریقا

القاعده در اوگاندا

نقش وهابیت در تانزانیا

المرابطون؛ نسل جدید القاعده مصر

مفهوم دولت در گفتمان داعش؛ دولت سلفی داعش؛ تحقق ناکام یک نظریه آلترناتیو

مانیفست توحش در فقه داعش

وهابیت و تکفیر شیعه

بدعت

توحید در مذاهب کلامی

ابن تیمیه و اهل بیت

وهابیت و توحید الوهی (عبادی)

وهابیت و سماع موتی

مراتب و متعلقات ایمان

پاسخ به مهم‌ترین شبهات وهابیت (توسل، شفاعت، تبرک، زیارت قبور)

بررسی مبانی فقهی تکفیر

توحید عبادی و شبهات وهابیت

مفهوم و مراحل شرک

وضعیت سیاسی داعش در قاره سیاه

خاستگاه سلفی گری تکفیری

تأویل

سیر تاریخی ظاهرنگری در آیات صفات

معیارهای توسل از دیدگاه وهابیت

تحول گفتمانی و بازتعریف نسل جدید القاعده در سوریه

شکاف‌‌‌های درونی داعش؛ نزاع دو نسل القاعده

وهابیت و توحید ربوبی (2)

وهابیت و توحید ربوبی (1)

تشبیه: مانند کردن خدا به مخلوقات

وهابیت، مکتب تشبیه

تکفیر از دیدگاه ابن تیمیه

حرکت سلفیه

سلفی گری

سلفیه

عربستان در عرصه تبلیغات

آل سعود و عربستان سعودی

بیوگرافی ابن تیمیه

قتل عام حجاج یمنی توسط وهابیان

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

بربهاری

همگرايي استراتژيك؛ اتحاد سلفي‌هاي عربستان، هند و مصر

وهابیت و موضع اهل سنت در قبال آن

کارنامه وهابیت؛ دوره تثبیت

تاريخچه فرقه وهابيه و عقايد ايشان

تکفیر

توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت

مبانی فکری ابن تیمیه

وهابیت منطق تزویر و تکفیر

حزب التحریر ازبکستان

جنبش شاه ولی­ الله در هند

ترسیم نقشه راه جدید داعش

نقد دیدگاه سلفیه درباره مجاز در قرآن

پيشينه و جايگاه جريان هاي سلفي

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

سلفيان

ارزش (ضد) امنيتي بنيادگرايي؛ با تأكيد بر نهضت سلفي‌‌‌‌‌ ـ وهابي

اسلام سیاسی و منتقدان آن: اندیشه های قاضی عشماوی پیرامون رادیكالیسم سیاسی

ابن تیمیه که بود و چه کرد

مفهوم شناسی سَلَفیه و سَلَفی­گری

نخستین آشنایی مسلمانان شبه‌قاره هند با اندیشه وهّابیت

جهانى شدن و ظهور هویت بنیادگرا در غرب آسیا

جریانات افراطی و تکفیری در منطقه و راهکارهای مقابله با آنها با توجه به نقش خاورمیانه ای روسیه

القاعده و شاخه‌هاي آن؛ نيروهاي اجاره‌اي و انتحاريون مزدور

کابوس جدید آل‌سعود؛ آنچه همه باید درباره جنبش 15 سپتامبر در عربستان بدانند

آیین وهابی؛ بنیادگرایی یا اصلاح طلبی؟!

مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

القاعده و تروریسم مذهبی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

افغانستان و گروه طالبان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام

جهانى شدن و القاعده

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

القاعده

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

سلفیه درباری

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

طالبان؛ دین و حکومت

جریان شناسی القاعده

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانی مذهبی و قومی طالبان

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

بدعت در دین

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

آشنایی با مکتب سلفیه

سلفیه و تقریب

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

لشگر جهنگوی

تاریخ وهابیت

وهابیت در آیینه تاریخ

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

نظری بر تاریخ وهابیت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

نگاهی بر وهابیت

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مباني اعتقادی داعش

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

افترائات وهابیت علیه شیعه

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

تبرک و استشفا به آثار اولیا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

کتاب شناسی تکفیر

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

سونامی تکفیری در جهان بشری

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

اجتهاد از نگاه وهابیون

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

بدعت از منظر وهابیان

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

صحیحین و نفی تکفیر

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

تکفیر از دیدگاه سید قطب

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

تکفیر از دیدگاه قرآن

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

تکفیر

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

روش های تبلیغی وهابیت

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

وهابیت و تخریب قبور

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

عبور از «خاورمیانه جدید»

فتنه و هابیت

وهابيت از نگاهي ديگر

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

سفر وهابیت به مصر

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

سلفيان

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

تکفیر گذشته، حال، آینده

شباهت وهابی ها با خوارج

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

فتنه تكفير

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

جهاد در اندیشه سید قطب

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

زمینه های تاریخی سلفیه

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر در روایات نبوی (3)

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

ابوبكر بغدادی

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تکفیر در آیات و روایات

شخصیت شناسی ابوبكر بغدادی

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

جریان شناسی وهابیت مصری

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

الگوی سازمانی القاعده و داعش

جهادی‌های جدید کیستند؟

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

ابومصعب زرقاوي و داعش

موافقين و مخالفين خلافت داعش

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

دشمن نزدیک و دور

جریان شناسی سلفیگری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

داعش خوب داعش بد

دموکراسی

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

عقل از منظر وهابیان

بن بست خلافت با اندیشه داعش

جریان های تکفیری عراق

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

آینده جنبش های اسلامی

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

جوانان يهودی در صف داعش

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

استراتژی داعش در عراق و شام

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

ظهور داعش در شبه‌ قاره

پاسخ به شبهات جهاد

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 1

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

حزب التحریر در آسیای مرکزی

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

احزاب سلفی در مصر

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

سلفی گری در مصر و دوره جدید

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

آينده داعش در عراق

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

جهان از نگاه داعش

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

ظهور و افول القاعده در عراق

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

رقابتى براى هويت و شناسه‏

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

عزاداری بدعت یا سنت

توحید و شرک

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

عوامل روانی تکفیر

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

تکفیر اهل قبله

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

داعش در مسیر القاعده شدن

عربستان معمار جنایت و مکافات

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

تکفیریها در انگلستان

کودتا در داعش

فرا واقعیت بنا العابد!

خاورمیانه و جنگ های دینی

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

فعالیت وهابیت در جهان

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر در جهان اسلام

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

نگاه داعش به مهدویت

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

عقل از دیدگاه سلفیه

عبادت

سب الصحابه

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

ایمن الظواهری

اسامه بن‌ لادن

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

افغانستان در دوران پساطالبان

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش