پرسش و پاسخ > مخازن فکری این همه خشونت تکفیری چیست؟ و از کجا نشات و تغذیه می شود؟

مخازن فکری این همه خشونت تکفیری چیست؟ و از کجا نشات و تغذیه می شود؟

تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۷/۸ تعداد بازدید: 79

این پرسش جدی مطرح می شود که مخازن فکری این همه خشونت چیست؟ و از کجا نشات و تغذیه می شود؟ در واقع پاسخ های متعارفی که به این دسته خشونت داده شده کافی نبوده اند و در مواردی درست حدس زده شده است. به بررسی این موضوع پرداخته می شود.



این پرسش جدی مطرح می شود که مخازن فکری این همه خشونت چیست؟ و از کجا نشات و تغذیه می شود؟ در واقع پاسخ های متعارفی که به این دسته خشونت داده شده کافی نبوده اند و در مواردی درست حدس زده شده است. به بررسی این موضوع پرداخته می شود.

در ابتدا باید به شش مفهوم در بیان و توصیف عمق خشونت توجه کرد:

۱- جهانی و اجتماعی شدن تروریسم

۲- تروریسم به مثابه یک کسب و کار و صنعت

۳- کین توزی متراکم (ناشی از ناتوانی برای انتقام)

۴- مخالف کشی یا پالیتی ساید

۵- زنانه سازی تروریسم برای اولین بار

۶- هرج و مرج خلاق یا ادامه نبرد تا پدیداری خودکار یک راه حل

همچنین شش جواب متعارف برای فهم و درمان تروریسم در خاورمیانه امروز عبارتند از:

۱- فرهنگ سیاسی ملل منطقه، خشونت پرور است.

۲- باورهای دینی، قومی، مذهبی ملل منطقه، مروج خشونت بوده است.

۳- حاکمیت حکام اقتدارگرا، توتالیتر و مستبد (مانند صدام حسین، مبارک، ملک حسین...)

۴- کمبود منابع حیاتی و نیز انباشت تبعیض آمیز منابع حیاتی، موجب عدم توازن شده و موجد جنگ شده است.

۵- کشورهای منطقه خاورمیانه، هنوز کشور - ملت نیستند و علایق فروملی، طایفه ای و قومی و مذهبی، سبب خشونت فراگیر و مداوم شده است.

۶- قدرت ها و سرویس های اطلاعاتی خارجی با علم به این زمینه ها، هر از گاهی جنگی را استارت می زنند.

نگاه و پنجره ای دیگر

فرضیه و دیدگاه دیگری که من از آن دفاع می کنم، اصل زمان پریشی یا آناکرونیسم استراتژیک است. هر زمانه ای، روحی دارد و روح زمانه ما نیز احترام راستین به کرامت انسان است که دموکراسی فقط یکی از شیوه های این احترام به شمار می آید. حکام زمان پریش (مانند همین مصر، عربستان و یمن که در هنگام ضروری اصلاح امور نکردند)، ناگزیر از هزینه پردازی هستند. حکمرانی زمان پریش، (مانند اغلب کشورهای عربی) روح زمانه را در نمی یابد، جامعه را از دست می دهد، همواره در صدد حل بحران بقا است.

با این توضیح، می خواهم مخازن فکری خشونت را با مرور چهار اثر یا کتاب موثر، روایت و تشریح کنم. این کتب، رهنامه گروه هایی مانند داعش هستند. در ابتدا بگویم که متاسفانه جامعه دانشگاهی ایران، با وجود مرور جدیدترین آثار منتشره در باب پسامدرنیسم، پسامارکسیسم، پسا اسلامگرا و. ..، از تحولات فکری جاری در همین نزدیکی غافل بوده است. به همین خاطر از دیدن کارهای داعش و ده ها گروه ریز و درشت دیگر در شامات، شگفت زده شدیم. در حالی که اگر آثار مرتبط را مطالعه می کردیم اکنون به کانون نظریه پردازی در مورد خشونت های هویتی بدل می شدیم! چهار اثری که به نظر خیلی مهم هستند و احتمالا منبع و مخزن فکری خشونت به شمار می روند عبارتند از:

۱- رسایل مِن فقه الجهاد (فقه الدِّمَاء) نوشته ی ابو عبدالله المهاجر

۲- ادارت التوحش؛ آخطر مرحله سٓتٓمرّ به الاُمّه، اثر لبی بکر ناجی

۳- خلافت مجازی یا The Virtual Caliphate ; exposing Islamic State on the Internet خلافت مجازی؛ پیاده سازی دولت اسلامی در شبکه اینترنت، یعاکو لاپین، ٢٠١١

۴- المذکره الاستراتیجیه / یا یادداشتهای راهبردی / نوشته ی عبدالله بن محمد

همانطور که مطلع هستید منطقه ما هر روز شاهد خبرهای خشونت بار، آوارگی میلیون ها انسان، تخریب های گوناگون، قتل و خونریزی است برخلاف دیگر مناطق که آرامش بیشتری دارد و امید به آینده نیز بیشتر است و این مشکلاتی که ما با آن درگیر هستیم را درحد توان حداقل کنترل و مدیریت کردند. در منطقه خاورمیانه خبری از اختراع؛ اکتشاف و افتتاح بسیار قلیل یا خبری از مباحث این چنینی نیست. درست برخلاف اروپای شرقی وغربی، آسیای جنوب شرقی و حتی روسیه و متاسفانه در کشورهای افغانستان، پاکستان، سوریه، عراق، لبنان، فلسطین و حتی عربستان اقسام مشکلات موجود است و این پرسش جدی مطرح می شود که مخازن فکری این همه خشونت چیست؟ و از کجا نشات وتغذیه می شود؟ در واقع پاسخ های متعارفی که به این دسته خشونت داده شده کافی نبوده اند و در مواردی درست حدس زده شده است. اما در حال حاضر باید پنجره ای جدید گشوده شود و به توضیحی جامع در خصوص حجم خشونت ریشه های دیگری که ممکن است وجود داشته باشد، پرداخته شود و نمی توان خشونت را به عواملی که در بالا ذکر شد ارجاع داد. خشونت مدام در حال باز تولید است و متاسفانه جامعه روشنفکری و دانشگاهی ما به این خارج نزدیک و تحولات جدی و جدید در منطقه توجه نکرده است. برای ارائه مستندات و نظرات شخصی تلاش کردم هر چند فرضیه ما این بود که باید به روح زمانه توجه می شد اما بسیاری از حکام با عدم توجه به احترام راستین به کرامت انسانی در مدت مدید و فوت وقت دریافتند که جامعه را امواج گوناگون تکفیری و سلفی انسان های رادیکال تصاحب کردند و جامعه لبریز کینه توزی و انتقام جویی است. به گونه ای که هر کدام زمینه را برای بهره برداری از کشورهای معارض و متخاصم دیگر آماده می کرده است.

در باب بررسی خشونت ها و مخازن آن نخستین کتاب مورد نظر «مسائل من الفقه الجهاد» نوشته "ابوعبدالله مهاجر” در زمینه جهاد است و کتابی جامع تلقی می شود. کتابی با نام «احکام الدماء یا احکام خون» که در دانشگاه ما به آن توجه و حتی ترجمه نشده است به خشونت هایی که داعش و النصره انجام می دهند اشاره می کند. با مروری بر فصل های این کتاب به وضوح در می یابیم چه اندیشه هایی در باب خشونت داعش که امروز انجام می دهد قبلا به آنها توجه و پرداخته شده است. این کتاب با 600 صفحه ودر 17 فصل بنیان تئوریک را در مورد خشونت و فقه تبیین و به نام دین تمهید کرده است. لذا این کناب واقعأ "فقه خون "است.

در خصوص فهم حرکات امروز داعش و حرکات شبیه آن در آینده باید به این متون توجه و قاعدتا جواب داده شود. درمان این درد از راه تأمل در این قبیل متون است. بانگاهی به باب اول این کتاب که "دارالحرب" نام دارد و برگرفته از «هجرت من الدار الی الدار الاسلام» است شیو ه های هجرت مکانیسم از کشورهای مختلف به سرزمین خلافت توضیح داده شده و می توان با مطالعه آن به چگونگی و دلایل پیوستن افراد به داعش از کشورهای متعدد پی برد.

درباب هجرت و تحریک مسلمان برای مهاجرت به سرزمین های اسلامی که علی اصول شامل رقه، موصل و کلا شامات اسلامی و شمال عراق است به تفضیل توضیح داده شده است. روش این کتاب عجیب و قابل تأمل است، معمولا با اشاره به آیات قرآنی و توجه به تفاسیر کبار و معتبر اهل سنت استناد و در گام اول اشتباه آفرین و وسوسه انگیز است. به عنوان نمونه در باب هجرت حدیثی را به پیامبر اکرم (ص) نسبت می دهد که: "با مشرکان در یک جا زندگی نکنید و با آنها معاشرت نکنید و اگر این کار را بکنید مانند ایشان محشور خواهید شد.» این قبیل احادیث که مزین و مجهز به پاره ای از احادیث و روایات دیگر است زمینه را برای هجرت هزاران نفر از ده ها کشور دنیا به منطقه شامات مهیا کرده است. باتوجه به عناوین دیگر فصول کتاب: "فقه الدما"مانند:

الحکام مثله (شیوه های مثله کردن، برحق بودن بریدن سر کفار معاند)

- کمک خواستن در جهاد از کفار و مرتدها و طوایف منحرف (مقصود از مرتد صلیبیان، مسیحیان و مسلمانان و متحدین مسیحیان طوایف ذاله، کسانی که با خلیفه مسلمین بیعت نمی کنند.)

- بر حق بودن ربودن کفار حربی، احکام جوامیس (جاسوسان)

- برحق بودن تخریب زمین، ملک، املاک و اراضی دشمن (قابل ذکر است در این کتاب 15 تا 16صفحه اختصاص به آیات واحادیث مفصل در خصوص توجیه تخریب اراضی دشمن برای عدم بازگشت دوباره ضروری و پای دشمن را از سرزمین اشغالی ودر واقع "مفتوح" قطع کرد.) تمایز بین واژه تخریب و تخرب در مباحث فقهی بسیار زیاد موجود و توصیه شده است. زمین ها، خانه ها و املاک عدو و دشمن را باید تخریب کرد (تخریب شدید) همان تخرب است. بهتر است در این بخش به یکی از مخازن کلیدی و اساسی مشروعیت بخشی به خشونت و متصل کردن آن به فقه دین و معنویات و آخرت مراجعه کرد. مراجعه به این کتاب برای اطلاع از حرکت و روندهای فکری که در محیط پیرامون می گذرد به ویژه برای روشنفکران و به طور کلی هر ایرانی و محققان توصیه می شود و به واقع عدم توجه و مطالعه این کتب از کارهای داعش شگفت زده می شویم.

کتاب مورد بحث دوم که یکی از مخازن خشونت در منطقه خاورمیانه است."ادارت توحش" (مدیریت توحش ) است. "توحش" در زبان فارسی معنای تحقیرآمیزی دارد اما در زبان عربی به معنای "تنهایی" و "بیابان" قلمداد می شود (منطقه ای برهوت و عاری از سکنه). حیوان اهلی در برابر حیوان وحشی است. حیوان اهلی از امکاناتی برخوردار است و حیوان وحشی فاقد آن امکانات است. نویسنده کتاب «ادارت التوحش »با نام مستعار "ابوبکر ناجی" و نام اصلی "حسن خلیل حکیم (حکایم) در واقع دکترین حرکت القاعده و بعد داعش است، و یکی از کتاب های اساسی برای منابع فکری گروه هایی است که در آینده تشکیل خواهد شد. مباحث این کتاب تامل برانگیز و درعین حال شناسنده منابع و موانع این گروه ها است. سخن اصلی این کتاب تجمع مجاهدین است:

گام اول آنها "حرکت النکایه" به معنای حرکت گاه و بی گاه به دولت مرکزی برای فرسودن و مشغول کردن آن پس از مرحله اول عبارت است از: "نکایه" فرسوده سازی.

گام دوم "توحش"، بدین معنا که مردمانی که آواره و خانه به دوش شده و عاری از امکانات بهداشتی، آموزشی و امنیتی هستند و به بیابان پناه آورده اند. در این شرایط ابی بکر ناجی به ادارات توحش اشاره می کند و در واقع تاکید بر جمع کردن این افراد و آواره ها و دادن تجهیرات و امکانات به آنها "ما به شما امنیت داده و در قبال آن شما باید از ما اطاعت کنید و اطاعت بخرید." ادرات التوحش در 6 فصل به تفضیل وتشریح چگونگی رفتار و برخورد با آوارگان اشاره می کند. در فصل سوم این کتاب اصول و نقشه راه توحش و موانع کار را بر شمرده و مبحث مهم آن انتخاب منطقه توحش و سرزمینی است که با آزار دولت مرکزی و عاصی کرن مردم و پناه بردن به بیابان باید مورد توجه قرار بگیرد که شامل:

1-عمق استراتژیک (وسعت سرزمینی)

2- ضعف دولت مرکزی

3- پویا بودن تفکر جهادی

در واقع منطقه ای ویژه و خاص به لحاظ هویتی و در واقع قدرت مانور بر روی اسامی شهرها وجود داشته باشد. مثال بارز آن در کشور سوریه، "دمشق" و احادیث گوناگون موجود است. "دابق"، "الاعماق" و در بغداد که پایتخت سلسله عباسی است یا مکه و مدینه "قسطنطنیه" یا استانبول به نظر ابی بکر ناجی باید این منطقه ها دارای شروط برای اجرای طرح داشته باشند.

گام سوم "منطقه التمکین" از مکنه به معنای امکانات، اطاعت، مقتدرسازی و شکوه التمکین به معنای تمهید ظهور خلیفه است و زمینه ها به لحاظ نهادی و امکانات عادی و نیروهای انتظامی و کمیته های شرعی و عضوپذیری است. تمهیدات این دوره خلیفه را به مرحله "نصر" (فتح) می رساند.

گام آخر مرحله فتح و پیروزی استقرار خلیفه در منطقه است. در کتاب "ادارت التوحش" که کتابی است که به نوعی محققان خاورمیانه از آن بی اطلاع بودند. "ادرات التوحش" به معنای مرحله بعد از نکایه و قبل از تمکین اشاره شده است.

کتاب سوم نیز خلافت مجازی است. بهترین کتابی که از نگاه نگارنده در چهار سالی که در حال تحقیق در خصوص داعش بوده است. این کتاب بسیار عمیق با عنوان "خلیفة المجازی" در واقع پیاده سازی دولت اسلامی بر روی شبکه مجازی است. نویسنده این کتاب شخصی یهودی و روزنامه نگار "جروزالم پست“ و محقق امور سلفی است. نکته قابل توجه در این کتاب حضور و فعالیت گروه های القاعده و داعش و شبکه اینترنتی دولت اسلامی از سال 2003 است. در این کتاب به تفضیل به وزارت امور خارجه مجازی داعش، وزارت اقتصاد و دارایی و تغذیه رسانیبه مجاهدین اسلامی در اقصی نقاط جهان یا امور شرعیه (امربه معروف، نهی از منکر، حجاب، زکات، حیا و....) پرداخته شده است. وزارت خانه دیگر آنها وزارت جنگ است که آموزش نبرد، کشتن، فرار از مقابل، شیوه های باز و بسته کردن سلاح، ساخت بمب ها و عملیات انتحاری اشاره شده است. همچنین اتقاقاتی که در سال های 2014 در سوریه و عراق رخ داد و ریشه های عمیق این رویداد نیز به شکل منظم و منسجم در شبکه اینترنت انجام می گرفته است. شیوه های سر بریدن و برخورد با مرتدین و حمل سلاح های جهادی ها و اینکه هر جهادی باید 21 سلاح حمل کند، داشتن کفش کتانی، اره، سلاح سبک، لباس گرم (لباس خواب) و وارد عمل شدن به نفع خلیفه در اقصی نقاط جهان همگی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. بعدها این استراتژی با عنوان "گرگ تنها "معروف شد و هر مجاهدی توانست در هر جای جهان در قالب یک سی دی با خلیفه بیعت کند.

کتاب چهارم که بسیار مهم است "المذکرات الاستراتیجیه" (نکته های استراتژی-راهبردی) است. نویسنده این کتاب عبد الله بن محمد است. لازم به ذکر است که این کناب در ایران خوانده نشده است. این کتاب دکترین نیروها به شمار می رود ودارای 6 توصیه راهبردی به گروه های جهادی است. مبحث مفصل و قابل تأمل این کتاب توجه به تصرف مناطق استراتژیک در جهان آینده اسلام است. بازوی اول آن شامات و بازوی دوم آن به یمن اشاره شده است و ملحق شدن نیروهای جهادی و تکفیری یمن به جهان اسلام. این خشونت های انبوه و پرشدت، عمیق و گسترده در جهان یک باره حادث نشده است. خشونت ها تئوری پردازان محرک ها و بازتولیدهای متعددی دارد و در یک مورد به نقل از وزیر اوقاف سوریه از 9 هزار مسجد در سوریه فقط 6 هزار مسجد در اختیار و اداره سلفی ها است که به پرورش نیرو پرداخته و به نوعی امنیت سوریه را به خطر انداخته اند. و تنها 3 هزار مسجد با نظارت اوقاف اداره می شود.

حال سوال اینجاست که چرا مراکز مذهبی و مساجد به فراموشی سپرده شده و انبوهی از طوایف وقبیله ها و شهروندان در این کشورها رها شده اند؟ در زمان پریشی صدام حسین که جامعه را از دست داده و افراد به تروریست پناه برده و وقوع کارهای وحشیانه رخ داده اگر به کتاب های که اشاره شد بیشتر توجه می شد آیا اکنون از وقوع جنایات داعش تعجب زده و حیرت زده می شدیم؟

برای شناسایی مخازن خشونت در ایران تحقیقاتی انجام شده است. اما در ابتدای راه هستیم و باید جدی تر و عمیق تر به این مسائل پرداخته شود. از کتاب هایی که مورد بررسی قرار گرفت و به آنها اشاره شد تنها یک کتاب در ایران ترجمه شده است. چه برسد به جواب دادن بدیل و درست به مواردی که مورد بحث قرار گرفت.

این اتفاقات باید بیفتد و با توجیه اینکه داعش وابسته و مزدور کشورهای دیگر است نباید مطالعات عمیق را کنار گذشت، البته این بخشی از کار است اما مهم ترین کار توجه به بنیان های بازتولید کننده به خصوص مبادی فکری ظهور این قبیل افکار است.

کلمات کليدي: تکفیری، وهابیت، خشونت

منبع: مجله ایرانی روابط بین الملل

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

آیا تعریف سلفیه از عبادت، جامع افراد و مانع اغیار است؟

آیا توسل، استغاثه، استشفاع و تبرک مصداق عبادت غیر الله و شرک است؟

آیا چنانچه سلفیان می گویند؛ تقیه مسلمان در برابر مسلمان داخل در نفاق و کذب است؟

آیا شیعیان به خاطر اعتقاد به مقامات اهل البیت غالی و کافر هستند؟

آیا شیعه قائل به کفر اهل سنت است؟

آیا بزرگان اهل سنت درباره سماع موتی ادعای تواتر معنوی کرده اند؟

آیا جشن گرفتن به مناسبت میلاد پیامبر(ص) بدعت است؟

اهل سنت واقعی از نگاه ابن عثیمین چه کسانی هستند؟

آیا سند روایت مالک الدار در جواز توسل به رسول خدا صحیح است؟

آیا رسول خدا و اهل بیت برای عزیزان خود گریه و عزاداری می کردند؟

حدود ایمان و کفر در عقیده اهل سنت و جماعت چیست؟ (بخش دوم)

حدود ایمان و کفر در عقیده اهل سنت و جماعت چیست؟ (بخش اول)

آیا سفر به مدینه منوره به قصد زیارت قبر رسول الله اشکال دارد؟

مرز بين تروريسم و جهاد در اسلام چيست ؟

آیا سلفیان تکفیری شیعه را مسلمان می دانند؟

مقصود از آیاتی که به صراحت شفاعت را نفی می کند، چیست؟

مخازن فکری این همه خشونت تکفیری چیست؟ و از کجا نشات و تغذیه می شود؟

آیا تکریم و بزرگ داشت قبور انبیاء و اولیاء تعظیم شعائر الهى است؟

آیا طلب شفاعت از اموات شرک است؟

آیا ابن تیمیه در عمل پیرو احمد بن حنبل بوده است؟

آیا در طول تاریخ، وهابیت با غیر مسلمانان هم جنگ کرده است؟

ابن قيم جوزي چه تأثیری در ترویج افکار ابن تیمیه داشت؟

ازدرخواست حضرت یوسف برای سرپرستی خزائن مصرچگونه علیه تکفیریها استدلال می شود؟

شرط علمای اسلام بر استعانت کردن مسلمین از کفار چیست؟

آیا گروه های تکفیری در موضوع استعانت از کفار اختلاف نظر دارند؟

انتقاد علمای اهل سنت برتقسیمات سه گانه توحید ابن تیمیه چیست؟

آیا ابن تیمیه از تکفیر مسلمانان به بهانه استغاثه به اولیای الهی پشیمان شد؟

با توجه به آیه انک لا تسمع الموتی آیا مردگان قدرت شنوایی ندارند؟‌

روایت ابن‌عمر از پیامبر (صلی الله علیه و آله) صحیح است یا تأویل عایشه؟

وهابیت در موضوع شفاعت دچار چه انحرافی شده اند؟

انحراف وهابیت در شرک پنداشتن استغاثه به ارواح انبیاء و اولیاء چیست؟

گروه های تکفیری دچار چه انحرافی در فهم مساله جهاد شدند؟

استناد تکفیری ها به «قاعده لا ضرر»دچار چه انحرافی است؟

دیدگاه علماء درباره استعانت از کفار چیست؟

شباهت میان تکفیری ها با خوارج در مساله هجرت چیست؟

آیا هر استعانتی از کفار به معنای موالات داشتن به ایشان است؟

تکفیری ها در تفسیر آیه افحم الجاهلیه دچار چه انحرافی شده اند؟

برخورد رسول گرامی اسلام با مظاهر جاهلیّت چگونه بوده است؟

تکفیری ها در معنای «اِجْتَنِبُوا اَلطّاغُوت» دچار چه انحرافی شده اند؟

از نظر تکفیری ها علم غیب از مصادیق طاغوت است انحراف این اندیشه در چیست؟

چه نقدهایی بر دیدگاه تکفیری ها بر تکفیر یاری کنندگان طواغیت وجود دارد؟

آیا کفر به طاغوت، مقدمه ایمان به خدا است؟

تکفیری ها در معنای «یَکفُر بالطّاغوت» دچار چه انحرافی شده اند؟

چه اشکالاتی بر دیدگاه تفکیری ها نسبت به آیه من لم یحکم بما انزل الله وجود دارد؟

آیا از انتساب جاهلیت به کفار می توان رفتارهای تعصبی را محکوم به کفر نمود؟

آیا قران عنوان جاهلیت را به مسلمانان نیز نسبت داده است؟

اخوان المسلمین یکی از گرو ه های نسل دوم سلفیان، دارای چه ویژگی های بودند؟

آیا دلایلی برای همراهی ابن تیمیه و اهل حدیث با حاکم فاجر وجود دارد؟

پاسخ به اشتباه وهابیت در تفسیر آیه ما انت بمسمع من فی القبور چیست؟

اندیشه های سیدقطب چه تاثیراتی بر جریان های فکری معاصر داشته است؟

انتقادات تند علمای اهل سنت نسبت به ابن تیمیه شامل چه مواردی است؟

متن نامه توبیخی ذهبی نسبت به ابن تیمیه چه بوده است؟

گروه های تکفیری جهت تحقق مفهوم امت دچار چه انحرافاتی شدند؟

آیا این ادعای وهابیت که «عنوان وهابیت را دشمنان بر ما نهاده اند» صحیح است؟

اشتباهات تکفیری ها در فهم معنای دموکراسی شامل چه مواردی است؟

برخی از فتاوای وهابیت که نشان ازعدم تعمق آنان از اسلام است را بیان کنید؟

اقدامات فتنه برانگیر بربهاری و یاران او علیه مذاهب اسلامی چه بوده است؟

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت که بوده است؟

آیا روش سلف در تبیین صفات خبریه موافق دیدگاه وهابیت است؟

پاسخ به اشکال وهابیت درباره پیامد تاویل صفات خبری در قران چیست؟

نقد دیدگاه وهابیت در معنای صفات خبری خداوند چیست؟

چه اشکالاتی بر عقیده توحید سلفیه درباری وارد است؟

علمای وهابی درباری که آنان را جامی یا مدخلی می نامند چه کسانی هستند؟

آیا ساختار قومی و قبیله ای جامعه افغانستان علاقه ای به حضور طالبان دارد؟

نقد دیدگاه وهابیت در نفی سماع موتی مستند به آیه انک لاتسمع الموتی چیست؟

چه نقدهایی بر سلفیه بر عدم وجود مجاز در قران وجود دارد؟

گزیده ای از اعتقادات ابن تیمیه را بیان کنید؟

دلائل مخالفت اسلام با ترور چیست؟

مانیفست توحش در فقه داعش برگرفته از چه محتوایی است؟

جهاد به مفهوم نظامی در اسلام چه شرائطی دارد؟

آیا ترور در فرهنگ اسلامی وجود دارد؟

تفاوت دیدگاه سلفیه و اهل سنت در موضوع اجتهاد و تقلیدچیست؟

برخی از اختلاف میان دیوبندیه و وهابیت چیست؟

نقدهای حسن بن علی السقاف بر افراط گری های وهابیت چیست؟

رمضان البوطی چه دیدگاهی نسبت به وهابیت دارد؟

اشکالات مبانی فکری وهابیت از نظر حسن بن فرحان المالکی چیست؟

محمد زاهد کوثری چه نقدهایی بر اندیشه وهابیت دارد؟

نقدهای سید احمد زینی دحلان بر اعتقادات وهابیت چیست؟

نقد سلیمان بن عبدالوهابی بر اعتقادات برادرش محمد بن عبدالوهاب چه بوده است؟

دیدگاه علما و اندیشمندان اسلام درباره وهابیت و ابن تیمیه چیست؟

یکی از شبهات وهابیت در خصوص احتفال را پاسخ دهید.

بررسی واژه رب در لغت و اصطلاح را بیان کنید؟

برخی از نتايج و آثار توحيد در حاکميت چیست؟

برخی از ادله انحصار توحید حاکمیت خدا را بیان کنید؟

مفهوم حاکمیت در اسلام چیست؟

توحید در حاکمیت چیست؟

اشکالات وهابیت در تعریف عبادت چیست؟

انحراف وهابیت در فهم توحید عبادت چیست؟

توحید الوهی در قران به چه مفهومی استعمال شده است؟

رابطه ایمان و اسلام چیست؟

آیا اجتماع ایمان و شرک ممکن است؟

مراتب و درجات ایمان چگونه است؟

سلفيه جهادی به چه معناست؟

تکفیر چه پیامدهایی در پی دارد؟

موضع داعش نسبت به اسرائیل چگونه است؟

تعریف وهابیت از عبادت و اشکالات وارد بر آن چیست؟

پاسخ این ادعای نادرست که اسلام با جنگ و لشکر کشی گسترش یافت چیست؟

از تناقضات محمد بن عبدالوهاب پذیرش اجتهاد دیگران است توضیح آن چیست؟

از تناقضات محمدبن عبدالوهاب مدعای جواز استغاثه به مخلوق است. تناقض آن در چیست؟

از ادعاهای محمد بن عبدالوهاب عدم ادعای اجتهاد است، تناقض این ادعا در چیست؟

چند مورد از توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت، بیان کنید؟

ادله جواز توسل به انبیاء و اولیاء صالح چیست؟

چه ادله ای بر جواز توسل وجود دارد؟

دعا در قران دارای چند معنا و چه اقسامی است؟

آیا بین دعاء و نداء که در موضوع استغاثه مطرح است تفاوتی وجود دارد؟

چه نقد هایی بر ادله وهابیت بر عدم جواز استغاثه وجود دارد؟

حکم انواع استغاثه و صورت های آن چگونه است؟

چرا استغاثه و درخواست از پیامبر و صالحان منجر به شرک نمی شود؟

از نظر اسلام اگر فردی کفر کافری را اعلام نکند خودش مرتکب کفر می گردد؟

موضع قرآن و سیره مسلمین در حفظ آثارو اماکن تاریخی چیست؟

آیا توسل به اولیای الهی، همچون عمل مشرکین، مصداق آیه ی سوم سوره زمر است؟

مقصود از آیاتی که به صراحت شفاعت را نفی می کند؛ چیست؟

مهم ترین اندیشه وهابیت و چهار اشتباه اساسی آنان چیست؟

نمونه های تاریخی از چگونگی توسل به انبياء و صالحان را ذکر نمایید؟

کفر و اقسام کفر را نام ببرید. دیدگاه علمای اسلام در تکفیراهل قبله چیست؟

ادله ای از قران و سنت نام ببرید که نشان دهد عمل شرط ایمان نیست؟

نام گروه های تکفیری در عراق چیست و عملکرد آنان چگونه بوده است؟

دیدگاههای علما را در مورد بدعت بیان کنید؟

خطرات تفکر افراطی وهابیت برای جهان اسلام چیست؟

چه کتابهایی در رد وهابیت نگارش شده است ؟

القاعده پس از بروز امواج بیداری اسلامی از چه فرصتهایی بهره برد؟

مهمترین اختلاف گروه های سلفی جهادی با وهابیت در چه موضوعی است؟

اصطلاح «دشمن نزدیک و دشمن دور» چه نقشی در رفتار سلفی های مسلح دارد.

مبانی جهاد از منظر القاعده چگونه شکل گرفته است؟

آرا و افکار القاعده برگرفته از چه کتبی است و توحید از منظر آنان چیست؟

مهم ترین اقدامات سازمان القاعده چه بوده است؟

سازمان القاعده چگونه بوجود آمد؟

تاریخچه مختصر عقاید سلفی چیست؟

نام اصلی سازمان القاعده چیست و اهداف آن چه بوده است؟

آیا تکفیر نکردن کافر سبب کفر می شود؟

آیا وهابیت قائل به اجتهاد هستند؟ دیدگاه آن ها نسبت به اجتهاد چیست؟

دیدگاه وهابیت نسبت به مکاتب فقهی و کلامی اهل سنت چیست؟

کتابهایی از علمای اهل سنت نام ببرید که در جواز برگزاری جشن میلاد پیامبر اسلام نگارش شده است.

آئين وهابيت چيست ؟ و پايه گذار آن كيست؟

آیا توسل به اولیای الهی شرک است؟

آیا در خواست از اولیاء الهی پس از مرگ آنها جایز است؟

نظر علمای اهل سنت در مورد گروه های تکفیری چیست؟

ارتداد چیست و چه عواملی موجب ارتداد می شود؟

تفاوت توحید ربوبی و توحید الوهی در چیست؟

عوامل موفقیت محمد بن عبدالوهاب در شکل گیری وهابیت چیست؟

وهابیت چه جنایت هایی در مکه و مدینه مرتکب شدند؟

ادله جواز توسل به اوليای الهي چیست؟

ادله جواز بوسیدن ضریح معصومین و امامزاده ها چیست؟

آیا طلب شفاعت از اولیاء خدا شرک است؟

آیا بزرگداشت ایام تولد و وفات اولیاء خدا بدعت است؟

آیا توسل به پیامبر و اولیاء الهی شرک است؟

نظر علماي اهل سنت درباره گريه بر اموات چیست؟

آيا ساختن و بناء بر قبور از قبيل گنبد و ضريح منع شرعى دارد؟

ادله استحباب زیارت قبور پاکان چیست؟

دیدگاه علمای اهل سنت در جواز نذر چیست؟

چرا خواندن و صدا زدن غیر خدا در کنار خدا شرک نیست؟

آیا نامگذاری فرزندان به عبدالنبی و عبدالرسول شرک محسوب می شود؟

آیا تنها معیار در تعریف عبادت خضوع و خشوع است؟

نظر سلفیان تکفیری در ارتباط با آیه «فَقَاتلُواْ أَوْليَاء الشَّيْطَان» چیست؟

آیا برگزاری جشن میلاد پیامبر گرامی اسلام شرک است؟

آیا تکفیر مسلمانان با مبانی قرآن و سنت سازگاری دارد؟

آیا استعمال عدو قریب(دشمن نزدیک) برای مسلمین صحیح است؟

توحید و شرک از دیدگاه وهابیت چگونه است؟

آیا مرکز دولت داعش به شمال افغانستان و آسیای مرکزی منتقل می‌شود؟

واژه ی دعا (خواندن) در قرآن به چند معنی استعمال شده است؟

از دیدگاه تکفیری ها، «انصار طاغوت» به چه کسانی گفته می شود؟

مراد از آیه «و ما انت بمسمع من القبور» چیست؟

حاکمان طاغوتی از منظر سلفیان تکفیری چه کسانی هستند؟

آيا سوگند به غير خدا جايز است؟

اقسام طاغوت از دیدگاه سلفیه تکفیری چیست؟

طاغوت چیست و دیدگاه سلفیه تکفیری جهادی در این باره چیست؟

دیدگاه وهابیت درباره تبرک به پیامبر و قبر آن حضرت چیست؟

آیا در سیره ی اهل بیت(علیهم السلام) توسل انجام شده است؟

انتقادات احناف نسبت به وهابی ها چیست؟

گروه تکفیری «اجناد القوقاز» در منطقه چچن چه کسانی هستند؟

وحدت بین اهل سنت و شیعه به چه معنا است؟

سلفی ها چه کسانی هستند؟

در نظر تکفیری ها، تقلید از چه جایگاهی برخوردار است؟

انحراف وهابیت در تعریف «نواقض الاسلام» چیست؟

مفهوم طاغوت و دیدگاه سلفیه تکفیری-جهادی در این باره چیست؟

اختلافات داعش و القاعده چیست؟

نظرعلمای اهل سنت درباره جشن ولادت پیامبر(صلی الله علیه وآله) چیست؟

آیا جشن میلاد پیامبر بدعت و حرام است؟

چگونه رشید رضا پس از برهه ای مخالفت با وهابیت به یکباره از مروجین تفکر وهابیت شد؟

عقیده گروه های تکفیری درباره ولاء و براء چیست؟

دلائل عقلی بر جواز برگزاری جشن میلاد نبی اسلام چیست؟

آیا صحابه به غیر خدا قسم خورده اند؟

نقش معبود در مفهوم عبادت به چه شکل است؟

چه شباهتی بین وهابیت و خوارج وجود دارد؟

ماهیت و ارکان ایمان از نگاه علمای دیوبند چگونه است؟

منظور از جاهلیت در ادبیات گروه‏‎های تکفیری چیست؟

ارکان بدعت چیست؟

منظور از «انقطاع عمل» بعد از موت چیست؟

«آل الشیخ» به چه کسانی گفته می شود؟

فرق عبادت و اطاعت در چیست؟

آیا طبق نظر محمد بن عبد الوهاب، احمد بن حنبل مشرک بود؟

نقش مدارس مذهبی پاکستان در رشد افراطی‌گری به چه شکل است؟

نظر متکلمین و فقهای اهل سنت درباره تکفیر چیست؟

آیا اموات در قبر و برزخ می شنوند؟

مفهوم اسلام در قرآن و روایات به چه معنا است؟

وهابیت و تکفیری ها از چه روش هایی در تبلیغات خود استفاده می کنند؟

آیا نام گذاری اشخاص به عبد النبی و یا عبد الحسین و امثال آن اشکال دارد؟

جریان «سلفیه درباری» چه جریانی است؟

عقاید داعش چیست؟

آیا دلیلی بر زیارت قبور توسط زنان وجود دارد؟

دیدگاه ابن تیمیه در مورد مسح و تقبیل اماکن متبرکه چیست؟

آیا علمای هم عصر ابن تیمیه با افکار او مخالف بودند؟

نگاه مکتب دیوبند به جریان‌های تکفیری چگونه است؟

دیدگاه سلفی های معاصر در مورد عملیات استشهادی چیست؟

نظر فقهای مذاهب اربعه در مورد عملیات استشهادی چیست؟

آیا از منظر اسلام، کمک گرفتن از کفار جایز است؟

مفهوم عملیات استشهادی، انتحاری و انغماسی چیست؟

منظور از کفر چیست؟

منظور از توسل چیست؟ و چه جایگاهی در دین دارد؟

منظور از سنت و بدعت در نگاه سلفیه چیست؟

منظور از «نکایه و انهاک» و «اداره التوحش» در نگاه تکفیری ها چیست؟

نظر علمای حنفی در مورد توسل به مقام و جاه انبیاء و اولیاء چیست؟

آیا از سیره صحابه دلیلی بر جواز سفر برای زیارت (شد الرحال) وجود دارد؟

آیا همکاری با کفار ناقض رکن عبودیت است؟

آیا قرآن، استعانت از کفار را از نتایج دوستی با آنها می‌داند؟

نظر علمای اسلام در جواز کمک خواستن از کفار در جنگ چیست؟

اندیشه سیاسی سلفی ها در زمینه های اجتماعی چیست؟

آیا در سیره پیامبر خدا دلیلی بر استعانت از کفار در جنگ وجود دارد؟

اقسام همکاری با کفار از دیدگاه اسلام به چند صورت است؟

چرا درخواست از غیر خدا شرک نیست؟

آیا نذر بر قبور اولیاء مانند عمل مشرکان است؟

آیا اموات می شنوند؟

جریان تکفیری «حدادیه» چیست و بر چه کسانی اطلاق می شود؟

آیا رسول خدا حیات برزخی داشته و با این دنیا در ارتباط هستند؟

آیا علمای اهل سنت، توسل به صالحین برای رسیدن به حوائج را جایز می دانند؟

دیدگاه وهایت و تکفیری ها در خصوص «حقیقت و مجاز» چیست؟

دیدگاه تکفیری ها در مورد دموکراسی چیست؟

آیا در مفهوم و مصداق عدو قریب و بعید انحراف ایجاد شده است؟

قاعده اولويت جهاد عليه دشمن نزدیک چیست؟

زمینه های شکل گیری وحدت و ریشه کن شدن تکفیر چیست؟

مفهوم سلف در کلمات سلفی های امروزی به چه معناست؟

آیا انبیاء و اولیاء الهی دارای قدرت خارق العاده (سلطه غیبی) هستند؟

آیا تقسیم افعال به مقدور انسان و غیر مقدور انسان صحیح است؟

دیدگاه وهابیت، نسبت به تقلید اهل سنّت از ائمه اربعه چیست؟

نواقض الاسلام از دیدگاه تفکیری ها چیست؟

جریان «اخوان التوحید» چه گروهی بودند و چه عملکردی داشتند؟

مفهوم و مراحل شرک چیست؟

چرا وهابیون استغاثه و درخواست از پیامبر و صالحان را شرک می دانند؟

وهابیت در مخالفت با اهل سنت از چه روشهایی استفاده می کند؟

دیدگاه وهابیت نسبت به مسئله شفاعت چیست؟

آیا گسترش دین اسلام با شمشیر بوده است؟

آیا ازآیه يُحَكِّمُوكَ فِيمَاشَجَرَبَيْنَهُمْ می توان به کفرحكام حکم کرد؟

سیر تحول حاکمیت نزد اهل سنت در دوران معاصرچگونه رقم خورد؟

آیادلیل شرک مشرکین عصرپیامبر،تنها درعبادت و پرستش غیرخدابود؟

تترس چیست و چرا داعش به بهانه آن اقدام به بمب گذاری می کند؟

آیاقوانین وضع شده دربلاد اسلامی مخالفت با«إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلَّه‏»است؟

آیا جریانی تندرو و افراطی تر از داعش نیز وجود دارد؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای اهل سنت چیست؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای شیعه چیست؟

مصادیق جاهلیت در قران چیست؟

سلفی‌گری ایرانی چیست؟

آیا محمد ابن عبدالوهاب، مسلمانان قبل از زمان خود را کافر می دانست؟

معنا و اقسام کفر چیست و دیدگاه علمای اسلام در تکفیر اهل قبله چیست؟

معیار ایمان چیست؟ آیا عمل در ایمان شرط است؟

چه اطلاعاتی در مورد جریانهای تکفیری موجود در عراق موجود است؟

چه اطلاعاتی در مورد جریانهای تکفیری موجود در لبنان موجود است؟

آیا وهابیت در مورد خداوند قائل به تشبیه و تجسیم هستند؟

تفاوت مشرکین جاهلیت با مسلمانان

دیدگاه سلفیان جهادی، نسبت به حکومت داعش چیست؟

سازمان تروریستی «جماعة التوحید والجهاد» چه سازمانی است؟

آیا داعش علیه اسرائیل نیز عملیات نظامی انجام می دهد؟

آیا خشونت و جنایت وهابیت علیه مسلمین اقدامی اسلامی است؟

از باورهای «اهل حدیث و حنابله» که ریشه ی فکری سلفی ها هستند توضیح دهید؟

ابن تیمیه با اشعری ها چگونه برخورد می کرد؟

آیا علمای اهل سنت در رابطه با مراسم جشن میلاد، با نظر ابن تیمیه مخالفند؟

آیا نذر برای اموات، مانند نذر مشرکان است؟

چه كساني جذب گروه‌های تکفیری مي‌شوند؟

آمریکا در سوریه به دنبال چیست؟

منهج ابن تیمیه در پذیرش احادیث چگونه است؟

معنای «من لم یحکم بما انزل الله» از دیدگاه علمای اسلام

دیدگاه علمای اهل سنت در مورد خروج بر حاکم چیست؟

آیات قرآنی دال بر معذور بودن جاهل در امور دینی چیست؟

دیدگاه سلفیان تکفیری در مورد آیه (فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ) چیست؟

پیامدهای فردی، اجتماعی و بین‌المللی خروج بر حاکم اسلامی چیست؟

چه چیزی مجوز خروج گروه های تکفیری بر علیه حاکم مسلمان است؟

ملاک دار الاسلام در نظر سلفیان تکفیری چیست؟

تفاوت «قتال فی سبیل الله» با قتال فی سبیل طاغوت» در چیست؟

آیا روایتی دال بر معذور بودن جاهل در غیر مسائل توحید و شرک وجود دارد؟

چه اشکالاتی بر روایات معذور نبودن جاهل وجود دارد؟

دیدگاه وهابیون نسبت به مسئله تقریب چیست؟

موضع علمای اهل‌سنت در برابر حرمت سفر برای زیارت قبور چیست؟

آیا مسلمانان برای غیر خدا نذر می کنند؟

آیا محمد بن عبد الوهاب کسی را تکفیر معین کرده است؟

آیا رسول خدا در زمان حیاتش به پیامبران گذشته متوسل شدند؟

آیا شیعیان رو به قبر امامان خود نماز می خوانند؟

آیا گریه و عزاداری برای امام حسین (عليه السلام) بدعت است؟

آیا توسل مسلمانان مانند فعل مشرکین جاهلیت شرک می باشد؟

مهمترین اختلاف وهابیت با اهل سنت در چه مسائلی است؟

آیا اموات سخن ما را می‌شنوند؟

آیا حیات برزخی وجود دارد؟ دیدگاه وهابیت در این زمینه چیست؟

شرایط و موانع خروج بر حاکم چیست؟

آیا روایات نبوی بر معذور بودن جاهل دلالت می کند؟

منظور از تکفیر مطلق و معین چیست؟

آیا رسیدن حجت (بلوغ حجت) به تنهایی کفایت در اتمام حجت می کند؟

آیا جهل حواریون به قدرت خداوند دلیل بر معذور بودن جاهل در مسائل توحیدی است؟

آیا با اجرای برخی قوانین بشری، کشور اسلامی به دارالکفر تبدیل می‌شود؟

منظور از آیه سیف (فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ...) چیست؟

آیا آیه میثاق بر معذور نبودن جاهل در مسائل توحیدی دلالت دارد؟

منظور از آیه (وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً) چیست؟

احکام مترتب بر دار الاسلام و دار الکفر چیست؟

اصل در بر خورد با کفار و مشرکین صلح است یا قتال؟

معنای سلفیه و سلفی‌گری چیست؟ از چه زمانی پیدا شده است؟

موجبات کفر در احادیث نبوی چیست؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای شیعه و اهل سنت چیست؟

بنیادگرائی چیست و از چه پیشینه ای برخوردار است؟

رابطه میان سازمان القاعده و داعش چگونه است؟

مراد از سلفیه جهادی چه کسانی هستند؟

موجبات کفر در قرآن چیست؟

مراتب ایمان و کفر را از دیدگاه علماء سلفی بیان کنید؟

تعریف ایمان و کفر از دیدگاه علماء اهل سنت و شیعه چیست؟

بنیادگرائی و گونه های آن را بیان فرمائید؟

«وهابی» و «سلفی» به چه کسانی گفته می شود؟

معنا و معیار ایمان و کفر چیست؟

خطرات تفکر افراطی وهابیت برای جهان اسلام چیست؟

رابطه جهاد و قتال در قرآن چیست؟

پیرامون تکفیر و انواع تکفیر و ضوابط آن توضیح دهید؟

آیا در منابع دینی واژه "سلف" که مورد ادعای سلفی هاست، وجود دارد؟

آیا در منابع اهل سنت، روایتی نسبت به جواز توسل وجود دارد؟

آیا رفتن بانوان به زیارت قبور دارای اشکال است؟

آیا صحابه بعد از رحلت پیامبر، به ایشان توسل کرده اند؟

آیا وهابیت مسأله مجاز و حقیقت را در آیات قرآن قبول دارند؟

آیا فهم وهابیت از توحید ربوبی و الوهی با فهم بقیه مسلمین فرق دارد؟

ابن تیمیه را در حوزه هستی شناسی چگونه می بینید؟

وهابیت چه دیدگاهی درباره یزید بن معاویه دارند؟

چگونه دعوت محمدبن عبدالوهاب رشد پیدا کرد؟

آیا محمد بن عبدالوهاب دارای اثر علمی بوده است؟