مقالات > شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۵/۷ تعداد بازدید: 83

منابع مالی داعشدر این نوشتار کوشش می‏شود منابع مالی دولت اسلامی شام و عراق ملقب به داعش با روش توصیفی- تحلیلی ‏بررسی شود. سازه‏ ی اصلی این نوشتار این است که میان منابع اقتصادی داعش و انجام عملیات تروریستی ارتباط مستقیم وجود دارد و بدون پشتوانه‏ ی مالی انجام فعالیت‏های تروریستی امکان‏ پذیر نیست. از این‏رو شناخت و شناسایی این منابع برای مقابله با این گروه، پیش‏شرط اساسی است.



نویسندگان: حمید نساج؛ مینا نظری؛ مهدیه پوررنجبر

چکیده

صلح و برقراری امنیت همواره دغدغه‏ی اصلی کشورها و ملت‏ها بوده است، ازجمله مسائلی که همواره، امنیت کشورها را تهدید کرده مسأله تروریسم است. برای مقابله با تروریسم راه‏های متعددی مورد ارزیابی قرار گرفته است. یکی از مهم‏ترین این‏راه‏ها شناسایی تأمین مالی این گروه‏ها و مقابله با آن‏ها است. در این نوشتار کوشش می‏شود منابع مالی دولت اسلامی شام و عراق ملقب به داعش با روش توصیفی- تحلیلی ‏بررسی شود. سازه‏ی اصلی این نوشتار این است که میان منابع اقتصادی داعش و انجام عملیات تروریستی ارتباط مستقیم وجود دارد و بدون پشتوانه‏ی مالی انجام فعالیت‏های تروریستی امکان‏پذیر نیست. از این‏رو شناخت و شناسایی این منابع برای مقابله با این گروه، پیش‏شرط اساسی است. قاچاق نفت، سلاح، آثار هنری و هم‏چنین دریافت باج و مالیات از فعالیت‏های محلی و جرائمی مانند آدم‏ربایی، جعل، تقلب در کنار حمایت های مالی گسترده دولتهای غربی و عربی خلیج فارس ازجمله مهم‏ترین منابع مالی داعش محسوب می‏شود.

کلیدواژگان: تروریسم؛ داعش؛ دولت اسلامی شام و عراق؛ منابع مالی؛ نفت        

 

مقدمه

در جهان امروز، پدیده‏ی تروریسم به‏عنوان عامل محرکه‏ی تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و... ، جایگزین پدیده‏های سیاسی شناخته‏شده، مثل انقلاب، جنگ‏ها، شورش‏ها و... شده و زندگی سیاسی در سطوح مختلف آن‏را به چالش کشیده است. تروریسم به‏عنوان وجهی از خشونت، هم در تاریخ کشورهای غربی و هم در تاریخ کشورهای شرقی مدام اتفاق افتاده است و این وضعیت تا به امروز نه تنها کمتر شده بلکه حتی به سمت تئوریزه شدن هم رفته است (فیرحی، 145) با این وجود، تا قبل از حادثه یازدهم سپتامبر، حوادث تروریستی در عرصه‏ی جهانی در اولویت نخست قرار نگرفته بود و حتی بعضا به‏لحاظ لجیستکی و تبلیغاتی، مورد حمایت کشورهای بزرگ قرار گرفت اما با حوادث یازهم سپتامبر مسأله تروریسم به‏عنوان مقوله‏ی در ضدیت با صلح و امنیت جهانی درکانون توجه قرار گرفت. تصویب قطعنامه‏ی 1373 در 28 سپتامبر 2001 تنها در ظرف سه دقیقه، نقطه‏ی آغازین روندی به‏سوی تدوین کنوانسیون فراگیر علیه تروریسم جهانی بود (یزدانی، 77) درکنار تدوین کنوانسیون‏ها برای مقابله با تروریسم، راههای متعدد دیگری نیز مورد توجه قرار گرفت. یکی از مهم‏ترین این‏راهها، شناسایی تأمین مالی این گروهها و مقابله با آن است؛ زیرا بین توانایی اقتصادی این گروهها و انجام فعالیت‏های تروریستی ارتباط مستقیم وجود دارد و بدون پشتوانه‏ی مالی انجام فعالیت‏های تروریستی امکان پذیر نیست. ازجمله گروههای تروریستی مطرح در عصر فعلی را می‏توان گروه تروریستی داعش دانست که در این پژوهش مبنای بررسی قرار داده شده است. از این‏رو اگر ماهیت، پشتوانه مالی و عقبه این فرقه تروریستی بر اساس مدارک و مستندات افشا شود، مقابله با این فرقه تروریستی به شکل مؤثرتری به پیش می‏رود. پیرو مباحث یادشده منابع مالی گروه تروریستی داعش مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است. شناسایی و ارزیابی منابع مالی این گروه تروریستی بدون آشنایی مختصر با مفاهیم نظری تروریسم به‏طور کلی و دولت اسلامی عراق و شام به‏عنوان گروه تروریستی مورد مطالعه در این پژوهش ناقص به نظر می‏رسد لذا ضمن نگاهی مختصر به مفاهیم نظری و پیشینه‏ی این گروه تروریستی، منابع مالی دولت اسلامی شام و عراق موسوم به داعش محور بررسی قرار خواهد گرفت.

 

عناصر اصلی و انواع تروریسم‏

واقعیت این است که هیچ تاریخ روشنی از تروریسم موجود نیست. برخی آغاز تروریسم را از انقلاب فرانسه می‏دانند و برخی دیگر شروع آن‏را مصادف با گسترش تفکرات آنارشیستی در قرن 19می دانند و برخی دیگر بر این باورند که سابقه‏ی اقدامات تروریستی حداقل به قرن اول پیش از میلاد باز می‏گردد (آقایی، 237) واژه تروریسم از زبان فرانسه قدیم و لاتین گرفته شده و به‏معنای‏ترساندن و به وحشت انداختن است. ترور را معمولا در فارسی، به‏معنای «قتل سیاسی» بکار می‏برند. واژه‏های فتک، ارعاب، ارهاب و اغتیال در عربی نیز به‏نوعی معنای آن‏را دربردارند (دری نورگورانی، 108) این واژه برای نخستین بار در فرهنگ‏های لغات انگلیسی زبان در سال 1798 درج شد (درویشی، 139) اما باید متذکر شد، واژه تروریسم در دوران جدید ریشه در تحولات اواخر قرن هجدهم میلادی دارد (صفوی، 15) در تعریف تروریسم به‏عنوان یک پدیده سیاسی باید گفت، تروریسم از سایر پدیده‏های سیاسی ازجمله انقلاب، شورش، کودتا، جنگ و... متفاوت است و تا به حال هیچ تعریف جامع و مانعی درباره تروریسم ارائه نشده است که محققان روی آن توافق داشته باشند به عبارت دیگر تروریسم یکی از مناقشه برانگیزترین واژه‏ها در مقام تعریف علمی است (فیرحی، 148) والتر لاکوئر معتقد است تعریف جامع از تروریسم وجود ندارد. جفری سیمون، پس از جمع آوری تعاریف مختلف، اعلام نمود حداقل 212 تعریف مختلف از تروریسم وجود داردکه در زیر به برخی از آن‏ها اشاره خواهد شد (پورسعید، 147) فرهنگ حقوقی بِلک، تروریسم را استفاده یا تهدید به استفاده از خشونت برای ارعاب یا ایجادترس خصوصا به‏عنوان وسیله‏ای برای تأثیر گذاشتن بر رفتار سیاسی می‏داند (جلالی، 51: 1384) آلکس. پ. اشمیر در تعریفی‏کوتاه و مشهور، تروریسم را عبارت دانست از شیوه اقدامات تکراری به‏منظور ایجاد دلهره و رعب و وحشت که به دلایل سلیقه ورزی، جنایی و یا سیاسی توسط گروه‏های مختلف به کار رفته است (جی بدی، 249)

 

شریف بسیونی، تروریسم را عبارت دانست از رفتار اجبار آفرین فردی یا دسته جمعی با به کارگیری استراتژی‏های خشونت همراه با ترور است که یک عنصر بین‏المللی را در برگرفته یا علیه آماج تحت حمایت بین‏المللی است و هدف آن نیز ایجاد نتیجه قدرت طلبانه می‏باشد (بشیری، 80) بر پایه نوشته دائره المعارف بریتانیکا، تروریسم به معنی کاربرد سیستماتیک ارعاب یا خشونت پیش بینی ناپذیر بر ضد حکومت ها، مردمان یا افراد برای دستیابی به یک هدف سیاسی ست (طیب، 56) ریچارد هنل نیز در کتاب «تروریسم؛ شکل جدید جنگ» با در نظر گرفتن مشکلات و موانع موجود بر سر راه تعریف تروریسم، آن‏را به شکل زیر تعریف می‏کند: «تروریسم تلاش آگاهانه برای اعمال ترور از طریق یک عملکرد سمبلیک است که استفاده یا تهدید به استفاده از زور مهلک غیر طبیعی را به‏منظور نفوذ بر یک شخص یا گروه هدف در بر دارد» (هنل، 136) شاید بتوان گفت دلیل این‏که تعریف‏های مشخصی از تروریسم در عرصه بین‏الملل نشده این است که شخص تروریست از یک طرف تروریست فرض می‏شود و از طرف دیگر جنگجوی آزادی است (غفوری، 359) به عبارت دیگر، در تعریف پدیده تروریسم نباید از تأثیر قضاوت‏های ارزشی غفلت نمود (خداوردی، 132) زیرا اقدامات تروریستی با مبارزه در راه آزادی و استقلال همراه هستند و هم‏چنین آنچه چهره تروریسم را سیاه می‏کند، توسل به خشونت یا تهدید به آن علیه شهروندان است. بنابراین می‏توان گفت تروریسم بی‏محتواست (عالی پور، 585) علی‏رغم اختلاف نظرات موجود پیرامون این واژه به نظر می‏رسد در یک جمع بندی برخی عناصر مشترک در بسیاری از تعریف‏ها اعمال یا تهدید به اعمال خشونت و زور؛ برنامه‏ریزی شده؛ دارای‏انگیزه و هدف سیاسی یا اجتماعی؛ ماهیت زیرمینی (پنهانی، جنایی و محرمانه) می‏باشند (دری نوگورانی، 108) لذا تروریسم عبارت از استفاده و کاربرد عامدانه و برنامه‏ریزی شده خشونت یا فرهنگ خشونت، از طریق ایجاد وحشت و ارعاب به‏منظور رسیدن به اهداف سیاسی و یا ایدئولوژیک است (اقارب پرست، 5)

 

یکی دیگر از پیامدهای گسترش تروریسم، متنوع شدن اشکال تروریسم است. بنابراین، گونه‏شناسی مختلفی از تروریسم قابل بازشناسی است که هر یک بر پایه و معیارهای خاص شکل‏گرفته است. در ساده‏ترین تقسیم‏بندی از انواع تروریسم، می‏توان به دو دسته تروریسم فردی و تروریسم سازمانی اشاره کرد. در تقسیم‏بندی دیگر که بر اساس اهداف تروریسم صورت گرفته است، تروریسم را می‏توان به نارکو تروریسم، که اطلاق به خشونت به کار گرفته شده از طرف سوداگران مواد مخدر است، تروریسم ملی‏گرا، تروریسم سیاسی، تروریسم مذهبی تقسیم کرد. تروریسم را می‏توان بر اساس‏انگیزه نیز به تروریسم ایدئولوژیک، تروریسم ملت گرا و تروریسم انقلابی تقسیم کرد. گونه‏شناسی دیگر تروریسم، تقسیم تروریسم بر پایه تاریخی است که عبارتند از تروریسم سنتی و مدرن. به‏طور کلی می‏توان گفت، تغییر استراتژی‏های مبارزاتی و تاکتیک های عملیاتی گروه‏های تروریستی بزرگترین تحول دهه‏های اخیر تروریسم محسوب می‏شود. هم‏چنین باید مطرح کرد که تروریسم مدرن به‏عنوان نتیجه ناگزیر مدرنیته، می‏تواند به دو نوع تروریسم متعارف و تروریسم غیر متعارف قابل تقسیم است. هر کدام از این تروریسم‏ها خود به گونه‏های مختلفی ازجمله، تروریسم دولتی، سایبر تروریسم، تروریسم میکروبی، تروریسم هسته‏ای و تروریسم شیمیایی قابل تقسیم هستند. (آکام نیوز، 1392: کد مطلب‏1373) با نگاهی به انواع سنخ‏شناسی که از تروریسم ارائه شد می‏توان دریافت که بسیاری از گونه‏ها که به‏عنوان تروریسم مطرح شد اصولا دارای مختصات و ویژگی‏های مورد نظر در یک فعل تروریستی نیستند. به‏عنوان نمونه، تروریسم مواد مخدر، عملا فاقد عناصر سازنده مفهوم تروریسم است. تأکید بر مبحث فوق از یک سو و گسترده بودن فعالیت گروه تروریستی داعش در محورهای‏متعدد از سوی دیگرمنجر گردیده که نتوانیم این گروه تروریستی را تنها در ذیل یکی از این گروههای تروریستی خاص قرارداد. امری که با توضیح بیشتر در مباحث آتی و ضمن شناخت این گروه صورت خواهد گرفت.

 

دولت اسلامی عراق و شام «داعش»

دولت اسلامی (الدولة الاسلامیة) که پیشتر دولت اسلامی عراق و شام (الدولة الاسلامیة فی العراق والشام) نامیده می‏شود و با نام اختصاری داعش شناخته می‏شود، یک گروه شورشی فعال در عراق و سوریه است که خود را کشوری مستقل دانسته و بخش‏هایی از شمال سوریه و عراق را در تصرف خود دارد. این گروه به رهبری ابوبکر البغدادی از جنگجویان سلفی جدا شده از شبکه‏ی القاعده تأسیس شده و با دولت‏های عراق و سوریه و گروه‏های مخالف دولت سوریه وارد جنگ شده‏است. داعش از زمانی که در سوریه ظاهر شده درباره خاستگاه، اقدامات، اهداف و ارتباطاتش جنجالهای طولانی را به‏وجود آورده و باعث شده است به محوری از محورهای مطالب مطبوعات و رسانه‏ها و تحلیلها و گزارشها تبدیل شود. هویت و اهداف این گروه بنیادگرا و ارتباطات آن به‏علت اطلاعات متناقض چندان مشخص نیست. گروهی معتقدند داعش یکی از شاخه‏های القاعده در سوریه است. گروه دیگری آن‏را یک سازمان مستقل می‏دانند که برای تشکیل دولت اسلامی در تلاش است و یک گروه سوم نیز معتقد است داعش ساخته و پرداخته نظام سوریه است تا مخالفان و گروههایش را نابود کند. با این وجود دولت اسلامی عراق و شام مشهور به داعش گروه مسلح تروریستی است که براساس ایدوئولوژی گروه سلفیه شکل‏گرفته است و هدف آن ایجاد دولتی اسلامی‏با اعتقادات خاص خود در خاک کشورهای سوریه، عراق، اردن و فلسطین است. داعش را می‏توان مولود نامبارک تهاجم نظامی ارتش آمریکا و انگلیس به عراق نامید که با شعار مبارزه با آمریکا تلاش کرد با دامن زدن به تبلیغات دروغین مذهبی و مظلوم‏نمایی، به‏عنوان جایگزین نیروهای اشغالگر آمریکایی در عراق به آمال خود مشروعیت و تأسیس دولت به‏اصطلاح اسلامی شام و عراق رسمیت ببخشد (پرس، 1393، کد مطلب‏331) ریشه‏های تشکیل این گروه که قدیمی‏ترین تشکیلات در بین همه گروه‏های مسلح برجسته در منطقه است به سال 2004میلادی باز می‏گردد، زمانی که ابومصعب زرقاوی سرکرده القاعده در عراق گروهی به نام «جماعت توحید و جهاد» تشکیل داد (جوان آنلاین، 1393، کد مطلب‏656473) زرقاوی که ریاست این گروه را به‏عهده داشت با القاعده به رهبری اسامه بن‏لادن بیعت کرد و نماینده القاعده در این منطقه شد. زرقاوی در سال میلادی‏2006 بدست نظامیان آمریکایی به قتل رسید (دانا، 1393، کد مطلب: 114957) و یکی از اعضای ارشد این گروه بنام «ابوحمزه مهاجر» رهبری این گروه را بدست گرفت. المهاجر برای توسعه داعش تلاش فراوان کرد و عملیات‏های مختلفی علیه نیروهای آمریکایی طراحی کرد. در همین حال، در پایان سال‏2006 «دولت اسلامی عراق» به رهبری ابو عمر البغدادی‏تشکیل شد. تا این‏که در آوریل 2010 در حمله مشترک نیروهای عراقی و آمریکایی همراه با «ابوعمر بغدادی» یکی دیگر از فرماندهان ارشد این گروه به قتل رسید (روشن خبر، 1393، کد مطلب: 1873) با مرگ ابو عمر بغدادی، شورای مشورتی دولت اسلامی عراق پس از گذشت ده روز، تشکیل جلسه داد و «ابوبکر بغدادی» را به ریاست گروه برگزید (سایت سه نشانه، 1393، کد مطلب: 29951) ابوبکر بغدادی در سال 1971 میلادی در یک خانواده مذهبی دارای عقیده سلفی تکفیری در شهر سامرا به دنیا آمد. بغدادی فارغ‏التحصیل دانشگاه اسلامی بغداد است و لیسانس و فوق‏لیسانس و دکترایش را در این دانشگاه گرفته است و با فرهنگ اسلام، علوم تاریخ، انساب، فقه و مباحث شرعی آشنایی کامل دارد. بغدادی فعالیت‏های خود را با تبلیغ و آموزش شروع کرد و بعدها به کار نظامی روی آورد و امروز به‏عنوان قطبی از قطب‏های سلفیه جهادی و از برجسته‏ترین نظریه‏پردازان سلفی در استان‏های دیاله و سامرای عراق به شمار می‏رود (جوان آنلاین، 1393، کد مطلب‏656473) بغدادی پس از طراحی و اجرای چندین عملیات تروریستی و شرکت در جنگ‏های خیابانی با همکاری برخی از شخصیت‏های بنیادگرا و هم سو با اندیشه‏هایش نخستین گروه تکفیری جهادی را تشکیل داد و فعالیت‏های گروهی خود را در بغداد، سامرا و دیاله توسعه داد. هنگامی که امواج بهار عربی پس از تونس، مصر، یمن و لیبی به سوریه رسید بغدادی از بحران و هرج‏ومرج در سوریه بهره‏برداری کرد و با شعار یاری اهل سنت سوریه، وارد خاک این کشور شد و مناطق وسیعی از شرق آن‏را اشغال کرد (برجعلی زاده، 2)

 

داعش از ثروتمندترین سازمان‏های تروریستی در جهان است که کنترل سرزمین‏های عظیمی، را در دست گرفته است (بهار نیوز، 1393، کد مطلب، 46910) این گروه که دارای‏انگیزه‏ها و اهداف سیاسی است هدف خود را تشکیل خلافت اسلامی به خلیفه گری ابوبکر البغدادی می‏داند که موجب آن قصد نابودی کشورهایی همچون عراق و سوریه را دارد. کشورهایی که از لحاظ امنیتی وضعیت نابسامان و شکننده ای‏دارند. با این وجود باید متذکر شد، استفاده داعش از لفظ خلافت تلاشی است برای تحریک احساسات جوانان مسلمان در غرب است که از بحران‏های هویتی رنج می‏برند (خبرگزاری مهر، 1393، کد مطلب: 2331866) ترور و کشتار وحشیانه‏ی مردم بیگناه در سرزمین‏های اشغالی خود گواهی بر استفاده ابزاری از اسلام درجهت برآورده شدن مقاصد و اهداف سیاسی است اهدافی که نه تنها برخواسته از اسلام نیست بلکه در ضدیت با دین مبین اسلام صورت گرفته شده است. گسترده بودن جنایت‏های این گروه تروریستی و وسعت عملیات آن‏ها سوالات بیشماری را در ذهن شکل بخشید من جمله این‏که این گروه تروریستی هزینه‏های خود را چگونه تأمین می‏کند و دارای چه منابع مالی است؟ تأکید پژوهش حاضر بر کشف و افشای منابع مالی داعش به‏عنوان ابزاری مؤثر برای مقابله با این گروه تروریستی منجر می‏شود تا در مباحث آتی‏منابع مالی این گروه تروریستی ارزیابی و به این سؤال پاسخ داده شود که این گروه تروریستی دارای چه منابع مالی است و هزینه‏های خود را چگونه تأمین می‏کند. با شناسایی این منابع روند مقابله با این گروه تروریستی تسریع و از کشتار و ترور خشونت بار مردم بیگناه مناطق اشغالی جلوگیری گردد.

 

 منابع مالی دولت اسلامی عراق و شام «داعش»

پیشروی سریع و انتقال و سازماندهی تروریست‏های داعش بین مرزهای سوریه و عراق وترکیه و دستیابی این گروه به انواع سلاح و مهمات و تجهیزات پیشرفته، بدون در اختیار داشتن منابع مالی و تسلیحاتی و حمایتهای منطقه‏ای و بین‏المللی امکان پذیر نیست. به عقیده کارشناسان، گروه تروریستی داعش اکنون در مقایسه با دیگر گروه‏های تروریستی از حمایتهای بیشتری در این زمینه برخوردار است. (العالم، 1393: کد مطلب‏1605399) قاچاق مواد مخدر، نفت و اشیای قیمتی از سوریه و انتقال آن به خاک‏ترکیه و فروش آن‏ها در بازار سیاه، غارت اموال مردمی و دولتی من جمله دستبرد به بانک‏ها، گرفتن مالیات از تاجران و مغازه داران محلی، اخاذی و آدم ربایی، جعل و تقلب درکنار حمایت‏های مالی شهروندان و دولته‏های عربی من جمله عربستان و قطر، فروش برده داری و کنیز فروشی از مهم‏ترین فعالیت‏های این گروه تروریستی‏برای رفع نیازها و هزینه‏های مالی خود است که در زیر به توضیح برخی از موارد ذکر شده پرداخته خواهد شد.

 

قاچاق نفت و فروش آن در بازارهای سیاه‏

از ابتدای شروع فعالیت‏های داعش در عراق بسیاری از تحلیل گران حوزه انرژی نگران بودند که دستیابی این گروه به منابع نفتی این منطقه، بازار جهانی را تحت تأثیر قرار می‏دهد. (روزنامه تعادل، 1393: کد مطلب 3855) چنان‏چه همزمان با آشوب آفرینی تروریست‏های داعش در عراق، قیمت نفت به بالاترین سطح خود رسید. اگرچه افزایش قیمت نفت با افزایش سطح تقاضا همخوانی نداشت و به عبارتی دیگر نفت خیلی بیشتر از آنچه تقاضا افزایش یافته بود اما بخش مهمی از افزایش قیمت آن‏را باید در جو روانی و نگرانی از کاهش عرضه نفت ارزیابی کرد. در این میان آژانس بین‏المللی انرژی با اشاره به پیش بینی خود مبنی بر افزایش دو میلیون بشکه‏ای ظرفیت تولید نفت عراق تا سال 2019 هشدار داد که تهدیدات تروریستی درعراق می‏تواند مانع از تحقق این هدف شود. زیرا عراق همچنان به‏عنوان منبع اصلی، بخش عمده‏ای از رشد ظرفیت تولید پیش بینی شده محسوب می‏شود که با جریانات داخلی این کشور افزایش تولید به نحو فزاینده‏ای در معرض خطر قرار گرفته است. (سایت الف، 1394، کد مطلب‏231241) درکنار حضور گروه تروریستی داعش بر منابع عظیم نفتی عراق این گروه تروریستی توانست در ظرف سه سال گذشته بر بسیاری از میادین، پالایشگاه‏ها و تاسیسات نفتی در شرق سوریه نیز تسلط پیدا کنند. (ایسنا، 1393، کد مطلب‏93071709853) و با کنترل تاسیسات نفتی عراق و سوریه تبدیل به فروشنده نفت در منطقه شود. (اقتصاد نیوز، 1393، کد مطلب-105288) به‏طوری که این گروه اکنون بر 7 چاه نفت و دو پالایشگاه در شمال عراق و 6 چاه نفت از 10 چاه نفت سوریه تسلط دارند. (جام نیوز، 20/1/1394، کد مطلب 465300) و توانسته از طریق ایجاد شبکه‏های پیشرفته‏ای از واسطه‏ها و دلالان در منطقه کردستان عراق و نیز درترکیه، روزانه 45 هزار بشکه به فروش برساند. فروش ارزان قیمت نفت درمیادین تحت تصرف گروه تروریستی حاضر در عراق و سوریه با قیمت 20 الی 60 دلار درمقایسه با بهای نفت در بازارهای جهانی با قیمت 95 الی 105دلار منجر گردید، تا گروه تروریستی داعش به درامدی نزدیک به 40 میلیون دلار در ماه دست پیدا کنند. به عبارتی روشنتر، باید گفت درآمد ناشی از فروش نفت ولو با قیمت پایین‏تر از 20 دلار درهربشکه برای گروهی نظیر داعش منبع درامدی بزرگی خواهد بود. (دیپلماسی ایرانی، 16/6/1393، کد مطلب 1938006) نکته‏ای که باید در این‏راستا متذکر شد این است که اغلب درآمدهای قاچاق نفت داعش، با حمایت انگلستان و آمریکا و در اقلیم خودمختار کردستان عراق و از طریق‏ترکیه به فروش می‏رسد. (فرارو، 1394، کد مطلب 241235) دولت‏ترکیه نقشی مهم در کمک به داعش برای قاچاق نفت عراق ایفا کرده است به‏طوری که این گروه تروریستی با حمایت‏ها ی شکل‏گرفته توانسته روزانه حدود 200 تانکر نفت ارزان به‏ترکیه ارسال نماید و به‏واسطه‏ها به فروش رساند و روزانه 3 تا 5 میلیون درامد نفتی به‏دست آورد. (ایسنا، 1393، کد مطلب 93061509003) پیرو همین امر برخی درآمد روزانه داعش از منابع نفتی را دست کم سه میلیون دلار عنوان می‏کنند و برخی دیگر نیز درآمدهای نفتی ماهانه داعش را بالغ بر 90 میلیون دلار اعلام کرده‏اند. (پایگاه خبری اقتصاد نیوز، 1393، کد مطلب-105288) درامدی که بیش از هرچیز صرف حقوق جنگجویان، تأمین مخارج خانواده‏های آن‏ها و دیگر هزینه‏های تروریستی می‏شود. (اقتصاد آنلاین، 1393، کد مطلب‏63988) درنتیجه‏ی مباحث مطرح شده است که بسیاری معتقد هستند بمب باران ایستگاه‏های نفتی داعش بهترین راه برای قطع جریان نفت و یکی از منابع مالی این گروه تروریستی خواهدبود اما باید گفت که تحرکات داعش منجر به بالا ماندن قیمت نفت شده است از این‏رو دیگر تولید کنندگان نفت نیز از این نوسانات قیمتی بهره مند می‏شوند و تا حدی خود نه به‏عنوان مخالف که در وجهی اقتصادی حامی این گروه تروریستی خواهند بود.

 

قاچاق مواد مخدر

یکی از اصلی‏ترین بنیان‏های تقویت‏کننده تروریست در جهان فعلی تولید و فروش مواد مخدر است. (ایلنا، 1393، کد مطلب، 180629) در این میان دولت اسلامی شام و عراق موسوم به داعش در کنار بهره‏گیری از کشت مواد مخدر در افغانستان خود به تولید و کاشت مواد مخدر همچون‏تریاک و حشیش در برخی از مناطق همچون «حمام العلیل» و «محلبیه» پرداخته است. پیوند میان تروریسم و کاشت و فروش مواد مخدر به گونه‏ای است که بسیاری از تحلیلگران بین دو متغییر مطرح ارتباط مستقیمی برقرار نموده‏اند چنان‏چه امروزه با افزایش گروههای تروریستی و اقدامات تروریستی تجارت مواد مخدر نیز افزایش پیدا کرده است. (العالم، 1393، کد مطلب‏1643304) پیرامون میزان درآمد گروه تروریستی داعش از تجارت مواد مخدر رقم دقیق و موثقی اعلام نشده است. با این حال برخی مبلغ این درآمد را تا سقف حدود یک میلیارد دلار در سال برآورد نموده‏اند. این درحالی است که همزمان با کشت و فروش مواد مخدر، تمایل این گروه تروریستی برای تولید مواد روانگردان همچون قرص‏های کپتاگون نیزافزایش پیدا کرده است. چنان‏چه گروه تروریستی داعش پس از یک ماه تسلط بر چندین کارخانه داروسازی در حلب، موسوم به کارخانه‏های داروسازی «آسیا» اقدام به تولید قرص‏های مخدر از این کارخانه‏ها کرده است که ازجمله خطرناکترین و قوی‏ترین قرص‏های مخدر مصنوعی به شمار می‏رود. میزان درآمد حاصله از فروش قرص‏های روانگردان در مقایسه با میزان هزینه‏ی تولید رقمی بسیاربزرگ ارزیابی می‏گردد چنان‏چه این درآمد گاه تا یک و دو میلیارد دلار ارزیابی می‏شود. (فارس، 1392، کد مطلب‏13921014001412) درآمد بالای حاصل از تجارت مواد مخدر به گونه‏ای است که نیروهای داعشی را به تلاش برای یافتن بازارهایی‏در کشورهای اروپایی و افریقایی‏ترغیب نموده است بخش اعظمی از مواد مخدرقاچاق شده به اروپا از مرزهای سوریه و عراق منتقل می‏شود و گروه تروریستی داعش سالانه یک میلیارد دلار به‏دست می‏آورد. (آزانس خبری پژواک، 1: 1393) گروه تروریستی داعش علاوه بر استفاده از مواد مخدر برای تأمین مالی، به استفاده از مواد مخدر صنعتی برای افزایش خشونت، نیز می‏پردازد. مهم‏ترین خصوصیت و ویژگی این قرص‏ها آن است که به مصرف‏کننده آن‏ها شجاعت موهوم و خیالی می‏دهد و کسانی‏که چنین قرص‏هایی را استفاده می‏کنند در بیداری دست به اقدامات جنون آسایی می‏زنند و آن‏را حمل بر شجاعت و دلیری خود می‏گذارند، در حالی که بیانگر آشوب و ناآرامی و عدم تعادل و موازنه روانی و روحی است، به‏گونه‏ای‏که به محض از بین رفتن آثار این قرص‏ها به افرادی بزدل وترسو تبدیل می‏شوند. هم‏چنین داعش به‏دلیل این‏که مصرف این مواد شجاعت موهوم به افراد می‏دهد، از این مواد برای تقویت روحیه تروریست‏ها و پیش از انجام عملیات انتحاری استفاده می‏شود. (فارس، 1393، کد مطلب‏13930611000967) میزان استفاده‏ی مواد مخدر برای بالابردن روحیه معنوی درمیان مبارزین داعشی به‏حدی است که علی‏رغم ادعاهای این گروه مبنی بر منع استفاده در میان مبارزین داعشی اکثریت این گروه معتاد هستند و در لباسهای اکثر کشته‏های داعشی مواد مخدر موجود است.

 

سرقت از بانک‏ها

به‏طور کلی داعش با دستیابی به منابع مالی متعدد توانسته جایگزین‏هایی برای حمایت‏های مالی بین‏المللی فراهم کند. یکی از این منابع مالی سرقت از بانک‏ها است. (العالم، 1393، کد مطلب‏1628408) تروریست‏های داعش همواره سرقت از مردم ساکن مناطق تحت سیطره خود و هم‏چنین دستبرد به بانک‏های واقع در سوریه و عراق را به‏عنوان یکی از مهم‏ترین راهکارهای مهم تأمین منابع مالی خود در الویت قرار داده‏اند. (راه دانا، 1394، کد مطلب‏342804) آن‏ها از زمان شکل‏گیری شان با حمله به شهرها و غارت اموال دولتی ازجمله سرقت از بانک‏ها به منابع مالی هنگفتی دست پیدا کرده است. باید متذکر شد، در این زمینه بزرگترین پیروزی اقتصادی گروهک تروریستی داعش زمانی صورت گرفت که موصل بدون هیچ مقاومتی به‏دست اعضای این گروه افتاد و آن‏ها بلافاصله بعد از ورود به موصل و اشغال استان نینوا، دست به غارت اموال بانک‏های بزرگ این شهر زدند. (اقتصاد ایران آنلاین، 1393، کد مطلب‏265243) و حدود 430 میلیون دلار بدست آوردند. (سیاست، 1393، کد مطلب‏31401) به عبارت دیگر می‏توان گفت فتح موصل، نقطه عطفی برای این گروه تروریستی بود. (سیاست، 1393، کد مطلب‏31688) زیرا پس از حمله داعش به این بانک و سرقت این مبلغ هنگفت بود که بسیاری از نهادهای بین‏المللی این گروه تروریستی را ثروتمندترین گروه تروریستی در سراسر جهان معرفی کردند. (مهر، 1394، کد مطلب 2781841) گروه تروریستی داعش در اقدام دیگری به‏سرقت دارایی‏های موجود در بانک‏های فلوجه پرداختند که با این دستبرد حدود90 میلیارد دینار عراقی را به‏سرقت بردند این اموال که شامل حقوق کارکنان و پس اندازهای موجود در بانک‏ها بوده است منبع درآمدی مهم برای داعش محسوب می‏شود. (خبر، 1393، کد مطلب‏216759) آن‏ها هم‏چنین تا کنون بانک‏های الثرثار، بانک الرافدین، بانک بغداد، بانک سرمایه‏گذاری را مورد سرقت قرار داده‏اند. (شفقتا، 1393، کد مطلب‏37065) این گروه به هنگام ورود به موصل، تکریت و فلوجه و 13 شهر دیگر، دارایی‏های موجود در 62 بانک دولتی و خصوصی را به‏سرقت برده‏اند. (صدای اقتصاد، 161393، کد مطلب‏14867) سرقت‏هایی که خود منبعی مهم برای‏اقدامات تروریستی گروه داعش گردیده است.

 

سرقت آثار باستانی‏

داعش که زمانی به ثروتمندان کشورهای حاشیه خلیج فارس اتکا داشتند، اکنون به یک گروه مخرب و دارای استقلال مالی تبدیل شده‏اند. درآمد روزانه این گروه از فروش غیر مجاز نفت، دزدی و غارت به سه میلیون دلار در روز می‏رسد. (فرارو، 1393، کد مطلب‏206925) آنچه باید متذکر شد این است که با گسترش یافتن تصرفات داعش، میراث فرهنگی دو کشور عراق و سوریه که بخش‏هایی از خاکشان به تصرف این گروه در آمده است، در دست غارت و چپاول است. با این چپاول، گذشته دو کشور در خطر محو شدن است. میراث فرهنگی کشور سوریه که در معرض تخریب قرار دارد، بسیار متنوع است و از بقایای تمدن تاریخی بین النهرین، آشوری‏ها، یونانی‏ها، رومی‏ها، دوره اسلامی متفاوت است. (شبکه خبر، 1393، کد مطلب‏65496) تروریست‏های داعش با این ادعا که آثار باستانی مصداق بت پرستی هستند دست به تخریب و چپاول آن‏ها زده‏اند. (مسلمانان جهان، 1393، کد مطلب‏8040) و با تصرف بخش‏هایی از سوریه و عراق با همین‏انگیزه و تأمین هزینه‏های خود توانست از طریق حفریاتی که در سوریه بدست آوردند، اشیا مهمی را تصاحب کنند که جزو میراث فرهنگی سوریه بود. این حفریات به‏خصوص در مناطق اطراف کوه قلمون در غرب دمشق صورت گرفت. قدمت برخی از این آثار به 8 هزار سال پیش می‏رسد و شاید بهای آن‏ها در بازار آزاد به حدود 36 میلیون دلار برسد. (ایسنا، 1393، کد مطلب‏93040905500)

 

داعش پس از تصرف شهرها، به شیوه‏ای بسیار هوشمندانه و خدعه‏آمیز (در لوای یکی از وجوهات شرعی اسلام) به تجارت قاچاق اشیا عتیقه و ارزشمند تاریخی و باستانی مبادرت می‏ورزد. نکته‏ای که باید به آن توجه کرد این است که داعش از نیروهای خود برای غارت و چپاول اماکن باستانی و تاریخی شهرهای تحت تصرف خود استفاده نمی‏کند، بلکه خود عمدتا درگیر فعالیت‏های مالی در این شهرها می‏شود و در عوض به اهالی شهرها اجازه می‏دهد در اماکن باستانی دست به حفاری بزنند و هر شی ارزشمندی را که بدست می‏آورند به فروش برسانند و سپس این گروه خود درصدی از درآمد این تجارت نامشروع را در قالبی مشخص دریافت می‏کند. این نوع باج‏گیری در قالب یکی از وجوهات شرعی از مردم اخذ می‏شود. مبلغی که از افراد بابت این تجارت نامشروع دریافت می‏شود بر حسب منطقه و نوع شی به فروش رسیده متغیر است. داعش علاوه بر غارت و چپاول اموال ارزشمند باستانی، صادرات غیرقانونی و پنهان این عتیقه جات را نیز رونق می‏دهد. در ابتدای امر کانون این صادرات مرزهای سوریه باترکیه در حوالی تل ابیض بود که یکی از دژهای مستحکم داعش در سوریه است. (شبکه خبر، 1393، کد مطلب‏65496) به‏طور کلی، گروه داعش، از فروش اشیا باستانی ربوده شده عراق درترکیه درآمد هنگفتی معادل صدها میلیون دلار بدست آورده است. (فرارو، 1393، کد مطلب‏206925) ولی متاسفانه منابع مالی از فروش این آثار باستانی برای مقاصد تروریستی، هزینه می‏شود. (صراط، 1393، کد مطلب‏200896)

 

گرفتن مالیات و فدیه‏

در پی شدت گرفتن بحران مالی گروه تروریستی داعش این گروه اقدام به اخذ مالیات و فدیه از مردم سرزمین‏های تحت تصرف خود نموده است. (مشرق نیوز، 1393: کد مطلب‏356474) گروه تروریستی داعش گرچه از بسیاری از مفاهیم اسلامی همچون گرفتن فدیه، جزیه در برخورد با اسیران و اقلیت‏های دینی استفاده می‏کنند، اما در نحوه‏ی برخورد با آن‏ها به زیر پا گذاشتن بسیاری ازقوانین و مقررات اسلامی پرداخته است. درمتون اسلامی به مصونیت افراد غیر نظامی ازجمله اسیران اشاره فراوانی شده است ازجمله مهترین قوانین اسلامی در برخورد با اسیران می‏توان به منع کشتار آن‏ها اشاره کرد چنان‏چه در قران مجید و در آیه چهارم از سوره محمد(ص) عنوان شده است که: پس (اسیران را) استوار در بند کشید. سپس یا آزادشان کنید و یا فدیه و عوض از ایشان بگیرید تا در جنگ اسلحه بر زمین گذاشته شود این است. بعد از غلبه بر دشمن و اسیر گرفتن، کشتن اسیر جایز نیست، زیرا «منَّ و فداء» یعنی آزاد کنید یا فدیه بگیرید را ذکر نموده است و اما قتل را ذکر ننموده است. در واقع اگر کشتن اسیر جایز بود، می‏بایست فرموده باشد. (الهامی، 39: 1378) علی‏رغم تصریح صریح قرآن مبنی بر منع کشتار اسرا، گروه تروریستی داعش با طرح دریافت مبالغی به‏عنوان فدیه و تعیین ضرب الاجل‏های چندین ساعته با کشتار بسیاری از اسرا و غیر نظامیان به نقض آشکار قوانین اسلامی پرداخته‏اند. در این میان سازمان دیده بان حقوق بشر با تجزیه و تحلیل تصاویر ارسالی از گورهای دسته جمعی که توسط اعضای گروه تروریستی داعش ارسال شده است ادعای شبه نظامیان عراقی مبنی بر کشتار 160 نفر از اسرا در فاصله‏ی زمانی چند روزی 11و 14ژوئن 2014 را تأییدکرد. (شفقنا، 1393: کدخبر78177) در مورد اقلیت‏های دینی نیز این گروه اعلام کردند که این افراد جزیه باید بدهند هرچند صبر این گروه در قبال افراد غیر مسلمان بیش از یک ماه نبود و بعد از یک ماه و استقرار کامل داعش این گروه از اقلیت‏ها یا باید به دین اسلام در می‏آمدند و یا شهر راترک می‏کردند. بعد ازترک اقلیت‏ها این گروه تمام اموال آن‏ها را به نفع خود مصادره می‏کرد. (آفتاب، 1393: کدمطلب 212086) با این وجود مالیات ستانی در این گروه همزمان با تغییر نام خود به دولت اسلامی شام و عراق گسترده‏تر و درآمدهای دریافتی و نوع استفاده از آن نیز پیچیده‏تر شد به‏طوری که در جمع‏آوری مالیات همانند یک دولت عمل می‏کنند. طبق گزارش‏ها در موصل، نیروهای داعش خراجی را بر فعالیت‏های تجاری مختلف وضع کرده‏اند که ازجمله آن‏ها می‏توان به شرکت فعال در حوزه ارتباطات اشاره کرد که در حوزه کنترل داعش قرار دارند. (تدبیر، 2: 1393) منابع بومی موصل در این‏رابطه عنوان کردند، عناصر داعش همه پارکینگ‏های شهر را تحت تصرف خود در آوردند و مردم را وادار کردند در قبال پارک کردن خودروهای خود در پارکینگ‏ها، مالیات بدهند. مردم موصل، تصاویری از رسیدهای پارکینگ‏ها منتشر کرده‏اند که ثابت می‏کند سازمان تروریستی داعش، در قبال پارک کردن خودرو، 750 دینار از رانندگان می‏گیرد. این در حالی است که به گواهی شاهدان بومی، عناصر مسلحی که مسؤول پول گرفتن از مردم هستند، به‏جای 750 دینار، 1000 دینار از مردم دریافت می‏کنند. سازمان داعش هم‏چنین برای تأمینِ نیازهای مالی خود، بر داروخانه‏های شهر مالیات تعیین کرد و آن‏ها را به پرداخت 10 تا 35 درصد از مبلغ داروها به‏عنوان مالیات، ملزم کرد. (العالم، 1393: کدمطلب 1642619) درکنار موارد یادشده می‏توان به وضع مالیات بر کالاها نیز اشاره کرد، چنان‏چه یک منبع آگاه در استان نینوا در شمال عراق اعلام کرد که گروه داعش برای کالاهایی که وارد استان نینوا و شهر موصل می‏شود، مالیات تعیین کرده است. گروه داعش، مبلغ این مالیات‏ها را با توجه به نوع کالاو مقدار آن مشخص کرده است و از این درآمد درجهت هزینه‏های عملیات تروریستی خویش استفاده می‏کنند. (باشگاه خبرنگاران، 1393: کدمطلب‏4929737) حجم درآمدهای کسب شده به‏واسطه‏ی مالیات ستانی توسط این گروه تروریستی به‏حدی است که شورای روابط بین‏الملل تأکید کرده است که در سال 2013 گروه تروریستی داعش ماهانه 8 میلیون دلار از طریق غارت اموال مردم و گرفتن مالیات از تاجران و مغازه داران محلی در استان الانبار عراق به‏دست آورده است، درآمدی که با اشغال مناطق بیشتری از این کشور، افزایش پیداخواهد یافت. (باصر، 1393: کد مطلب. 26900263)

 

آدم ‏ربایی‏

آدم ربایی به‏عنوان جنایتی شوم برای غرامت‏گیری و اخذ باج به مهم‏ترین منبع تأمین مالی برای تروریست‏ها به‏طور کلی و دولت اسلامی شام و عراق به‏طور اخص تبدیل شده است. در مطالعه‏ای که از سوی بنیاد «رَند» در سال 2014 انجام شد نشان داده شد که در فاصله 2005 تا 2010 کمک‏های مردمی خارجی تنها 5 درصد از بودجه عملیاتی این گروه را تشکیل می‏داد، در همین بازه زمانی «هسته‏ها» ملزم بودند تا 20 درصد از درآمد کسب شده از آدم‏ربایی‏ها، اخاذی‏ها و سایر فعالیت‏ها را به رهبری بدهند. بررسی‏های نیویورک تایمز نیز در این‏رابطه نشان می‏دهد که القاعده (و وابستگان مستقیم آن) از سال 2008 به این سو حداقل 125 میلیون دلار درآمد از آدم‏ربایی داشته‏اند که از این مبلغ فقط 66 میلیون دلار در سال گذشته پرداخت شده است. وزارت خزانه‏داری ایالات متحده نیز مقدار این غرامت‏های پرداختی را در مجموع تا سال 2014 مبلغی بالغ بر 165 میلیون دلار اعلام کرد. شدت آدم ربایی و گروهکان‏گیری توسط این گروه تروریستی درحدی است که در سال 2003 آدم‏ربایان به ازای هر گروگان 200 هزار دلار دریافت کردند، اما اکنون این رقم به 10 میلیون دلارافزایش پیدا کرده است (شبکه‏ی خبر، 1393کد مطلب: 64907) گروه تروریستی داعش درکنار استفاده مالی از گروگانگری‏های خود، با انتشار تصاویر اقدامات خود موجی از وحشت و رعب را درمیان مردم سرزمینی‏های تصرف شده و سراسر جهان به راه انداختنه‏اند، این گروه تکفیری با استفاده از خدماتی که تویتر و فیسبوک در اختیار آن‏ها قرار داده به انتشار تصاویر و فیلم‏های ویدئویی پرداخته و در این‏راه نهایت تلاش خود رابرای تخریب چهره اسلام و تبلیغ خود ادامه می‏دهند (شفاف، 1393: کد مطلب‏270719) اگرچه این گروه تروریستی تلاش دارد تا با انتشار این تصاویر و ویدئوها در اینترنت فضایی مملو از رعب و وحشت خلق کنند اما این اقدامات به‏جای آن‏که باعث‏ترساندن مردم شود، موجب نفرت کاربران از این گروهک ضد اسلامی و حیرت ناظران مستقل از شدت وحشی‏گری این تروریست‏ها شده است. در این فیلم‏ها ابتدا نمایی هوایی از منطقه مورد ادعای این گروهک که سوریه، لبنان، اردن، فلسطین و عراق را در بر می‏گیرد به نمایش درمی‏آید و سپس تصاویری از یک پهباد در حال پرواز بر فراز شهر فلوجه پخش می‏شود. در انتها هم صدای شلیک یک راکت شنیده شده و سپس فیلم آغاز می‏شود. فیلم‏های ابتدایی این گروه عمدتا حاوی تصاویری از وحشی‏گری‏های داعش در سوریه هستند، اما فیلم جدید که حاوی تصاویر خشونت‏های داعش در عراق است که همراه با تلاوت آیات قرانی است که به‏طور خاص برای ایجاد رعب و وحشت در مردم و ارتش عراق تهیه شده است. تروریست‏های داعش امیدوارند این اقدامات باعث فرار سربازان عراقی وترساندن آن‏ها شود ولی فتوا و اظهارات روزهای اخیر روحانیون برجسته شیعه و سنی عراقی و حضور گسترده جوانان عراقی در مراکز جمع آوری نیرو برای نبرد با داعش این تاکتیک تبلیغاتی را به شکست کشانده است (جهان نیوز، 1393: کد مطلب 365455) انتشار تصاویر اعدام‏ها و کشتار انبوهی از مردمان بی‏گناه توسط این گروه تروریستی در رسانه‏های ارتباط جمعی درکنار افزایش رعب و وحشت موجی از اسلام هراسی را در میان مردم جهان شکل بخشیده است. یافته‏های نتایج تحقیقاتی که اخیرا در دانشگاه ادیان کشور کانادا «کنت» صورت گرفته است، نشان داد که از ابتدای ظهور گروه تروریستی «داعش» میزان گرایش مردم اروپا و انتشار اسلام در این قاره به نسبت 2. 1 درصد کاهش یافته است. ادواردسلیم، استاد و پژوهشگر ادیان در این دانشگاه اعلام کرد پیش بینی می‏شد که تعداد مسلمانان اروپا تا سال 2030 میلادی به 58 میلیون نفر برسد. شدت گرفتن هراس از مسلمانان و اسلام در غرب و کشورهای اروپایی در گام بعدی موجی از تبعیضات و ناعدالتی‏ها را در سطح این کشورها برای مسلمان ایجاد می‏کند. پیرامون تبعیضات و ناعدالتی مسلمانان در جوامع اروپایی نیز پژوهش‏ها و مطالعات بسیاری انجام شده است که نشانگر ارتباط بین اسلام هراسی و جایگاه مسلمانان در کشورهای غیر اسلامی دارد. نتایج یک پژوهش محرمانه در استرالیا نیز نشان می‏دهد که مسلمانان به مراتب بیش از آنچه تصور می‏شود، قربانی تبعیض‏های اجتماعی و اقتصادی در این کشور هستند. نرخ بیکاری در میان مسلمانان استرالیا دو برابرِ میزان استاندارد در بین مردم این کشوراست. هم‏چنین تنها 57 درصد مردان مسلمان در بازار کار استخدام می‏شوند، در حالیکه بنا بر آمارهای دولتی، 68 درصد جمعیت فعال استرالیا شاغل هستند و در بازارهای این کشور فعالیت می‏کنند. این امر نشان می‏دهد که یک فرد مسلمان در استرالیا، به‏دلیل تبعیض‏های اجتماعی و فرهنگی از سوی جامعه، به اَشکال مختلف از حقوق اولیه خود محروم می‏شود. به‏عنوان مثال، صِرف پوشش اسلامی برای یک زن باعث می‏شود تا کارفرمایان از استخدام او به بهانه‏های واهی سرباز زنند. در این پژوهش دانشگاهی، مطالعه‏ای گسترده بین وضعیت رفاه اجتماعی مسلمانان با وضعیت سایر اقلیت‏های‏مذهبی انجام شده است. این مقایسه نشان می‏دهد که این تبعیض‏های ناعادلانه تنها به مسلمانان تحمیل می‏شود و اقلیت‏های سایر ادیان از نظر اقتصادی و فرهنگی، وضعیت مطلوب‏تری دارند (اتحادیه مطبوعات جهان اسلام، 1: 1391)

 

حامیان خارجی و داخلی‏

حامیان داخلی و خارجی یکی از مهم‏ترین منابع مالی گروه تروریستی داعش است زیرا بسیاری از اقدامات این گروه تروریستی من جمله تصرف شهر موصل در عراق بدون حمایت حامیان امکان پذیر نیست. برابر با تحلیل‏های صورت گرفته این گروه تروریستی دارای حامیانی در منطقه و جهان است. چنان‏چه در جبهه داخلی بعثی‏های طرفدار صدام، جنبش مجاهدین و جبهه نقشبندیه از مهم‏ترین حامیان دولت اسلامی شام و عراق شناخته می‏شود. پیرامون ارتباط داعش با نیروهای بعثی طرفدار صدام دیدگاه واحدی وجود ندارد برخی از تحلیلگران براین باور هستند که بعثی‏ها با داعش هم پیمان شدند تا از آن‏ها برای بازگشت به قدرت در عراق و رسیدن به حاکمیت بهره ببرند. اما برخی دیگر دیدگاه دیگری دارند و بر این باورند که این داعش بود که از بعثی‏ها نهایت بهره را برد و پس از استفاده ابزاری از آن‏ها و گرفتن تجربه امنیتی ونظامی بعثی‏ها آن‏ها را کنار زد. علی‏رغم اختلافات موجود تحلیلگر آن عراقی بر این باورند که طرفین از یکدیگر بهره برده‏اند یعنی بعثی‏ها از داعش بهره بردند تا به‏وجود خود ادامه دهند و مورد حمایت آن‏ها قرار گیرند و در مقابل داعش از تجارب بعثی‏ها برای تقویت خود بهره برد. با این حال نزدیکی اهداف داعش و حزب بعث مبنی براایجاد دولت یکپارچه در سوریه و عراق، شیوه‏های کاملا کپی برداری شده از جنایات بی‏رحمانه حزب بعث برای کشتار مردم درکنار حضور 15 سرکرده بعثی درمیان 45 مقامات ارشد داعش و همکاری‏12 هزار نفری بعثی‏ها با دولت اسلامی شام و عراق نمادی از مشارکت و همکاری بازماندگان حزب بعث با داعش دارد همکاری که منجر به اوج‏گیری جنایات این گروه تروریستی درعراق گردیده شده است (شفاف، 1394: کدخبر332012) درکنار نیروی‏های بعثی می‏توان به حمایت فرقه‏ی نقشبندیه از گروه تروریستی‏داعش اشاره کرد که کمتر مورد توجه بوده‏اند و در ادامه روندی چندساله به مرکز شورش علیه دولت مرکزی عراق تبدیل شده‏اند. اهمیت این فرقه را می‏توان از زمانی دنبال نمود که محور توجه بسیاری از مقامات عالی رتبه‏ی عراق همچون عزت ابراهیم دوری معاون صدام و معاون ریاست حزب بعث قرار گرفتند. پیرو همین امر بسیاری از مقامات آمریکایی که در پی انجام کودتای نظامی علیه صدام بودند به ارتباط با فرقه‏ی مذکور پرداختند و تلاش کردند با وعده‏ی حضور فرقه‏ی نقشبندیه در دولت آتی به کسب اطلاعاتی از این گروه پیرامون سازمان امنیت و چهره‏های بارز امنیتی عراق بپردازند. با این وجود در پی سرنگونی دولت صدام و خلف وعده‏های صورت گرفته از جانب مقامات آمریکایی گروه نقشبندیه به گروهی افراطی تبدیل گردید؛ به‏طوری که در پی حمله داعش به موصل، این شبکه تروریستی به حمایت از داعش پرداخت و به آن‏ها وعده اداره موصل و پرداخت مبالغی پول را دادند. این معامله منجر به همکاری نقشبندیه و صوفی‏ها با داعشی‏ها گردیدو برای همین تا مدت‏ها بعد از سقوط موصل اداره این شهر از لحاظ اداری به‏دست نقشبندیه بود در این میان برخی از مقامات آمریکایی‏ها گمان می‏کردند تاریخ مصرف نقشبندیه و صوفی‏ها برای آن‏ها تمام شده است. غافل از آن که شاید این تاریخ مصرف برای آن‏ها پایان یافته باشد اما برای رقبا تازه آغاز کار است (مشرق، 1394: کدخبر442212) درکنار حمایت عناصر داخلی که خود برایندی ازانگیزه‏های گوناگون بود می‏توان از برخی حامیان خارجی نیز یاد نمود. درمیان حامیان خارجی رژیم صهیونیستی و کشورهای عرب به رهبری عربستان سعودی از مدافعان این گروه تروریستی هستند (قدس انلاین، 1393: کد مطلب‏221680) حمایت گروههای یادشده را می‏توان در طیف گوناگونی از کمک‏های مالی تا کمک های الکترونیکی و نرم افزاری دانست که در زیر به اختصار به برخی از آن‏ها اشاره خواهد شد.

 

رژیم صهیونیستی دیر زمانی است که در پی ناامنی و عدم ثبات در منطقه است. ریشه این خواسته را بیش از هرچیز باید درترس این کشور برای ثبات و قدرتمند شدن کشورهای عربی و مقابله با این رژیم دانست؛ چراکه استقرار ثبات در مصر، سوریه، عراق و حتی یمن این کشورها را به سمت قوی‏تر شدن می‏کشاند این برای رژیم صهیونیستی به‏مثابه سم مهلکی است از این‏رواست که به حمایت‏های متعدد از این گروه پرداخته است (زنگنه‏ی خراسانی، 1393: کد مطلب 123171) درکنار حامیان خارجی می‏توان به حامیان منطقه اشاره کرد که به حمایت مالی از این گروه تروریستی می‏پردازند. طبق گزارش‏های موجود حمایت مالی از گروهک تروریستی داعش از طریق کمک‏های نقدی عربستان تأمین می‏شود؛ این اموال در حساب شرکتی تجاری در لندن قرار می‏گیرد. پس از آن این اموال در چند مرحله به حسابی در یکی از بانک های اقلیم کردستان منتقل می‏شود که این اموال از راه‏های متعدد به‏دست سرکردگان داعش می‏رسد. پیرامون چرایی حمایت عربستان از گروه تکفیری داعش تحلیل‏های متفاوتی ارائه شده است. دریک نگاه کلی به نظر می‏رسد حمایت عربستان سعودی از گروه‏های افراطی یا به عبارت دیگر گروه‏های سلفی در تمام انواع آن، چه جهادی و چه غیر جهادی، به بافت و ساختار عربستان سعودی باز می‏گردد که اغلب وهابی‏ها در آنجا متمرکز شده که اهل سنت و شیعیان را تکفیر می‏کنند. آن‏ها با حمایت از گروه‏های سلفی در سراسر نقاط جهان عرب تلاش می‏کنند تا حضور و فعالیت آن‏ها در نقاط مختلف جهان عرب را توسعه و در عین حال افزایش دهند. از سوی دیگرترس و نگرانی دولت عربستان از نفوذ ایران در مناطق مختلف منطقه ازجمله عراق و سوریه منجر می‏گردد، تا این دولت با حمایت از گروههای تروریستی و تلاش درجهت براندازی این حکومتها نفوذ ایران را کاهش و توازن شکل‏گرفته در منطقه را تغییردهد از این‏رو با توسعه و گسترش وهابیت به مقابله با شیعیان و اهل سنت می‏پردازد (فارس، 1392: کدخبر13921017001593) پیرو همین امر برخی شیوخ افراط گرای وهابی در عربستان نیز چندی پیش به پادشاه این کشور پیشنهاد کرده‏اند، بخشی از درآمدهای حج امسال را برای حمایت از داعش و نیز کمک مالی به خانواده‏های کشته شدگان آن‏ها اختصاص دهد (خبر، 1393: کد مطلب 63732)

 

نتیجه‏ گیری‏

دولت اسلامی (الدولة الاسلامیة) که پیشتر دولت اسلامی عراق و شام (الدولة الاسلامیة فی العراق والشام) نامیده می‏شد و با نام اختصاری داعش شناخته می‏شود، یک گروه شورشی فعال در عراق و سوریه است که خود را کشوری مستقل دانسته و بخش‏هایی از شمال سوریه و عراق را در تصرف خود دارد. این گروه به رهبری ابوبکر البغدادی از جنگجویان سلفی جدا شده از شبکه‏ی القاعده تأسیس شده و با دولت‏های عراق و سوریه و گروه‏های مخالف دولت سوریه وارد جنگ شده‏است. دولت اسلامی عراق و شام مشهور به داعش گروه مسلح تروریستی است که براساس ایدوئولوژی گروه سلفیه شکل‏گرفته است و هدف آن ایجاد دولتی اسلامی با اعتقادات خاص خود در خاک کشورهای سوریه، عراق، اردن و فلسطین است. این گروه تروریستی را می‏توان از منظر و با رویکردهای متعدد مورد بررسی قرار داد پژوهش حاضر در پاسخ به این سؤال که منابع مالی این گروه‏ترویستی چیست و این گروه تروریستی هزینه‏های خود را چگونه تأمین می‏کنند؟ درگام نخست به بررسی تعاریف نظری از تروریسم پرداخت و در گام بعدی تلاش کرد تا با معرفی و شناخت اولیه این گروه تروریستی به سؤال اصلی پاسخ داده شود. می‏توان گفت که استفاده داعش از لفظ خلافت تلاشی برای تحریک احساسات جوانان مسلمان در غرب است که از بحران‏های هویتی رنج می‏برند و کشتار مردم بیگناه خود گواهی بر استفاده ابزاری از اسلام درجهت برآورده شدن مقاصد و اهداف سیاسی که درضدیت با دین مبین اسلام صورت گرفته شده است. هم‏چنین، منابع مالی دولت اسلامی عراق و شام را می‏توان در موارد همچون قاچاق مواد مخدر، نفت و اشیای قیمتی غارت اموال مردمی و دولتی، اخاذی و آدم ربایی، جعل و تقلب درکنار حمایت‏های مالی حامیان غربی و عربی وفروش برده داری و کنیز فروشی ارزیابی کرد. از طرفی تصرف شهر موصل در عراق به‏عنوان شهری عرب زبان، نفت خیز و دارای موقعیت استراتژیک را باید نقطه‏ی مهم در منابع مالی این گروه تروریستی ارزیابی کرد چراکه با تصرف این شهر و دستبرد داعش بر بانک‏های این شهر ثروت این گروه تروریستی چند برابر گردیده است. و درنهایت این‏که بسیاری از اقدامات و منابعی که این گروه تروریستی از آن در جهت اقدامات خود بهره می‏گیرد نه تنها در ضدیت با دین اسلام قرار داد که مخالف با قوانین بین‏المللی و حقوق بشری است.

 

مراجع

1. اسفندیاری، محمدرضا، (1384)، دکترین امنیت ملی آمریکا؛ مبارزه با تروریزم، تهران، مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‏المللی ابرار معاصر.

2. فلمینگ، پیتر و مایکل استول، (1382)، سایبر تروریسم: پندارها و واقعیت‏ها در تروریسم، تهران: نشر نی.

3. هنل، ریچارد، (1383)، تروریسم؛شکل جدید جنگ، ترجمه: احمد واحدیان غفاری، تهران، انتشارات سخن گستر.

4. آقایی خواجه پاشا، داود، (1392)، تحلیلی بر راهکارهای سیاسی- حقوقی مقابله با تروریسم بین‏المللی، فصلنامه‏ی سیاست، دوره 43، شماره یکم.

5. الهامی، داوود T (1378)، «اخلاق و جنگ/ اسلام و صلح»، ماهنامه‏ی درس‏هایی از مکتب اسلام، ، شماره‏ی 4، سال 39، ص 22 تا 34.

6. بشیری، قاسم، (1382)، تروریسم بین‏المللی و تأثیر آن بر امنیت ملی پس از حادثه 11 سپتامبر2001، مجله دادرسی، سال هفتم، شماره سی و نهم.

7. پورسعید، فرزاد، (1388)، تحول تروریسم در روابط بین‏الملل، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال دوازدهم، شماره چهارم، زمستان.

8. جلالی، محمود، (1384)؛ تروریسم از دیدگاه حقوق بین‏الملل با تأکید بر حادثه 11سپتامبر2001، نامه مفید، شماره پنجاه و دوم.

9. جلالی فراهانی، امیرحسین، (1385)؛ تروریسم سایبری، مجله فقه و حقوق، شماره دهم، پاییز.

10، جی بدی، توماس، (1378)؛ تعریف تروریسم بین‏المللی: نگرش علمی، ترجمه: سید رضا میر طاهر، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره پنجم وششم.

11.        خداوردی، حسن، (1385)، تروریسم و حقوق بشر، علوم سیاسی دانشگاه آزاد آشتیان، پیش شماره یک.

12.        درویشی، فرهاد و حاتم زاده، عزیز الله، (1392)، روند موجهه آمریکا و اتحادیه اروپا با تروریسم از ادراکات متفاوت تا همکاری‏های مشترک، فصلنامه ژئوپلتیک، سال نهم، شماره دوم.

13.        دری نوگرانی، حسین، (1391)، اقتصاد تروریسم: مفاهیم، محورهای اساسی و مطالعات تجربی، نشریه آفاق امنیت، دوره پنجم، شماره‏16.       پاییز.

14.        صفوی، مهدی، (1383)، تروریسم کور، بلای جان بشریت، گزارش، شماره یکصد و پنجاه و چهارم، تیر.

15.        طیب، علیرضا، (1380)، تروریسم در فراز و فرود تاریخ، فصلنامه راهبرد، شماره بیست و یکم.

16.        عالی پور، حسن، (1385)، تروریسم هسته‏ای فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره سی و سوم.

17.        غفوری، بارزان، (1384)، تروریسم چیست، مجله زریبار، شماره شصت و ششم و شصت و هفت، سال نهم.

18.        فیرحی، داوود، (1387)، تروریسم؛ تعریف، تاریخچه و رهیافت‏های موجود در تحلیل پدیده تروریسم، فصلنامه سیاست، شماره سوم، دوره سی و هشتم.

19.        محمدی، نعیما، (1390)، تروریسم به‏مثابه یک جنبش اجتماعی جدید در مواجهه با دموکراسی، پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره دوم، سال هفتم.

20.        هاشمی، کامران، (1381)، قوق اسلامی در تقابل با تروریسم بین‏المللی، فصلنامه راهبرد، شماره بیست و یکم.

21.        یزدانی، عنایت الله، (1386)؛ تروریسم اسلامی؛ افسانه یا واقعیت، مجله علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، شماره سی و نهم و چهارم.

22.        alef.ir

23.        ilna.ir/new

24.        magiran.com

25.        isna.ir

26.        isna.ir

27.        eghtesadeiranonline.com

28.        akamnews.com

29.        puiw-ir.com

30.        javanonline.ir

31.        eghtesadonline.com

32.        eghtesadnews.com

33.        aftabir.com

34.        fa.alalam.ir

35.        baharnews.ir/v

36.        football.tnews.ir

37.        tahlilpress.ir

38.        pajhwok.com

39.        tadbirkhabar.com

40.        taadolnewspaper.ir

41.        irna.ir

42.        jahannews.com

43.        irdiplomacy.ir

44.        dana.ir

45.        roshankhabar.com

46.        rohama.org

47.        3neshaneh.com

48.        siasatema.com

49.        siasatema.com

50.        shafaf.ir

51.        enntekhab.ir

52.        afghanistan.shafaqna.com

53.        afghanistan.shafaqna.com

54.        shafaghna.com

55.        sedayeeghtesad.ir

56.        seratnews.ir

57.        qudsonline.ir

58.        fararu.com

59.        fararu.com

60.        fa.alalam.ir

61.        farsnews.com

62.        irinn.ir

63.        irinn.ir

64.        irinn.ir

65.        noornews.ir

66.        yjc.ir

67.        mashreghnews.ir

68.        khabaronline.ir

69.        namehnews.ir

70.        iribnews.ir

71.        farsnews.com

72.        farsnews.com

73.        globemuslims.com

74.        jamnews.ir

75.        seratnews.ir

76.        mehrnews.com

77.        mashreghnews.ir

78.        mehrnews.com

منبع: فصلنامه علمی تخصصی حبل المتین، دوره چهارم، شماره یازدهم، تابستان 1394، صفحه 37-55

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

تقابل توحید محمد بن عبدالوهاب با توحید قرآنی

ممنوعیت تکفیر اهل قبله از نگاه متکلمان و فقیهان تشیع و تسنن

ماهیت «تأویل» از دیدگاه ابن‌تیمیه و علامه طباطبائی

واکاوی پدیدۀ «فرقه‌سازی درون‌مذهبی» در جریان سلفیه معاصر

بررسی و تقویت نقدهای «محمد بن علوی مالکی» بر «محمد بن صالح عثیمین» درباره توسل

نقد ادلۀ قرآنی برقعی دربارۀ برزخ از دیدگاه علمای شیعه

بررسی تطبیقی مبانی کلامی سید قطب و سلفیه در مباحث توحید و تکفیر

تكفير در انديشه كلامى ابوالثناء آلوسى با محوريت تطبيق رويكرد وى بر جريان فكرى سلفيه

ابن تيميه از ديدگاه علماي شافعي

بررسي تطبيقي توحيد و شرک از ديدگاه مذاهب اسلامي و جريان‌هاي تکفيري

بررسی بدعت از دیدگاه البانی

گفت و گو با اندیشه تکفیر و مخالفان آن

مشروعیت شدِّ رحال برای زیارت قبور

وهابیت در سفرنامه دومینگو بادیا ای لبلیچ (علی بیک عباسی)، خاورشناس اسپانیایی

معنا و شروط تکفیر

واکاوي فقهي مشروعيت زيارت قبور توسط زنان با تاکيد بر مباني قرآن و سنت

چالش‌های انتقال سیاسی در عربستان سعودی

روانشناسی داعش و داعشی ها

معرفی مهم ترین گروه های مسلح تحت پشتیبانی ترکیه در شمال سوریه

نقش ایالات متحده امریکا در شکل گیری جریانهای افراطی در جهان اسلام(مطالعه موردی القاعده و داعش)

بررسی پدیده ترور و نفی و محکومیت آن از منظر امام خمینی(ره)

جهاد و تکفیر در جهان اسلام؛گذر از فقه الخلافه به فقه المصلحه

جریان‌شناسی سلفی‌گری هندی و تطبیق مبانی آن با سلفی‌گری وهابی

ملاک و شرایط تکفیر از دید رشید رضا

بازنگری مفاهیم قابل تأمل اندیشه‌های محمد قطب در پرتو سلفی‌گری اعتدالی و اعتزال نوین

نقدی بر تأویل‌ستیزی ابن‌تیمیه

عناصر ظاهرگرایی سلفیه افراطی در تفسیر قرآن

بررسی و نقد آراء وهابیّت در انتساب عنوان شرک به شیعه از منظر قرآن کریم

ابن قيم جوزيه

ابن تیمیه

آل سعود

غزالی و ابن تیمیه

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (2)

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (1)

ارزش و جایگاه وحدت از منظر قرآن و سنّت

تفکر تکفیری

راهبردهای ضدتروریسم در ایران: رویکرد فرهنگی

سند «نقشه محرمانه» القاعده در مصر

توسل به اموات

بررسی علل رفتار خشونت آمیز نیروهای اسلامی در پاكستان با تاكید بر طالبانیسم

داعش: پیوند سلفیت تکفیری و بعثی گرایی

تحليل عملكرد گروه هاي تكفيري در تضاد با هويت تمدني مسلمان

تحلیل گفتمانی نقش دستگاه استنباطی گروه های تکفیری بر عملکرد آن ها

بازکاوی روانشناختی کنش گروه‌های سلفی- تکفیری: مطالعه موردی داعش

القاعده، داعش؛ افتراقات و تشابهات

مبانی اعتقادی تروریسم تکفیری

ریشه یابی مؤلفه هاي تأثیرگذار بر گسترش تروریسم در خاورمیانه

روانشناسی تروریسم و تأثیر آن بر گسترش تکفیر

مفهوم‌سازی گفتمان ژئوپلیتیکی تروريسم؛ تصویرسازی ژئوپلیتیکی دولت بوش از خاورمیانه

سنخ شناسی و دگردیسی گروه های تروریستی ادلب

گزارش کتاب «الصارم المسلول علی من انکر التسمیة بعبد النبي و عبدالرسول»

بررسی دلایل حضور گروهک تروریستی- تکفیری داعش در افغانستان بر اساس تئوری دومینوی ویلیام بولیت

تبیین زیرساختار های ایدئولوژیک و ساختاری گروه تکفیری تروریستی داعش

بررسی اندیشه‌های سلفی ـ تکفیری و تفاوت‌های داعش با سایر گروه‌های تروریستی

سلفی کیست و چه می گوید؟چرا سلفی گری بزرگترین خطر پیش روی جهان اسلام است؟

مرحله جدید اختلافات درونی دواعش

اهداف آمریکا و هم‏ پیمانان از ایجاد تا ائتلاف علیه جریان‏هاى تکفیرى

بررسی و تکوین حضور داعش در غرب آسیا؛ مطالعه موردی افغانستان

بررسى مبانى فکرى تکفیر

علل و آینده حضور داعش در آفریقا

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

تكفير از دیدگاه مذهب شيعه

مکتب تکفیر بر خلاف عقل، نص و صریح قرآن است

نقش داعش در شکل‌گیری معادلات جدید در خاورمیانه

واکاوی ریشه‌های پدیده بنیادگرایی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی جهانی شدن

خشم به فرمان خرد، شرع و غریزه: تأملی در خشونت داعش از زاویه‌ای دیگر

آسیب شناسی رشد جریان‌های تکفیری در خاورمیانه

دو متن ماندگار: «هنر جنگ» و «درباره جنگ»

تأملی غیر غربی در افراطی گری و خشونت ورزی به نام دین

خشونت تکفیری‌ها، توحشی چنگیزی در لباس اسلامی است

درنگی در مبانی و آینده‌ خشونت به سبک رادیکالیسم تکفیری

سلفی‌گری افراطی در قفقاز شمالی؛ با تاکید بر مولفه‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی

نئوتروریسم با تأکید بر تروریسم مذهبی

راهبردهای مدیریتی نبی اکرم(ص) در راستای تحکیم وحدت بین اقوام در صدر اسلام

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

واکاوی جایگاه تروریسم بنیادگرا در راهبرد خاورمیانه ای غرب

خوارج، اولین گروه تکفیری در جهان اسلام (پیشینه جریان تکفیری خوارج) و پیامدها و نتایج سوء تکفیر و افراطی گری در جهان اسلام

قرآن و همگرایی بین مذاهب اسلامی

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

بررسی ارتداد در مذاهب اسلامی

زیارت قبور از نگاه مذاهب اسلامی

تأثیر اندیشه های سیاسی برنارد لویس در ترویج اسلام هراسی در غرب

آيا استعانت از غير خدا جايز است؟

داعش پس از ناكامي در تأسيس دولت

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

چالش امنیتی تروریسم تکفیری علیه ایران

شبکه سلول هاي تروريستي داعش در آسياي مرکزي

پرسمان؛ آیا تبرک جایز است؟

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

وضعیت فعلی و آینده کشورهای شمال آفریقا (تاکید بر کشورهای مصر، تونس و لیبی)

رفت و برگشت اسلام‌گرایی رادیکال از سوریه به شمال آفریقا

اسلام سیاسی و نقش آن در خاورمیانه

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

واقعه 11 سپتامبر ؛ سرآغاز شکل گیری بزرگترین گروههای تروریستی

دلایل و پیامدهای حمایت عربستان از گروه‌های اسلام‌گرای افراطی

آموزه‌ها و آینده داعش

بررسی استناددهی تروریسم تکفیری به سنت نبوی و جهاد اسلامی

توسل در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

توسل و شفاعت از نگاه دیوبندیه

سرچشمه های فکری القاعده

تضاد عقايد احناف با وهابيت درموضوع توسل

مسئله توسل به اموات با نگاهی به آیه 22 سوره مبارکه فاطر

مخالفت دیوبندیان با دعوت محمد بن عبدالوهاب

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

نگاهی به رشد تکفیری‌ها در تونس

نقدي بر كتاب «التبرك المشروع و التبرك الممنوع»

ردّ نظر وهابیت از سوی اهل‌سنت در حرمت زیارت قبور

نقد و بررسی اندیشه‌های دهلوی

قبیله خشونت

تحقیقی درباره رابطه ذهبی و ابن‌تیمیه

اندیشمندان حنفی و کژ اندیشی های ابن تیمیه

وهابیان و توحید ربوبی

وهابیان و تحریف قرآن کریم

محمد بن عبدالوهاب و مخالفان نجدی معاصر او

وهابیان و توحید در اسما و صفات

شگرد ابن تیمیه در انکار فضائل امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

قبیله بدعت

وهابیت و تحریف میراث‌های علمی

بررسی رابطه عقاید دیوبندیه و وهابیت

قبیله انحراف

علمای شافعی و ابن‌تیمیه

مرز بین تروریسم و جهاد در اسلام

سرچشمه اندیشه وهابیت

القاعده در تانزانیا

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(1)

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

عربستان و وهابیت در آفریقا

پاکستان و «نبرد جهانی علیه تروریسم»

التکفیر و الهجره

نقش وهابیت در کنیا

کفر و تکفیر در قرآن کریم و سوء برداشت از آن

نقش وهابیت در اوگاندا

کویت و وهابیت در آفریقا

القاعده در اوگاندا

نقش وهابیت در تانزانیا

المرابطون؛ نسل جدید القاعده مصر

مفهوم دولت در گفتمان داعش؛ دولت سلفی داعش؛ تحقق ناکام یک نظریه آلترناتیو

مانیفست توحش در فقه داعش

وهابیت و تکفیر شیعه

بدعت

توحید در مذاهب کلامی

ابن تیمیه و اهل بیت

وهابیت و توحید الوهی (عبادی)

وهابیت و سماع موتی

مراتب و متعلقات ایمان

پاسخ به مهم‌ترین شبهات وهابیت (توسل، شفاعت، تبرک، زیارت قبور)

بررسی مبانی فقهی تکفیر

توحید عبادی و شبهات وهابیت

مفهوم و مراحل شرک

وضعیت سیاسی داعش در قاره سیاه

خاستگاه سلفی گری تکفیری

تأویل

سیر تاریخی ظاهرنگری در آیات صفات

معیارهای توسل از دیدگاه وهابیت

تحول گفتمانی و بازتعریف نسل جدید القاعده در سوریه

شکاف‌‌‌های درونی داعش؛ نزاع دو نسل القاعده

وهابیت و توحید ربوبی (2)

وهابیت و توحید ربوبی (1)

تشبیه: مانند کردن خدا به مخلوقات

وهابیت، مکتب تشبیه

تکفیر از دیدگاه ابن تیمیه

حرکت سلفیه

سلفی گری

سلفیه

عربستان در عرصه تبلیغات

آل سعود و عربستان سعودی

بیوگرافی ابن تیمیه

قتل عام حجاج یمنی توسط وهابیان

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

بربهاری

همگرايي استراتژيك؛ اتحاد سلفي‌هاي عربستان، هند و مصر

وهابیت و موضع اهل سنت در قبال آن

کارنامه وهابیت؛ دوره تثبیت

تاريخچه فرقه وهابيه و عقايد ايشان

تکفیر

توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت

مبانی فکری ابن تیمیه

وهابیت منطق تزویر و تکفیر

حزب التحریر ازبکستان

جنبش شاه ولی­ الله در هند

ترسیم نقشه راه جدید داعش

نقد دیدگاه سلفیه درباره مجاز در قرآن

پيشينه و جايگاه جريان هاي سلفي

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

سلفيان

ارزش (ضد) امنيتي بنيادگرايي؛ با تأكيد بر نهضت سلفي‌‌‌‌‌ ـ وهابي

اسلام سیاسی و منتقدان آن: اندیشه های قاضی عشماوی پیرامون رادیكالیسم سیاسی

ابن تیمیه که بود و چه کرد

مفهوم شناسی سَلَفیه و سَلَفی­گری

نخستین آشنایی مسلمانان شبه‌قاره هند با اندیشه وهّابیت

جهانى شدن و ظهور هویت بنیادگرا در غرب آسیا

جریانات افراطی و تکفیری در منطقه و راهکارهای مقابله با آنها با توجه به نقش خاورمیانه ای روسیه

القاعده و شاخه‌هاي آن؛ نيروهاي اجاره‌اي و انتحاريون مزدور

کابوس جدید آل‌سعود؛ آنچه همه باید درباره جنبش 15 سپتامبر در عربستان بدانند

آیین وهابی؛ بنیادگرایی یا اصلاح طلبی؟!

مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

القاعده و تروریسم مذهبی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

افغانستان و گروه طالبان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام

جهانى شدن و القاعده

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

القاعده

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

سلفیه درباری

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

طالبان؛ دین و حکومت

جریان شناسی القاعده

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانی مذهبی و قومی طالبان

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

بدعت در دین

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

آشنایی با مکتب سلفیه

سلفیه و تقریب

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

لشگر جهنگوی

تاریخ وهابیت

وهابیت در آیینه تاریخ

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

نظری بر تاریخ وهابیت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

نگاهی بر وهابیت

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مباني اعتقادی داعش

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

افترائات وهابیت علیه شیعه

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

تبرک و استشفا به آثار اولیا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

کتاب شناسی تکفیر

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

سونامی تکفیری در جهان بشری

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

اجتهاد از نگاه وهابیون

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

بدعت از منظر وهابیان

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

صحیحین و نفی تکفیر

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

تکفیر از دیدگاه سید قطب

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

تکفیر از دیدگاه قرآن

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

تکفیر

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

روش های تبلیغی وهابیت

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

وهابیت و تخریب قبور

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

عبور از «خاورمیانه جدید»

فتنه و هابیت

وهابيت از نگاهي ديگر

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

سفر وهابیت به مصر

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

سلفيان

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

تکفیر گذشته، حال، آینده

شباهت وهابی ها با خوارج

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

فتنه تكفير

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

جهاد در اندیشه سید قطب

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

زمینه های تاریخی سلفیه

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر در روایات نبوی (3)

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

ابوبكر بغدادی

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تکفیر در آیات و روایات

شخصیت شناسی ابوبكر بغدادی

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

جریان شناسی وهابیت مصری

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

الگوی سازمانی القاعده و داعش

جهادی‌های جدید کیستند؟

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

ابومصعب زرقاوي و داعش

موافقين و مخالفين خلافت داعش

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

دشمن نزدیک و دور

جریان شناسی سلفیگری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

داعش خوب داعش بد

دموکراسی

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

عقل از منظر وهابیان

بن بست خلافت با اندیشه داعش

جریان های تکفیری عراق

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

آینده جنبش های اسلامی

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

جوانان يهودی در صف داعش

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

استراتژی داعش در عراق و شام

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

ظهور داعش در شبه‌ قاره

پاسخ به شبهات جهاد

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 1

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

حزب التحریر در آسیای مرکزی

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

احزاب سلفی در مصر

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

سلفی گری در مصر و دوره جدید

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

آينده داعش در عراق

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

جهان از نگاه داعش

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

ظهور و افول القاعده در عراق

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

رقابتى براى هويت و شناسه‏

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

عزاداری بدعت یا سنت

توحید و شرک

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

عوامل روانی تکفیر

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

تکفیر اهل قبله

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

داعش در مسیر القاعده شدن

عربستان معمار جنایت و مکافات

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

تکفیریها در انگلستان

کودتا در داعش

فرا واقعیت بنا العابد!

خاورمیانه و جنگ های دینی

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

فعالیت وهابیت در جهان

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر در جهان اسلام

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

نگاه داعش به مهدویت

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

عقل از دیدگاه سلفیه

عبادت

سب الصحابه

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

ایمن الظواهری

اسامه بن‌ لادن

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

افغانستان در دوران پساطالبان

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش