مقالات > طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۴/۲۴ تعداد بازدید: 123

دکتر احمدی مدیریت نشست ضمن خوشامد گویی مقدمه ای کوتاه در زمینه موضوع نشست مطرح کرد. وی با برشمردن خطرات این گروه ها و آبشخور فکری آنها گفت: گروه های افراطی تروریستی در شرق ایران مدت زمانی است که به عنوان تهدیدی بالقوه برای امنیت ملی ایران تلقی می شوند.



گزارش: سید محسن مصطفوی


پنجشنبه ۱۴ بهمن ماه ۱۳۹۵ نشست گروه کشمکش و همکاری در خاورمیانه، پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه با موضوع «طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران » برگزار شد. این نشست با سخنرانی دکتر نوذر شفیعی عضو هیت علمی دانشگاه اصفهان و سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در مجلس نهم شورای اسلامی و با حضور دکتر حمید احمدی مدیر گروه کشمکش و همکاری در خاورمیانه، برخی پژوهشگران ارشد و مهمان پژوهشکده، دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد از دانشگاه های مختلف برگزار شد.

دکتر احمدی مدیریت نشست ضمن خوشامد گویی مقدمه ای کوتاه در زمینه موضوع نشست مطرح کرد. وی با برشمردن خطرات این گروه ها و آبشخور فکری آنها گفت: گروه های افراطی تروریستی در شرق ایران مدت زمانی است که به عنوان تهدیدی بالقوه برای امنیت ملی ایران تلقی می شوند. این گروه ها همچنین بعنوان خطری برای کشورهای پاکستان، افغانستان و منطقه آسیای میانه و هند مطرح می باشند. جریان رادیکال اسلامی بخصوص در جنوب آسیا و بویژه در کشور پاکستان از نظرات متفکرانی همچون ابو علا مودودی ( موسس جماعت اسلامی پاکستان ) و مکاتبی مانند دیوبندی تغذیه فکری می شوند و وجود مدارس مذهبی فراوان در پاکستان باعث حضور پرنگ این جریان در این منطقه می باشد.

تضعیف داعش در غرب آسیا بخصوص در سوریه و عراق، ممکن است بخشی از اعضا آن را مجبور به انتقال به افغانستان کند و ممکن است با تحریک کشورهای نظیر عربستان و متحدانش از آنجا تهدیدی را متوجه مرزهای شرقی ایران سازد.

در ادامه دکتر شفیعی قبل از ورود به بحث به دو نکته نظری مهم و مرتبط اشاره کرد و گفت: جنگ های نیابتی، وقوع این نوع از جنگ در جنگ جهانی دوم و همچنین در طول حاکمیت جنگ سرد ریشه دارد. با توجه به قدرت ویرانگر سلاح های هسته در دوران نظام دو قطبی، دو کشور شوروی و آمریکا در آن مقطع زمانی برای پیشبرد منافع خود از کشورهای منطقه ای و ایجاد جنگ های نیابتی در راستای منافع خود بهره می بردند. اکنون در قرن بیست و یکم با توجه به اینکه سلاح های متعارف هم از قدرت ویرانگری بسیار بالایی برخوردار شده اند کشورها بطور مستقیم تمایل به جنگ رو در رو ندارند و به همین سبب گروه های مسلح و تکفیری را برای تامین منافع خود تشکیل می دهند و بسیاری درگیری ها در خاورمیانه را می توان به نوعی جنگ نیابتی میان ایران و عربستان در عراق، سوریه، یمن و غیره دانست.

 نکته دوم اهمیت یافتن گروه ها در عرصه روابط بین الملل است ، بازیگران اصلی روابط بین الملل دولت ها هستند اما در این بازه زمانی گروه های تکفیری و تروریستی نقشی کلیدی در روابط بین الملل پیدا کرده اند و حتی به جای دولت ها نقش آفرینی می کنند و به جای آنکه دولتها آنها را به بازی بگیرند ، این گروه ها هستند که دولتها را بعضا وارد بازیهای سیاسی می نمایند و در برخی موضوعات حتی کشورها برای تامین منافع ملی خود مجبور به مذاکره با آنها می شوندکه نمونه آن مذاکره چین، روسیه و غیره با طالبان می باشد و این سوال مطرح است که این مذاکرات با گروهها چگونه در عرصه روابط بین الملل و حقوق بین الملل قابل تعریف و تبین است؟

دکتر شفعیی به صورت مصداقی به فعل و انفعالات و تشابهات و تفاوت های این گروه های تکفیری و تروریستی با یکدیگر در همسایگان شرقی ایران پرداخت و گفت: محور این گروه ها سه مورد القاعده، طالبان و داعش می باشد. از لحاظ تقدم القاعده اولین گروه بود که قدرت را به دست گرفت و در ادامه طالبان ظهور نمود و در حال حاضر قدرت اصلی در منطقه داعش میباشد. القاعده که پیشتر رهبر آن اسامه بن لادن بود ایجاد حکومت خلافت اسلامی در منطقه خراسان بزرگ را که شامل کشورهای افغانستان،‌ پاکستان، بخشی از ایران و کشورهای آسیای میانه بود، در سر می پروراند، اما با توجه به حمله یازده سپتامبر و تهاجمات شدید بعد از آن از سوی کشورهای غربی و کشته شدن رهبر آن، اکنون این گروه نهایت ضعف خود را تجربه می کند، اما باید توجه داشت که هنوز به حیات خود کماکان ادامه می دهد و القاعده خود را پدر معنوی تمام جریانهای رادیکال می داند.

طالبان از لحاظ زمانی متاخرتر از القاعده محسوب می شود که سرکرده آن ملا عمر بود. این گروه هم بعد حمله آمریکا به افغانستان و پاشیده شده شیرازه حکومت طالبانی از هم و همچنین مرگ سرکرده آن دچار ضعف گردید ولی هنوز هم نیروی مهم و تاثیر گذار در افغانستان و پاکستان محسوب می شود.

طالبان در یکی دوسال اخیر با مشکلی اساسی روبرو شده و آن هم مشکل رهبری است که بعد از مرگ ملا عمر هنوز نتوانسته جانشین مناسب و مورد تفوق همه گروههای طالبان بیابد که این موضوع طالبان را به شدت دچار انشعاب کرده است.

 طالبان در زمان ملا عمر نیز به سه بخش تقسیم می شدند؛ اول شورای کویته که رادیکال ترین شاخه محسوب میشد و مستقیما زیر نظر ملا عمر فعالیت می کرد، دوم شورای حقانی یا میران شاه که مستقیم با پاکستان در ارتباط است و سوم شورای شمشاتو به رهبری گلبدین حکمتیار که اصولاً تمایل ندارند خود را بخشی از طالبان قلمداد کنند ولی چون همانند طالبان علیه وضع موجود عمل می کنند عملاً به یک نام خوانده می­شوند. این انشقاق در طالبان در زمان حیات ملا عمر نه به عنوان تقسیم قدرت بلکه عنوان تضاد دیدگاهی محسوب می شد به عنوان مثال ملا عمر با اینکه از پاکستان کمک مالی و تسلیحاتی دریافت می کرد ولی هرگز حاضر نبود به عنوان یک عامل و مزدور پاکستانی بجنگد و دارای دیدگاه خاص خودش بود ولی این قضیه در مورد شورای میران شاه صدق نمی کرد، بعد از مرگ ملا عمر در خود شورای کویته نیز انشعاباتی صورت گرفت ، جریانی که با قطر مشغول مراوده است و جریان دیگری که گرایش به پاکستان دارد و جریان سوم مذاکراتی با ایران نموده است و جریان چهارمی هم به صورت مستقل به کار خود ادامه میدهد، در شرایط حاضر یک گرایش طالبان با دولت افغانستان در حال جنگ است و گرایشی دیگر در حال مذاکره ، مانند حزب اسلامی گلبدین حکمتیار که در آینده ممکن است وارد بخشی از دولت این کشور شود و قبل تر از آن نیز گرایش پشتونیسم طالبانی هم توانسته بود با مذاکره با دولت به توافقاتی برسد و بعضی از والی ها و کادرهای دولت در افغانستان امروز داری سابقه پشتونیسم طالبانی هستند (طالبان در نهایت ترکیبی است از اعضای جهادی پشتون سابق و به خصوص اعضای سابق حزب حرکت انقلاب اسلامی افغانستان به رهبری مولوی محمدنبی محمدی و خود ملا محمد عمر نیز یکی از فرماندهان این حزب در زمان جنگ با شوروی بود) ، به هر روی طالبان با اینکه دچار ضعف و افول گشته ولی هنوز در افغانستان به طور جدی مشغول فعالیت است و دو گرایش مخاصمه جو و صلح طلب طالبان بصورت مکمل یکدیگر عمل می کنند. آنجا که نیاز به جنگ باشد، گرایش ستیزه جو وارد می شود و آن زمان که احتیاج به مذاکره باشد بخشی دیگر مسوولیت می پذیرد.

سومین گروه از این حلقه و متاخر ترین آن «داعش»‌ می باشد. داعش در شرایطی وارد صحنه شد که القاعده و طالبان دچار ضعف در افغانستان و پاکستان شده بودند ، در سال ۲۰۱۴ داعش به مناطق فوق الذکر ورود کرد و در سال ۲۰۱۵ رسما در این منطقه اعلام موجودیت کرد ، هر قدر که داعش در عراق و سوریه تحت فشار قرار بگیرد ، نیروهای آن یا به سمت لیبی و یمن خواهند رفت یا به سمت افغانستان ، افغانستان در این زمینه داری استعداد بیشتری برای جذب آنان است و آمارهای متفاوتی از ۲۵۰۰ نفر تا ۲۵۰۰۰ نفر از تعداد کسانی که وابستگی به داعش دارند و در منطقه افغانستان و پاکستان مشغول فعالیت هستند وجود دارد ، تعداد نیروهای طالبان نیز بین ۵۰ تا ۶۰ هزار نفر تخمین زده می شود، در ادامه دکتر شفعیی با بیان اینکه بین طالبان و داعش در افغانستان اختلافات عمیقی وجود دارد که منجر به درگیری های خونین بین آنها شده است به بیان تفاوت ها و تشابهات میان طالبان و داعش پرداخت:

در خصوص تفاوت‌ها: اول، داعش؛ طالبان و القاعده را بعنوان دو گروه محافظه کار، کهنه و از کار افتاده معرفی می کند و اصرار به بیعت آنها با ابوبکر البغدادی سرکرده خود دارد. اما القاعده و طالبان این بیعت را نپذیرفته اند و طالبان به دلیل سابقه بیشتر خود در منطقه هرگز قبول نمیکند که در ذیل داعش قرار بگیرد.

دوم، طالبان؛ از ماهیتی قومی و مذهبی برخوردار می باشد بطوریکه این گروه عمدتا از احزاب پشتون تشکیل یافته است. و معتقد به تشکیل حکومت اسلامی با رعایت قوانین شرعی و همچنین مقررات و سنت های قوم پشتون( پشتون والی ) می باشد. اما داعش خود را یک گروه مذهبی صرف می داند و از دیدگاه خود خواستار تشکیل یک حکومت فقط با رعایت قوانین شرعی است.

سوم، طالبان قلمرو حاکمیتی محدودی را برای خود ترسیم ساخته و تنها خواستار تشکیل حکومت اسلامی در قلمرو خاک افغانستان است ولی سرزمین های داعش دارای ماهیتی گسترش یابنده می باشد و داعش تفکر یونیور سال دارد ( از نظر ایدئولوژیکی و نقشه راه آنان افغانستان، پاکستان، آسیای میانه و ناحیه سین کیانگ همه در قلمرو حکومت اسلامی داعش قرار دارد).

چهارم، بدنه و ساختار اصلی طالبان از افغان ها و پاکستانی ها و افراد بومی تشکیل یافته اما داعش از ملیت های مختلف ترکیب پیدا کرده است ، داعش حتی والی ایالت خراسان را خود به یک پاکستانی داده و نقشی برای افغانها قایل نشده است ولی داعش نیز به این نکته پی برده که باید اعضای خود را در افغانستان و پاکستان با توجه به بافت جمعیتی انتخاب کنند ( درباره اعضای عرب داعش ذهنیت خوبی در این منطقه وجود ندارد) ، جنبش اسلامی ازبکستان ، نهضت اسلامی تاجیکستان ،جنبش ترکستان شرقی ایغور و سین کیانگ ، حرب التحریر در کل آسیای مرکزی و نهضت تحریک طالبان پاکستان از جمله نیروهای هستند که داعش در این منطقه از آنها یارگیری کرده است به علاوه نیروهای سرخورده از طالبان که در منازعات قدرت در بین طالبان سهمی به دست نیاورده اند به داعش پیوسته اند، نکته دیگر این است که افغانستان شرایطش به گونه ای است که هر جریانی می تواند در آنجا نیرو گیری کند (با توجه به فقر شدید و ... ) و داعش اکنون در مساجد، کلوپهای ورزشی، مراکز خیریه، در فضای مجازی و حقیقی مشغول عضو گیری می باشد.

در اینجا دکتر شفعیی از روی نقشه به میزان نفوذ و مناطق تحت سلطه داعش و طالبان در طی سالهای اخیر و تغییرات آن پرداخت. «تفاوت بعدی خاستگاه فکری طالبان از «دیوبندیسم» که مختص شبه قاره هند می باشد نشات گرفته می شود اما داعش از «وهابیزم» تغذیه می گردد». «طالبان شیعه را یک مذهب قابل اصلاح می داند و بر خلاف تصورات برخورد انها با شیعه تند نبوده و همانند برخورد آنها با سایر مذاهب و قومیت ها بوده است ،اما داعش شیعه را کافر اعلام کرده و برخورد حذفی را با آنها لازم و جز الویت های خود می داند».

دکتر شفعیی در زمینه اشتراکات این گروه ها نیز به موارد زیر اشاره کرد؛ اول، از خشونت برای پیشبرد اهداف خود استفاده می کنند. دوم، دارای آموزشهای ایدئولوژی و کنار ان نظامی هستند. سوم، داری تفسیر شرعی برای حکومت داری هستند. چهارم، هر دو این گروه ها حداقل در ظاهر دشمن غرب و به ویژه آمریکا می باشند.

بعد از بیان تفاوتها بین داعش و طالبان و اختلافات عدیده بین آنها، دکتر نوذر شفعیی به این نکته اشاره کرد که در حال حاضر تلاشهای گسترده ای برای نزدیک کردن این دو گروه به هم توسط القاعده و شخص ایمن الظواهری رهبر القاعده در حال انجام است ، با اینکه الظواهری انتقادهای تندی نسبت به ابوبکر بغدادی رهبر داعش دارد و داعش هم با القاعده ، هم به لحاظ ایدئولوژیک و هم به دلیل اینکه تفکرات القاعده را سنتی و قدیمی می داند دارای تضاد و اختلاف است.

اهل سنت به لحاظ فکری و سیاسی به چند دسته تقسیم می شود : نخست، عنصر فقهی که به شاخه های شافعی، مالکی، حنفی و حنبلی تقسیم می شود. دوم، عنصر صوفیانه به شاخه های نظیر نقشبندیه، قادریه، سهرودیه، چشتیه تقسیم می شود. سوم، عنصر سلفی. البته عنصر چهارمی هم در اهل سنت وجود دارد به عنوان عنصر کلام که به شاخه های ماتریدی، اشاعره، اثری، معتزلی تقسیم می شود.

عنصر سلفی و سلفیون از لحاظ رسیدن به خلافت یا احیای خلافت به سه دسته تقسیم می شود: «تبلیغی»، «مکتب قدرت سیاسی» که اخوان المسلمین از این دسته هستند و «ارهابی ها و قدرت شمشیر». این رویکرد به دو بخش القاعده و داعش منقسم می گردد. القاعده معتقد است که تهدید قریب، مسیحیت و صهیونیزم است و الویت مبارزه با آنها است. اما داعش معتقد است که شمیشر را در ابتدا باید در جهان اسلام کشید و تهدید قریب شیعیان و حتی اهل سنتی است که مخالف این گروه است و حذف آنها راه را برای هموار سازی خلافت اسلامی فراهم کرده و در وهله بعد نوبت دشمنان خارج از جهان اسلام می باشد.

 

داعش امروز در افغانستان بسیار فعال شده و بسیاری از حملات انتحاری در یک سال اخیر در افغانستان توسط داعش برنامه ریزی و اجرا شده است و این در حالی است که طالبان با اینکه با امریکا و دولت افغانستان مشکل دارند ولی دیگر از حملات به تاسیسات زیر بنایی و حملات کور علیه مردم خودداری میکند و حتی خود را پشتیبان پروژه های بزرگ در افغانستان می داند.
دکتر شفعیی در ادامه اشاره به این موضوع کرد که مولفه های که امروز ما به آن اشاره می کنیم مولفه های ژله ای و لرزان است و هنوز نمی توان از یک پاردایم صحبت کرد.

با اینکه خمیر مایه طالبان ضد روسی بود و در حقیقت همان گروههای جهادی بودند که بر علیه اتحاد جماهیر شوروی جنگید ، با این حال روسیه امروز مشغول گفتگو و ارتباط مستقیم با طالبان است و چین نیز به همین شکل گفتگو هايی با طالبان داشته و حتی سفیر ایران در افغانستان به نحوی به این موضوع اشاره کرده و به نظر می آید که این تماسها بی ارتباط با تضعیف داعش در عراق و سوریه نباشد که بازماندگان داعش به افغانستان کوچ خواهند کرد و هدف قدرتهای منطقه ای استفاده از ابزار طالبان به عنوان سپر دفاعی در مقابله با تاثیر مخرب داعش و مهار آن خواهد بود.

دکتر شفعیی در مورد سیاست آمریکا درباره طالبان، جهت گیری آمریکا را به دوره ریاست جمهوری اوباما و دوره ریاست جمهوری ترامپ با توجه به وعده های انتخابیش تقسیم کرد، ترامپ همان طور که بارها اعلام کرده داعش را به عنوان دشمن آمریکا که باید با آن حتما برخورد قاطع بشود معرفی کرده است و یکی از ابزارهای دولت او در این زمینه می تواند طالبان باشد و دولت افغانستان را تشویق به مذاکره با طالبان و دادن سهمی از قدرت به آنان و تقویت طالبان کند ( در همین رابطه می توان خارج شدن نام گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی افغانستان از لیست سیاه سازمان ملل در روزهای اخیر و امضا تفاهمنامه صلح حزب اسلامی حکمتیار با دولت به ابتکار امریکا اشاره کرد ) ، اما سیاست دولت اوباما به نظر سیاست متفاوتی بود و بارها باراک اوباما و جان کری وزیر خارجه دولت اوباما در واکنش به اقدامات روسیه در سوریه اعلام کردند که روسها جواب خود را بابت اقدامات خود در سوریه به دو صورت خواهند گرفت یکی در خود سوریه با مجهز کردن گروههای مخالف دولت سوریه به تجهیزات مدرن نظامی و لطمه زدن به نیروهای روسی در آن منطقه و صورت دیگر جهت دهی داعش به افغانستان و آسیای مرکزی و حمله به منافع روسها در این منطقه ، اگر تفکر تیم اوباما بر سیاست خارجی آمریکا غالب شود افغانستان محل برخورد آمریکا و روسیه خواهد بود ولی اگر تفکر ترامپ و تیم فکری او غالب شود افغانستان محل مصالحه آمریکا و روسیه خواهد بود.

با پایان یافتن سخنان دکتر شفعیی، دکتر حمید احمدی ضمن تشکر از وی، از دکتر شفعیی سوال مطرح نمود که وضعیت پاکستان در این قضایا با توجه به جمعیت زیاد و امکان بالقوه افراطی گری در آنجا به چه صورت می باشد و جهت گیری آنها را در مورد داعش و طالبان چگونه است؟

دکتر شفعیی در پاسخ این سوال ابتدا در مورد کشور پاکستان توضیحاتی ارایه کرد که پاکستان کشوری است تقریبا عاری از منابع طبیعی و به لحاظ اقتصادی و صنعتی بسیار ضعیف وبا جمعیت بزرگی از فقرا که در این کشور پراکنده اند ، کشورهای مانند پاکستان و یا اردن که فاقد منابع طبیعی و مزیت های داخلی هستند برای خود (( مزیت سازی)) می کند و لذا پاکستان یک کشور کاسب است وهم از برگ طالبان برای مذاکره با آمریکا و چین و روسیه استفاده می کند و هم برگ جدیدی به نام داعش و پاکستان به بهانه مهار طالبان و داعش مبالغ هنگفتی به عنوان کمک نظامی از این کشورها دریافت کرده ولی تنها کمی از این مبالغ را صرف مبارزه با این گروهها کرده و مابقی را در جاهای دیگر مصرف می كند و به نوعی با نام این گروهها تجارت می کند.

دکتر شفعیی در ادامه افزود، به نظر من پیچیده ترین کشور به لحاظ ساخت دورنی قدرت و به لحاظ بازیگری سیاسی و مجموعه پیچیدگی ها کشور پاکستان است وپیش بینی جهت گیری سیاست خارجی این کشور بسیار دشوار است ، در صحنه سیاست این کشور سه نیروی موثر و پر نفوذ حضور دارند. الف،‌ نظامیان ب. سیاسیون ج. مذهبیون. در طول تاریخ پاکستان نظامیان و مذهبیون یک اتحاد راهبردی و عمیق را برای خود تعریف کرده اند و معتقدند که بقاء و ثبات پاکستان به این دو گروه بستگی دارد. از این منظر تمام تحولات امنیتی این کشور و ارتباط با گروه های مسلح در مناطق قبیله ای پاکستان ، در ایالت سرحد ، در کشمیر و حتی افغانستان توسط ISI یا سازمان اطلاعات نظامی پاکستان تنظیم و اداره می شود كه تحت مجموعه نیروی زمینی ارتش پاکستان قرار دارد. تمام تحولات و تحرکات گروههای مسلح در همسایگان پاکستان نظیر ایران و افغانستان و هند بدون اطلاع ISI اتفاق نمی افتد. این سازمان در جلسه های مشورتی هر سه جریان اصلی طالبان نماینده دارد و همچنین تمام افرادی که در داخل طالبان دچار گرایشات واگرایی می شوند توسط عوامل ISI شناسایی و ترور می شوند و این سازمان در چارچوب خاصی با آمریکایی ها تبادل اطلاعاتی دارند و گاهی حذف فیزکی افراد را به آمریکا واگذار كرده و خود را بی خبر از ماجرا وانمود می کنند.

 

پاکستان همچنین متحد استراتژیک چین در منطقه است چون که هرگونه رادیکالیسم در منطقه ، ناحیه سین کیانگ چین را تحت تاثیر قرار می دهد و پاکستان ،چین را از بابت نفوذ این جریانها خاطر جمع می سازند ، همچنین با روسها نیز وارد معامله شده اند و در سالهای اخیر به دلیل اینکه در مناقشه هند و پاکستان ،آمریکا طرف هند را گرفت ، همکاری روسها و پاکستان قوی تر شده است ، علاوه بر آن پاکستان از روسها خواستار این است که مانع از فعالیت هندیها در آسیای میانه شوند ، که هندیها توانسته اند در این سالها از طریق آمریکا وارد افغانستان شوند که این موضوعی خطرناک برای پاکستان است.

پاکستان علاقه مند است که افغانستان همواره دستخوش درگیری و نا آرامی باشد ، چون در صورت آرامش و وجود دولت مرکزی قوی در افغانستان ، این دولت حتما با پاکستان بر سر مرزهای دو کشور وارد درگیری حقوقی خواهد شد و به خصوص در مورد خط مرزی دیورند اختلاف عمیق و قدیمی وجود دارد وحتی دولت طالبان نیز که با حمایت پاکستان بر سر کار آمد در ابتدا تصور پاکستان این بود که به دلیل مذهبی بودن این حکومت و مسئله برادری و مسلمانی هر دو کشور مناقشه مرزی فراموش خواهد شد ولی حکومت طالبان نیز به روی این قضیه حساس بود. مسئله بعدی مسئله آب و هیدروپلتیک است ، آب پاکستان از دو ناحیه تامین می شود یکی از طریق رود سند در کشمیر و دیگری از کابل رود در افغانستان و بحران کشمیر را می توان به نوعی بحران هیدروپلتیک دانست و کابل رود نیز برای تامین آب پاکستان نقش مهمی دارد و این نیز دلیل دیگری بر علاقه پاکستان بر بی ثباتی در افغانستان است.

در ادامه دکتر شفعیی به سوالات دانشجویان پاسخ دادند و در پایان جمع بندی خود را به شکل زير بیان نمود: بعد از تضعیف داعش در سوریه و عراق، این احتمال قریب به وقوع است که عناصر عرب این گروه تروریستی به سمت یمن، لیبی حرکت کنند اما افراد عضو این گروه که ملیت های افغانی،‌ پاکستانی و کشورهای آسیای میانه دارند به سمت آسیای شرقی حرکت کنند. و تهدیدی را متوجه افغانستان، پاکستان چین و روسیه سازند. به همین جهت است که کشورهای منطقه خود را مهیای چنین رویداد و اخذ پیش بینی های لازم کرده اند و روسیه و چین مذاکراتی را با طالبان آغاز کرده اند که از این گروه برای مقابله با داعش استفاده کنند.

منبع: مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

تقابل توحید محمد بن عبدالوهاب با توحید قرآنی

ممنوعیت تکفیر اهل قبله از نگاه متکلمان و فقیهان تشیع و تسنن

ماهیت «تأویل» از دیدگاه ابن‌تیمیه و علامه طباطبائی

واکاوی پدیدۀ «فرقه‌سازی درون‌مذهبی» در جریان سلفیه معاصر

بررسی و تقویت نقدهای «محمد بن علوی مالکی» بر «محمد بن صالح عثیمین» درباره توسل

نقد ادلۀ قرآنی برقعی دربارۀ برزخ از دیدگاه علمای شیعه

بررسی تطبیقی مبانی کلامی سید قطب و سلفیه در مباحث توحید و تکفیر

تكفير در انديشه كلامى ابوالثناء آلوسى با محوريت تطبيق رويكرد وى بر جريان فكرى سلفيه

ابن تيميه از ديدگاه علماي شافعي

بررسي تطبيقي توحيد و شرک از ديدگاه مذاهب اسلامي و جريان‌هاي تکفيري

بررسی بدعت از دیدگاه البانی

گفت و گو با اندیشه تکفیر و مخالفان آن

مشروعیت شدِّ رحال برای زیارت قبور

وهابیت در سفرنامه دومینگو بادیا ای لبلیچ (علی بیک عباسی)، خاورشناس اسپانیایی

معنا و شروط تکفیر

واکاوي فقهي مشروعيت زيارت قبور توسط زنان با تاکيد بر مباني قرآن و سنت

چالش‌های انتقال سیاسی در عربستان سعودی

روانشناسی داعش و داعشی ها

معرفی مهم ترین گروه های مسلح تحت پشتیبانی ترکیه در شمال سوریه

نقش ایالات متحده امریکا در شکل گیری جریانهای افراطی در جهان اسلام(مطالعه موردی القاعده و داعش)

بررسی پدیده ترور و نفی و محکومیت آن از منظر امام خمینی(ره)

جهاد و تکفیر در جهان اسلام؛گذر از فقه الخلافه به فقه المصلحه

جریان‌شناسی سلفی‌گری هندی و تطبیق مبانی آن با سلفی‌گری وهابی

ملاک و شرایط تکفیر از دید رشید رضا

بازنگری مفاهیم قابل تأمل اندیشه‌های محمد قطب در پرتو سلفی‌گری اعتدالی و اعتزال نوین

نقدی بر تأویل‌ستیزی ابن‌تیمیه

عناصر ظاهرگرایی سلفیه افراطی در تفسیر قرآن

بررسی و نقد آراء وهابیّت در انتساب عنوان شرک به شیعه از منظر قرآن کریم

ابن قيم جوزيه

ابن تیمیه

آل سعود

غزالی و ابن تیمیه

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (2)

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (1)

ارزش و جایگاه وحدت از منظر قرآن و سنّت

تفکر تکفیری

راهبردهای ضدتروریسم در ایران: رویکرد فرهنگی

سند «نقشه محرمانه» القاعده در مصر

توسل به اموات

بررسی علل رفتار خشونت آمیز نیروهای اسلامی در پاكستان با تاكید بر طالبانیسم

داعش: پیوند سلفیت تکفیری و بعثی گرایی

تحليل عملكرد گروه هاي تكفيري در تضاد با هويت تمدني مسلمان

تحلیل گفتمانی نقش دستگاه استنباطی گروه های تکفیری بر عملکرد آن ها

بازکاوی روانشناختی کنش گروه‌های سلفی- تکفیری: مطالعه موردی داعش

القاعده، داعش؛ افتراقات و تشابهات

مبانی اعتقادی تروریسم تکفیری

ریشه یابی مؤلفه هاي تأثیرگذار بر گسترش تروریسم در خاورمیانه

روانشناسی تروریسم و تأثیر آن بر گسترش تکفیر

مفهوم‌سازی گفتمان ژئوپلیتیکی تروريسم؛ تصویرسازی ژئوپلیتیکی دولت بوش از خاورمیانه

سنخ شناسی و دگردیسی گروه های تروریستی ادلب

گزارش کتاب «الصارم المسلول علی من انکر التسمیة بعبد النبي و عبدالرسول»

بررسی دلایل حضور گروهک تروریستی- تکفیری داعش در افغانستان بر اساس تئوری دومینوی ویلیام بولیت

تبیین زیرساختار های ایدئولوژیک و ساختاری گروه تکفیری تروریستی داعش

بررسی اندیشه‌های سلفی ـ تکفیری و تفاوت‌های داعش با سایر گروه‌های تروریستی

سلفی کیست و چه می گوید؟چرا سلفی گری بزرگترین خطر پیش روی جهان اسلام است؟

مرحله جدید اختلافات درونی دواعش

اهداف آمریکا و هم‏ پیمانان از ایجاد تا ائتلاف علیه جریان‏هاى تکفیرى

بررسی و تکوین حضور داعش در غرب آسیا؛ مطالعه موردی افغانستان

بررسى مبانى فکرى تکفیر

علل و آینده حضور داعش در آفریقا

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

تكفير از دیدگاه مذهب شيعه

مکتب تکفیر بر خلاف عقل، نص و صریح قرآن است

نقش داعش در شکل‌گیری معادلات جدید در خاورمیانه

واکاوی ریشه‌های پدیده بنیادگرایی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی جهانی شدن

خشم به فرمان خرد، شرع و غریزه: تأملی در خشونت داعش از زاویه‌ای دیگر

آسیب شناسی رشد جریان‌های تکفیری در خاورمیانه

دو متن ماندگار: «هنر جنگ» و «درباره جنگ»

تأملی غیر غربی در افراطی گری و خشونت ورزی به نام دین

خشونت تکفیری‌ها، توحشی چنگیزی در لباس اسلامی است

درنگی در مبانی و آینده‌ خشونت به سبک رادیکالیسم تکفیری

سلفی‌گری افراطی در قفقاز شمالی؛ با تاکید بر مولفه‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی

نئوتروریسم با تأکید بر تروریسم مذهبی

راهبردهای مدیریتی نبی اکرم(ص) در راستای تحکیم وحدت بین اقوام در صدر اسلام

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

واکاوی جایگاه تروریسم بنیادگرا در راهبرد خاورمیانه ای غرب

خوارج، اولین گروه تکفیری در جهان اسلام (پیشینه جریان تکفیری خوارج) و پیامدها و نتایج سوء تکفیر و افراطی گری در جهان اسلام

قرآن و همگرایی بین مذاهب اسلامی

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

بررسی ارتداد در مذاهب اسلامی

زیارت قبور از نگاه مذاهب اسلامی

تأثیر اندیشه های سیاسی برنارد لویس در ترویج اسلام هراسی در غرب

آيا استعانت از غير خدا جايز است؟

داعش پس از ناكامي در تأسيس دولت

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

چالش امنیتی تروریسم تکفیری علیه ایران

شبکه سلول هاي تروريستي داعش در آسياي مرکزي

پرسمان؛ آیا تبرک جایز است؟

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

وضعیت فعلی و آینده کشورهای شمال آفریقا (تاکید بر کشورهای مصر، تونس و لیبی)

رفت و برگشت اسلام‌گرایی رادیکال از سوریه به شمال آفریقا

اسلام سیاسی و نقش آن در خاورمیانه

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

واقعه 11 سپتامبر ؛ سرآغاز شکل گیری بزرگترین گروههای تروریستی

دلایل و پیامدهای حمایت عربستان از گروه‌های اسلام‌گرای افراطی

آموزه‌ها و آینده داعش

بررسی استناددهی تروریسم تکفیری به سنت نبوی و جهاد اسلامی

توسل در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

توسل و شفاعت از نگاه دیوبندیه

سرچشمه های فکری القاعده

تضاد عقايد احناف با وهابيت درموضوع توسل

مسئله توسل به اموات با نگاهی به آیه 22 سوره مبارکه فاطر

مخالفت دیوبندیان با دعوت محمد بن عبدالوهاب

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

نگاهی به رشد تکفیری‌ها در تونس

نقدي بر كتاب «التبرك المشروع و التبرك الممنوع»

ردّ نظر وهابیت از سوی اهل‌سنت در حرمت زیارت قبور

نقد و بررسی اندیشه‌های دهلوی

قبیله خشونت

تحقیقی درباره رابطه ذهبی و ابن‌تیمیه

اندیشمندان حنفی و کژ اندیشی های ابن تیمیه

وهابیان و توحید ربوبی

وهابیان و تحریف قرآن کریم

محمد بن عبدالوهاب و مخالفان نجدی معاصر او

وهابیان و توحید در اسما و صفات

شگرد ابن تیمیه در انکار فضائل امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

قبیله بدعت

وهابیت و تحریف میراث‌های علمی

بررسی رابطه عقاید دیوبندیه و وهابیت

قبیله انحراف

علمای شافعی و ابن‌تیمیه

مرز بین تروریسم و جهاد در اسلام

سرچشمه اندیشه وهابیت

القاعده در تانزانیا

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(1)

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

عربستان و وهابیت در آفریقا

پاکستان و «نبرد جهانی علیه تروریسم»

التکفیر و الهجره

نقش وهابیت در کنیا

کفر و تکفیر در قرآن کریم و سوء برداشت از آن

نقش وهابیت در اوگاندا

کویت و وهابیت در آفریقا

القاعده در اوگاندا

نقش وهابیت در تانزانیا

المرابطون؛ نسل جدید القاعده مصر

مفهوم دولت در گفتمان داعش؛ دولت سلفی داعش؛ تحقق ناکام یک نظریه آلترناتیو

مانیفست توحش در فقه داعش

وهابیت و تکفیر شیعه

بدعت

توحید در مذاهب کلامی

ابن تیمیه و اهل بیت

وهابیت و توحید الوهی (عبادی)

وهابیت و سماع موتی

مراتب و متعلقات ایمان

پاسخ به مهم‌ترین شبهات وهابیت (توسل، شفاعت، تبرک، زیارت قبور)

بررسی مبانی فقهی تکفیر

توحید عبادی و شبهات وهابیت

مفهوم و مراحل شرک

وضعیت سیاسی داعش در قاره سیاه

خاستگاه سلفی گری تکفیری

تأویل

سیر تاریخی ظاهرنگری در آیات صفات

معیارهای توسل از دیدگاه وهابیت

تحول گفتمانی و بازتعریف نسل جدید القاعده در سوریه

شکاف‌‌‌های درونی داعش؛ نزاع دو نسل القاعده

وهابیت و توحید ربوبی (2)

وهابیت و توحید ربوبی (1)

تشبیه: مانند کردن خدا به مخلوقات

وهابیت، مکتب تشبیه

تکفیر از دیدگاه ابن تیمیه

حرکت سلفیه

سلفی گری

سلفیه

عربستان در عرصه تبلیغات

آل سعود و عربستان سعودی

بیوگرافی ابن تیمیه

قتل عام حجاج یمنی توسط وهابیان

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

بربهاری

همگرايي استراتژيك؛ اتحاد سلفي‌هاي عربستان، هند و مصر

وهابیت و موضع اهل سنت در قبال آن

کارنامه وهابیت؛ دوره تثبیت

تاريخچه فرقه وهابيه و عقايد ايشان

تکفیر

توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت

مبانی فکری ابن تیمیه

وهابیت منطق تزویر و تکفیر

حزب التحریر ازبکستان

جنبش شاه ولی­ الله در هند

ترسیم نقشه راه جدید داعش

نقد دیدگاه سلفیه درباره مجاز در قرآن

پيشينه و جايگاه جريان هاي سلفي

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

سلفيان

ارزش (ضد) امنيتي بنيادگرايي؛ با تأكيد بر نهضت سلفي‌‌‌‌‌ ـ وهابي

اسلام سیاسی و منتقدان آن: اندیشه های قاضی عشماوی پیرامون رادیكالیسم سیاسی

ابن تیمیه که بود و چه کرد

مفهوم شناسی سَلَفیه و سَلَفی­گری

نخستین آشنایی مسلمانان شبه‌قاره هند با اندیشه وهّابیت

جهانى شدن و ظهور هویت بنیادگرا در غرب آسیا

جریانات افراطی و تکفیری در منطقه و راهکارهای مقابله با آنها با توجه به نقش خاورمیانه ای روسیه

القاعده و شاخه‌هاي آن؛ نيروهاي اجاره‌اي و انتحاريون مزدور

کابوس جدید آل‌سعود؛ آنچه همه باید درباره جنبش 15 سپتامبر در عربستان بدانند

آیین وهابی؛ بنیادگرایی یا اصلاح طلبی؟!

مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

القاعده و تروریسم مذهبی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

افغانستان و گروه طالبان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام

جهانى شدن و القاعده

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

القاعده

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

سلفیه درباری

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

طالبان؛ دین و حکومت

جریان شناسی القاعده

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانی مذهبی و قومی طالبان

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

بدعت در دین

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

آشنایی با مکتب سلفیه

سلفیه و تقریب

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

لشگر جهنگوی

تاریخ وهابیت

وهابیت در آیینه تاریخ

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

نظری بر تاریخ وهابیت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

نگاهی بر وهابیت

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مباني اعتقادی داعش

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

افترائات وهابیت علیه شیعه

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

تبرک و استشفا به آثار اولیا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

کتاب شناسی تکفیر

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

سونامی تکفیری در جهان بشری

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

اجتهاد از نگاه وهابیون

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

بدعت از منظر وهابیان

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

صحیحین و نفی تکفیر

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

تکفیر از دیدگاه سید قطب

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

تکفیر از دیدگاه قرآن

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

تکفیر

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

روش های تبلیغی وهابیت

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

وهابیت و تخریب قبور

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

عبور از «خاورمیانه جدید»

فتنه و هابیت

وهابيت از نگاهي ديگر

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

سفر وهابیت به مصر

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

سلفيان

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

تکفیر گذشته، حال، آینده

شباهت وهابی ها با خوارج

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

فتنه تكفير

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

جهاد در اندیشه سید قطب

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

زمینه های تاریخی سلفیه

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر در روایات نبوی (3)

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

ابوبكر بغدادی

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تکفیر در آیات و روایات

شخصیت شناسی ابوبكر بغدادی

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

جریان شناسی وهابیت مصری

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

الگوی سازمانی القاعده و داعش

جهادی‌های جدید کیستند؟

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

ابومصعب زرقاوي و داعش

موافقين و مخالفين خلافت داعش

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

دشمن نزدیک و دور

جریان شناسی سلفیگری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

داعش خوب داعش بد

دموکراسی

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

عقل از منظر وهابیان

بن بست خلافت با اندیشه داعش

جریان های تکفیری عراق

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

آینده جنبش های اسلامی

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

جوانان يهودی در صف داعش

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

استراتژی داعش در عراق و شام

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

ظهور داعش در شبه‌ قاره

پاسخ به شبهات جهاد

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 1

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

حزب التحریر در آسیای مرکزی

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

احزاب سلفی در مصر

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

سلفی گری در مصر و دوره جدید

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

آينده داعش در عراق

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

جهان از نگاه داعش

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

ظهور و افول القاعده در عراق

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

رقابتى براى هويت و شناسه‏

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

عزاداری بدعت یا سنت

توحید و شرک

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

عوامل روانی تکفیر

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

تکفیر اهل قبله

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

داعش در مسیر القاعده شدن

عربستان معمار جنایت و مکافات

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

تکفیریها در انگلستان

کودتا در داعش

فرا واقعیت بنا العابد!

خاورمیانه و جنگ های دینی

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

فعالیت وهابیت در جهان

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر در جهان اسلام

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

نگاه داعش به مهدویت

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

عقل از دیدگاه سلفیه

عبادت

سب الصحابه

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

ایمن الظواهری

اسامه بن‌ لادن

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

افغانستان در دوران پساطالبان

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش