پرسش و پاسخ > اندیشه های سیدقطب چه تاثیراتی بر جریان های فکری معاصر داشته است؟

اندیشه های سیدقطب چه تاثیراتی بر جریان های فکری معاصر داشته است؟

تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۴/۱۱ تعداد بازدید: 105

تاثیر افکار سید قطب بر جنبش های اسلامی نقش و نفوذ سید قطب بر مبارزان جدید، نمایان است؛ زیرا، وی به عنوان یک نظریه پرداز، بر نوزایی و جهت دهی ایدئولوژی اسلامی تأثیر گذاشت. همچنین، به عنوان عضو برجسته اخوان المسلمین، ارتباط تداوم سازمانی میان اخوان و شاخه های آن را فراهم کرد.



اندیشه های جهادی سید قطب و پیش از او ابوالاعلی مودودی تأثیر شگرفی بر جنبش های سیاسی و جهادی داشته است. نقش و نفوذ سید قطب بر مبارزان جدید، نمایان است؛ زیرا، وی به عنوان یک نظریه پرداز، بر نوزایی و جهت دهی ایدئولوژی اسلامی تأثیر گذاشت. همچنین، به عنوان عضو برجسته اخوان المسلمین، ارتباط تداوم سازمانی میان اخوان و شاخه های آن را فراهم کرد. از سوی دیگر، سرپیچی های او، به عنوان یک عنصر فعال، از دولت و سرانجام مرگ او باعث شد مبارزان جوان تر شیوه شهادت را از او بیاموزند.[1] تأثیرپذیری از اندیشه های سید، و تحول بخشی وی در اخوان المسلمین، گروه های نظامی اسلام گرا را به وجود آورد که هدفی جز قیام علیه حاکمان ظالم نداشتند. از گروه های جهادی، گروه جهاد اسلامی مصر را می توان نام برد که انور سادات را در 1981 ترور کرد؛ زیرا، ملاک هایی که قطب برای شناخت جامعه جاهلی طرح کرده بود حکومت سادات را نمونه کاملی از جامعه جاهلی معرفی می کرد؛ بنابراین، اعتقاد به عملی کردن واژه «جهاد» و تجویز هر گونه خشونت برای دست یابی به اهداف از نظر آنها دور نماند. عبدالسلام فرج، رهبر این گروه، با ذکر این پرسش که «آیا در سرزمین اسلامی زندگی می کنیم؟» می گفت جهاد در راه خدا فریضه ای است که علمای مصر آن را به فراموشی سپرده اند. او تنها راه بازگشت به اسلام و احیای آن را جهاد می دانست و معتقد بود با اینکه خدا بهترین راه را برای مسلمانان نهاده است، اما مسلمانان هر کدام راه خودشان را در پیش می گیرند، در حالی که تنها راه، استفاده از شمشیر است.[2]

از نظر او، جهاد دائمی علیه یک حکومت کافر، عالی ترین و تنها راه تمام مسلمانان راستینی است که آرزوی نابودی جامعه جاهلی و احیای اسلام را دارند و مبارزه مسلحانه تنها شکل قابل قبول جهاد است. وی جهاد با توسل به راه های مسالمت آمیز چون شعار دادن، تشکیل احزاب اسلامی یا هجرت را نشانه ترس و حماقت می دانست و به پیروزی فقط از راه اسلحه اعتقاد داشت. وی بی سوادی را بهانه خوبی برای گریز از جهاد نمی دانست و معتقد بود هر مسلمانی می تواند بدون تلاش یا تحصیل زیاد، درباره جهاد مطالعه کند. او عامل عمده تحقیر و انحطاط، خواری و تفرقه و موقعیت اسفبار مسلمانان را خوداری آنها از جهاد می دانست.[3]

از دیگر گروه های جهادی متأثر از سید قطب، سازمان القاعده است. در 1979، شوروی وارد کشور مسلمان افغانستان شد. افغان ها به رهبری افرادی همچون عبدالرسول سیاف، گلبدین حکمت یار، برهان الدین ربانی و احمدشاه مسعود به جهاد علیه شوروی پرداختند؛ اما این شروع آهسته جهاد، به محض منطبق شدن منافع مجاهدین افغان با آمریکا و کشورهایی چون عربستان و قطر و کویت در آزادی کشورشان از شوروی، سرعت بیشتری گرفت.[4] این مسئله زمینه ای برای تشکیل سازمان القاعده شد.

عبدالله عزّام، از متأثران سید قطب و یکی از عالمان و سخنرانان توانمند، در خصوص تأثیرپذیری خود از سید قطب گفته است: «من در فکر از سید قطب، در فقه از نووی، در عقاید از ابن تیمیه و در روح از ابن قیم تأثیر پذیرفته ام».[5] وی ضمن اینکه مسلمانان را به جهاد تشویق می کرد، در 1984 به انتشار مجله جهاد و نوشتن کتاب هایی به نام دفاع از سرزمین های اسلامی اقدام کرد و با اصرار به اینکه جهاد وظیفه هر فرد مسلمان است، مسلمانان جهان را، به جهاد در افغانستان فرا خواند. عبدالله عزّام با کمک اسامه بن لادن در اوایل دهه هشتاد، مکتبة الخدمه را تأسیس کرد. نقش دوم اسامه زمانی شکل گرفت که از عبدالله عزّام فاصله گرفت و در سال های 1986 و 1987 در نزدیک پادگان شوروی در شرق افغانستان پایگاهی به نام المأسده برای خود تأسیس کرد.[6] در پی پیروزی های وی در 1987، مطبوعات به وی لقب «مبارز پارسا» دادند. از این رو القاعده به طور مشخص در 1988 تأسیس شد که هدفش براندازی نظام های کمونیستی و عربی و نیز تأسیس خلافت اسلامی بود.[7] افرادی چون ابو ایوب عراقی، ابوالفرج یمنی، ایمن الظواهری، دکتر فضل مصری، ابو برهان الکبیر، ابوالحفص مصری، ابو مصعب مصری و عزالدین نقش مؤثری در تأسیس القاعده داشتند.[8]

در پاسخ به این پرسش که آیا القاعده از افکار سید قطب متأثر بوده است، باید به نقش مجاهدین عرب و رهبران القاعده اشاره کنیم. مجاهدین عرب غالباً از گروه هایی بودند که این گروه ها از سازمان اخوان المسلمین متأثر بودند و پس از شکست خوردن طرح ها و برنامه هایشان به افغانستان مهاجرت می کردند.[9] شواهد تاریخی نشان می دهد که در دهه 80 پس از ترور انور سادات در کشور مصر، دیگر جایی برای فعالیت مجاهدین در مصر نبود؛ لذا می بینیم افراد مهمی چون سید امام و ایمن الظواهری و مهندس محمد، برادر ایمن الظواهری، از جمله کسانی بودند که به افغانستان مهاجرت کردند.[10]

پس از مهاجرت جوانان عرب به افغانستان، گروه های فعال دیگری چون اخوان المسلمین مصر و الجهاد کوشیدند افکارشان را میان افغان های عرب منتشر کنند. در رأس این گروه ها، گروه های الجماعت و الجهاد مصر قرار داشتند که خط مشی خود را از کتاب های سید قطب و عبدالسلام فرج گرفته بودند. این دو گروه گروهی به نام جماعة الجهاد تشکیل دادند و کتاب دکتر سید امام شریف را با عنوان العمده فی اعداد العده منتشر کردند که این کتاب به عنوان مرجعی اساسی در بین اردوگاه ها، توزیع و تدریس می شد.[11]

در خصوص رهبران القاعده نیز باید گفت که رهبران این گروه نیز متأثر از اندیشه های سید قطب بودند. بن لادن پس از آشنایی با ایمن الظواهری، تشکیل القاعده را مورد علاقه برادران مصری خود (یعنی گروه الجهاد و ایمن الظواهری) می داند.[12]

با بررسی سخنان وی به روشنی نشانه های تأثیر افکار سید قطب را می توانیم ببینیم. وی با صراحت به کلام سید قطب اشاره می کند و می گوید: «باید اسلام محمد$ در تمام زمین حاکم شود، نه اینکه در شعائر تعبدی باقی بماند». وی با اشاره به آزادی فلسطین و غلبه بر یهود، پیروزی را از آن اسلام و مسلمان ها می داند.[13]

نتیجه
سید قطب، با تقسیم جامعه به دو قطب جاهلی و اسلامی، معتقد بود هر جامعه ای که در آن اسلام نباشد جامعه جاهلی است و باید کوشید تا حکومت الله در آن تحقق یابد. جهاد یگانه راه رسیدن به حکومت اسلامی است و تا زمانی که دولت ها در جاهلیت به سر می برند یا از تبلیغ اسلام ممانعت می کنند، جهاد ادامه دارد.

بنا بر دیدگاه سید قطب، بر اساس منهج پویایی که در دین اسلام وجود دارد، چهار روش اصلی در جهاد اسلامی وجود دارد که منحط ترین نوع آن، جهاد دفاعی محسوب می شود، در حالی که اسلام چنین جهادی را نخواسته است. از نظر قطب، مفهوم جهاد بالاتر از جنگ دفاعی است. قطب کسانی را که جهاد را دفاعی می دانند، غرب زده دانسته، معتقد است آنها می کوشند ماهیت اسلام را تغییر دهند؛ زیرا، هدف اسلام، تغییر و آزادی بشریت است و جنگ دفاعی این هدف را تأمین نمی کند. از نظر وی، جهاد محدود به حرف و موعظه نیست و افرادی که جهاد را مبتنی بر حرف و موعظه می دانند از جمله کسانی هستند که به بیراهه رفته اند.

سید قطب به حفظ اسلام به عنوان یک اصل جهانی می نگرد و مبارزه با مخالفان این اصل جهانی و کشتن آنها را اصلی ترین شیوه های جهاد می داند و معتقد است در اسلام، عقیده، شالوده دین را تشکیل می دهد و عقیده، یعنی باور به اینکه باید ربوبیت خداوند سرتاسر عالم را فرا بگیرد و هیچ بنده ای تحت سلطه بنده دیگر نباشد. این هدف فقط در سایه حکومت الهی و نظام اسلامی، که در آن بندگان خدا، آزادانه به پذیرش دین اسلام مبادرت کنند محقق می شود. از آنجایی که جامعه جاهلی با اصل این عقیده مخالف است و در صدد امحای آن برمی آید، خداوند، جهاد را وسیله ای برای حمایت از آن مقرر کرده است و مسلمانان در هر کجای جهان، وظیفه دارند برای اعتلای این عقیده، که لاجرم به تشکیل حکومت الله در زمین منجر می شود، از هیچ کوششی دریغ نکنند.

وی برای جهاد، اهدافی را برمی شمرد و معتقد است به کمک جهاد، عقاید از فتنه ها و آشوب ها محفوظ می ماند و از شریعت انسان ها حمایت می شود. اما هدف اصلی جهاد از نظر خود را، استقرار الوهیت خداوند یگانه و ربوبیت او بر همه جهانیان معرفی می کند. از نظر وی، هر گونه پیکاری جهاد محسوب نمی شود. زیرا جهاد فقط در راه خدا و برای رضای او صورت می گیرد و جنگ های طولانی که صرفاً به منظور اهداف غیرالهی به وقوع می پیوندد، محکوم است.

بازخوانی اندیشه های جهادی سید قطب تأثیر شگرفی بر جنبش های سیاسی و جهادی داشته است. گروه های جهادی رادیکالی، چون الجهاد، التحریر الاسلامی، التکفیر و الهجره و القاعده با الگو گرفتن از قطب، در ظاهر به نیت اجرایی کردن فرامین الله در زمین و تحقق حکومت اسلام در سرزمین کفر، در اجرای پروژه هایی همچون ترور، و مخالفت با حاکمان ظلم و کفر نقش های بارزی ایفا کرده اند.


پاورقی ها


[1]. هرایر دکمجیان، جنبش های اسلامی معاصر در جهان عرب، ص165.

[2]. عبدالسلام فرج، الفریضه الغائبه، ص16.

[3]. هرایر دکمجیان، جنبش های اسلامی معاصر در جهان عرب، ص181.

[4]. کمیل طویل، القاعده و خواهرانش، ص34.

[5]. علی عبدالرحیم، حلف الارهاب تنظیم القاعده، ص1، 22.

[6]. پیتر ال. برگر، اسامه بن لادن، ص96.

[7]. کمیل طویل، القاعده و خواهرانش، ص61.

[8]. همان، ص64.

[9]. همان، ص80.

[10]. همان، ص65.

[11]. همان، القاعده و خواهرانش، ص80.

[12]. پیتر ال. برگر، اسامه بن لادن، ص132.

[13]. اسامه بن لادن، توجیهات المنهجیه، ص2، 5.

منبع: مرکز جامع پژوهش های تکفیری

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

آیا جشن گرفتن به مناسبت میلاد پیامبر(ص) بدعت است؟

اهل سنت واقعی از نگاه ابن عثیمین چه کسانی هستند؟

آیا سند روایت مالک الدار در جواز توسل به رسول خدا صحیح است؟

آیا رسول خدا و اهل بیت برای عزیزان خود گریه و عزاداری می کردند؟

حدود ایمان و کفر در عقیده اهل سنت و جماعت چیست؟ (بخش دوم)

حدود ایمان و کفر در عقیده اهل سنت و جماعت چیست؟ (بخش اول)

آیا سفر به مدینه منوره به قصد زیارت قبر رسول الله اشکال دارد؟

مرز بين تروريسم و جهاد در اسلام چيست ؟

آیا سلفیان تکفیری شیعه را مسلمان می دانند؟

مقصود از آیاتی که به صراحت شفاعت را نفی می کند، چیست؟

مخازن فکری این همه خشونت تکفیری چیست؟ و از کجا نشات و تغذیه می شود؟

آیا تکریم و بزرگ داشت قبور انبیاء و اولیاء تعظیم شعائر الهى است؟

آیا طلب شفاعت از اموات شرک است؟

آیا ابن تیمیه در عمل پیرو احمد بن حنبل بوده است؟

آیا در طول تاریخ، وهابیت با غیر مسلمانان هم جنگ کرده است؟

ابن قيم جوزي چه تأثیری در ترویج افکار ابن تیمیه داشت؟

ازدرخواست حضرت یوسف برای سرپرستی خزائن مصرچگونه علیه تکفیریها استدلال می شود؟

شرط علمای اسلام بر استعانت کردن مسلمین از کفار چیست؟

آیا گروه های تکفیری در موضوع استعانت از کفار اختلاف نظر دارند؟

انتقاد علمای اهل سنت برتقسیمات سه گانه توحید ابن تیمیه چیست؟

آیا ابن تیمیه از تکفیر مسلمانان به بهانه استغاثه به اولیای الهی پشیمان شد؟

با توجه به آیه انک لا تسمع الموتی آیا مردگان قدرت شنوایی ندارند؟‌

روایت ابن‌عمر از پیامبر (صلی الله علیه و آله) صحیح است یا تأویل عایشه؟

وهابیت در موضوع شفاعت دچار چه انحرافی شده اند؟

انحراف وهابیت در شرک پنداشتن استغاثه به ارواح انبیاء و اولیاء چیست؟

گروه های تکفیری دچار چه انحرافی در فهم مساله جهاد شدند؟

استناد تکفیری ها به «قاعده لا ضرر»دچار چه انحرافی است؟

دیدگاه علماء درباره استعانت از کفار چیست؟

شباهت میان تکفیری ها با خوارج در مساله هجرت چیست؟

آیا هر استعانتی از کفار به معنای موالات داشتن به ایشان است؟

تکفیری ها در تفسیر آیه افحم الجاهلیه دچار چه انحرافی شده اند؟

برخورد رسول گرامی اسلام با مظاهر جاهلیّت چگونه بوده است؟

تکفیری ها در معنای «اِجْتَنِبُوا اَلطّاغُوت» دچار چه انحرافی شده اند؟

از نظر تکفیری ها علم غیب از مصادیق طاغوت است انحراف این اندیشه در چیست؟

چه نقدهایی بر دیدگاه تکفیری ها بر تکفیر یاری کنندگان طواغیت وجود دارد؟

آیا کفر به طاغوت، مقدمه ایمان به خدا است؟

تکفیری ها در معنای «یَکفُر بالطّاغوت» دچار چه انحرافی شده اند؟

چه اشکالاتی بر دیدگاه تفکیری ها نسبت به آیه من لم یحکم بما انزل الله وجود دارد؟

آیا از انتساب جاهلیت به کفار می توان رفتارهای تعصبی را محکوم به کفر نمود؟

آیا قران عنوان جاهلیت را به مسلمانان نیز نسبت داده است؟

اخوان المسلمین یکی از گرو ه های نسل دوم سلفیان، دارای چه ویژگی های بودند؟

آیا دلایلی برای همراهی ابن تیمیه و اهل حدیث با حاکم فاجر وجود دارد؟

پاسخ به اشتباه وهابیت در تفسیر آیه ما انت بمسمع من فی القبور چیست؟

اندیشه های سیدقطب چه تاثیراتی بر جریان های فکری معاصر داشته است؟

انتقادات تند علمای اهل سنت نسبت به ابن تیمیه شامل چه مواردی است؟

متن نامه توبیخی ذهبی نسبت به ابن تیمیه چه بوده است؟

گروه های تکفیری جهت تحقق مفهوم امت دچار چه انحرافاتی شدند؟

آیا این ادعای وهابیت که «عنوان وهابیت را دشمنان بر ما نهاده اند» صحیح است؟

اشتباهات تکفیری ها در فهم معنای دموکراسی شامل چه مواردی است؟

برخی از فتاوای وهابیت که نشان ازعدم تعمق آنان از اسلام است را بیان کنید؟

اقدامات فتنه برانگیر بربهاری و یاران او علیه مذاهب اسلامی چه بوده است؟

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت که بوده است؟

آیا روش سلف در تبیین صفات خبریه موافق دیدگاه وهابیت است؟

پاسخ به اشکال وهابیت درباره پیامد تاویل صفات خبری در قران چیست؟

نقد دیدگاه وهابیت در معنای صفات خبری خداوند چیست؟

چه اشکالاتی بر عقیده توحید سلفیه درباری وارد است؟

علمای وهابی درباری که آنان را جامی یا مدخلی می نامند چه کسانی هستند؟

آیا ساختار قومی و قبیله ای جامعه افغانستان علاقه ای به حضور طالبان دارد؟

نقد دیدگاه وهابیت در نفی سماع موتی مستند به آیه انک لاتسمع الموتی چیست؟

چه نقدهایی بر سلفیه بر عدم وجود مجاز در قران وجود دارد؟

گزیده ای از اعتقادات ابن تیمیه را بیان کنید؟

دلائل مخالفت اسلام با ترور چیست؟

مانیفست توحش در فقه داعش برگرفته از چه محتوایی است؟

جهاد به مفهوم نظامی در اسلام چه شرائطی دارد؟

آیا ترور در فرهنگ اسلامی وجود دارد؟

تفاوت دیدگاه سلفیه و اهل سنت در موضوع اجتهاد و تقلیدچیست؟

برخی از اختلاف میان دیوبندیه و وهابیت چیست؟

نقدهای حسن بن علی السقاف بر افراط گری های وهابیت چیست؟

رمضان البوطی چه دیدگاهی نسبت به وهابیت دارد؟

اشکالات مبانی فکری وهابیت از نظر حسن بن فرحان المالکی چیست؟

محمد زاهد کوثری چه نقدهایی بر اندیشه وهابیت دارد؟

نقدهای سید احمد زینی دحلان بر اعتقادات وهابیت چیست؟

نقد سلیمان بن عبدالوهابی بر اعتقادات برادرش محمد بن عبدالوهاب چه بوده است؟

دیدگاه علما و اندیشمندان اسلام درباره وهابیت و ابن تیمیه چیست؟

یکی از شبهات وهابیت در خصوص احتفال را پاسخ دهید.

بررسی واژه رب در لغت و اصطلاح را بیان کنید؟

برخی از نتايج و آثار توحيد در حاکميت چیست؟

برخی از ادله انحصار توحید حاکمیت خدا را بیان کنید؟

مفهوم حاکمیت در اسلام چیست؟

توحید در حاکمیت چیست؟

اشکالات وهابیت در تعریف عبادت چیست؟

انحراف وهابیت در فهم توحید عبادت چیست؟

توحید الوهی در قران به چه مفهومی استعمال شده است؟

رابطه ایمان و اسلام چیست؟

آیا اجتماع ایمان و شرک ممکن است؟

مراتب و درجات ایمان چگونه است؟

سلفيه جهادی به چه معناست؟

تکفیر چه پیامدهایی در پی دارد؟

موضع داعش نسبت به اسرائیل چگونه است؟

تعریف وهابیت از عبادت و اشکالات وارد بر آن چیست؟

پاسخ این ادعای نادرست که اسلام با جنگ و لشکر کشی گسترش یافت چیست؟

از تناقضات محمد بن عبدالوهاب پذیرش اجتهاد دیگران است توضیح آن چیست؟

از تناقضات محمدبن عبدالوهاب مدعای جواز استغاثه به مخلوق است. تناقض آن در چیست؟

از ادعاهای محمد بن عبدالوهاب عدم ادعای اجتهاد است، تناقض این ادعا در چیست؟

چند مورد از توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت، بیان کنید؟

ادله جواز توسل به انبیاء و اولیاء صالح چیست؟

چه ادله ای بر جواز توسل وجود دارد؟

دعا در قران دارای چند معنا و چه اقسامی است؟

آیا بین دعاء و نداء که در موضوع استغاثه مطرح است تفاوتی وجود دارد؟

چه نقد هایی بر ادله وهابیت بر عدم جواز استغاثه وجود دارد؟

حکم انواع استغاثه و صورت های آن چگونه است؟

چرا استغاثه و درخواست از پیامبر و صالحان منجر به شرک نمی شود؟

از نظر اسلام اگر فردی کفر کافری را اعلام نکند خودش مرتکب کفر می گردد؟

موضع قرآن و سیره مسلمین در حفظ آثارو اماکن تاریخی چیست؟

آیا توسل به اولیای الهی، همچون عمل مشرکین، مصداق آیه ی سوم سوره زمر است؟

مقصود از آیاتی که به صراحت شفاعت را نفی می کند؛ چیست؟

مهم ترین اندیشه وهابیت و چهار اشتباه اساسی آنان چیست؟

نمونه های تاریخی از چگونگی توسل به انبياء و صالحان را ذکر نمایید؟

کفر و اقسام کفر را نام ببرید. دیدگاه علمای اسلام در تکفیراهل قبله چیست؟

ادله ای از قران و سنت نام ببرید که نشان دهد عمل شرط ایمان نیست؟

نام گروه های تکفیری در عراق چیست و عملکرد آنان چگونه بوده است؟

دیدگاههای علما را در مورد بدعت بیان کنید؟

خطرات تفکر افراطی وهابیت برای جهان اسلام چیست؟

چه کتابهایی در رد وهابیت نگارش شده است ؟

القاعده پس از بروز امواج بیداری اسلامی از چه فرصتهایی بهره برد؟

مهمترین اختلاف گروه های سلفی جهادی با وهابیت در چه موضوعی است؟

اصطلاح «دشمن نزدیک و دشمن دور» چه نقشی در رفتار سلفی های مسلح دارد.

مبانی جهاد از منظر القاعده چگونه شکل گرفته است؟

آرا و افکار القاعده برگرفته از چه کتبی است و توحید از منظر آنان چیست؟

مهم ترین اقدامات سازمان القاعده چه بوده است؟

سازمان القاعده چگونه بوجود آمد؟

تاریخچه مختصر عقاید سلفی چیست؟

نام اصلی سازمان القاعده چیست و اهداف آن چه بوده است؟

آیا تکفیر نکردن کافر سبب کفر می شود؟

آیا وهابیت قائل به اجتهاد هستند؟ دیدگاه آن ها نسبت به اجتهاد چیست؟

دیدگاه وهابیت نسبت به مکاتب فقهی و کلامی اهل سنت چیست؟

کتابهایی از علمای اهل سنت نام ببرید که در جواز برگزاری جشن میلاد پیامبر اسلام نگارش شده است.

آئين وهابيت چيست ؟ و پايه گذار آن كيست؟

آیا توسل به اولیای الهی شرک است؟

آیا در خواست از اولیاء الهی پس از مرگ آنها جایز است؟

نظر علمای اهل سنت در مورد گروه های تکفیری چیست؟

ارتداد چیست و چه عواملی موجب ارتداد می شود؟

تفاوت توحید ربوبی و توحید الوهی در چیست؟

عوامل موفقیت محمد بن عبدالوهاب در شکل گیری وهابیت چیست؟

وهابیت چه جنایت هایی در مکه و مدینه مرتکب شدند؟

ادله جواز توسل به اوليای الهي چیست؟

ادله جواز بوسیدن ضریح معصومین و امامزاده ها چیست؟

آیا طلب شفاعت از اولیاء خدا شرک است؟

آیا بزرگداشت ایام تولد و وفات اولیاء خدا بدعت است؟

آیا توسل به پیامبر و اولیاء الهی شرک است؟

نظر علماي اهل سنت درباره گريه بر اموات چیست؟

آيا ساختن و بناء بر قبور از قبيل گنبد و ضريح منع شرعى دارد؟

ادله استحباب زیارت قبور پاکان چیست؟

دیدگاه علمای اهل سنت در جواز نذر چیست؟

چرا خواندن و صدا زدن غیر خدا در کنار خدا شرک نیست؟

آیا نامگذاری فرزندان به عبدالنبی و عبدالرسول شرک محسوب می شود؟

آیا تنها معیار در تعریف عبادت خضوع و خشوع است؟

نظر سلفیان تکفیری در ارتباط با آیه «فَقَاتلُواْ أَوْليَاء الشَّيْطَان» چیست؟

آیا برگزاری جشن میلاد پیامبر گرامی اسلام شرک است؟

آیا تکفیر مسلمانان با مبانی قرآن و سنت سازگاری دارد؟

آیا استعمال عدو قریب(دشمن نزدیک) برای مسلمین صحیح است؟

توحید و شرک از دیدگاه وهابیت چگونه است؟

آیا مرکز دولت داعش به شمال افغانستان و آسیای مرکزی منتقل می‌شود؟

واژه ی دعا (خواندن) در قرآن به چند معنی استعمال شده است؟

از دیدگاه تکفیری ها، «انصار طاغوت» به چه کسانی گفته می شود؟

مراد از آیه «و ما انت بمسمع من القبور» چیست؟

حاکمان طاغوتی از منظر سلفیان تکفیری چه کسانی هستند؟

آيا سوگند به غير خدا جايز است؟

اقسام طاغوت از دیدگاه سلفیه تکفیری چیست؟

طاغوت چیست و دیدگاه سلفیه تکفیری جهادی در این باره چیست؟

دیدگاه وهابیت درباره تبرک به پیامبر و قبر آن حضرت چیست؟

آیا در سیره ی اهل بیت(علیهم السلام) توسل انجام شده است؟

انتقادات احناف نسبت به وهابی ها چیست؟

گروه تکفیری «اجناد القوقاز» در منطقه چچن چه کسانی هستند؟

وحدت بین اهل سنت و شیعه به چه معنا است؟

سلفی ها چه کسانی هستند؟

در نظر تکفیری ها، تقلید از چه جایگاهی برخوردار است؟

انحراف وهابیت در تعریف «نواقض الاسلام» چیست؟

مفهوم طاغوت و دیدگاه سلفیه تکفیری-جهادی در این باره چیست؟

اختلافات داعش و القاعده چیست؟

نظرعلمای اهل سنت درباره جشن ولادت پیامبر(صلی الله علیه وآله) چیست؟

آیا جشن میلاد پیامبر بدعت و حرام است؟

چگونه رشید رضا پس از برهه ای مخالفت با وهابیت به یکباره از مروجین تفکر وهابیت شد؟

عقیده گروه های تکفیری درباره ولاء و براء چیست؟

دلائل عقلی بر جواز برگزاری جشن میلاد نبی اسلام چیست؟

آیا صحابه به غیر خدا قسم خورده اند؟

نقش معبود در مفهوم عبادت به چه شکل است؟

چه شباهتی بین وهابیت و خوارج وجود دارد؟

ماهیت و ارکان ایمان از نگاه علمای دیوبند چگونه است؟

منظور از جاهلیت در ادبیات گروه‏‎های تکفیری چیست؟

ارکان بدعت چیست؟

منظور از «انقطاع عمل» بعد از موت چیست؟

«آل الشیخ» به چه کسانی گفته می شود؟

فرق عبادت و اطاعت در چیست؟

آیا طبق نظر محمد بن عبد الوهاب، احمد بن حنبل مشرک بود؟

نقش مدارس مذهبی پاکستان در رشد افراطی‌گری به چه شکل است؟

نظر متکلمین و فقهای اهل سنت درباره تکفیر چیست؟

آیا اموات در قبر و برزخ می شنوند؟

مفهوم اسلام در قرآن و روایات به چه معنا است؟

وهابیت و تکفیری ها از چه روش هایی در تبلیغات خود استفاده می کنند؟

آیا نام گذاری اشخاص به عبد النبی و یا عبد الحسین و امثال آن اشکال دارد؟

جریان «سلفیه درباری» چه جریانی است؟

عقاید داعش چیست؟

آیا دلیلی بر زیارت قبور توسط زنان وجود دارد؟

دیدگاه ابن تیمیه در مورد مسح و تقبیل اماکن متبرکه چیست؟

آیا علمای هم عصر ابن تیمیه با افکار او مخالف بودند؟

نگاه مکتب دیوبند به جریان‌های تکفیری چگونه است؟

دیدگاه سلفی های معاصر در مورد عملیات استشهادی چیست؟

نظر فقهای مذاهب اربعه در مورد عملیات استشهادی چیست؟

آیا از منظر اسلام، کمک گرفتن از کفار جایز است؟

مفهوم عملیات استشهادی، انتحاری و انغماسی چیست؟

منظور از کفر چیست؟

منظور از توسل چیست؟ و چه جایگاهی در دین دارد؟

منظور از سنت و بدعت در نگاه سلفیه چیست؟

منظور از «نکایه و انهاک» و «اداره التوحش» در نگاه تکفیری ها چیست؟

نظر علمای حنفی در مورد توسل به مقام و جاه انبیاء و اولیاء چیست؟

آیا از سیره صحابه دلیلی بر جواز سفر برای زیارت (شد الرحال) وجود دارد؟

آیا همکاری با کفار ناقض رکن عبودیت است؟

آیا قرآن، استعانت از کفار را از نتایج دوستی با آنها می‌داند؟

نظر علمای اسلام در جواز کمک خواستن از کفار در جنگ چیست؟

اندیشه سیاسی سلفی ها در زمینه های اجتماعی چیست؟

آیا در سیره پیامبر خدا دلیلی بر استعانت از کفار در جنگ وجود دارد؟

اقسام همکاری با کفار از دیدگاه اسلام به چند صورت است؟

چرا درخواست از غیر خدا شرک نیست؟

آیا نذر بر قبور اولیاء مانند عمل مشرکان است؟

آیا اموات می شنوند؟

جریان تکفیری «حدادیه» چیست و بر چه کسانی اطلاق می شود؟

آیا رسول خدا حیات برزخی داشته و با این دنیا در ارتباط هستند؟

آیا علمای اهل سنت، توسل به صالحین برای رسیدن به حوائج را جایز می دانند؟

دیدگاه وهایت و تکفیری ها در خصوص «حقیقت و مجاز» چیست؟

دیدگاه تکفیری ها در مورد دموکراسی چیست؟

آیا در مفهوم و مصداق عدو قریب و بعید انحراف ایجاد شده است؟

قاعده اولويت جهاد عليه دشمن نزدیک چیست؟

زمینه های شکل گیری وحدت و ریشه کن شدن تکفیر چیست؟

مفهوم سلف در کلمات سلفی های امروزی به چه معناست؟

آیا انبیاء و اولیاء الهی دارای قدرت خارق العاده (سلطه غیبی) هستند؟

آیا تقسیم افعال به مقدور انسان و غیر مقدور انسان صحیح است؟

دیدگاه وهابیت، نسبت به تقلید اهل سنّت از ائمه اربعه چیست؟

نواقض الاسلام از دیدگاه تفکیری ها چیست؟

جریان «اخوان التوحید» چه گروهی بودند و چه عملکردی داشتند؟

مفهوم و مراحل شرک چیست؟

چرا وهابیون استغاثه و درخواست از پیامبر و صالحان را شرک می دانند؟

وهابیت در مخالفت با اهل سنت از چه روشهایی استفاده می کند؟

دیدگاه وهابیت نسبت به مسئله شفاعت چیست؟

آیا گسترش دین اسلام با شمشیر بوده است؟

آیا ازآیه يُحَكِّمُوكَ فِيمَاشَجَرَبَيْنَهُمْ می توان به کفرحكام حکم کرد؟

سیر تحول حاکمیت نزد اهل سنت در دوران معاصرچگونه رقم خورد؟

آیادلیل شرک مشرکین عصرپیامبر،تنها درعبادت و پرستش غیرخدابود؟

تترس چیست و چرا داعش به بهانه آن اقدام به بمب گذاری می کند؟

آیاقوانین وضع شده دربلاد اسلامی مخالفت با«إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلَّه‏»است؟

آیا جریانی تندرو و افراطی تر از داعش نیز وجود دارد؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای اهل سنت چیست؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای شیعه چیست؟

مصادیق جاهلیت در قران چیست؟

سلفی‌گری ایرانی چیست؟

آیا محمد ابن عبدالوهاب، مسلمانان قبل از زمان خود را کافر می دانست؟

معنا و اقسام کفر چیست و دیدگاه علمای اسلام در تکفیر اهل قبله چیست؟

معیار ایمان چیست؟ آیا عمل در ایمان شرط است؟

چه اطلاعاتی در مورد جریانهای تکفیری موجود در عراق موجود است؟

چه اطلاعاتی در مورد جریانهای تکفیری موجود در لبنان موجود است؟

آیا وهابیت در مورد خداوند قائل به تشبیه و تجسیم هستند؟

تفاوت مشرکین جاهلیت با مسلمانان

دیدگاه سلفیان جهادی، نسبت به حکومت داعش چیست؟

سازمان تروریستی «جماعة التوحید والجهاد» چه سازمانی است؟

آیا داعش علیه اسرائیل نیز عملیات نظامی انجام می دهد؟

آیا خشونت و جنایت وهابیت علیه مسلمین اقدامی اسلامی است؟

از باورهای «اهل حدیث و حنابله» که ریشه ی فکری سلفی ها هستند توضیح دهید؟

ابن تیمیه با اشعری ها چگونه برخورد می کرد؟

آیا علمای اهل سنت در رابطه با مراسم جشن میلاد، با نظر ابن تیمیه مخالفند؟

آیا نذر برای اموات، مانند نذر مشرکان است؟

چه كساني جذب گروه‌های تکفیری مي‌شوند؟

آمریکا در سوریه به دنبال چیست؟

منهج ابن تیمیه در پذیرش احادیث چگونه است؟

معنای «من لم یحکم بما انزل الله» از دیدگاه علمای اسلام

دیدگاه علمای اهل سنت در مورد خروج بر حاکم چیست؟

آیات قرآنی دال بر معذور بودن جاهل در امور دینی چیست؟

دیدگاه سلفیان تکفیری در مورد آیه (فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ) چیست؟

پیامدهای فردی، اجتماعی و بین‌المللی خروج بر حاکم اسلامی چیست؟

چه چیزی مجوز خروج گروه های تکفیری بر علیه حاکم مسلمان است؟

ملاک دار الاسلام در نظر سلفیان تکفیری چیست؟

تفاوت «قتال فی سبیل الله» با قتال فی سبیل طاغوت» در چیست؟

آیا روایتی دال بر معذور بودن جاهل در غیر مسائل توحید و شرک وجود دارد؟

چه اشکالاتی بر روایات معذور نبودن جاهل وجود دارد؟

دیدگاه وهابیون نسبت به مسئله تقریب چیست؟

موضع علمای اهل‌سنت در برابر حرمت سفر برای زیارت قبور چیست؟

آیا مسلمانان برای غیر خدا نذر می کنند؟

آیا محمد بن عبد الوهاب کسی را تکفیر معین کرده است؟

آیا رسول خدا در زمان حیاتش به پیامبران گذشته متوسل شدند؟

آیا شیعیان رو به قبر امامان خود نماز می خوانند؟

آیا گریه و عزاداری برای امام حسین (عليه السلام) بدعت است؟

آیا توسل مسلمانان مانند فعل مشرکین جاهلیت شرک می باشد؟

مهمترین اختلاف وهابیت با اهل سنت در چه مسائلی است؟

آیا اموات سخن ما را می‌شنوند؟

آیا حیات برزخی وجود دارد؟ دیدگاه وهابیت در این زمینه چیست؟

شرایط و موانع خروج بر حاکم چیست؟

آیا روایات نبوی بر معذور بودن جاهل دلالت می کند؟

منظور از تکفیر مطلق و معین چیست؟

آیا رسیدن حجت (بلوغ حجت) به تنهایی کفایت در اتمام حجت می کند؟

آیا جهل حواریون به قدرت خداوند دلیل بر معذور بودن جاهل در مسائل توحیدی است؟

آیا با اجرای برخی قوانین بشری، کشور اسلامی به دارالکفر تبدیل می‌شود؟

منظور از آیه سیف (فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ...) چیست؟

آیا آیه میثاق بر معذور نبودن جاهل در مسائل توحیدی دلالت دارد؟

منظور از آیه (وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً) چیست؟

احکام مترتب بر دار الاسلام و دار الکفر چیست؟

اصل در بر خورد با کفار و مشرکین صلح است یا قتال؟

معنای سلفیه و سلفی‌گری چیست؟ از چه زمانی پیدا شده است؟

موجبات کفر در احادیث نبوی چیست؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای شیعه و اهل سنت چیست؟

بنیادگرائی چیست و از چه پیشینه ای برخوردار است؟

رابطه میان سازمان القاعده و داعش چگونه است؟

مراد از سلفیه جهادی چه کسانی هستند؟

موجبات کفر در قرآن چیست؟

مراتب ایمان و کفر را از دیدگاه علماء سلفی بیان کنید؟

تعریف ایمان و کفر از دیدگاه علماء اهل سنت و شیعه چیست؟

بنیادگرائی و گونه های آن را بیان فرمائید؟

«وهابی» و «سلفی» به چه کسانی گفته می شود؟

معنا و معیار ایمان و کفر چیست؟

خطرات تفکر افراطی وهابیت برای جهان اسلام چیست؟

رابطه جهاد و قتال در قرآن چیست؟

پیرامون تکفیر و انواع تکفیر و ضوابط آن توضیح دهید؟

آیا در منابع دینی واژه "سلف" که مورد ادعای سلفی هاست، وجود دارد؟

آیا در منابع اهل سنت، روایتی نسبت به جواز توسل وجود دارد؟

آیا رفتن بانوان به زیارت قبور دارای اشکال است؟

آیا صحابه بعد از رحلت پیامبر، به ایشان توسل کرده اند؟

آیا وهابیت مسأله مجاز و حقیقت را در آیات قرآن قبول دارند؟

آیا فهم وهابیت از توحید ربوبی و الوهی با فهم بقیه مسلمین فرق دارد؟

ابن تیمیه را در حوزه هستی شناسی چگونه می بینید؟

وهابیت چه دیدگاهی درباره یزید بن معاویه دارند؟

چگونه دعوت محمدبن عبدالوهاب رشد پیدا کرد؟

آیا محمد بن عبدالوهاب دارای اثر علمی بوده است؟