اطلس > شخصیت ها > ضد تکفیری > شیخ محمد حسن هيتو شافعی

شیخ محمد حسن هيتو شافعی

تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۲/۲۴ تعداد بازدید: 20

شیخ محمد حسن هیتودکتر شیخ محمد حسن هیتو از عالمان شافعی مذهب است که سال 1362هـ  برابر با 1943م در سوریه متولد شده است. وی از عشیره(قبیله)عربی شیخانیه که میان کردها بوده است زندگی کرده است.



دکتر محمد حسن هیتو از عالمان شافعی مذهب است که سال 1362هـ  برابر با 1943م در سوریه متولد شده است. وی از عشیره(قبیله)عربی شیخانیه که میان کردها بوده است زندگی کرده است. شیخ محمد در علم اصول فقه و سایر علوم مختلف شرعی مانند اعتقادات، فقه، حدیث، تفسیر و منطق عالم بوده و در تمام زمینه ها در دانشگاه الازهر مصر تدریس کرده است[1].

وی در محضر شیخ شحاته محمد شحاته، شیخ محمود عبدالدایم، شیخ مصطفی عبدالخالق و دیگر عالمان بهره معنوی و علمی برده است. شیخ هیتو صحاب تالیفاتی در علوم دینی بوده است که برخی از آنها عبارتند از[2]:

  1. الدين والعلم.
  2. العقل والغيب.
  3. الاجتهاد وطبقات مجتهدى الشافعية.
  4. الاعجاز القرآني العلمي والغيبي

شیخ هیتو بر اساس مبانی اصیل اسلامی تاویل آیات متشابه را امری ضروری می داند که مسلمانان بر آن معتقدند. در مقابل سلفی ها و وهابی ها تاویل در آیات قرآن را نفی می‌کنند و به مجازگوئی در آیات قرآن باور ندارند. سلفی ها اعم از تکفیری های وهابی و گروه های افراطی با پذیرش ظاهرگرائی و عدم تاویل آیات، مسلمانان را به خاطر پذیرش تاویل آیات متهم به بدعت و کفر می کنند. در حالی که تاویل و تشبیه و مجاز امری ضروری در تفسیر آیات و روایات متشابه است.

شیخ هیتو با تمسک به آیات و روایات متشابه که چاره ای جز تاویل و پذیرش مجاز نیست به مبانی سلفیان اشکال وارده کرده و برای باور مسلمانان در این زمینه، استدلال می کند. وی به روایتی که جناب مسلم در صحیحش آورده استناد می کند. پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند: خداوند روز رستاخیز گوید فرزند آدم! بیمار شدم مرا عیادت نکردى، گوید خدایا چگونه ترا که پروردگار جهانیانى عیادت کنم گوید مگر نمى‌دانى که فلان بنده من بیمار بود و او را عیادت نکردى مگر نمى‌دانى که اگر او را عیادت می‌کردى مرا پیش او مى‌یافتى؟... فرزند آدم! من از تو غذا خواستم به من غذا ندادى! گوید پروردگارا چگونه ترا که پروردگار جهانیانى غذا دهم؟ گوید مگر نمى دانى که فلان بنده من از تو غذا خواست و به او غذا ندادى! مگر نمى دانى که اگر او را غذا مى دادى اکنون پاداش آن را پیش من می‌یافتى آدمیزاد از تو آب خواستم به من آب ندادى! گوید چگونه ترا که پروردگار جهانیانى آب بدهم؟ گوید فلان بنده من از تو آب خواست به او آب ندادى اگر به او آب داده بودى اکنون پاداش آن را پیش من مى‌یافتی[3].

شیخ محمد حسن هیتو

شیخ هیتو ذیل روایت بالا می گوید: چگونه می شود که خداوند متعال مریض و گرسنه می شود، چنین چیزی محال است بنابراین باید قائل به مجاز شویم همانطور که خداوند تاویل و مجاز گوئی را به ما تعلیم داده است. لذا می بینیم در ادامه روایت خداوند می فرماید: مراد من از مرض خودم، مریضی بنده ام است و نسبت مرض بنده به خودم به جهت بالا بردن شأن بنده ام می باشد. بنابراین هر انسان عاقل و صاحب اندیشه مرض و گرسنگی را برای خداوند قبول نمی کند. چنین تاویل و مجازی بدون کم و کاست درباره آیه «وَجاءَ رَبُّكَ وَ اَلْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا»[4] نیز جریان دارد. بین روایت «مرضت فلم تعدنى» و آیه «وجاءَ رَبُّكَ» تفاوتی نیست. همانطور که نسبت مرض به خداوند محال است نسبت «آمدن» نیز برای خداوند محال است زیرا «آمدن» یعنی بیرون شدن از مکانی و وارد شدن در مکان دیگری است که از صفات اجسام محض است و خداوند از چنین صفاتی دور است. لذا خداوند در تفسیر «آمدن» در آیه دیگری می فرماید: «هَلْ يَنْظُرُونَ إِلاّ أَنْ تَأْتِيَهُمُ اَلْمَلائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ أَمْرُ رَبِّكَ كَذلِكَ فَعَلَ اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ ما ظَلَمَهُمُ اَللّهُ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ»[5] در آیه مراد از آمدن خداوند به آمدن امر خداوند تاویل شده است. این روش را علما، تفسیر قرآن به قران گرفته اند. اما برخی (سلفیان) به جهت اینکه تفسیر قرآن به قرآن با آراء و باورهایشان مخالف است، آن را نمی پذیرندو درباره آیه «جاء ربک» می گوید: جاء (آمدن) به معنای حقیقی آن است که عبارت است از «الانتقال». این ظاهر گرائی مورد قبول قران نیست زیرا قرآن در آیه بعد «یاتی امر ربک» مراد از آمدن خداوند را امدن دستور خداوند تفسیر کرده است[6].

یکی از نکات مهم موضوع اجتهاد و تقلید است که گروه های تکفیری با ساده انگاری مرتبه و مقام اجتهاد را پایین آورده و به هر فرد جاهلی اطلاق اجتهاد کرده‌اند در حالی که این افراد در مقام اجتهاد نبوده و باید تقلید کنند. همین ساده انگاری اجتهاد موجب صدور فتاوای تکفیر و کشتار مسلمانان در شهرهای اسلامی شده است.  شیخ حسن هیتو می‌گوید: اجتهاد با آرزو کردن محقق نمی شود بلکه درجه مشخصی از علم است که فرد مجتهد توانائی استنباط احکام شرعی از ادله شرعی، پیدا می کند. علمای گذشته با اینکه به درجه بالائی از حفظ قرآن و سنت و لغت عربی و فهم دقیق فقه و اصول رسیده بودند اما ادعای اجتهاد نمی کردند. لذا اگر سیره حفاظ بزرگ امت اسلامی را بررسی کنیم متوجه خواهیم شد که آنان به مذاهب ائمه گذشته (بخاری، مسلم، اصحاب سنن، حاکم، بیهقی، ابن عساکر، ابن السلاح، العز بن عبدالسلام، النووی، الذهبی، المزی، العراقی، ابن حجر، السیوطی و علمای دیگری که قابل احصاء نیست) آشنائی کامل داشتند. امروز چه اتفاقی افتاده است که جوانان جاهل مدعی اجتهاد شده اند[7].

پی نوشت


[2]. همان

[3]. حدثنى محمد بن حاتم بن ميمون حدثنا بهز حدثنا حماد بن سلمة عن ثابت عن أبى رافع عن أبى هريرة قال قال رسول الله -صلى الله عليه وسلم- «إن الله عز وجل يقول يوم القيامة يا ابن آدم مرضت فلم تعدنى. قال يا رب كيف أعودك وأنت رب العالمين. قال أما علمت أن عبدى فلانا مرض فلم تعده أما علمت أنك لو عدته لوجدتنى عنده يا ابن آدم استطعمتك فلم تطعمنى. قال يا رب وكيف أطعمك وأنت رب العالمين. قال أما علمت أنه استطعمك عبدى فلان فلم تطعمه أما علمت أنك لو أطعمته لوجدت ذلك عندى يا ابن آدم استسقيتك فلم تسقنى. قال يا رب كيف أسقيك وأنت رب العالمين قال استسقاك عبدى فلان فلم تسقه أما إنك لو سقيته وجدت ذلك عندى ». صحيح مسلم، ج 8، ص 13 ، ح 6721.

[4]. ﴿الفجر، 22﴾ و [فرمان] پروردگارت برسد، وفرشتگان صف اندر صف حاضر شوند،

[5]. ﴿النحل‏، 33﴾ آیا [کافران و مشرکان] جز اینکه فرشتگانِ [قبض کننده ارواح] به سویشان آیند، یا فرمان پروردگارت [در مورد عذابشان] در رسد، انتظار می  برند؟ کسانی هم که پیش از آنان بودند [در برابر حق] چنین کردند، و خدا [در عذاب کردنشان] به آنان ستم نورزید، بلکه آنان همواره [با مرتکب شدن انواع گناهان] به خودشان ستم می  کردند.

[6]. https://www.aparat.com/v/s6rY5/ الضرورة_التي_دفعت_أهل_السنة_والجماعة_إلى_تأويل_ألفاظ_المتشابه..الدكتور

[7]. الاجتهاد و الطبقات الاجتهاد الشافعیه، محمد حسن هیتو، ص 13و14.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

شيخ عبد الله بن محمد بن الصديق الغماري

شيخ أسامه محمود الأزهري

شیخ اکرم احمد برکات

شیخ محمد حسن هيتو شافعی

شیخ وهبي سليمان غاوجي حنفی

شیخ محمد عوامه

شیخ احمد محمود کریمه

شيخ علوي امين الخليل

شیخ ابوالمحاسن یوسف دجوی

امام موسی صدر

شیخ یوسف بن سید هاشم رفاعی

شیخ مأمون رحمه سوری

شیخ احمد الطيب

حاج ماموستا حسام الدین مجتهدی

شیخ شوقی ابراهیم علام

مولوی محمد امین صفدر

مولوی محمد عمر سربازی ملازهی

شیخ محمد متولی الشعراوی

شیخ عبدالملک سعدی

شيخ حسين حلمي ايشيق

شمس الدین محمد بن أحمد السفـّاريني حنبلی

آیت الله میرزا محمد حسن شیرازی

شيخ عبد الله أحمد کاظم يوسف

شیخ حيدر محمد كامل حب الله

محمد بن محمد مشهور به ابن الحاج

شیخ داود بغدادی نقشبندی

شیخ احمد الوائلی

مولوی عبدالخیر صمدانی فر

حمد الله جان الداجوی

دکتر شیخ عدنان ابراهیم

شیخ عبدالغنی غنیمی حنفی

آخوند احمد قربان پور

آخوند عبدالصدیق کشمیری

شیخ صالح المغامسی

محمد النوری الحاتمی

الشریف حاتم بن عارف العونی

شیخ یوسف نبهانی

ابوالحسن اشعری

شیخ علی جمعه

محمد امین ابن عابدین

شیخ خالد عبدالوهاب الملا

محمد الهذال العنزی

عثمان بن عبدالعزیز بن منصور

مولوی طارق جمیل

امام الحرمین جوینی

شیخ ماهر حمود

علوی بن احمد حداد

شیخ محمد العربی التبانی

نذیر احمد سلامی

عصام العماد

احمد حمدی صابونی

دکتر صالح الوردانی

عبدالحلیم محمود

شیخ محمود محمد شلتوت

آیت الله ناصر مکارم شیرازی

علامه سید محسن امین

آیت الله نجم الدین طبسی

آیت الله سید کمال حیدری

صائب عبد الحميد

آیت الله جعفر سبحانی

محمد عابد سندی انصاری

محمد المسعری

عثمان بن سند بصری نقشبندی

محمد انور شاه کشمیری

خلیل احمد سهارنپوری

محمد بن علوی المالکی

سمهودی

محمود سعید ممدوح

عمر عبدالله کامل

علی بن عبدالکافی سبکی

رمضان البوطی

حسن سقاف

احمد زینی دحلان

سلیمان بن عبد الوهاب

محمد عبده یمانی

احمد بن محمد بن صدیق حسنی غماری

سید احمد زینی دحلان

شيخ محمد زكي إبراهيم

محمد زاهد الکوثری

حسن فرحان مالکی

عبدالله تلیدی

محمد راتب نابلسی

محمد طاهر کردی

محمد سقاف

عیسی بن مانع حمیری

عبدالله هرری

ابوبکر عدنی بن علی مشهور

عبدالعزيز عرفة السليمانی

حبيب علي جفری

سعید عبداللطیف فودة