اطلس > شخصیت ها > ضد تکفیری > امام موسی صدر

امام موسی صدر

تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۲/۹ تعداد بازدید: 37

امام موسی صدرسید موسی صدر فرزند سید صدرالدین صدر معروف به امام موسی صدر سال 1307 هـ شـ در شهر قم متولد شد. ایشان پس از هجرت از ایران به لبنان، مجلس اعلای شیعیان لبنان و جنبش امل را تأسیس کرد و رهبری فکری و سیاسی شیعیان این کشور را عهده‌دار شد. 



سید موسی صدر فرزند سید صدرالدین صدر معروف به امام موسی صدر سال 1307 هـ شـ در شهر قم متولد شد. ایشان پس از هجرت از ایران به لبنان، مجلس اعلای شیعیان لبنان و جنبش امل را تأسیس کرد و رهبری فکری و سیاسی شیعیان این کشور را عهده‌دار شد. او در ۹ شهریور۱۳۵۷، طی سفری رسمی به لیبی به دعوت معمر قذافی، ناپدید شد و اقوال مختلف درباره زنده بودن و یا به قتل رسیدن ایشان وجود دارد[1].

امام موسی صدر پس از اتمام دوره مقدمات حوزه علمیه از ابتدای سال ۱۳۲۶ وارد مرحله درس خارج شد و تا سال ۱۳۳۲ به تحصیل و تدریس در حوزه علمیه قم ادامه داد و در این مدت از محضر بزرگانی چون امام خمینی، سید حسین طباطبایی بروجردی، سید محمد محقق داماد و سید صدرالدین صدر بهره برد. وی در سال ۱۳۳۲ پس ارتحال پدرش، برای ادامه تحصیلات حوزوی به نجف رفت و تا سال ۱۳۳۷ در آنجا ماند و از اساتید بزرگ همچون سید محسن حکیم و سید ابوالقاسم خویی کسب علم کرد. امام صدر همچنین دروس فلسفی را نزد سید رضا صدر و علامه طباطبایی در قم فرا گرفت. ایشان علاوه بر تحصیلات حوزوی تحصیلات دانشگاهی نیز داشتند لذا در سال ۱۳۲۹به عنوان اولین دانشجوی روحانی در رشته «حقوق در اقتصاد» به دانشگاه تهران وارد شد و در سال۱۳۳۲ از آن فارغ‌التحصیل شدند[2].

امام صدر با توصیه‌ علمای و مراجع قم و وصیت آیت‌الله سید عبدالحسین شرف‌الدین در اواخر سال ۱۳۳۸ به لبنان هجرت کرد. هدف ایشان از این هجرت اصلاح شئون اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شیعیان لبنان و معرفی چهره‌ای عاقل، عادل، انسان‌دوست از مکتب اهل بیت علیهم السلام به جهانیان بوده است. وی علاوه بر ساماندهی امور شیعیان، توجه ای ویژه ای به مسائل لبنان داشته است. لذا با تلاش مدبرانه ای توانست در پایان دادن جنگ داخلی لبنان در 1354 و 1355 سهم بزرگی داشته باشد[3].

از جمله اقدامات وی گفتوی ادیان و تقریب بین مذاهب اسلامی بود که از اصلی‌ترین دغدغه‌های او بود. بر همین اساس در سال 1338 با طرح شعار «گفتگو، تفاهم و همزیستی»، پایه‌های روابط دوستانه و همکاری صمیمانه‌ای را با رهبران دینی مسیحی و اهل سنت آن کشور بنا نهاد. ایشان در سال ۱۳۴۹ به عضویت دائم «مجمع بحوث اسلامی‌ قاهره» درآمد[4].

امام موسی صدر

وی با تشکیل «مجلس اعلای اسلامی شیعه» قبل از هر چیز به دنبال این بوده است که این مجلس در خدمت مصالح عمومی جهان اسلام و ایجاد وحدت بین مسلمانان قرار گیرد و سپس در پی ساماندهی امور شیعیان است. لذا برای تحقق همین هدف پس از تاسیس این مجلس، نامه ای تاریخی برای مفتی حسن خالد ارسال کرد. هنر امام موسی صدر در آن بود که هویت شیعه را به گونه ای در لبنان احیا کرد که کم ترین حساسیتی در میان دیگر طوایف، از جمله اهل سنت، پدید نیاورد. تاریخ معاصر لبنان بیانگر آن است که هرگز چیزی به نام نارضایتی عمومی از عملکرد رهبری شیعه، در میان اهل سنت آن کشور بروز نکرد. یکی از ده ها شاهد صدق این مدعا، مراسم تشییع «معروف سعد» رهبر ملی اهل سنت شهر صیدا در بهمن 1354 است، که پنج سال پس از تاسیس مجلس اعلای اسلامی شیعه و راهیابی شعائر مذهبی شیعه به رادیو و تلویزیون لبنان صورت گرفت. در حالی که همه رهبران دینی و سیاسی اهل سنت لبنان در مسجد الغمری صیدا حاضر گشته بودند، مفتی اهل سنت شیخ حسن خالد از امام موسی صدر درخواست کرد، تا نمازجمعه مسلمانان اهل سنت را امامت کند، و پس از آن بر پیکر این رهبر محبوب سنی مذهب نماز گزارد.[5]

یکی از مهمترین دغدغه های امام موسی صدر مقاومت در برابر صهیونیسم غاصب بوده است. یکی از برنامه های وی در جهت این هدف مهم فراهم کردن زمینه برای فراگیری فنون نظامی به جوانان لبنان بود. این هدف مهم با همکاری های جوانان ایرانی و دولت سوریه تقویت شد و امام موسی صدر سال 1357 در جهت ادامه راه و تقویت جبهه مقاومت دیدارهای مکرر با رهبران سوریه، عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای جهان عرب داشت. ایشان در شهریور ۱۳۵۷ و یک هفته پیش از ربودن شدن، با انتشار مقاله «ندای پیامبران» در روزنامه لوموند، امام خمینی را به عنوان تنها رهبر انقلاب اسلامی‌ ایران معرفی نمود[6].

اهداف بلند و علمیت امام موسی صدر در جهت تقویت جبهه مقاومت اسلامی در برابر صهیونیسم جنایتکار به قدری بزرگ است که برخی از پیروان مذاهب مختلف در کشورهای اسلامی و پیروان ادیان دیگر خصوصا مسیحیت شیفته او بودند.

امام موسی صدر بهبودی اوضاع سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و... تمام مسلمانان و پی‌ریزی تمدن اسلام را راه حل مساله فلسطین می دانست و در هر فرصتی سخن از فلسیطن به میان می آورد. وی بر این باور بود که تلاش برای آزادی فلسطین، تلاش برای آزادی مقدسات اسلامی و مسیحی و تلاش برای آزادی انسان است. وی در نامه ای به شیخ خالد مفتی اهل سنت لبنان مساله فلسطین را نمادی برای اتحاد قوم عرب و مسلمین دانست و آزادی فلسطین را به عنوان یک هدف مشترک و عامل وحدت مسلمین یاد می کند[7].

علماء و بزرگان اسلامی نیز در جملاتی او را ستوده اند که برخی از آنها عبارتند از[8]:

امام خمینی: آقای موسی صدر یک مردی است که من می‌توانم بگویم او را بزرگ کرده‌ام و ایشان به منزله یک اولاد عزیز برای من است و ما امیدواریم که یک روزی با آقای آسید موسی صدر (سلمه الله تعالی) در قدس باهم نماز بخوانیم انشاالله؛ و ما مأیوس نیستیم.

آیت الله ناصر مکارم شیرازی: آقا موسی صدر استعداد فوق‌العاده‌ای داشت. این استعداد به پشتکار و استقامت فوق‌العاده وی ضمیمه می‌شد و هر دو به کار مستمر شبانه‌روزی در مسائل تحصیلی و منظم درس خواندن می‌پیوست. به همین علت بود که آقای صدر خیلی سریع در حوزه علمیه قم ترقی کرد و در مدت کوتاهی جزء فضلای بنام و درجه اول حوزه شد. یکی از کسانی که می‌توانم شهادت بدهم در همان سنین جوانی به اجتهاد رسید، امام موسی صدر بود.

آیت الله علی مشکینی: ایشان سیاست و دیانت را توأم کردند و به دنبال تشکیل یک حکومت اسلامی درست در لبنان بود. ما مقام امام موسی صدر را خیلی بالا می‌دانیم. ایشان را انسان متدین به دیانت الهی و مردی که سیاست و دیانت هر دو را می‌فهمید، می‌شناسیم. آقای صدر از ذخایر عالم تشیع بودند ایشان یکی از پر ارج‌ترین انسان‌های عالم تشیع بودند.

مولوی نظیر احمد سلامی نماینده اهل سنت سیستان وبلوچستان در مجلس خبرگان، می گوید: تقریب در اندیشه های افرادی مثل امام موسی صدر به معنای یکی شدن آرا و نظرات مذاهب مختلف نیست، بلکه به این معنی است که در عین وجود اختلافات در برابر دشمنان اسلام، وحدت رویه داشته، و ید واحده باشند. از جمله نظرات امام موسی صدر در جهت وحدت فقهی بین شیعه و سنی، مسئله وحدت در شروع و پایان ماه رمضان و وحدت در برگزاری نماز جماعت است؛ به گفته ایشان این مسئله موجب جلوگیری از رخداد های ناگوار در عالم اسلام است[9].

از میان اندیشه های متعالی امام موسی صدر، مساله وحدت اسلامی بوده است. امام موسی صدر در این جهت در اولین ورود خود به لبنان در سال 1338، طرح دوستی با علمای اهل سنت را در شهر صور پی ریزی کرد، از جمله اینکه با محی الدین حسن(مفتی اهل سنت) ارتباط مستقیم بر قرار کرد. همچنین اقدامات وی تاثیر بسزائی در آرام کردن فتنه جنگ داخلی داشت از جمله از مشکلات این فتنه داخلی احتمال اختلافات بین شیعه و سنی بود تا حدی که نزدیک بود خانه های اهل سنت آل محفوظ آتش بگیرد اما تلاش های ایشان مانع از بروز اختلاف و آتش گرفتن خانه های اهل سنت آل محفوظ در شهر صور شد هر چند آل محفوظ از دشمنان امام موسی صدر محسوب می شدند[10].

پی نوشت:


[1]. http://fa.wikishia.net/view/سید_موسی_صدر

[2]. همان

[3]. همان

[4]. همان

[5]. https://hawzah.net/fa/Article/View/88101/ گرایش-های-تقریبی-امام-موسی-صدر

[6] . http://fa.wikishia.net/view/سید_موسی_صدر

[7]. مجله اندیشه تقریب، سال پنجم، شماره هفدهم، امام موسی صدر و وحدت اسلامی، ص 107.

[8]. همان

[10]. مجله اندیشه تقریب، سال پنجم، شماره هفدهم، امام موسی صدر و وحدت اسلامی، ص 94.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

شيخ عبد الله بن محمد بن الصديق الغماري

شيخ أسامه محمود الأزهري

شیخ اکرم احمد برکات

شیخ محمد حسن هيتو شافعی

شیخ وهبي سليمان غاوجي حنفی

شیخ محمد عوامه

شیخ احمد محمود کریمه

شيخ علوي امين الخليل

شیخ ابوالمحاسن یوسف دجوی

امام موسی صدر

شیخ یوسف بن سید هاشم رفاعی

شیخ مأمون رحمه سوری

شیخ احمد الطيب

حاج ماموستا حسام الدین مجتهدی

شیخ شوقی ابراهیم علام

مولوی محمد امین صفدر

مولوی محمد عمر سربازی ملازهی

شیخ محمد متولی الشعراوی

شیخ عبدالملک سعدی

شيخ حسين حلمي ايشيق

شمس الدین محمد بن أحمد السفـّاريني حنبلی

آیت الله میرزا محمد حسن شیرازی

شيخ عبد الله أحمد کاظم يوسف

شیخ حيدر محمد كامل حب الله

محمد بن محمد مشهور به ابن الحاج

شیخ داود بغدادی نقشبندی

شیخ احمد الوائلی

مولوی عبدالخیر صمدانی فر

حمد الله جان الداجوی

دکتر شیخ عدنان ابراهیم

شیخ عبدالغنی غنیمی حنفی

آخوند احمد قربان پور

آخوند عبدالصدیق کشمیری

شیخ صالح المغامسی

محمد النوری الحاتمی

الشریف حاتم بن عارف العونی

شیخ یوسف نبهانی

ابوالحسن اشعری

شیخ علی جمعه

محمد امین ابن عابدین

شیخ خالد عبدالوهاب الملا

محمد الهذال العنزی

عثمان بن عبدالعزیز بن منصور

مولوی طارق جمیل

امام الحرمین جوینی

شیخ ماهر حمود

علوی بن احمد حداد

شیخ محمد العربی التبانی

نذیر احمد سلامی

عصام العماد

احمد حمدی صابونی

دکتر صالح الوردانی

عبدالحلیم محمود

شیخ محمود محمد شلتوت

آیت الله ناصر مکارم شیرازی

علامه سید محسن امین

آیت الله نجم الدین طبسی

آیت الله سید کمال حیدری

صائب عبد الحميد

آیت الله جعفر سبحانی

محمد عابد سندی انصاری

محمد المسعری

عثمان بن سند بصری نقشبندی

محمد انور شاه کشمیری

خلیل احمد سهارنپوری

محمد بن علوی المالکی

سمهودی

محمود سعید ممدوح

عمر عبدالله کامل

علی بن عبدالکافی سبکی

رمضان البوطی

حسن سقاف

احمد زینی دحلان

سلیمان بن عبد الوهاب

محمد عبده یمانی

احمد بن محمد بن صدیق حسنی غماری

سید احمد زینی دحلان

شيخ محمد زكي إبراهيم

محمد زاهد الکوثری

حسن فرحان مالکی

عبدالله تلیدی

محمد راتب نابلسی

محمد طاهر کردی

محمد سقاف

عیسی بن مانع حمیری

عبدالله هرری

ابوبکر عدنی بن علی مشهور

عبدالعزيز عرفة السليمانی

حبيب علي جفری

سعید عبداللطیف فودة