پرسش و پاسخ > آیا توسل به اولیای الهی شرک است؟

آیا توسل به اولیای الهی شرک است؟

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۱/۴ تعداد بازدید: 288

وهابیت می پندارند توسل بدعت، حرام وحتی شرک است. این در حالی است که هر نوع دعا و درخواست، هنگامي رنگ شرك به خود مي‌گيرد كه‌انسان برای درخواست‌شونده، نوعي‌خدایی در امور قائل شود. ضمن اینکه آیات قران و سیره عملی صحابه پیامبر اکرم وعلمای اسلام موید توسل است.



توسل در لغت به معنای تقرب جستن به چیزی به وسیله عملی است و در اصطلاح یعنی واسطه قرار دادن،انبیاء،امامان و صالحان به پیشگاه خداوند، به منظور برآورده شدن نيازها است.

علت شرک نبودن توسل به اولیای الهی:

 اولا: هر نوع دعوت و درخواست هنگامي رنگ شرك به خود مي‌گيرد كه‌انسان برای درخواست‌شونده، نوعي‌الوهيت و خداوندگاري و تفويض امور قائل شود.

ثانیا:آيات بسياري از قرآن كريم توسل را مشروع مي‌دانند؛از جمله :

یکم:  یا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَابْتَغُوا اِلَیْهِ الْوَسِیلَهَ؛[2] ای مومنان تقوای خدا را پیشه کنید و در نزد خدا واسطه و وسیله را اتخاذ کنید.معناي کلمه وسيله نیز مطلق است ؛ چه عمل صالح و چه غير صالح ، چه افراد صالح و... را مي گيرد.

خداوند در قضیه حضرت یوسف می فرماید برای اینکه چشمهای حضرت یعقوب شفا پیدا کند پیراهن حضرت یوسف را ببرید و بر چشمهای او بمالید تا،چشمهای آن حضرت شفا پیدا کند ووبدینوسیله هم شفا یافت.

حضرت سلیمان برای آوردن تخت ملکه سبا از یک جنّ و یا از وزیرش جناب آصف بن برخیا کمک می‌گیرد.وآن حضرت به صورت مستقیم از خود خدا طلب نکرد که تخت بلقیس را برای او حاضر کند.

دوم: يَا أَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا إِنَّا كُنَّا خَاطِئِينَ.[3]گفتند: «اى پدر ! براى گناهان ما آمرزش خواه كه ما خطاكار بوديم»

برادران حضرت يوسف (عليه السلام)  پيش حضرت يعقوب (عليه السلام) آمدند و از او كه پيامبر خدا بود درخواست كردند كه از خداوند براي آن‌ها طلب بخشش كند.حضرت يعقوب هم نگفت كه چرا خودتان مستقيماً سراغ خداوند نمي‌رويد و به من متوسل شده‌ايد؛ بلكه به آن‌ها وعده داد كه از خداوند براي آن‌ها طلب بخشش خواهد كرد :قَالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ [4] .گفت : « به زودى از پروردگارم براى شما آمرزش مى خواهم ، كه او همانا آمرزنده مهربان است »

 سوم: در آيه 64 سوره نساء خطاب به پيامبرش مي‌فرمايد :

وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا .و اگر آنان وقتى به خود ستم كرده بودند ، پيش تو مى آمدند و از خدا آمرزش مى خواستند و پيامبر [ نيز ] براى آنان طلب آمرزش مى كرد ، قطعاً خدا را توبه پذيرِ مهربان مى يافتند.

فخررازی فرموده­اند:«آنان نزد پیامبر(ص) آمدند و از آنچه که کرده بودند، اعلام پشیمانی کردند، و از حضرت طلب استغفار کردند، حضرت هم برای آنها استغفار کرد اینکه خداوند آنها را بعد از توبه ببخشد.[5]

    جوازتوسل ازمنظرعلمای اهل­سنت :

علمای اهل­سنت توسل را مشرع دانسته­اند و بر واقع شدن آن هم تصریح کرده­اند:

در کتاب‌هاي معتبر اهل سنت، کتاب الموسوعة الفقهية الکويتية است که در آنجا فتاواي کليه مذاهب اهل سنت و وهابيت آمده است و دولت کويت با هزينه دولتي اين کتاب را نوشته است. در آنجا مي‌گويد: ذهب جمهور الفقهاء المالکية و الشافعية و متأخر الحنفية و هو المذهب عند الحنابله إلي جواز هذا النوع من التوسل، سواء في حيات النبي أو بعد وفاته؛عموم فقهاي اهل سنت، قائل به جواز توسل به پيامبر هستند، چه در زمان پيامبر و چه بعد از رحلت او.[6]

 احمد بن حنبل از عمران بن حصين نقل مي‌كند كه از پيامبر (ص) شنيدم که مي‌فرمود«قرآن را بخوانيد و از خدا به وسيلة آن سؤال كنيد، پيش از آنكه گروهي بيايند و به وسيله آن از مردم سؤال كنند»[7]

 قسطلاني مي­گويد سزاوار است که زائر در کنار قبر پيامبر(ص) زياد دعا و استغاثه کند و متوسل شود و طلب شفاعت و بي‌تابي کند و سزاوار است که خداوند شفاعت پيامبر را در حق او بپذيرد [8] زيني دحلان مفتي مكه مكرمه مي‌گويد هر كس آثار گذشتگان را تتبع نمايد، و دعاها و اوراد آنان را مورد مطالعه قرار دهد، موارد زيادي از توسل آنان به انبياء و صالحان را خواهد يافت[9]

حصني دمشقي در رد سخن ابن تيميه مبني بر شرك بودن توسل به پيامبر(ص) پس از وفات ايشان،مي‌گويد:«از اين سخن ابن تيميه بدن انسان مي‌لرزد. اين سخن قبل از زنديق حران «ابن تيميه» از دهان كسي در هيچ زمان و هيچ مكاني بيرون نيامده است، اين زنديق نادان و خشك، داستان عمر را وسيله‌اي براي رسيدن به نيت ناپاكش در بي‌اعتنايي به ساحت حضرت رسول اكرم(ص) قرار داده و با اين سخنان بي‌اساس مقام و منزلت آن حضرت را در دنيا پايين آورده و مدعي شده است كه حرمت و رسالت آن بزرگوار پس از رحلت از بين رفته است. و اين عقيده به يقين كفر و در واقع زندقه و نفاق است.»[10]

 سيد حسن سقاف مي‌گويد توسل به رسول اكرم(ص) و طلب شفاعت از آن حضرت به ويژه در اوقات گرفتاري از مستحبات موكد مي‌باشد و سيره علما و دانشمندان عالي‌قدر، مردان الهي، بزرگان حديث شناس و پيشوايان گذشته بر اين روش جريان داشته است [11]

حافظ النووي در تاليفات خود به استحباب توسل و استغاثه از رسول اكرم(ص) عنايت داشته است.
و موارد ديگر اين كه ابن جوزي در كتاب خود با نام (الوفاء في­فضائل مصطفي( بابي را به توسل به پيامبر(ص) و باب ديگر را به طلب شفاء از قبر آن حضرت اختصاص داده است؛ شمس الدين محمد بن نعمان مالكي كتابي به نام «مصباح الظلام في المستغيثين بخير الانام» به رشته تحرير درآورده است[12]

 سُبكي مي‌گويد جواز توسل و درخواست شفاعت از رسول اكرم(ص) براي هر مسلماني روشن و واضح است، و عمل پيامبران و سيره صالحان گذشته و علماء و دانشمندان و حتي عوام، بر آن گواهي مي‌دهد و هيچ آدم دينداري اين را انكار ننموده و در هيچ زمان اين سخن باطل به گوش نرسيده است تا اين كه ابن تيميه با سخنان باطل خود قضيه را بر افراد ضعيف و نادان مشتبه و بدعتي را پايه‌گذاري كرد كه در هيچ عصري سابقه نداشته است[13]

در مسند احمدبن‌حنبل آمده:مردی مریضی، خدمت پیامبر(ص) رسید که دیدِ چشمش، ضعیف شده بود، عرض کرد:یارسول الله خدا را بخوان تا چشمم عافیت پیدا کند، حضرت فرمود:اگر بخواهی دعا کنم، ولی اگر تأخیر کنی، برایت خوب است؟ او گفت برایم دعاکن، حضرت فرمود:برو وضوء بگیر و دو رکعت نماز بخوان، وخدا را به این دعا بخوان: خدایا مي‌خوانم ترا و متوجه تو می‌شوم، بوسیلةی نبی تو محمد(ص) که نبی رحمت است، ای محمد من بوسیلةی تو، متوجه خدا می‌شوم در مورد این حاجتم و خدا را در مورد من شفاعت خواهی کن. این مرد این دعا را چند بار خواند و از این تکلیف سلامتی یافت.[14] خود حضرت در اينجا دستور به توسل مي‌دهد.

 قضیه توسل عمر به عموی پیامبر عباس،جهت باریدن باران.[15] همچنین سخن شافعی در مورد توسل بسیار جالب میباشد که از جانب وی نقل شده است که : و کان الشافعی یقول قبر موسی الکاظم التریاق المجرب .شافعی میگفت : قبر موسای کاظم نوشداروی مجرب است.( اشاره به توسل شافعی به امام موسی کاظم علیه السلام میباشد ).[16]

 توسل صحابه به پيامبر اکرم(ص) بعدازرحلت او:

در زمان عمر بن الخطاب قحطي آمد، بلال بن حارث آمد كنار قبر پيامبر عرضه داشت :امت تو نابود شدند ، از خداي عالم باران رحمت طلب كن .بعد پيامبر به خوابش آمد و گفت برو پيش عمر و سلام مرا به او برسان و به او خبر بده كه باران رحمت نازل خواهد و به او بگو كه نسبت به مردم بذل و بخششت بيشتر باشد. اين شخص آمد خدمت عمر . عمر خيلي گريه كرد كه ما قابل اين سلام نبوديم . و گفت : هيچ خدمتي را نسبت به مسلمانان كه از دستم بر بيايد كوتاهي نخواهم كرد.ابن حجر  عسقلاني‌ از استوانه هاي علم رجال اهل­سنت در آخر  مي­گويد: سند اين حديث صحيح است.[17]

متوسل شدن علمای اهل­سنت به اهل­بیت(علیهم السلام)

 ابن حِبّان مي‌گويد بارها به زيارت قبر علي بن موسي الرضا(ع) رفتم و در مدتي که در طوس بودم، هر وقت مشکلي بر من عارض مي‌شد، به زيارت قبر آن حضرت مي‌رفتم و از خداوند مي‌خواستم که مشکلم را برطرف کند و الحمد لله مشکلم برطرف مي‌شد و اين را مکرر امتحان کردم و نتيجه گرفتم [18]
محمد بن مؤمل شاگرد ابن خُزيمه، استاد بخاري و مسلم، مي‌گويد به همراه استادم ابن خزيمه و جمعي از اساتيد به زيارت بارگاه قبر علي بن موسي الرضا(ع) در طوس رفتيم، استادم ابن خزيمه چنان در برابر آن بقعه متبرکه تعظيم و تواضع کرد که همگي در شگفت مانديم[19]

ابو علي خلال، شيخ حنابله، مي‌گويد هرگاه مشکلي بر من عارض شود، قبر موسي بن جعفر(ع) را زيارت مي‌کنم و به ايشان متوسل مي‌شوم و خداوند مشکل مرا آسان مي‌کند.[20]

دانشمند بزرگ اهل سنت، جلال الدين سیوطی، در «جامع الصغیر» از عمر از رسول گرامی اسلام(ص) نقل مي‌كند كه فرمود:زمانی که حضرت آدم خطائی را مرتکب شد، گفت: پرردگارا، من تورا بحق محمد(ص) می‌خوانم، که مرا ببخشی، خداوند فرمود:ای آدم چگونه محمد را شناختی؟ آدم گفت: زمانی که مرا خلق کردی، و بمن از روح خود دمیدی، سرم را بلند کردم دیدم بر پایة های عرش نوشته:«لااله الاالله محمد رسول الله» پس فهمیدم که تو اضافه نمی کنی باسم خودت، مگر کسی را که محبوب ترین خلق در نزد تو باشد، خداوند فرمود:راست گفتی، ‌مرا‌بحق او بخوان تا تورا ببخشم.[21]

سيوطي نقل مي‌كند كه حضرت آدم دراستغاثه فرموده اند:«اللهمّ إنّي أسألك بحقّ محمد وآل محمد سبحانك لا إله إلا أنت، عملت سوءً، وظلمت نفسي فاغفر لي إنّك أنت الغفور الرحيم، فهؤلاء الكلمات التي تلقى آدم .[22]بار خدايا ! از تو درخواست مي‌كنم به حق محمد و آل محمد كه تو پاك و منزهي و غير از تو خدايي نيست ، من كاري بدي كردم و به خود ظلم نمودم ؛ پس مرا ببخش كه تو بخشنده و مهربان هستي ... .

از أبي هريره در باره قصه حضرت آدم نقل شده است:يا آدم هؤلاء صفوتي... فإذا كان لك لي حاجة فبهؤلاء توسل، فقال النبي:نحن سفينة النجاة من تعلق بها نجا ومن حاد عنها هلك، فمن كان له إلى الله حاجة فليسألنا أهل البيت.[23]

اي آدم ! اين‌ها (اهل­بيت) برگزيدگان من هستند... هر وقت حاجتي داشتي اينها را واسطه قرار بده.پيامبر اسلام (صلي­الله عليه وآله وسلم) فرمودند: ما كشتي نجات هستيم،هر كس سوار اين كشتي شد،نجات خواهد يافت و هر كس سر پيچي كند، هلاك مي‌شود، هر كسي حاجتي به سوي خداوند دارد،بايد ما اهل بيت را واسطه قرار دهد.

علاوه بر توسل به اهل­بیت مسلمانان به قبر ابو ايوب انصاري متوسل مي‌شدند و براي طلب باران به قبر او پناه مي‌بردند. [24]مردم سمرقند براي طلب باران به قبر محمدبن اسماعيل بخاري متوسل شدند.[25] محمد بن ادريس شافعي به قبر ابو حنيفه و احمد بن حنبل به قبر شافعي متوسل مي‌شد.[26]

پی نوشت:


[1] جوهری، صحاح اللغه، ماده" و س ل".ترجمه­ی المیزان،ج 5، ص535.

[2] مائده آیه 35 

[3] يوسف آیه 97

[4] . يوسف آیه 98

[5] رازی،مفاتیح الغیب،ج10،ص126

[6] الموسوعة الفقهية الکويتية، ج14، ص156

 

[7] احمد بن حنبل،مسند:ج4ص445

[8] القسطلاني، المواهب اللدنيه، ج 3،ص 417.

[9] احمد بن زيني دحلان، الدرر السنية في الرد علي الوهابية، ص 31.

[10] أبوبكر بن محمد الحصني الدمشقي، دفع الشبه عن الرسول، ص 131.

[11] حسن بن علي السقاف، فيض القدير، ج 2، ص 135

[12] سيد نور الدين سمهودي در كتاب خود «وفاء الوفاء لاخبار دارالمصطفي» به بحث پيرامون اين مساله پرداخته و شواهدي را نقل كرده است.و به عنوان نمونه در كتب حاشية الإيضاح علي المناسك له،ص450؛ شرح المهذب المجموع، ج 8، ص274؛ الأذكار،ص 307؛ أذكار الحج، ص 184.

[13] تقي الدين سبكي، شفاء السقام في زيارة خير الانام.ص293.

[14] ابن حنبل،احمد، مسند احمد ابن حنبل، الطبعة:دارصادر، بيروت،ناشر:دارصادر، بيروت.،ج4،ص138

[15] صحیح بخاری باب صلاة الاستسقاء ح1010و باب فضائل الحدیث ح3710.

[16] ابن سمعون، ابوالحسن محمد بن احمد بن اسماعیل بن عنیس البغدادی ، امالی ابن سمعون،ج1ص125

[17] فتح الباري ، ج2 ، ص412 أصاب الناس قحط في زمن عمر بن الخطاب فجاء رجل إلى قبر النبي صلى الله عليه وسلم فقال : يا رسول الله استسق الله لأمتك فإنهم قد هلكوا .فأتاه رسول الله صلى الله عليه وسلم في المنام فقال : إيت عمر فأقره مني السلام وأخبرهم أنهم مسقون ، وقل له عليك بالكيس الكيس . فأتى الرجل فأخبر عمر فقال : يا رب ما آلوا إلا ما عجزت عنه . وهذا إسناد صحيح .

[18] ابن حبان، الثقات، ج 8، ص 456.

[19] ابن حجر العسقلاني، تهذيب التهذيب،ج 7، ص 339.

[20] الخطيب البغدادي، تاريخ بغداد، ج 1،ص120.

[21] السيوطي، جلال الدين الدرالمنثور،، الطبعة:الاولي،1365، المطبعة:الفتح جدة، الناشر:دارالمعرفة.ج1،،ص59.حاكم حاكم‌النيسابوري،محمدبن‌محمد،مستدرك‌الحاكم ،التحقيق:الدكتوريوسف‌المرعشلي،الناشر:دارالمعرفة،بيروت، لبنان،1306.،ج2،ص615

[22] الدر المنثور ، ج1 ،ص 60. حاكم نيسابوري،المستدرك،ج2،1306،ص615

[23] فرائد السمطين ، ج1،ص 36 ح 1.

[24] حاکم الحسكاني النيسابوري، المستدرک علي الصحيحين، ج 3، ص 518.

[25] الحافظ شمس الدين الذهبي، سير اعلام النبلاء، ج 12، ص 469؛ طبقات الشافعيه، ج 2، ص 234.

[26] الخطيب الخوارزمي، مناقب ابي حنيفه، ج 2، ص 199.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

«آل الشیخ» به چه کسانی گفته می شود؟

«وهابی» و «سلفی» به چه کسانی گفته می شود؟

آئين وهابيت چيست ؟ و پايه گذار آن كيست؟

آرا و افکار القاعده برگرفته از چه کتبی است و توحید از منظر آنان چیست؟

آمریکا در سوریه به دنبال چیست؟

آيا ساختن و بناء بر قبور از قبيل گنبد و ضريح منع شرعى دارد؟

آيا سوگند به غير خدا جايز است؟

آیا آیه میثاق بر معذور نبودن جاهل در مسائل توحیدی دلالت دارد؟

آیا اجتماع ایمان و شرک ممکن است؟

آیا از انتساب جاهلیت به کفار می توان رفتارهای تعصبی را محکوم به کفر نمود؟

آیا از سیره صحابه دلیلی بر جواز سفر برای زیارت (شد الرحال) وجود دارد؟

آیا از منظر اسلام، کمک گرفتن از کفار جایز است؟

آیا ازآیه يُحَكِّمُوكَ فِيمَاشَجَرَبَيْنَهُمْ می توان به کفرحكام حکم کرد؟

آیا استعمال عدو قریب(دشمن نزدیک) برای مسلمین صحیح است؟

آیا اموات در قبر و برزخ می شنوند؟

آیا اموات سخن ما را می‌شنوند؟

آیا اموات می شنوند؟

آیا انبیاء و اولیاء الهی دارای قدرت خارق العاده (سلطه غیبی) هستند؟

آیا این ادعای وهابیت که «عنوان وهابیت را دشمنان بر ما نهاده اند» صحیح است؟

آیا با اجرای برخی قوانین بشری، کشور اسلامی به دارالکفر تبدیل می‌شود؟

آیا برگزاری جشن میلاد پیامبر گرامی اسلام شرک است؟

آیا بزرگداشت ایام تولد و وفات اولیاء خدا بدعت است؟

آیا بین دعاء و نداء که در موضوع استغاثه مطرح است تفاوتی وجود دارد؟

آیا ترور در فرهنگ اسلامی وجود دارد؟

آیا تقسیم افعال به مقدور انسان و غیر مقدور انسان صحیح است؟

آیا تنها معیار در تعریف عبادت خضوع و خشوع است؟

آیا توسل به اولیای الهی شرک است؟

آیا توسل به اولیای الهی، همچون عمل مشرکین، مصداق آیه ی سوم سوره زمر است؟

آیا توسل به پیامبر و اولیاء الهی شرک است؟

آیا توسل مسلمانان مانند فعل مشرکین جاهلیت شرک می باشد؟

آیا تکفیر مسلمانان با مبانی قرآن و سنت سازگاری دارد؟

آیا تکفیر نکردن کافر سبب کفر می شود؟

آیا جریانی تندرو و افراطی تر از داعش نیز وجود دارد؟

آیا جشن میلاد پیامبر بدعت و حرام است؟

آیا جهل حواریون به قدرت خداوند دلیل بر معذور بودن جاهل در مسائل توحیدی است؟

آیا حیات برزخی وجود دارد؟ دیدگاه وهابیت در این زمینه چیست؟

آیا خشونت و جنایت وهابیت علیه مسلمین اقدامی اسلامی است؟

آیا داعش علیه اسرائیل نیز عملیات نظامی انجام می دهد؟

آیا در خواست از اولیاء الهی پس از مرگ آنها جایز است؟

آیا در سیره پیامبر خدا دلیلی بر استعانت از کفار در جنگ وجود دارد؟

آیا در سیره ی اهل بیت(علیهم السلام) توسل انجام شده است؟

آیا در مفهوم و مصداق عدو قریب و بعید انحراف ایجاد شده است؟

آیا در منابع اهل سنت، روایتی نسبت به جواز توسل وجود دارد؟

آیا در منابع دینی واژه "سلف" که مورد ادعای سلفی هاست، وجود دارد؟

آیا دلایلی برای همراهی ابن تیمیه و اهل حدیث با حاکم فاجر وجود دارد؟

آیا دلیلی بر زیارت قبور توسط زنان وجود دارد؟

آیا رسول خدا حیات برزخی داشته و با این دنیا در ارتباط هستند؟

آیا رسول خدا در زمان حیاتش به پیامبران گذشته متوسل شدند؟

آیا رسیدن حجت (بلوغ حجت) به تنهایی کفایت در اتمام حجت می کند؟

آیا رفتن بانوان به زیارت قبور دارای اشکال است؟

آیا روایات نبوی بر معذور بودن جاهل دلالت می کند؟

آیا روایتی دال بر معذور بودن جاهل در غیر مسائل توحید و شرک وجود دارد؟

آیا روش سلف در تبیین صفات خبریه موافق دیدگاه وهابیت است؟

آیا ساختار قومی و قبیله ای جامعه افغانستان علاقه ای به حضور طالبان دارد؟

آیا شیعیان رو به قبر امامان خود نماز می خوانند؟

آیا صحابه بعد از رحلت پیامبر، به ایشان توسل کرده اند؟

آیا صحابه به غیر خدا قسم خورده اند؟

آیا طبق نظر محمد بن عبد الوهاب، احمد بن حنبل مشرک بود؟

آیا طلب شفاعت از اولیاء خدا شرک است؟

آیا علمای اهل سنت در رابطه با مراسم جشن میلاد، با نظر ابن تیمیه مخالفند؟

آیا علمای اهل سنت، توسل به صالحین برای رسیدن به حوائج را جایز می دانند؟

آیا علمای هم عصر ابن تیمیه با افکار او مخالف بودند؟

آیا فهم وهابیت از توحید ربوبی و الوهی با فهم بقیه مسلمین فرق دارد؟

آیا قرآن، استعانت از کفار را از نتایج دوستی با آنها می‌داند؟

آیا قران عنوان جاهلیت را به مسلمانان نیز نسبت داده است؟

آیا محمد ابن عبدالوهاب، مسلمانان قبل از زمان خود را کافر می دانست؟

آیا محمد بن عبد الوهاب کسی را تکفیر معین کرده است؟

آیا محمد بن عبدالوهاب دارای اثر علمی بوده است؟

آیا مرکز دولت داعش به شمال افغانستان و آسیای مرکزی منتقل می‌شود؟

آیا مسلمانان برای غیر خدا نذر می کنند؟

آیا نام گذاری اشخاص به عبد النبی و یا عبد الحسین و امثال آن اشکال دارد؟

آیا نامگذاری فرزندان به عبدالنبی و عبدالرسول شرک محسوب می شود؟

آیا نذر بر قبور اولیاء مانند عمل مشرکان است؟

آیا نذر برای اموات، مانند نذر مشرکان است؟

آیا هر استعانتی از کفار به معنای موالات داشتن به ایشان است؟

آیا همکاری با کفار ناقض رکن عبودیت است؟

آیا وهابیت در مورد خداوند قائل به تشبیه و تجسیم هستند؟

آیا وهابیت قائل به اجتهاد هستند؟ دیدگاه آن ها نسبت به اجتهاد چیست؟

آیا وهابیت مسأله مجاز و حقیقت را در آیات قرآن قبول دارند؟

آیا کفر به طاغوت، مقدمه ایمان به خدا است؟

آیا گریه و عزاداری برای امام حسین (عليه السلام) بدعت است؟

آیا گسترش دین اسلام با شمشیر بوده است؟

آیات قرآنی دال بر معذور بودن جاهل در امور دینی چیست؟

آیادلیل شرک مشرکین عصرپیامبر،تنها درعبادت و پرستش غیرخدابود؟

آیاقوانین وضع شده دربلاد اسلامی مخالفت با«إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلَّه‏»است؟

ابن تیمیه با اشعری ها چگونه برخورد می کرد؟

ابن تیمیه را در حوزه هستی شناسی چگونه می بینید؟

احکام مترتب بر دار الاسلام و دار الکفر چیست؟

اختلافات داعش و القاعده چیست؟

اخوان المسلمین یکی از گرو ه های نسل دوم سلفیان، دارای چه ویژگی های بودند؟

ادله استحباب زیارت قبور پاکان چیست؟

ادله ای از قران و سنت نام ببرید که نشان دهد عمل شرط ایمان نیست؟

ادله جواز بوسیدن ضریح معصومین و امامزاده ها چیست؟

ادله جواز توسل به انبیاء و اولیاء صالح چیست؟

ادله جواز توسل به اوليای الهي چیست؟

ارتداد چیست و چه عواملی موجب ارتداد می شود؟

ارکان بدعت چیست؟

از ادعاهای محمد بن عبدالوهاب عدم ادعای اجتهاد است، تناقض این ادعا در چیست؟

از باورهای «اهل حدیث و حنابله» که ریشه ی فکری سلفی ها هستند توضیح دهید؟

از تناقضات محمد بن عبدالوهاب پذیرش اجتهاد دیگران است توضیح آن چیست؟

از تناقضات محمدبن عبدالوهاب مدعای جواز استغاثه به مخلوق است. تناقض آن در چیست؟

از دیدگاه تکفیری ها، «انصار طاغوت» به چه کسانی گفته می شود؟

از نظر اسلام اگر فردی کفر کافری را اعلام نکند خودش مرتکب کفر می گردد؟

از نظر تکفیری ها علم غیب از مصادیق طاغوت است انحراف این اندیشه در چیست؟

استناد تکفیری ها به «قاعده لا ضرر»دچار چه انحرافی است؟

اشتباهات تکفیری ها در فهم معنای دموکراسی شامل چه مواردی است؟

اشکالات مبانی فکری وهابیت از نظر حسن بن فرحان المالکی چیست؟

اشکالات وهابیت در تعریف عبادت چیست؟

اصطلاح «دشمن نزدیک و دشمن دور» چه نقشی در رفتار سلفی های مسلح دارد.

اصل در بر خورد با کفار و مشرکین صلح است یا قتال؟

اقدامات فتنه برانگیر بربهاری و یاران او علیه مذاهب اسلامی چه بوده است؟

اقسام طاغوت از دیدگاه سلفیه تکفیری چیست؟

اقسام همکاری با کفار از دیدگاه اسلام به چند صورت است؟

القاعده پس از بروز امواج بیداری اسلامی از چه فرصتهایی بهره برد؟

انتقادات احناف نسبت به وهابی ها چیست؟

انتقادات تند علمای اهل سنت نسبت به ابن تیمیه شامل چه مواردی است؟

انحراف وهابیت در تعریف «نواقض الاسلام» چیست؟

انحراف وهابیت در شرک پنداشتن استغاثه به ارواح انبیاء و اولیاء چیست؟

انحراف وهابیت در فهم توحید عبادت چیست؟

اندیشه سیاسی سلفی ها در زمینه های اجتماعی چیست؟

اندیشه های سیدقطب چه تاثیراتی بر جریان های فکری معاصر داشته است؟

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت که بوده است؟

برخورد رسول گرامی اسلام با مظاهر جاهلیّت چگونه بوده است؟

برخی از اختلاف میان دیوبندیه و وهابیت چیست؟

برخی از ادله انحصار توحید حاکمیت خدا را بیان کنید؟

برخی از فتاوای وهابیت که نشان ازعدم تعمق آنان از اسلام است را بیان کنید؟

برخی از نتايج و آثار توحيد در حاکميت چیست؟

بررسی واژه رب در لغت و اصطلاح را بیان کنید؟

بنیادگرائی و گونه های آن را بیان فرمائید؟

بنیادگرائی چیست و از چه پیشینه ای برخوردار است؟

تاریخچه مختصر عقاید سلفی چیست؟

تترس چیست و چرا داعش به بهانه آن اقدام به بمب گذاری می کند؟

تعریف ایمان و کفر از دیدگاه علماء اهل سنت و شیعه چیست؟

تعریف وهابیت از عبادت و اشکالات وارد بر آن چیست؟

تفاوت «قتال فی سبیل الله» با قتال فی سبیل طاغوت» در چیست؟

تفاوت توحید ربوبی و توحید الوهی در چیست؟

تفاوت دیدگاه سلفیه و اهل سنت در موضوع اجتهاد و تقلیدچیست؟

تفاوت مشرکین جاهلیت با مسلمانان

توحید الوهی در قران به چه مفهومی استعمال شده است؟

توحید در حاکمیت چیست؟

توحید و شرک از دیدگاه وهابیت چگونه است؟

تکفیر چه پیامدهایی در پی دارد؟

تکفیری ها در معنای «یَکفُر بالطّاغوت» دچار چه انحرافی شده اند؟

تکفیری ها در تفسیر آیه افحم الجاهلیه دچار چه انحرافی شده اند؟

تکفیری ها در معنای «اِجْتَنِبُوا اَلطّاغُوت» دچار چه انحرافی شده اند؟

جریان «اخوان التوحید» چه گروهی بودند و چه عملکردی داشتند؟

جریان «سلفیه درباری» چه جریانی است؟

جریان تکفیری «حدادیه» چیست و بر چه کسانی اطلاق می شود؟

جهاد به مفهوم نظامی در اسلام چه شرائطی دارد؟

حاکمان طاغوتی از منظر سلفیان تکفیری چه کسانی هستند؟

حکم انواع استغاثه و صورت های آن چگونه است؟

خطرات تفکر افراطی وهابیت برای جهان اسلام چیست؟

خطرات تفکر افراطی وهابیت برای جهان اسلام چیست؟

در نظر تکفیری ها، تقلید از چه جایگاهی برخوردار است؟

دعا در قران دارای چند معنا و چه اقسامی است؟

دلائل عقلی بر جواز برگزاری جشن میلاد نبی اسلام چیست؟

دلائل مخالفت اسلام با ترور چیست؟

دیدگاه تکفیری ها در مورد دموکراسی چیست؟

دیدگاه ابن تیمیه در مورد مسح و تقبیل اماکن متبرکه چیست؟

دیدگاه سلفی های معاصر در مورد عملیات استشهادی چیست؟

دیدگاه سلفیان تکفیری در مورد آیه (فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ) چیست؟

دیدگاه سلفیان جهادی، نسبت به حکومت داعش چیست؟

دیدگاه علما و اندیشمندان اسلام درباره وهابیت و ابن تیمیه چیست؟

دیدگاه علماء درباره استعانت از کفار چیست؟

دیدگاه علمای اهل سنت در جواز نذر چیست؟

دیدگاه علمای اهل سنت در مورد خروج بر حاکم چیست؟

دیدگاه وهابیت درباره تبرک به پیامبر و قبر آن حضرت چیست؟

دیدگاه وهابیت نسبت به مسئله شفاعت چیست؟

دیدگاه وهابیت نسبت به مکاتب فقهی و کلامی اهل سنت چیست؟

دیدگاه وهابیت، نسبت به تقلید اهل سنّت از ائمه اربعه چیست؟

دیدگاه وهابیون نسبت به مسئله تقریب چیست؟

دیدگاه وهایت و تکفیری ها در خصوص «حقیقت و مجاز» چیست؟

دیدگاههای علما را در مورد بدعت بیان کنید؟

رابطه ایمان و اسلام چیست؟

رابطه جهاد و قتال در قرآن چیست؟

رابطه میان سازمان القاعده و داعش چگونه است؟

رمضان البوطی چه دیدگاهی نسبت به وهابیت دارد؟

زمینه های شکل گیری وحدت و ریشه کن شدن تکفیر چیست؟

سازمان القاعده چگونه بوجود آمد؟

سازمان تروریستی «جماعة التوحید والجهاد» چه سازمانی است؟

سلفيه جهادی به چه معناست؟

سلفی ها چه کسانی هستند؟

سلفی‌گری ایرانی چیست؟

سیر تحول حاکمیت نزد اهل سنت در دوران معاصرچگونه رقم خورد؟

شباهت میان تکفیری ها با خوارج در مساله هجرت چیست؟

شرایط و موانع خروج بر حاکم چیست؟

طاغوت چیست و دیدگاه سلفیه تکفیری جهادی در این باره چیست؟

عقاید داعش چیست؟

عقیده گروه های تکفیری درباره ولاء و براء چیست؟

علمای وهابی درباری که آنان را جامی یا مدخلی می نامند چه کسانی هستند؟

عوامل موفقیت محمد بن عبدالوهاب در شکل گیری وهابیت چیست؟

فرق عبادت و اطاعت در چیست؟

قاعده اولويت جهاد عليه دشمن نزدیک چیست؟

مانیفست توحش در فقه داعش برگرفته از چه محتوایی است؟

ماهیت و ارکان ایمان از نگاه علمای دیوبند چگونه است؟

مبانی جهاد از منظر القاعده چگونه شکل گرفته است؟

متن نامه توبیخی ذهبی نسبت به ابن تیمیه چه بوده است؟

محمد زاهد کوثری چه نقدهایی بر اندیشه وهابیت دارد؟

مراتب ایمان و کفر را از دیدگاه علماء سلفی بیان کنید؟

مراتب و درجات ایمان چگونه است؟

مراد از آیه «و ما انت بمسمع من القبور» چیست؟

مراد از سلفیه جهادی چه کسانی هستند؟

مصادیق جاهلیت در قران چیست؟

معنا و اقسام کفر چیست و دیدگاه علمای اسلام در تکفیر اهل قبله چیست؟

معنا و معیار ایمان و کفر چیست؟

معنای «من لم یحکم بما انزل الله» از دیدگاه علمای اسلام

معنای سلفیه و سلفی‌گری چیست؟ از چه زمانی پیدا شده است؟

معیار ایمان چیست؟ آیا عمل در ایمان شرط است؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای اهل سنت چیست؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای شیعه و اهل سنت چیست؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای شیعه چیست؟

مفهوم اسلام در قرآن و روایات به چه معنا است؟

مفهوم حاکمیت در اسلام چیست؟

مفهوم سلف در کلمات سلفی های امروزی به چه معناست؟

مفهوم طاغوت و دیدگاه سلفیه تکفیری-جهادی در این باره چیست؟

مفهوم عملیات استشهادی، انتحاری و انغماسی چیست؟

مفهوم و مراحل شرک چیست؟

مقصود از آیاتی که به صراحت شفاعت را نفی می کند؛ چیست؟

ملاک دار الاسلام در نظر سلفیان تکفیری چیست؟

منظور از «انقطاع عمل» بعد از موت چیست؟

منظور از «نکایه و انهاک» و «اداره التوحش» در نگاه تکفیری ها چیست؟

منظور از آیه (وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً) چیست؟

منظور از آیه سیف (فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ...) چیست؟

منظور از توسل چیست؟ و چه جایگاهی در دین دارد؟

منظور از تکفیر مطلق و معین چیست؟

منظور از جاهلیت در ادبیات گروه‏‎های تکفیری چیست؟

منظور از سنت و بدعت در نگاه سلفیه چیست؟

منظور از کفر چیست؟

منهج ابن تیمیه در پذیرش احادیث چگونه است؟

مهم ترین اقدامات سازمان القاعده چه بوده است؟

مهم ترین اندیشه وهابیت و چهار اشتباه اساسی آنان چیست؟

مهمترین اختلاف وهابیت با اهل سنت در چه مسائلی است؟

مهمترین اختلاف گروه های سلفی جهادی با وهابیت در چه موضوعی است؟

موجبات کفر در احادیث نبوی چیست؟

موجبات کفر در قرآن چیست؟

موضع داعش نسبت به اسرائیل چگونه است؟

موضع علمای اهل‌سنت در برابر حرمت سفر برای زیارت قبور چیست؟

موضع قرآن و سیره مسلمین در حفظ آثارو اماکن تاریخی چیست؟

نام اصلی سازمان القاعده چیست و اهداف آن چه بوده است؟

نام گروه های تکفیری در عراق چیست و عملکرد آنان چگونه بوده است؟

نظر سلفیان تکفیری در ارتباط با آیه «فَقَاتلُواْ أَوْليَاء الشَّيْطَان» چیست؟

نظر علماي اهل سنت درباره گريه بر اموات چیست؟

نظر علمای اسلام در جواز کمک خواستن از کفار در جنگ چیست؟

نظر علمای اهل سنت در مورد گروه های تکفیری چیست؟

نظر علمای حنفی در مورد توسل به مقام و جاه انبیاء و اولیاء چیست؟

نظر فقهای مذاهب اربعه در مورد عملیات استشهادی چیست؟

نظر متکلمین و فقهای اهل سنت درباره تکفیر چیست؟

نظرعلمای اهل سنت درباره جشن ولادت پیامبر(صلی الله علیه وآله) چیست؟

نقد دیدگاه وهابیت در معنای صفات خبری خداوند چیست؟

نقد دیدگاه وهابیت در نفی سماع موتی مستند به آیه انک لاتسمع الموتی چیست؟

نقد سلیمان بن عبدالوهابی بر اعتقادات برادرش محمد بن عبدالوهاب چه بوده است؟

نقدهای حسن بن علی السقاف بر افراط گری های وهابیت چیست؟

نقدهای سید احمد زینی دحلان بر اعتقادات وهابیت چیست؟

نقش مدارس مذهبی پاکستان در رشد افراطی‌گری به چه شکل است؟

نقش معبود در مفهوم عبادت به چه شکل است؟

نمونه های تاریخی از چگونگی توسل به انبياء و صالحان را ذکر نمایید؟

نواقض الاسلام از دیدگاه تفکیری ها چیست؟

نگاه مکتب دیوبند به جریان‌های تکفیری چگونه است؟

واژه ی دعا (خواندن) در قرآن به چند معنی استعمال شده است؟

وحدت بین اهل سنت و شیعه به چه معنا است؟

وهابیت چه جنایت هایی در مکه و مدینه مرتکب شدند؟

وهابیت در مخالفت با اهل سنت از چه روشهایی استفاده می کند؟

وهابیت و تکفیری ها از چه روش هایی در تبلیغات خود استفاده می کنند؟

وهابیت چه دیدگاهی درباره یزید بن معاویه دارند؟

پاسخ این ادعای نادرست که اسلام با جنگ و لشکر کشی گسترش یافت چیست؟

پاسخ به اشتباه وهابیت در تفسیر آیه ما انت بمسمع من فی القبور چیست؟

پاسخ به اشکال وهابیت درباره پیامد تاویل صفات خبری در قران چیست؟

پیامدهای فردی، اجتماعی و بین‌المللی خروج بر حاکم اسلامی چیست؟

پیرامون تکفیر و انواع تکفیر و ضوابط آن توضیح دهید؟

چرا استغاثه و درخواست از پیامبر و صالحان منجر به شرک نمی شود؟

چرا خواندن و صدا زدن غیر خدا در کنار خدا شرک نیست؟

چرا درخواست از غیر خدا شرک نیست؟

چرا وهابیون استغاثه و درخواست از پیامبر و صالحان را شرک می دانند؟

چند مورد از توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت، بیان کنید؟

چه ادله ای بر جواز توسل وجود دارد؟

چه اشکالاتی بر دیدگاه تفکیری ها نسبت به آیه من لم یحکم بما انزل الله وجود دارد؟

چه اشکالاتی بر روایات معذور نبودن جاهل وجود دارد؟

چه اشکالاتی بر عقیده توحید سلفیه درباری وارد است؟

چه اطلاعاتی در مورد جریانهای تکفیری موجود در عراق موجود است؟

چه اطلاعاتی در مورد جریانهای تکفیری موجود در لبنان موجود است؟

چه شباهتی بین وهابیت و خوارج وجود دارد؟

چه كساني جذب گروه‌های تکفیری مي‌شوند؟

چه نقد هایی بر ادله وهابیت بر عدم جواز استغاثه وجود دارد؟

چه نقدهایی بر دیدگاه تکفیری ها بر تکفیر یاری کنندگان طواغیت وجود دارد؟

چه نقدهایی بر سلفیه بر عدم وجود مجاز در قران وجود دارد؟

چه چیزی مجوز خروج گروه های تکفیری بر علیه حاکم مسلمان است؟

چه کتابهایی در رد وهابیت نگارش شده است ؟

چگونه دعوت محمدبن عبدالوهاب رشد پیدا کرد؟

چگونه رشید رضا پس از برهه ای مخالفت با وهابیت به یکباره از مروجین تفکر وهابیت شد؟

کتابهایی از علمای اهل سنت نام ببرید که در جواز برگزاری جشن میلاد پیامبر اسلام نگارش شده است.

کفر و اقسام کفر را نام ببرید. دیدگاه علمای اسلام در تکفیراهل قبله چیست؟

گروه تکفیری «اجناد القوقاز» در منطقه چچن چه کسانی هستند؟

گروه های تکفیری جهت تحقق مفهوم امت دچار چه انحرافاتی شدند؟

گروه های تکفیری دچار چه انحرافی در فهم مساله جهاد شدند؟

گزیده ای از اعتقادات ابن تیمیه را بیان کنید؟

یکی از شبهات وهابیت در خصوص احتفال را پاسخ دهید.