مقالات > سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۰/۲۳ تعداد بازدید: 204

سازمان کنفرانس اسلامی بزرگترین سازمان، بعد از سازمان ملل متحد است که 57 کشور عضو آن اند و بیش از 40 سال از تأسیس این سازمان از می گذرد. با توجه به نفوذ عربستان در این سازمان و سرمایه گذاری این کشور در کشورهای اسلامی این فرصت برای آل سعود به وجود آمد به عنوان حامی اسلام و منادی وحدت زیر لوای اسلام، از راه انتشار وهابیت، نفوذ خود را بین کشورهای اسلامی گسترش دهد.



اشاره

دبیرخانة سازمان کنفرانس اسلامی در سال 1432ق، کتابی را به نام «المملکه العربیه السعودیه ومنظمه الموتمر الاسلامی دعم متواصل وتطور مشهود[1]» منتشر کرد که اطلاعات مفیدی از نفوذ عربستان در این سازمان دارد. در این کتاب، سخنی از احسان اوغلو، دبیرکل سازمان آورده شده که حکومت سعودی را از پایه گذارانِ هم بستگی و اخوت اسلامی معرفی و از تلاش های ملک عبدالعزیز، فیصل، فهد و عبدالله، به سبب رفع مشکلات امت اسلامی و هدیه آوردنِ ارمغان امنیت و صلح برای آنان تقدیر می کند.[2] نکتة قابل تأمل این است که او افغانستان را از جملة کشورهایی برمی شمرد که تلاش های عربستان از طریق سازمان کنفرانس اسلامی باعث شد که نیروهای شوروی از آن خارج شوند و صلح و امنیت به این کشور باز گردد. همچنین او عربستان را سکان دار سازمان کنفرانس اسلامی می داند که ملک فیصل نقش اساسی را در به وجود آمدن آن داشته است.[3] در این مقاله، سعی شده است توسعة وهابیت از طریق سازمان های فراملیتی ارزیابی شود.

 

سازمان کنفرانس اسلامی

سازمان کنفرانس اسلامی بزرگترین سازمان، بعد از سازمان ملل متحد است که 57 کشور عضو آن اند[4] و بیش از 40 سال از تأسیس این سازمان از 1398ق/ 1969م می گذرد. مقر اصلی سازمان کنفرانس اسلامی و مراکز بزرگ آن در جدة عربستان است.[5] تنها بخش کمی از مراکز این سازمان در کشورهای ترکیه، پاکستان، بنگلادش و مغرب است. عربستان به تنهایی ده درصد کل بودجة سازمان کنفرانس اسلامی را تأمین می کند که بالاترین رقم در بین کشورهای اسلامی است.[6] در آخرین تلاش عربستان، ساختمان جدید دبیرخانة سازمان کنفرانس اسلامی در جده در زمینی با مساحت 40 هزار مترمربع با مبلغ 100میلیون دلار از سال 1432ق درحال ساخت است.

 

ملک فیصل (1384ـ 1395ق) سومین پادشاه عربستان، با شعار دفاع از بیت المقدس و مقابله با صهیونیسم و کمونیسم و ناسیونالیسم عرب و استعمار، به کمک سران برخی از کشورها نظیر ایران، مغرب، مراکش، اردن، سومالی و پاکستان، سازمان کنفرانس اسلامی را تأسیس کرد.[7] شرایط جدید منطقه و قدرت گرفتنِ ناسیونالیسم عربی مهمترین تهدید برای آل سعود بود. فیصل که افکار انقلابی جمال عبدالناصر را تهدیدی جدی برای ستون اصلی قدرت و مشروعیت خویش می دانست، از طریق حمایت از جنبش های اسلامی و اشاعة سلفیت، به مقابله آن برخاست.

ناسیونالیسم عرب را که بیشتر مسیحیان عرب طرح کرده بودند و با آن خواستار اعطایِ حقوق برابر به اعراب بودند، جنبة مذهبی نداشت[8] و این فرصت برای آل سعود به دست آمد که به عنوان حامی اسلام و منادی وحدت زیر لوای اسلام، از راه انتشار وهابیت، نفوذ خود را بین کشورهای اسلامی گسترش دهد. جمال عبدالناصر هم تلاش های فیصل را برای ممانعت از پیش روی انقلاب عربی به باد استهزا می گرفت و حمایت فیصل از اسلام را برای حفظ سلطنت و استبداد خویش می دانست. زمانی ملک فیصل در پارلمان اندونزی گفته بود: «خداوند مرا لایق خدمت به حرمین شریفین دانسته است و همة دوستان باید ما را در مقابل خراب کارها وانقلابی ها و مارکسیست ها یاری دهند.» ناصر هم در جواب گفته بود: «این منطق صهیونیسم ها در قدس است که خدا به ما وعدة زمین موعود از نیل تا فرات را داده است.»[9]

با این حال، فیصل مصمم به حرکتی که آغاز کرده بود پیش می رفت و به پشتوانة دلار های نفتی که در آن سال ها مقارن با صعود ناگهانیِ قیمت نفت به دست آورده بود نفوذ خود را از طریق اشاعة سلفیت گسترش می داد؛ به طوری که در یک دورة 9 ماهه در 1965م، از کشورهای اردن، سودان، تونس، گینه، مالی، مراکش، ایران، ترکیه و پاکستان دیدار کرد و رهبران این کشورها رادر جریان اهداف خارجی خود که همانا مبارزه با کمونیسم و صهیونیسم و ناصریسم بود قرار می داد. در سفر دیگرش به آفریقا در1972م، ازکشورهای اوگاندا، چاد، سنگال، موریتانی و نیجر دیدن کرد. در این دیدارها، رهبران کشورهای آسیایی وآفریقایی از این که خود را سهیم در ثروت های عربستان می دیدند به ملک فیصل پاسخ مثبت دادند.[10] نکتة حایز اهمیت این است که وهابیت در این دوره، مورد حمایت سران کشورهای اسلامی نبود و تنها در مقابل کمک های مالی عربستان، با حضورعالمان و مراکز وهابیت در این کشورها موافقت شد. در واقع، نوعی داد و ستد سیاسی در جریان بود که به نام سازمان کنفرانس اسلامی و دعوت به اسلام اصیل و به کام اندیشة وهابیت گسترش می یافت. اما پس از انقلاب اسلامی ایران، تعالیم فرقة وهابیت به دست آویز اصلی برای جلوگیری ازگسترش تفکرهای نواندیشانة این انقلاب شیعی، در این کشورها تبدیل شد.[11]

در این دوره، عربستان سرمایه گذاریِ هنگفتی برای تأسیس دانشکده ها و مراکز اسلامی و معهدهای علمی و تأسیس مساجد و دارالتحفیظ قرآن در کشورهای اسلامی کرد و عده ای از علمای وهابی را به آن کشورها اعزام کرد و در نتیجه، جریان شکل گیریِ گرایش های وهابیت در کشورهای اسلامی قدرت بیشتری گرفت. در این سال ها، جنگ اعراب و اسرائیل واقع شد و فیصل در اعتراض به حمایت آمریکا از اسرائیل و برای دفاع از اعراب، فروش نفت به آمریکا را برای مدت 5 ماه قطع کرد، که موجب بدترین بحران کمبود بنزین در تاریخ آمریکا شد.[12] طبق نظر برخی از تحلیل گران، همین امر مقدمات ترور ملک فیصل به دست برادرزاده اش را فراهم آورد.[13] در سخنی از سلطان بن عبدالعزیز، ولیعهد عربستان، آمده است که در ملاقات خود با نهرو، نخست وزیر هند، ابراز می کند که در عربستان دو امتیاز بزرگ وجود دارد، اولین امتیاز کعبه است و نهرو مدتی سکوت کرد و من تصور کردم که دومین امتیاز، را نفت می داند، اما او بعد از مدتی، امتیاز دوم را فیصل دانست.[14] در واقع، فیصل اصول و مبانی مهندسی دیپلماسیِ عربستان را برای سیطره بر افکار مسلمانان جهان روشن کرد.[15]

این سیاست را بعدها ملک فهد ادامه داد. نکتة قابل تأمل در سخنانِ احسان اوغلی، دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی، این است که او افغانستان را از جمله کشورهایی بر می شمرد که تلاش های عربستان از طریق سازمان کنفرانس اسلامی باعث شد که آرامش به آن با اخراج نیروهای شوروی از آن باز گردد. شکی نیست که در دورة فهد، سرسپردگی و عمل گرایی محض با غرب، سیاست اصلی عربستان شد. در این دوره، آمریکا از اسلام به عنوان تاکتیکی برای ستیز با کمونیسم و ناسیونالیسم عربی و در نهایت، محدودکردنِ نفوذ شوروی بهره می جست. هم زمان با کودتای کمونیستی و اشغال افغانستان توسط ارتش شوروی و وقوع انقلاب اسلامی ایران، منافع آمریکا در منطقه به شدت در خطر بود. به همین دلیل رسانه های غربی در آسیای مرکزی و بیشتر کشورهای منطقه، با اختصاص بسیاری از برنامه های خود به ترویج اسلام، تلاش بسیاری برای تحریک اشتیاق مذهبی و در نتیجه، مقاومت در برابرکمونیسم انجام دادند. بنابر برآورد آماری، 90درصد برنامه های رادیو آزادی، رادیو اروپای آزاد و صدای آمریکا به برنامه های اسلامی اختصاص داشت.[16] هم چنین، دیوبندیه در پاکستان، با سیاست های ضیاء الحق و حمایت عربستان به شدت گسترش یافت و از 900مدرسة در 1971م به 8000 مدرسة رسمی و25000 مدرسه غیررسمی در 1988م ارتقا یافت ونیم میلیون طلبه درآن مشغول به تحصیل بود.[17] عربستان به شدت بر گسترش افکار وهابی بین آن ها تأکید داشت.[18] یکی از نمونه های بزرگ این مدارس، مسجد و دانشگاه اسلامی ملک فیصل است. این مسجد با ظرفیت 10هزار نمازگزار به همراه دانشکده و معهدهای علوم اسلامی در اسلام آباد پاکستان در 1408ق تأسیس شد. در این مدارس، مبارزان جوانی پدید آمدند که نیروهای جهادی طالبان را شکل دادند و خواستار برپاییِ حکومت اسلامی درکشور پاکستان و افغانستان شدند. عربستان بین سال های 1980 تا 1990 نزدیک به چهار میلیارد دلار کمک رسمی به مجاهدین پرداخت کرد و در این مدت، کمک های غیررسمیِ بسیاری نیز از طریق مراکز اسلامی و خیریه برای آن ها فرستاده شد.[19] مجاهدین، جوانان بین 14 تا 24 ساله ای بودند که در مدارس، قرآن و احادیث نبوی را از معلمان کم سواد می آموختند و بدون فراگیریِ علوم دیگر، در صف مجاهدین قرار می گرفتند و هم چون سپاهیان ابن سعود، خود را اخوان می نامیدند.[20] طالبان بعد از تسخیر کابل در 1996م، هیئت امر به معروف و نهی از منکر، هم چون حکومت سعودی، تشکیل داد و افراطی ترین قوانین را به اجرا گذاشت. آن ها مدارس دخترانه را تعطیل و زنان را از کارکردن در خارج از خانه منع کردند. تلویزیون ها را شکستند و پوشیدن کلیه لباس های ورزشی و اعمال تفریحی را ممنوع کردند و به تمام مردان دستور دادند که ریش های خود را بلند کنند.[21] علمای عربستان نظیر بن باز، مفتی اعظم عربستان، و محمد بن جابر، رئیس دادگستری عربستان، نقش مهمی در پیشتیبانی از طالبان ایفا کردند. یکی از رهبران طالبان، ملا ربانی در ملاقاتی که با ملک فهد در ریاض داشت، ابراز کرد: از آن جایی که عربستان مرکز دنیای اسلام است، ما مایلیم با عربستان همکاری داشته باشیم. ملک فهد نیز از اجرای شریعت و گزینش معیارهای خوب در افغانستان به دست طالبان ابراز خوشحالی کرد. او به طالبان قول داد که تا جایی که می تواند به آن ها کمک کند.[22]

ملک فهد در1992م، اولین کنفرانس بین المللی برای شناساییِ اقلیت های مسلمان درکشورهای بیگانه وگرفتن استراتژیک مناسب و درک شرایط و نگرانی های آنان برگزار کرد. او به فعالیت های گذشتة عربستان درکشورهای غربی وشرقی در مورد اقلیت های مسلمانان بسنده نکرد. این فعالیت ها مدت ها قبل، از طریق سازمان هایی نظیر «رابطه العالم الاسلامی و هیئه الإغاثه الإسلامیه» و «الندوه العالمیه للشباب الإسلامی» با مدیریت سازمان کنفرانس اسلامی در این کشورها گسترش می یافت.[23] در طول زمام داریِ فهد، از طریق رابطه العالم الاسلامی 600 مرکز اسلامی و 150 مسجد و 1500 مدرسه در جهان تأسیس شد و 6 میلیارد ریال سعودی در رابطه العالم الاسلامی هزینه شد.[24] هم سوییِ عربستان با سیاست های آمریکا در منطقه[25] باعث شد که عربستان امتیازهایی را برای حضور در کشورهای غربی به دست آورد: ساخت مساجد و آکادمی هایِ علوم اسلامی و عربی در بهترین مناطق شهرهای اروپا و آمریکا و تأسیس کرسی های اسلام شناسی در معتبرترین دانشگاه های جهان مانند دانشگاه هاروارد و کالیفرنیا و لندن و مسکو به عنوان قرائت اصیل از اسلام از جملۀ آن هاست.[26] این فعالیت ها دست آویزی برای توجیه عموم مسلمانان برای گسترش تعامل با غرب بود. مسجد به عنوان بارزترین نشانۀ وجود مسلمانان در هر شهری است که روزها برای نماز و مراسم های مختلف، بزرگترین تجمع مسلمانان را شکل می دهد. مسلمانان بومیِ این کشورها تواناییِ تأمین هزینه های ساخت و برگزاری مراسم ها را ندارند. عربستان برای دست یافتن به این پایگاه، سرمایه های عظیمی را صرف ساخت و مدیریت آن ها کرد؛ برای نمونه می توان از مسجد و مرکز اسلامی در ژنو، پایتخت سوئیس؛ بروکسل، پایتخت بلژیک؛ مادرید، پایتخت اسپانیا؛ رم، پایتخت ایتالیا و شهرهای نیویورک، واشنگتن، کالیفرنیا در آمریکا نام برد. برخی از این مساجد گنجایش 4 هزار نفر نمازگزار را دارند.[27] در عوض، ملک فهد جلسه ای مشتمل بر 350 تن از علما را تشکیل داد تا آن ها را برای صدور فتوا به منظور اجازۀ استقرار ارتش آمریکا در عربستان، طی جنگ با عراق متقاعد کند. در نتیجه، عبدالعزیز بن باز، متنفذترین عالم عربستان و رئیس هیئت کبار العلماء، چنین فتوایی صادر کرد: «هرچند آمریکایی ها عقاید مذهبیِ محافظه کارانه هم چون کافران دارند و مسلمان نیستند، اما سزاوار پشتیبانی اند، زیرا آن ها در این جا هستند تا از اسلام دفاع کنند.»[28] ملک فهد پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، درکشورهای تحت تأثیر او مانند جمهوری های آسیای مرکزی، اروپای شرقی، چین و روسیه فعالیت گسترده ای را آغاز کرد. مساجد و مدارس اسلامی فراوانی درآن جا تأسیس و آنان را سرپرستی کرد. با دعوت او، بسیاری از مسلمانان چین برای حج و تحصیل در دانشگاه های عربستان راهی آن دیار شدند و ترجمۀ قرآن و کتاب های مورد نیاز را به صورت رایگان در اختیار آن ها گذاشت.[29] درپیِ چندین سال فعالیت آنان، حکمرانان ازبکستان، قزاقستان و قرقیزستان وهابیت را بزرگ ترین تهدید سیاسی برای ثبات در کشورهای خود خواندند.[30]

با رشد جمعیت حاجیان بیت الله الحرام، ملک فهد توسعۀ حرمین شریفین را به صورت جدی آغاز کرد. در توسعۀ شهر مکه و مدینه 70 میلیارد ریال سعودی هزینه شد.[31] در این دوره، تمرکز بسیاری بر آشنایی حجاج با تفکر سلفی انجام گرفت. کنفرانس و همایش های بسیاری در ایام حج در مقر رابطه العالم و دیگر مراکز برگزار می شد و کتاب ها و مجلات فراوانی در بین حجاج توزیع می شد.

 

رابطه العالم الاسلامی

از آغاز قرن چهاردهم/ بیستم، تبلیغات اسلامی به یک هدف اصلیِ سازمان ها و نهادهای اسلامی نوبنیاد تبدیل شد. در مصر، دو سازمان رقیب، یعنی اخوان المسلمین[32] و جماعه الشّبان المسلمین،[33] نه تنها یک کناره گیریِ موقت از جامعه (هجرت) را تبلیغ می کردند، بلکه بر پایۀ آیۀ 104 سورۀ آل عمران،[34] جوانان مسلمان را به پیوستن به گروه های اسلامیِ جدید فرا می خواندند. در هند به گونه ای متفاوت، یکی از پرنفوذترین و فراگیرترین جنبش تبلیغ اسلامی، با نام جماعه التبلیغ و الدعوه ـ بیشتر با عنوان جماعت تبلیغی ـ شروع به کار کرد. این جنبش به رهبری مولوی محمد الیاس کاندهلوی م1363ق صورت گرفت که متوجه شبه قاره و کشورهای همسایه شد. در آفریقا نیز فرقه های تیجانیه، سنوسیه، احمدیه و اسماعیلیه اندیشۀ اسلام را برای نفوذ در میان نومذهبان به کار می بردند. اما فعالیت های تبلیغیِ سازمان هایِ اسلامی هنوز محدود به فعالیت پراکندۀ چند مرکز آموزش اسلامی بود. تنها پس از جنگ جهانی دوم بود که تشکیلات اسلامیِ فراملی به یک ضرورت اساسی تبدیل شد.[35]

 رابطه العالم الاسلامی بزرگ ترین مرکز تبلیغات اسلامی در جهان است که با بیش از 50 سال فعالیت، نقش اساسی در ترویج وهابیت در جهان ایفا کرده است. اکنون نیز وهابیت بر این سازمان ـ که مرکزی اش در مکه است ـ سیطره دارد. شورایی که در ابتدا این سازمان را اداره می کردند، متشکل از ابوالحسن ندوی (از هند)، سعید رمضان (از مصر)، ابوالاعلی مودودی (از پاکستان) و علّال الفاسی (از مراکش) از جمله حامیان جریان های گوناگون سلفیۀ نوین بودند[36] و ریاست شورا برعهدۀ مفتی اعظم عربستان سعودی، محمدبن ابراهیم آل شیخ، قرار داشت و محمد سرور الصبّان، تاجر مکی و نخستین دبیر کل سازمان، به شدت از نگرش وهابی دفاع می کرد و بدین طریق، نفوذ وهابی ها در این سازمان اسلامی تأمین شده بود.[37] سران عربستان همیشه در تبرئۀ خویش برای استفادۀ ابزاری از این سازمان کوشیده اند، اما شکی نیست که رابطه العالم منادی تفکرات وهابیت بوده است.[38] پس از مرگ محمدبن ابراهیم آل الشیخ، عالم وهابی دیگر، عبدالعزیزبن باز، ریاست شورای مؤسسان را بر عهده گرفت و در حال حاضر، عبدالعزیزبن عبدالله آل الشیخ ریاست آن را عهده دار است که هر سه رئیس هیئت کبار العلماء عربستان هستند.[39] اهمیت این سازمان به حدی است که عضو ناظر در سازمان ملل متحد برای شرکت در سازمان های اقتصادی و اجتماعی دارد و به عنوان عضو مراقب در سازمان کنفرانس اسلامی، یونسکو و یونیسف حضور دارد.[40] گرچه در اساسنامۀ آن ذکر شده که این سازمان بین المللی اسلامی برای ترویج پیام اسلام و تعلیم اصول و مبانی آن و مبارزه با توطئه های ضد اسلامی است و به هیچ کشوری تعلق ندارد،[41] به دلیل این که 90درصد بودجۀ آن را عربستان تأمین می کند،[42] سیاست های آن را نیز عربستان مشخص می کند.

 «رابطه» در دهۀ 1970م، به تدریج فعالیت های خود را در زمینه های هماهنگی بین مراکز اسلامی و تبلیغ در سراسر جهان گسترش داد و کوشید شوراهای قاره ا ی (پنچ شورا در 1985م) و شوراهای اسلامی محلی در 28 جامعه اقلیت مسلمان به وجود آورد. رابطه یک مجمع جهانی مساجد (المجلس العالَمی للمساجد) به وجود آورد که کارش هماهنگ کردنِ فعالیت هایِ تبلیغی در جهان بود. از آغاز تأسیس «رابطه»، عالمان وهابی خواستار تأسیس یک شورای فقهی شده بود که وظیفۀ شرح و بسط احکام و قوانین فقهی را، که مورد پذیرش جهانی اند، برعهده گیرد. این مجمع در 1976م بوجود آمد که به عنوان نمایندۀ رسمی مسلمانان، با دیگر آکادمی های اروپا و دیگر نقاط جهان همکاری داشت.

یکی از زیر مجموعه های رابطه العالم الاسلامی، سازمان بین المللی امداد اسلامی (هیئة الإغاثة الإسلامیة العالمیة) است که موظف به کمک رسانی به کشورهای اسلامی است. عربستان از طریق بانک توسعۀ اسلامی 77 میلیارد ریال به 35 کشور اسلامی و عربی کمک کرد که بعد از آمریکا، دومین رتبه را درکمک رسانی به کشورهای عربی اسلامی دارد. این کشور بین 1414 تا 1416ق بیش از دو میلیارد و هفتصد میلیون ریال سعودی در بوسنی و هرزگوین هزینه کرده است. 877 مدرسه تحت کفالت آن هاست و150 مسجد ترمیم و تجهیز شده است. سه میلیون ریال سعودی کتاب به آن جا فرستاده و 64 دورۀ آموزش زبان عربی برگزار شده است.[43]

در کنفرانس جهانی که برای بررسی تلاش های عربستان در ترویج اسلام در1432ق برگزار شد، گفته شد که در طول سه دهۀ اخیر، عربستان 375 میلیارد ریال سعودی برابر با 100 میلیارد دلار به 95 کشور درحال توسعه کمک کرده است. این پول برابر چهار درصد سود ناخالص ملیِ این کشور است.[44]

رابطه العالم برای تربیت مبلغان در پیش برد اهداف خود به صدها دانشجو از سراسر جهان نیاز داشت. از بین دانشگاه های هفت گانۀ عربستان، سه دانشگاه بزرگ برای آموزش و پژوهش در علوم اسلامی و عربی به وجود آمد: الجامعه الاسلامیه در مدینۀ منوره، جامعة الامام محمد بن سعود الاسلامیة در ریاض، جامعه ام القری در مکه مکرمه.[45]

دانشگاه الامام محمد بن سعود الاسلامیه: تا به حال انشعاب هایی از این دانشگاه، به صورت دانشکده های فقه و مطالعات اسلامی، در کشورهای آمریکا، ژاپن، اندونزی، امارت، موریتانی، جیبوتی تأسیس شده است. حدود نود هزار دانشجو دراین مراکز تحصیل کرده اند که تا 1419ق بیش از بیست و یک هزار نفر از این افراد از دانشکده های خارج از عربستان در رشته های علوم اسلامی و زبان عربی فارغ التحصیل شده اند. هم چنین مسئولان دانشگاه در پیِ توافق با بسیاری از دانشگاه های کشورهای اسلامی و غربی، استادان این دانشگاه را به صورت مهمان برای تدریس مباحث اسلام شناسی با گرایش سلفی گری اعزام می کنند، که تاکنون 200 حلقۀ علمی برگزار شده است.[46]

الجامعه الاسلامیه: این دانشگاه به دستور ملک سعود در1381ق در شهر مدینه تأسیس شد.[47] او دریافته بود که به منظور نشر وهابیت، باید مراکز بزرگ و مجهز برای تحصیل تا سطح عالی تأسیس کند تا پس از جذب دانشجو از سراسر دنیا، به خصوص آسیا و آفریقا و آموزش آنان، به کشور خود باز گردانده شوند و درآن جا، با حمایت های مادی و معنویِ عربستان، وهابیت را گسترش دهند. به همین منظور، یکی از دانشگاه های مهم دینی در مدینه منوره در سال 1381ق با نام الجامعه الاسلامیه تأسیس شد. این مرکز با بودجۀ سنگین و خصوصی سه میلیون ریال سعودی کارش را آغاز کرد.[48]

در همان ابتدای حرکت این دانشگاه، گروهی از استادان آن، مانند استاد فاسی و استاد عبد السلام هاشم تأکید کردند که این دانشگاه باید به سرعت مانند دانشگاه الازهر مصر شود، با این تفاوت که هدف این دانشگاه، دعوت به عقیدة سلفیه در سطح جهان است و دانشجویان آن هر یک نمایندة این کشور در شهرهای دوردست خواهند بود.[49]

در این دانشگاه، فراگیری اسلام بر اساس کتاب های سلفیه مورد تأکید است و هرگونه تفکر خارج از آن تخطئه می شود. برخی اسلوب دانشگاه را در نقد آرای دیگران بدون حضور صاحب نظر، از ضعف هایِ دانشگاه برشمرده اند.[50] 85 درصد دانشجویان این دانشگاه از خارج از عربستان بورسیه می شوند و پانزده درصد نیز سهمیة تحصیل مردم عربستان است[51].

این دانشگاه پنج دانشکده دارد: دانشکدة شریعت، دانشکدة دعوت واصول دین، دانشکدة قرآن کریم و مطالعات اسلامی، دانشکده ادبیات عرب و دانشکدة حدیث که تا سال 1428ق، تعداد فارغ التحصیلان این دانشکده ها بیش از 10000 نفر بوده است.[52] علاوه بر این دانشکده ها، پنج مرکز مطالعات اسلامی زیر نظر این دانشگاه مشغول آموزش هستند. در آماری که در سال 1419ق منتشر شد، گفته شد که تعداد 25062 نفر از 179 کشور جهان برای تحصیل به این دانشگاه آمده اند.[53] این افراد در پیِ بازگشت به کشورهای خویش، برای امام جماعت، تدریس و تربیت، مورد حمایت عربستان قرار می گیرند و با ایجاد مراکز علمی و فرهنگی و ترجمة کتاب های سلفیه از عربی به زبان بومی سهم بسیاری در گسترش سلفیت دارا می باشند.[54] حدود2400 نفر از فارغ التحصیلان تا 1418ق از این دانشگاه، برای تدریس به مراکز مختلف جهان فرستاده شده اند[55].

یکی از دانشکده های اساسی در دانشگاه هایِ علوم اسلامی عربستان، دانشکدة تبلیغات اسلامی (کلیه الدعوه) است که به امور محتوایی و روش های تبلیغات می پردازد. بیش از ده هزار طلبة دینی ازاین دانشکده ها در سطح کارشناسی ارشد و دکترا فارغ التحصیل و در این امر متمرکز شده اند. سران این تفکر بر این امر پافشاری می کنند و تصمیم دارند از این راه ندای سلفیت را به گوش جهانیان برسانند. برای این منظور، با تأسیس وزارت «الشؤن الاسلامیه و الاوقاف و الدعوه و الارشاد»، سیاست گذاریِ تبلیغ سلفیت در سراسر جهان و داخل عربستان به صورت جدی پی گیری می شود.

 

 پی نوشت ها

[1]. عربستان و سازمان کنفرانس اسلامی، پشتیبانی پیوسته و پیشرفتی آشکار.

[2]. منظمة المؤتمر الإسلامی تعیش عصرها الذهبی فی عهد خادم الحرمین، روزنامه الریاض، 16/1/1432ق.

[3]. المملکة العربیة السعودیة ومنظمة الموتمر الاسلامی، مقدمه کتاب.

[4]. نبذة عن منظمه الموتمر الاسلامی، مجله المنظمه، ش10، ص78.

[5]. گرچه سازمان کنفرانس اسلامی متعلق به 57کشور اسلامی است، اما مراکز بزرگ زیرمجموعة آن در عربستان است؛ مانند صندوق التضامن الإسلامی، البنک الإسلامی للتنمیه(بانک توسعه اسلامی) هیئه الإغاثه الإسلامیه العالمیه (سازمان بین المللی امداد اسلامی)، وکاله الأنباء الإسلامیه(خبرگزاری اسلامی)،منظمه العواصم الإسلامیه(سازمان پایتختهای اسلامی)، منظمه الإذاعات الإسلامیه (سازمان رادیو و تلویزیون های اسلامی)، مجمع الفقه الاسلامی و صندوق القدس.

[6]. http://www.mofa.gov.sa/Detail.asp?InS ... 15&InNewsItemID=79500

[7]. ملک فیصل والتضامن الاسلامی، مجله الداره، شماره 2، سال پنجم.

[8]. ریشه های بحران در خاور میانه،119.123.

[9]. تاریخ آل سعود، ص8.

[10]. عناصر القوه فی توحید المملکه العربیه السعودیه، ص181؛ سیاست و حکومت در عربستان سعودی، ص128.

[11]. ترکش های وهابیت در مراکش، روزنامه شرق، 13/10/82، به نقل ازپرفسور ظریف.

[12]. اصلاحات از درون،همشهری24/6/82 به نقل از تایمز؛ فیصل شاهد و شهید، مجله المنظمه، ش8، ص48.

[13]. اغتیال الملک فیصل والخلافه السعودیه، ص63.180؛ ترور فیصل به دست برادر زاده خود، درسهایی از مکتب اسلام، سال40، شماره 8.

[14]. عبدالعزیز بن عبدالرحمن آل سعودو الاصلاح الاسلامی المعاصر، ص119.

[15]. السعودیون النموذج والرساله، مجموعه مقالات

[16]. سیاسی گرایی اسلام در آسیای مرکزی در دوره پس از شوروی، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره45.

[17]. طالبان، ص185.195.

[18]. حرکه طالبان، ص76.

[19]. طالبان، ص404.

[20]. همان، ص78،80.

[21]. همان، ص74 و412.

[22]. همان، ص412.

[23]. المللکة العربیة السعودیة ومنظمة الموتمر الاسلامی، مقدمه کتاب.

[24]. الملک فهد ومسیره التنمیه، ص148.

[25]. ظهور بی سابقه یک جنبش اسلامی که موفق به تشکیل حکومت اسلامی در ایران شد و در پی ایفای نقش قاطع در جهان اسلام و عرصه بین الملل بود، مبدل به بزرگترین تهدید برای وهابیت شد. درسال1359ش هنری کسینجر برای مقابله با صدور انقلاب اسلامی ایران درمیان سایر جوامع اسلامی پیشنهاد کرد که بهترین راه این است که با ایجاد یک حرکت هدایت شده اسلامی در میان اهل سنت که در عین حال مطابق سیاست ها و خواسته های آمریکا باشد به مقابله با انقلاب اسلامی ایران برخیزیم. کارتر رئیس جمهور وقت آمریکا به ملک فهد ولیعهد عربستان گفت: تصور نمی کنم هیچ ملت دیگری وجود داشته باشدکه ما با آنها رابطه ای بهتر و احساس همکاری عمیق تری در مقایسه با عربستان داشته باشیم. سخنی که وی در 31 دسامبر 1977م با لحن دیگری به شاه ایران گفته بود. (انقلاب اسلامی زمینه ها و پیامدها، ص232.233؛ تکاپوی جهانی، ص196) به همین دلیل زمینه های فعالیت وتقویت اسلام گرایان وهابی در کشورهای اسلامی تدارک دیده شد

[26]. جهود خادم الحرمین الشرفین الملک فهد، ص100.

[27]. المملکه العربیه السعودیه وخدمتها للاسلام و المسلمین فی الغرب، ص20.

[28]. طالبان، ص411.

[29]. مساهمات المملکه العربیه السعودیه لقضایا المسلمین فی الصین، مجموعه مقالات.

[30]. طالبان،ص410.

[31]. عبدالعزیز بن عبدالرحمن آل سعود و الاصلاح الاسلامی المعاصر،ص120.

[32]. حسن البنّا آن را در  1928م تأسیس کرد.

[33]. عبدالحمید بای سعید و دیگران آن را در 1927م تأسیس کردند و افرادی چون حسن البنّا نیز در آن نقش داشتند.

[34]. ولتکن منکم امه یدعون الى الخیر و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و اولئک هم المفلحون؛ و باید از میان شما گروهى باشد که دعوت به خیر و امر به معروف و نهى از منکر کنند و آن ها رستگاران اند”.

[35]. سازمان های دولتی مانند «المجلس الاعلی للشؤون الاسلامیه» در 1960م در قاهره و سازمان های نیمه دولتی و تحت نظارت دولت تأسیس شد؛ مانند «رابطه العالم الاسلامی» که مرکز اصلی آن عربستان بود (تأسیس در 1962م) و «جمعیه الدعوه الاسلامیه» که با حمایت دولت لیبی در 1972م تأسیس شد. ر.ک: دایره المعارف جهان نوین اسلام، ج2، ص601.

[36]. شورای مؤسسان از 27 نفر تشکیل شده بود که پیروان مکاتب اشعری، ماتریدی، صوفی و...در آنها دیده می شد اما در عین حال گرایش به اهل حدیث، تفکرات ابن تیمیه و محمد بن عبدالوهاب در این افراد مشهود است.(علماء الاسلام، ص206).

[37]. دائره المعارف جهان نوین اسلام، ج2، ص657.

[38]. مصاحبه با اولیوویه دالاژ (نویسنده کتاب ژئوپلتیک عربستان سعودی)، روزنامه ایران، 17/7/1386.

[39]. رابطه العالم الاسلامی حقایق وارقام، ص5.

[40].  سایت رابطه العالم اسلامی،  http://www.themwl.org/Profile/default.aspx?l=AR

[41]. رابطه العالم الإسلامی فی 25 عاماً، ص25.

[42].  تعلیم ابناء المسلمین من خلال منح الدارسه، مجموعه مقالات.

[43]. جهودخادم الحرمین الشرفین الملک فهد، ص125.

[44].http://www.sayidaty.net/article.view.php?aid=7652

[45]. المکانه الدینیه للمملکه العربیه السعودیه، مجموعه مقالات.

[46]. تعلیم ابناء المسلمین من خلال منح الدارسه، مجموعه مقالات و سایت دانشگاه امام محمدبن سعود:

http://www.imamu.edu.sa/support_deanery/pnircs/aslam/Pages/Role of the university.aspx

[47]. تاریخ الملک سعود، ج3، ص136.

[48]. همان، ج3، ص159.

[49]. جهود المملکة العربیة السعودیة فی الدعوة الی الله، ج1، ص238.

[50]. بنگرید به اعتراض عبدالله الشمری در کنفرانسی در جامعة الاسلامیه:

http://saudiyoun.com/index.php?option ... p;view=article&id=448

[51]. جهود خادم الحرمین الشرفین الملک فهد، ص97.

[52]. برای اطلاع ازآمار به سایت دانشگاه مراجعه شود:  http://iu.edu.sa/web/content.aspx?id=115

[53]. برای اطلاع از آمار دقیق تعداد دانشجویان هر کشور، تعداد فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد و دکتری هر کشور، ر.ک: تعلیم ابناء المسلمین من خلال منح الدارسه، همان.

[54]. تعلیم ابناء المسلمین من خلال منح الدارسه، همان.

[55]. جهود خادم الحرمین الشرفین الملک فهد، ص104.

 

منابع

1.اصلاحات از درون، قدیری، نیلوفر، «همشهری» 24/6/82 13.2.  اغتیال الملک فیصل والخلافة السعودیة، خلیل، نبیل خلیل، دارالفارابی، بیروت، 2007م.3.  انقلاب اسلامی زمینه ها و پیامدها، محمدی، منوچهر، انتشارات نهاد، قم، 1381ش.4.  تاریخ آل سعود، السعید، ناصر، مطبعه الاتحاد، بیروت، [بی تا].5.  تاریخ الملک سعود الوثیقة والحقیقة، سلمان بن سعود، دار الساقی، بیروت، 2005م.6.  ترکش های وهابیت در مراکش، رشیدی، الهام، «روزنامه شرق»، 13/10/1382.7.  ترور فیصل به دست برادرزاده خود، بی نام، مجله «درسهایی از مکتب اسلام»، شمارة 8، سال40، 1379ش.8.  تعلیم ابناء المسلمین من خلال منح الدارسه، المغامسی، سعید، مجموعه مقالات المملکه العربیه السعودیه فی ماه عام بحوث ودارسات، داره الملک عبدالعزیز، ریاض، 1428ق. برای دیدن این منبع بنگرید به: http://www.darah.org.sa/bohos/0.htm9.  جهود خادم الحرمین الشریفین الملک فهد بن عبد العزیز فی دعم الأقلیات المسلمة، وزارة الشئون الإسلامیة و الأوقاف و الدعوة و الإرشاد، ریاض، 1423ق.10. جهود المملکه العربیه السعودیه فی الدعوه الی الله، بی نام، وزاره الشؤون الاسلامیه و الاوقاف و الدعوه و الارشاد، ریاض، 1419ق.11. حرکه طالبان من النشوء الی السقوط، سرافراز، محمد، دارالمیزان، بیروت، ]بی تا].12. دائره المعارف جهان نوین اسلام، زیر نظر جان ل. اسپوزیتو سرپرست، ترجمة حسن طارمی و دیگران، نشر کتاب مرجع و نشر کنگره، تهران، 1388ش.13. رابطة العالم الإسلامی فی 25 عاماً إنجازات وتطلعات، دبیرخانه رابطه، چاپ رابطه، 1407ق؛ 1987م.14. رابطه العالم الاسلامی حقایق وارقام، تحریریه رابطه، انتشارات رابطه، مکه، 1422ق.15. ریشه های بحران در خاور میانه، احمدی، حمید، انتشارات کیهان، تهران، چاپ سوم، 1388ش.16. السعودیون النموذج والرساله، سعود بن سلمان آل سعود، مجموعه مقالات المملکة العربیة السعودیة فی ماه عام بحوث ودارسات، داره الملک عبدالعزیز، ریاض، 1428ق. برای دیدن این منبع بنگرید به:  http://www.darah.org.sa/bohos/0.htm17. سیاست و حکومت در عربستان سعودی، سید داود آقایی، انتشارات تهران، 1368ش.18. سیاسی گرایی اسلام در آسیای مرکزی در دوره پس از شوروی، آکینز، شیرین، فصلنامه «مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز»، شماره 45، 1383ش. 19. طالبان زنان تجارت مافیا و پروژه عظیم نفت در آسیای مرکزی، رشید، احمد، ترجمة نجله خندق، نشر بقعه، تهران، 1382ش.20. عبدالعزیز بن عبدالرحمن آل سعود والاصلاح الاسلامی المعاصر، الکیلانی، کمال، الأمانة العامة للاحتفال بمرور مائة عام علی تأسیس المملکة العربیة السعودیه، ریاض، 1419ق.21. عناصر القوه فی توحید المملکه العربیه السعودیه، محمد الفقیر، بدر بن عادل، الأمانة العامة للاحتفال بمرور مائة عام علی تأسیس المملکة العربیة السعودیه، ریاض، 1419ق22. فیصل شاهد و شهید، بی نام، مجله «المنظمه»، ش8، ص48، 2008م23. مساهمات المملکه العربیه السعودیه لقضایا المسلمین فی الصین، چونگ چین، مجموعه مقالات المملکه العربیه السعودیه فی ماه عام بحوث ودارسات، داره الملک عبدالعزیز، ریاض، 1428ق. برای دیدن این منبع دیجیتالی بنگرید به:  http://www.darah.org.sa/bohos/0.htm24. المکانه الدینیه للمملکه العربیه السعودیه، السدلان، صالح،، مجموعه مفالات المملکه العربیه السعودیه فی ماه عام بحوث و دارسات، داره الملک عبدالعزیز، ریاض، 1428ق؛ برای دیدن منبع دیجیتالی بنگرید: http://www.darah.org.sa/bohos/0.htm25. الملک فهد مسیره التنمیه، المسلم، ابراهیم، الدار الثقافیه للنشر، قاهره، 1423ق.26. ملک فیصل والتضامن الاسلامی، سندی، عبدالله محمد، مجله الداره، شماره 2، سال پنجم، 1400ق.27. المملکه العربیه السعودیه وخدمتها للاسلام والمسلمین فی الغرب، الترکی، عبدالله بن عبدالمحسن، وزارة الشئون الإسلامیة و الأوقاف و الدعوة و الإرشاد، عربستان، 1417ق.28. المملکه العربیه السعودیه ومنظمه الموتمر الاسلامی دعم متواصل و تطور مشهود، إدارة الإعلام بالأمانة العامة لمنظمة المؤتمر الإسلامی، جده، 1432ق.29. منظمة المؤتمر الإسلامی تعیش عصرها الذهبی فی عهد خادم الحرمین، الزهرانی، عبدالرزاق، روزنامه «الریاض»، 16/1/1432ق.30. نبذه عن منظمه الموتمر الاسلامی، بی نام، مجله «المنظمه»، ش10، ص78، 2009م.   31. علماء الاسلام تاریخ و بنیه الموسسه الدینیه فی السعودیه بین القرنین الثامن عشر و الحادی عشر، ملین، محمدنبیل، ترجمه محمد الحاج سالم و عادل بن عبدالله، الشبکة العربیة للابحاث و النشر، بیروت، 2011م.

منبع: سراج منیر شماره، تابستان 1390 - شماره 2 (14 صفحه - از 71 تا 84)

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

آسیب شناسی رشد جریان‌های تکفیری در خاورمیانه

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

آشنایی با مکتب سلفیه

آل سعود و عربستان سعودی

آموزه‌ها و آینده داعش

آيا استعانت از غير خدا جايز است؟

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

آينده داعش در عراق

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

آینده جنبش های اسلامی

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

آیین وهابی؛ بنیادگرایی یا اصلاح طلبی؟!

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

ابن تیمیه و اهل بیت

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

ابن تیمیه که بود و چه کرد

ابوبكر بغدادی

ابومصعب زرقاوي و داعش

اجتهاد از نگاه وهابیون

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

احزاب سلفی در مصر

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

ارزش (ضد) امنيتي بنيادگرايي؛ با تأكيد بر نهضت سلفي‌‌‌‌‌ ـ وهابي

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

اسامه بن‌ لادن

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

استراتژی داعش در عراق و شام

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

اسلام سیاسی و منتقدان آن: اندیشه های قاضی عشماوی پیرامون رادیكالیسم سیاسی

اسلام سیاسی و نقش آن در خاورمیانه

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

افترائات وهابیت علیه شیعه

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

افغانستان در دوران پساطالبان

افغانستان و گروه طالبان

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

التکفیر و الهجره

القاعده

القاعده در اوگاندا

القاعده در تانزانیا

القاعده و تروریسم مذهبی

القاعده و شاخه‌هاي آن؛ نيروهاي اجاره‌اي و انتحاريون مزدور

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

المرابطون؛ نسل جدید القاعده مصر

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

الگوی سازمانی القاعده و داعش

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

اندیشمندان حنفی و کژ اندیشی های ابن تیمیه

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

اهداف آمریکا و هم‏ پیمانان از ایجاد تا ائتلاف علیه جریان‏هاى تکفیرى

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

ایمن الظواهری

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

بدعت

بدعت از منظر وهابیان

بدعت در دین

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

بربهاری

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسى مبانى فکرى تکفیر

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

بررسی ارتداد در مذاهب اسلامی

بررسی استناددهی تروریسم تکفیری به سنت نبوی و جهاد اسلامی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

بررسی رابطه عقاید دیوبندیه و وهابیت

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

بررسی قتال در قرآن 1

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی مبانی فقهی تکفیر

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

بررسی و تکوین حضور داعش در غرب آسیا؛ مطالعه موردی افغانستان

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

بن بست خلافت با اندیشه داعش

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

بیوگرافی ابن تیمیه

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

تأثیر اندیشه های سیاسی برنارد لویس در ترویج اسلام هراسی در غرب

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تأملی غیر غربی در افراطی گری و خشونت ورزی به نام دین

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

تأویل

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

تاريخچه فرقه وهابيه و عقايد ايشان

تاریخ وهابیت

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

تبرک و استشفا به آثار اولیا

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

تحقیقی درباره رابطه ذهبی و ابن‌تیمیه

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

تحول گفتمانی و بازتعریف نسل جدید القاعده در سوریه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

ترسیم نقشه راه جدید داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

تشبیه: مانند کردن خدا به مخلوقات

تضاد عقايد احناف با وهابيت درموضوع توسل

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

تكفير از دیدگاه مذهب شيعه

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت

توحید در مذاهب کلامی

توحید عبادی و شبهات وهابیت

توحید و شرک

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

توسل در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

توسل و شفاعت از نگاه دیوبندیه

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

تکفیر

تکفیر

تکفیر از دیدگاه ابن تیمیه

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

تکفیر از دیدگاه سید قطب

تکفیر از دیدگاه قرآن

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

تکفیر اهل قبله

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

تکفیر در آیات و روایات

تکفیر در جهان اسلام

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

تکفیر در روایات نبوی (3)

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر گذشته، حال، آینده

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

تکفیریها در انگلستان

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

جریان شناسی القاعده

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

جریان شناسی وهابیت مصری

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

جریان شناسی سلفیگری

جریان های تکفیری عراق

جریانات افراطی و تکفیری در منطقه و راهکارهای مقابله با آنها با توجه به نقش خاورمیانه ای روسیه

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

جنبش شاه ولی­ الله در هند

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

جهاد در اندیشه سید قطب

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

جهادی‌های جدید کیستند؟

جهان از نگاه داعش

جهانى شدن و القاعده

جهانى شدن و ظهور هویت بنیادگرا در غرب آسیا

جوانان يهودی در صف داعش

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

حرکت سلفیه

حزب التحریر ازبکستان

حزب التحریر در آسیای مرکزی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

خاستگاه سلفی گری تکفیری

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

خاورمیانه و جنگ های دینی

خشم به فرمان خرد، شرع و غریزه: تأملی در خشونت داعش از زاویه‌ای دیگر

خشونت تکفیری‌ها، توحشی چنگیزی در لباس اسلامی است

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

خوارج، اولین گروه تکفیری در جهان اسلام (پیشینه جریان تکفیری خوارج) و پیامدها و نتایج سوء تکفیر و افراطی گری در جهان اسلام

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

داعش خوب داعش بد

داعش در مسیر القاعده شدن

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

داعش پس از ناكامي در تأسيس دولت

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

درنگی در مبانی و آینده‌ خشونت به سبک رادیکالیسم تکفیری

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

دشمن نزدیک و دور

دلایل و پیامدهای حمایت عربستان از گروه‌های اسلام‌گرای افراطی

دموکراسی

دو متن ماندگار: «هنر جنگ» و «درباره جنگ»

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

راهبردهای مدیریتی نبی اکرم(ص) در راستای تحکیم وحدت بین اقوام در صدر اسلام

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

ردّ نظر وهابیت از سوی اهل‌سنت در حرمت زیارت قبور

رفت و برگشت اسلام‌گرایی رادیکال از سوریه به شمال آفریقا

رقابتى براى هويت و شناسه‏

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

روش های تبلیغی وهابیت

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

ریشه‌های تفکر داعش (١)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

زمینه های تاریخی سلفیه

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

زیارت قبور از نگاه مذاهب اسلامی

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

سب الصحابه

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

سرچشمه اندیشه وهابیت

سرچشمه های فکری القاعده

سفر وهابیت به مصر

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

سلفيان

سلفيان

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

سلفی گری

سلفی گری در مصر و دوره جدید

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

سلفیه

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

سلفیه درباری

سلفیه و تقریب

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

سلفی‌گری افراطی در قفقاز شمالی؛ با تاکید بر مولفه‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

سونامی تکفیری در جهان بشری

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

سیر تاریخی ظاهرنگری در آیات صفات

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (جهادی تکفیری)

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (وهابیت تکمیلی)

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (وهابیت مقدماتی)

شباهت وهابی ها با خوارج

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

شبکه سلول هاي تروريستي داعش در آسياي مرکزي

شخصیت شناسی ابوبكر بغدادی

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

شکاف‌‌‌های درونی داعش؛ نزاع دو نسل القاعده

شگرد ابن تیمیه در انکار فضائل امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

صحیحین و نفی تکفیر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

طالبان؛ دین و حکومت

ظهور داعش در شبه‌ قاره

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

ظهور و افول القاعده در عراق

عبادت

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

عبور از «خاورمیانه جدید»

عربستان در عرصه تبلیغات

عربستان معمار جنایت و مکافات

عربستان و وهابیت در آفریقا

عزاداری بدعت یا سنت

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

عقل از دیدگاه سلفیه

عقل از منظر وهابیان

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

علل و آینده حضور داعش در آفریقا

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

علمای شافعی و ابن‌تیمیه

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

عوامل روانی تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(1)

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

فتنه تكفير

فتنه و هابیت

فرا واقعیت بنا العابد!

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

فعالیت وهابیت در جهان

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

قبیله انحراف

قبیله بدعت

قبیله خشونت

قتل عام حجاج یمنی توسط وهابیان

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

قرآن و همگرایی بین مذاهب اسلامی

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

لشگر جهنگوی

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

مانیفست توحش در فقه داعش

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

مباني اعتقادی داعش

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مبانی فکری ابن تیمیه

مبانی مذهبی و قومی طالبان

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

محمد بن عبدالوهاب و مخالفان نجدی معاصر او

مخالفت دیوبندیان با دعوت محمد بن عبدالوهاب

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

مراتب و متعلقات ایمان

مرز بین تروریسم و جهاد در اسلام

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

مسئله توسل به اموات با نگاهی به آیه 22 سوره مبارکه فاطر

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

معیارهای توسل از دیدگاه وهابیت

مفهوم دولت در گفتمان داعش؛ دولت سلفی داعش؛ تحقق ناکام یک نظریه آلترناتیو

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

مفهوم شناسی سَلَفیه و سَلَفی­گری

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

مفهوم و مراحل شرک

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

موافقين و مخالفين خلافت داعش

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

مکتب تکفیر بر خلاف عقل، نص و صریح قرآن است

نئوتروریسم با تأکید بر تروریسم مذهبی

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

نخستین آشنایی مسلمانان شبه‌قاره هند با اندیشه وهّابیت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

نظری بر تاریخ وهابیت

نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

نقد دیدگاه سلفیه درباره مجاز در قرآن

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی اندیشه‌های دهلوی

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

نقدي بر كتاب «التبرك المشروع و التبرك الممنوع»

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

نقش داعش در شکل‌گیری معادلات جدید در خاورمیانه

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

نقش وهابیت در اوگاندا

نقش وهابیت در تانزانیا

نقش وهابیت در کنیا

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

نگاه داعش به مهدویت

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

نگاهی بر وهابیت

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

نگاهی به رشد تکفیری‌ها در تونس

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

همگرايي استراتژيك؛ اتحاد سلفي‌هاي عربستان، هند و مصر

واقعه 11 سپتامبر ؛ سرآغاز شکل گیری بزرگترین گروههای تروریستی

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

واکاوی جایگاه تروریسم بنیادگرا در راهبرد خاورمیانه ای غرب

واکاوی ریشه‌های پدیده بنیادگرایی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی جهانی شدن

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

وضعیت سیاسی داعش در قاره سیاه

وضعیت فعلی و آینده کشورهای شمال آفریقا (تاکید بر کشورهای مصر، تونس و لیبی)

وهابيت از نگاهي ديگر

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

وهابیان و تحریف قرآن کریم

وهابیان و توحید در اسما و صفات

وهابیان و توحید ربوبی

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

وهابیت در آیینه تاریخ

وهابیت منطق تزویر و تکفیر

وهابیت و تحریف میراث‌های علمی

وهابیت و تخریب قبور

وهابیت و توحید الوهی (عبادی)

وهابیت و توحید ربوبی (1)

وهابیت و توحید ربوبی (2)

وهابیت و تکفیر شیعه

وهابیت و سماع موتی

وهابیت و موضع اهل سنت در قبال آن

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

وهابیت، مکتب تشبیه

پاسخ به شبهات جهاد

پاسخ به مهم‌ترین شبهات وهابیت (توسل، شفاعت، تبرک، زیارت قبور)

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

پاکستان و «نبرد جهانی علیه تروریسم»

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

پرسمان؛ آیا تبرک جایز است؟

پيشينه و جايگاه جريان هاي سلفي

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

چالش امنیتی تروریسم تکفیری علیه ایران

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

کابوس جدید آل‌سعود؛ آنچه همه باید درباره جنبش 15 سپتامبر در عربستان بدانند

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

کارنامه وهابیت؛ دوره تثبیت

کتاب شناسی تکفیر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

کفر و تکفیر در قرآن کریم و سوء برداشت از آن

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

کودتا در داعش

کویت و وهابیت در آفریقا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام