مقالات > بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۰/۱۱ تعداد بازدید: 357

 آنچه در ذیل می‌آید حاصل گفت‌وگوی دو ساعته فارس درباره «بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر با رویکردی به تحولات عراق» با حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید مهدی علیزاده موسوی است که در ابتدای تشکیل داعش برگزار شده است.



«حجت الاسلام والمسلمین دکتر مهدی علیزاده موسوی»:

تقسم بندی مذاهب اسلامی

اگر جهان اسلام را بخواهیم از حیث مذهبی تقسیم کنیم چند گروه و مذهب در دل جهان اسلام مشاهده می‌کنیم. ما شاهد چهار مذهب شافعی، مالکی، حنفی و حنبلی و از حیث کلامی دو مذهب مهم در اسلام داریم یک مذهب ماتُریدی و دیگری مذهب اشعری است که مذهب ماتریدی معمولا در مناطق شبه قاره است و در دیگر مناطق جهان اسلام بحث اشاعره را داریم . جدای از این مذهب شیعه را که بالغ بر 350 میلیون جمعیت دارد را در جهان داریم و ام‌القری شیعه هم در حقیقت ایران است. جدای از این مذاهب، فرقه‌های تصوف در جهان داریم که مانند نقشبندیه، قادریه، عطیه، وفائیه و دیگر فرق تصوف در جهان اسلام وجود دارد.

 

 اضلاع سه گانه فرقه‌های انحرافی  در اسلام  و نقش انگلیس

*فرقه احمدیه ضلع اول در شبه قاره (زبان اردو)

ما در کشوری مانند مصر بیش از صد فرقه صوفی فعال داریم. واقعیت این است که علی‌رغم این شرایط ما در جهان اسلام شاهد سه جریان عمده انحرافی هستیم که قابل توجه است. جریان اول جریانی است که اگر آن را به صورت مثلث انحراف تصور کنیم می‌بینیم که محور اصلی آن در شبه قاره است (هند، پاکستان و بنگلادش) که بیش از 500 میلیون مسلمان دارد که فرقه قادیانه یا احمدیه در قرن 18 در آن شکل گرفت و غلام احمدخان قادیانی رهبر آن بود و چند ادعا داشت که برخلاف اندیشه اسلامی بود. ادعای آن این بود که «من مسیح هستم» . دومین ادعای آن که با حمایت انگلیس برای خواباندن فتنه اول بود، ادعای مهدویت کرد که اعتراض مسلمان‌ها در این باره کارساز نشد.

و سپس ادعای «خاتمیت» کرد و گفت وحی بر من نازل می‌شود که مسلمان‌ها به او گفتند تو از دین خارج شدی و مرتد هستی که این فتنه با حمایت انگلیس‌ها به بزرگترین فتنه مسلمان‌ها تبدیل شد که زبان این فرقه هم اردو بود تا مخاطبان متوجه شوند و اکنون به عنوان غده سرطانی تمام منطقه شبه‌قاره را گرفته است.

سال 1947 که پاکستان از هند بزرگ جدا شد اعلام کردند که فرقه قادیانی حق فعالیت ندارد و رهبر این گروه طاهر خان قادیانی رفت و شاهد ادامه فعالیت فرقه قادیانی در انگلستان هستیم.

 

*   ضلع دوم انحراف  در ایران (بهائیت)

ضلع دوم در ایران و منطقه فارس‌زبان کلید خورد که آن فرقه «بهائیت» است. بهائیت هم دیدگاه بسیار افراطی داشت و نسبت به علی‌محمد باب می‌رسد که خودش را نزدیک به امام زمان معرفی می‌کند و بعد کار دست حسین علی نوری می‌افتد و می‌بینیم که فرقه کاملا منحرف می‌شود و جالب این است که زبان فرقه بهائیت به زبان فارسی است تا سایرین متوجه شوند و امروز یکی از فرقه‌های بزرگ در کنار یهود و مسیحیت، بهائیت است و چند مرکز بزرگ در سراسر دنیا دارند.

نکته قابل توجه این است که طاهرخان قادیانی به انگلستان رفت ولی می‌بینیم که مرکز امروز بهائیت در حیفا واقع در سرزمین اشغالی فلسطین (اسرائیل) است و می‌دانیم که صهیونیست‌ها معتقدند که قوم برگزیده هستند و سرزمین را ارث خود می‌دانند و به مسیحیت حق فعالیت نمی‌دهند. با این حال شاهد هستیم بهائیت باغ‌های 7گانه در آنجا دارد و کوه کرمل را خالی و مهیا کردند.

 

* وهابیت ضلع سوم

اما ضلع سوم که از همه خطرناک‌تر و تأثیر منفی بیشتری دارد ضلع وهابیت است. وهابیت سال 53 11 هجری قمری به رهبری محمدبن عبدالوهاب در حالی آغاز شد که پدرش از دنیا رفت حتی پدرش با وی مخالف بود و برادرش سلیمان بن عبدالوهاب کتابی با عنوان  الصواعق الإلهیة فی الرد علی الوهابیه نوشت.

 

دلایل حمایت انگلستان از فرقه وهابیت

ویژگی این فرقه انحرافی این بود که اولاً در مکه و مدینه حضور داشت و این دو شهر اسلامی را که در موسم حج شلوغ است را نشانه گرفتند و دارای اهمیت بود (57 کشور اسلامی در مراسم حج حضور دارند) . دومین ویژگی وهابیت این بود که هیچ‌گاه اتحاد جهان اسلام را نداشت. در همه جای دنیا نتوانسته یک ائتلاف و همبستگی ایجاد کند.

ایجاد تفرقه و فتنه وهابیت بهترین عامل برای انگلستان بود که در شرایط آن زمان انگلستان و اکنون امریکا استفاده شد. هنگامی که در یمن انقلاب می‌شود و علی عبدالله صالح را می‌خواهند کنار بگذارند به عربستان پیشنهاد می‌شود برود یا در تونس بن علی به عربستان می‌رود یا انقلاب مصر مشاهده می‌کنیم هیأت الکبار عربستان برعلیه انقلاب فتوی می‌دهند. بحرین که انقلاب می‌شود آنجا باز هم نیروهای درع الجزیره یا سپر جزیره هستند.

وهابیت هر نقطه‌ای که رفته یا فشار و زور بوده و با دعوت نرفته. حتی در پایتخت این فرقه که به نام درعیه است و تا ریاض 7 کیلومتر فاصله دارد و این 7 کیلومتر طی 30 سال و با 4 هزار کشته پیش رفتند و به قول «حامد الگار» نویسنده امریکایی در کتاب وهابی‌گری خودش می‌گوید : از وقتی که وهابیت آغاز شده تاکنون نزدیک به 450 هزار کشته از جهان اسلام گرفتند. اینها کافر واقعی هستند چرا که تمام کشته‌ها مسلمان و بیشتر قربانیان از اهل سنت هستند. در منطقه نجد و حجاز که اصلاً شیعه وجود ندارد و اکثرا اهل سنت هستند و کشتارهای عجیبی توسط وهابیت در اینجا شاهد هستیم.

زمانی که خواستند مکه را بگیرند وارد طائف شدند. بین طائف تا مکه 70 کیلومتر فاصله است و اینقدر در طائف جنایت کردند و شکم زن‌های حامله را پاره کردند و کودکان را کشتند که تداعی شرایط امروز را می‌کند و از طائف که به سمت مکه حرکت کردند  شهر مکه از ترس خالی شد و واگذار شد . ما اینگونه سابقه‌ای از وهابیت مشاهده می‌کنیم.

 

*چگونه وهابیت را از سلفیت تشخیص دهیم

اما بحثی که می‌شود آن را مورد واکاوی قرار داد این موضوع است که جریان شناسی وهابی داشته باشیم. نخست ؛وهابیت سلفیه: اولاً بحث این است که آیا بین این دو ترادف وجود دارد. یعنی هنگامی که می‌گوییم وهابیت آیا منظور سلفیه است؟ آیا هنگامی که می‌گوییم سلفیه آیا مرادمان وهابیت است؟. بین این دو تفاوت وجود دارد.؟ گاه گفته می‌شود در پاکستان سلفی‌ها عملیات انتحاری انجام دادند چه رابطه‌ای بین این دو واژه وجود دارد.؟

نخستین رابطه این دو «رابطه عام و خاص مطلق»‌ است که مفهوم سلفی یک مفهوم گسترده است .این مفهوم گسترده دارای مصادیق مختلفی است. مانند این که ایران را فرض کنی که دارای شهرهای مختلفی است. یکی از مصادیق مهم و اساسی سلفیه آن بحث وهابیت است.

 

پرسش دیگری که وجود دارد این است که آیا تمام گروه‌های سلفی مانند وهابیت تکفیری هستند؟ پاسخ این پرسش این است که نه ...در جریان سلفی شاهد جریان‌های متفاوتی هستیم که گاه متضاد یکدیگرند و این نکته را باید توجه کرد. ضمن آنکه در دل خود وهابیت هم شاهد جریان‌های متضادی هستیم.

در دل خود وهابیت در عربستان  یک جریان سکولار داریم که جریان «حاکمیت» یا جریان ملکیه به آن گفته می‌شود، یک جریان افراطی موافق دولت داریم، و یک جریان دیگری به نام  هیأت «کبار العلما» داریم که وظیفه امر به معروف و نهی از منکر  دارند. کار این‌ها مشروعیت بخشی به دولت است و دولت عربستان برای اینها امنیت ایجاد می‌کند و اینها برای دولت عربستان مشروعیت ایجاد می‌کنند.

گروه سوم «گروه افراطی مخالف دولت» است یعنی کسانی که قائل به این هستند که بر مبانی وهابیت نمانده‌اند یعنی بر اندیشه‌های وهابیت پشت پا زدند و بنابراین ضد دولت موضع گرفتند و قیام کردند و به شدت با دولت مخالفت و مقابله می‌کنند. بنابراین خود وهابیت هم شاخه‌های مختلفی دارد که اگر آنها را نشناسیم راه مقابله با آن‌ها راحت نیست.

 

* تعریف مفهوم سلف و مرجعیت علمی،‌ سیاسی و اجتماعی سلفی ها

تعریف مفهوم سلف این است که هواداران آن قائل به این هستند که سه قرن اولیه اسلام بهترین قرون اسلام است ( قرون مفضله و برتر) و اساس آنها حدیثی از پیامبر است.

آن‌ها معتقدند، که پیامبر فرمود: «خیر القرون قرنی ثم الذین یلونهم ثم الذین یلونهم ثم یجیع اقوام یسبق شهادتهم علی یمینهم و یمینهم علی شهادتهم»، یعنی پیامبر فرمود بهترین قرن‌ها قرن من است یعنی صحابه ثم الذین یلونهم پس کسانی که پس از آنها می‌آیند یعنی تابعین و پس از تابعین یعنی تابعین تابعین بهترین قرن‌های اسلامی است.

اما این روایت چندان معتبر نیست و ثانیا با حوادث تاریخی معتبر نیست. چگونه بهترین قرن‌ها قرن اول است در حالی که جنگ «جمل صفین و نهروان» در قرن اول بود چگونه بگوییم که قرن اول برتر است در حالی که خوارج در قرن اول به وجود آمدند و پیامبر درباره آنها فرمود کسانی هستند که از دین خارج می‌شوند مانند کسانی هستند که مثل تیر از کمان خارج می‌شوند، پس بهترین قرون را حوادث تاریخی نمی‌سازند. خوب حال با این بهترین‌ قرن‌ها چه باید بکنیم. نگاهی باید در سه حوزه  به سلفیت داشت.

 

مرجعیت علمی سلفی ها/ اندیشه ورزی ممنوع

نخست مرجعیت علمی؛ از دید سلفی ها اندیشه ‌ورزی نباید داشت.و باید قائل به عقل و خرد خودتان نباشید و در تفسیر اوضاع روز باید بازگشت به مباحث علمی گذشته بکنید و نمی‌شود کسی بیاید و بگوید من مجتهدم و در علوم دینی وارد شود.

سامر استانبولی یکی از اندیشمندان سوریه است  که می‌گوید وقتی شما با یک سلفی روبه‌رو می‌شوید روح گذشتگان در این کالبد دمیده شده انگار گذشتگان با شما حرف می‌زنند هر چی می‌گویید پاسخ می‌دهد فلانی اینگونه گفت فلانی این حرف را زد، اما خودت چه چیز داری بگویی، هیچ نظری ندارد،

 

مرجعیت سیاسی سلفی ها/ طالبان، داعش و بوکوحرام

مرجعیت سیاسی از دیگر ویژگی‌ها است، می گویند بهترین نوع حکومت، حکومت خلافت است که شما در طالبان افغانستان،‌ بوکوحرام  نیجریه در آفریقا و در انصارالسنه و انصارالشریعه تونس  افریقا می‌بینید که به دنبال احیای خلافت هستند، اما چه خلافتی؛ خلافتی که براساس نظریه‌های اهل سنت قدیم هستند نه جدید و خلیفه ‌محورند نه شورا محور.

براساس تعریف خلیفه کسی است که قدرت آن بسیط است، قدرت آن نقدناپذیر است و نمی‌توان آن را عزل کرد و تمام این ویژگی را برای خلیفه ذکر می‌کنند. وقتی ملامحمد در طالبان به قدرت می‌رسد یکی عبایی در قندهار نگه می‌دارند که به آن عبای شریف می‌گویند این را شاه‌احمد ابدالی در زمان نادرشاه که ژنرال معروفی بود، پوشید و نفر دوم ملامحمد عمر به عنوان خلیفه مسلمانان پوشید و تشت آبی گذاشتند و مردها و زن‌ها از طریق گذاشتن دست‌شان داخل آب با خلیفه بیعت کردند و دولت داعش مبنای سیاسی‌شان بر این اساس است و معتقدند که باید خلافت اسلامی ایجاد کرد. طرفداران آنها به این نکته توجه ندارند که نه تنها با شیعیان و عراق مخالفند بلکه با دیگر کشورها هم مخالفند چون این افراد حکومت آل‌سعود ، آل خلیفه و ملک عبدالله اردن را هم جزو حاکمان فاسق می‌دانند و رفته رفته به طرف همان کشورهایی که حامی این گروه‌ها هستند جریان پیدا می‌کند.

 

مرجعیت اجتماعی داعش/ پنکه / آب یخ/ گل

اما سومین محور، «محور اجتماعی» است که معتقدند در زندگی اجتماعی هم باید شبیه افراد سه قرن اول اسلام بود...ریش‌ها بسیار بلند، سبیل‌ها تراشیده، آستین‌ها و پاچه شلوارها کوتاه و معتقدند این شکل سلف است و باید اینگونه رفتار کرد. بنابراین برخی از اینها به شدت افراطی می‌شوند و حتی برخی از آن‌ها پنکه را هم حرام می‌دانند چرا که در صدر اسلام نبوده یا آب یخ نباید خورد چون در صدر اسلام نبوده است، گل برای مریض نباید برد چون گل بردن بدعت است.

 

*فتواهای عجیب و غریب تکفیری‌ها

عبدالرحمن العفرنجی که خودش عربستانی است تمام فتاوای این گروه‌ها را در کتابی جمع کرده که چقدر فتواهای عجیب و غریب است،. از جمله اینکه خرید گوجه و خیار برای زن حرام است چون موجب تحریک آن می‌شود یا در کنار دیوار نباید زن بخوابد چون دیوار مذکر است . از جمله فتاوای دوره معاصر تکفیری ها ، فتوای جهاد نکاح  است که رسما اوج انحراف جنسی این گروه‌ها را نشان می‌دهد . در هیچ یک از مذاهب اسلامی نداریم کسی دستش را روی سر خانمی بگذارد و الله اکبر بگوید و بعد از دو ساعت یکی دیگر دستش را روی سر خانم این بگذارد و دو ساعت بعد فرد دیگری الله اکبر بگوید و  بدون عده و شرایط با زن محرم ‌شود.

 

خواستگاه سلفیت/ شبه قاره

اما از حیث خاستگاه، سه خاستگاه داریم، شخصیتی مانند دهلوی در قرن 12 پیش می‌آید تا قرن 18 که به مکتب دیوبند می‌رسد که عنصر سلفی در شبه قاره، تصوف هم در آن وجود دارد که نقشبندی ، قادری و..هستند وفرقه‌های مختلف تصوف را دارند. هنگامی که تصوف در کنار مکتب دیوبند قرار می‌گیرد این است که موجب انعطاف و تساهل و تسامح می‌شود.

بنابراین افراط‌گری‌های تند را نمی‌بینیم تا اینکه 1947 که پاکستان از هند جدا می‌شود و مکتب دیوبند به سه شاخه تبدیل می‌شود یک جریان معتدل مثل فضل الرحمان (جریان علمای اسلام).

 

*چگونگی ارتباط طالبان با تکفیری‌ها

دوم جمعیت العلمای اسلام (شاخه سمیع الحق) است که در پیشاور  فعال است و طالبان زاییده این جریان است و جریان سوم لشکر صحابه که تروریستی است و جیش محمد پیرو این فرقه هستند که ریختن خون شیعه را مباح می‌دانند و کشتار وحشتناکی انجام می‌هند، این خاستگاه اولیه سلفیت است.

آن گروهی که از سلفیت خطرناک است همان جریان تروریستی آنها است که سپاه صحابه جیش محمد و لشکر طیبه این را هدایت و رهبری می‌کنند.

جالب است بدانیم پس از انتخابات افغانستان طالبان که به شدت مخالفت برگزاری انتخابت بود تلاش کرد تا برگزار نشود پس از آنکه انتخابات برگزار شد و دو کاندید بالا آمدند لشکر طیبه که در پاکستان فعال بود گروهی را به افغانستان فرستاد و 12 نفر از علمای طالبان را دار زدند و وقتی گفتند چرا اینها را اعدام کردید؛ پاسخ دادند چرا شما قدرتی نداشتید جلوی انتخابات را بگیرید. این نشان می‌دهد که حتی به همدیگر رحم نمی‌کنند.

 

* ایران و خطر تروریست‌های تکفیری

این امر نشان می‌دهد که به یکدیگر هم رحم نمی‌کنند و باید چشم حامیان اینها را باز کرد. عکس‌هایی در فضای سایبری منتشر شد که انگشت‌ها را بریده بودند چرا که اینها رأی دادند و تمام اینها را بریدند و این نمونه‌ای از افراطی‌گری در شبه قاره است که ما مردم ایران باید به آن توجه داشته باشیم. بیش از یک‌هزار و سیصد و پنجاه کیلومتر با پاکستان و افغانستان مرز مشترک داریم، کشورهایی که قرائت های تکفیری اینگونه در آن وجود دارد و اگر اهل سنت و شیعیان ما هوشیار نباشند، و دشمنان دست به اختلاف بزنند شاهد این فضا در کشور خودمان خواهیم بود؛ یعنی در سیستان و بلوچستان، اما الحمدلله شاهد این هستیم هنگامی که جیش العدل که سربازان ما را به گروگان می‌گیرد و می‌برد پاکستان علمای اهل سنت و ریش‌سفیدان پیش‌قدم می‌شوند تا گروگان‌ها آزاد شوند و اگر چشم‌مان را باز نکنیم بر ما و منطقه تأثیر می‌گذارند.

 

* خواستگاه دوم سلفیت/ مصر

 نقطه دیگر جغرافیایی ما مسأله مصر است. مصر در جهان اسلام دارای اهمیت خاصی است، از چندین قرن پیش افرادی مانند طحطاوی که رگه‌های اول بیداری اسلامی را در دو سه قرن قبل در مصر زدند همچنان به عنوان یک کشور پیشرو  در جریان‌های اسلامی بود.

سال 1932 را می‌توان نقطه عطفی در مصر دانست که «حسن البناء» اخوان‌المسلمین را پایه‌گذاری می‌کند . این جماعت به دنبال این بود که بگوید اسلام حوزه خصوصی را شامل نمی‌شود و کما اینکه اینگونه القاء می‌شود و اسلام برنامه‌ای دارد که شامل همه موارد اسلامی می‌شود.

حسن البناء معتقد است که پیامبر در بدو ورود به مکه حکومت و جامعه اسلامی تشکیل داده است و اسلام در حوزه اجتماعی هم شامل می‌شود و روشی که حسن البناء پیش گرفت این بود که باید در درون جامعه، اصلاح کنیم و در درون جامعه دانشگاه ایجاد کنیم و مدارسی ساختند که اسلامی باشد، اما دید اندیشه‌های اینکه بتوان از داخل یک جامعه را متحول کرد، جواب نمی‌دهد باید تدبیر اساسی باشد، اما عمرش کفاف نداد و نقل‌های مختلفی از این موضوع شد.

بعد از حسن البناء آقای «سید قطب» در مصر آمد که تأثیر بیشتری از خود برجای گذاشت و معتقد بود ما باید از درون کل جامعه را شخم بزنیم و طرحی نو دراندازیم. اندیشه سید قطب ریشه در بحث توحید داشت و معتقد بود مفهوم توحید در حاکمیت است. ما باید حاکم را در رأس هرم جامعه قرار دهیم و حاکم الهی باشد و این نظر تا حدودی به اندیشه شیعی نزدیک می‌شود (انتصاب) و شخصی که در رأس هست باید از طرف خدا مبعوث باشد. یک مقدار نزدیک به اندیشه شیعه بود.

سیدقطب به جایی رسید که گفت تمام جهان چون حاکم رسمی ندارند در جاهلیت به سر می‌برند. از او پرسیدند کشورهای اروپایی که واقعاً کافرند درست اما کشورهای اسلامی که اهل نماز و روزه هستند ؟ گفت: نه چون در رأس آن‌ها حاکم غیراسلامی است این جوامع هم جاهلی است. از سوی سیدقطب مصر، لیبی، اردن، عربستان و... جامعه جاهلیت لقب گرفت.

 

* مقایسه آمار کشتار انسان‌ها در عصر جاهلیت و عصر حاضر

ما معمولا قبل از اسلام را جاهلیت می‌گوییم چرا چون کشتار و جنگ بود. به اینها باید گفت آن زمان که مردم با شمشیر و نیزه جنگ می‌کردند مگر چند نفر می‌مردند آیا آن زمان جاهلیت بود یا اکنون که در نیمه اول قرن حاضر 15 میلیون نفر کشته شدند. آیا آن جاهلیت است یا در جنگ جهانی دوم که تنها در 5 سال در نیمه دوم دهه پنجاه میلادی نزدیک به 50 میلیون نفر کشته شدند یعنی در نیم قرن 65 میلیون نفر کشته شدند. اینکه انسان کنونی ماهواره به فضا پرتاب می‌کند یا به کرات دیگر سفر می‌کند درست، اما انسان در حوزه اخلاق به کجا رسیده است؟ دلیلش چیست که همدیگر را قتل‌عام می‌کنید؟

پارامتر دیگر جاهلیت را «فساد» می‌داند و معتقد است قبل از اسلام در جاهلیت دختران یکدیگر را می‌دزدیدند چند مورد اینگونه داشتیم و باید پرسید آیا آن جاهلیت است یا امروز که اول تجارت تسلیحات، بعد تجارت مواد مخدر و سومین تجارت مسائل جنسی و سکس در جهان است دختران اروپایی شرقی را بدزدند و تجارت کنند.

 

* هجرت و جهاد ؛ راهکار «سید قطب» برای جامعه اسلامی

سید قطب با ترسیم این مسائل نگاه‌ها را به سوی خود جلب کرد. وقتی از سیدقطب راهکار خواستند دو راه پیشنهاد کرد اول «هجرت» باید از جامعه جاهلی به جامعه اسلامی هجرت کرد و (براساس اندیشه سیدقطب جامعه اسلامی وجود نداشت) با این حال براساس این اندیشه گروهی به نام التکفیر و الهجره به وجود آمد. از قاهره بیرون آمدند و به داخل کوه‌ها رفتند و جامعه اسلامی کوچکی را شکل دادند که دوام نیاورد اما راه دومی که سیدقطب پیشنهاد کرد و امروز ما متاسفانه در جهان اسلام شاهد قرائت انحرافی این نگاه هستیم قرائت «جهاد» بود (یعنی جهاد کنیم تا از این شرایط بیرون آییم).

 

سوء استفاده از اندیشه جهاد سید قطب/ تکفیر عقیدتی به جای تکفیر سیاسی

براساس اندیشه جهادی سیدقطب «گروه الجهاد» شکل گرفت. کسانی بودند که رسماً اعلام کردند که باید جهاد کنیم. عبدالسلام فرج رئیس این گروه شد و کتابی نوشت «الفریضة الغائبه» یعنی فریضه‌ای که از جهان اسلام غائب شده و مرادش مفهوم جهاد بود که انورسادات را بر همین این اساس ترور کردند.

درست است که سیدقطب بحث جهاد را مطرح کرد اما  جهاد با  چه کسی؟ با فرقه‌های اسلامی؛؟ نه !  جهاد با حاکمان فاسق، در اندیشه سیدقطب اصلاً نمی‌بیند که این باشد که بکشید و ببرید و مقابله و مبارزه کنید. این نکته در اندیشه سیدقطب نیست بلکه مبارزه با حاکمان وقت است و جامعه را که تکفیر می‌کند اما این تکفیر سیاسی است نه اعتقادی و گفته شود چون اعتقادات با یکدیگر متفاوت است باید کشته شود.

اساس اندیشه سید قطب جهاد با حاکمان بود که پس از اعدام سیدقطب می‌بنیم که برادرش از مصر اخراج می‌شود و وارد فضای عربستان می‌گردد.

 

سومین خواستگاه سلفیت/ عربستان

خواستگاه سوم سلفی‌گری در عربستان بود که سیدمحمد قطب که وارد عربستان می‌شود می‌بیند که عده‌ای عبادت می‌کنند و به آنها ایراد می‌گیرد که شما کافرید؟

 

*غفلت وهابیت از مبارزه  با  حکما ی فاسد و توجه به مقابله با قبور

سید محمد قطب که وارد عربستان می‌شود می‌بیند در بقیع زیارت قبور را می‌بیند و می‌گوید این کفر است وقتی وارد حرم پیامبر می‌شود می‌بینند مسلمانان می‌گویند السلام علیک یا نبی می‌گوید باید گفت السلام علی رسول‌الله و می‌گوید این معنای توحید است. در اندیشه وی و برادرش توحید در حاکمیت بود و بعد فکر کرد و گفت توحیدی که شما فکر می‌کنید توحید قبور و قبرها است( زیارت نکن برو و ..) و نباید زیارت کرد ...در اینجا باید به این نکته توجه کرد که هیچ پیامبری نیامد برای اینکه بگوید قبور را زیارت نکن  بلکه پیامبران آمدند برای مقابله با توحید قصرها . اما این‌ها بر روی زیارت نکردن قبور تمرکز کرده‌اند و از حاکمان فاسق غافل شده‌اند.

 

فلسفه تبر حضرت ابراهیم

حضرت ابراهیم وقتی آمد بیل یا کلنگ نداشت بلکه تبر داشت و بت‌ها را از بین برد که نماد حاکمان فاسد بودند .بنابراین پیامبر هم نیامد بگوید  قبرها را خراب کنید بلکه  بت ها را خراب کرد.

حرف دیگری که محمد قطب گفت این است که حاکمان دارند از توحید بیرون می‌روند و براساس این اندیشه جریان انقلابی در عربستان به وجود آمد به اصطلاح «جریان قطبیت» را در اسلام دامن می‌زند. از دل این جریان دو جریان «نو سلفی‌ها» که چهره‌های معتدل قرائت قطبی عربستانی هستند معتقدند اولا دولت باید دولت مشروطه باشد نه مطلقه و بعد مباحثی مانند استثمار و استعمار مطرح کردند و در سال 2003 که آمریکا برای مقابله با عراق در عربستان پایگاه زد و گفتند اینها کافرند و درست نیست در عربستان پایگاه بزنند. این گروه به شدت با حضور آمریکایی‌ها مخالفت کردند و بسیاری از آنها که علمای بزرگ عربستان بودند به زندان افتادند و می‌گفتند نباید به آمریکا اجازه دهیم در یک کشور اسلامی پایگاه بزند و فعال باشد.

 

*«سلفی‌گری تکفیری جهادی» چگونه شکل گرفت/ نمونه القاعده

بعد در دهه 70 کمیته دفاع از حقوق مشروع را ایجاد کردند که از یک سو متاثر از اندیشه‌های غربی و مدرن بودند و از طرف دیگر دل در اندیشه‌های وهابی داشتند و به نوعی اهل گفتمان و گفت‌وگو هم بودند این جریان از دل قطبیه درآمد.

 

اما یک جریان دیگری از دل قطبیه درآمد که یک قرائت تحریف ‌گونه از جهاد ارائه کرد. همانطور که اشاره کردیم در اندیشه سید قطب مقابله با حاکمان بود در حالی که قرائتی که از  اندیشه سید قطب در عربستان شکل گرفت ترکیبی از اندیشه تکفیر و جهاد بود و آمیخته شدن این دو مولودی به نام «سلفی‌گری تکفیری جهادی» را سبب شد و این‌ها را با هم قفل کرد و در بیرون عربستان دیده شد. به عنوان مثال اسامه بن لادن که پیرو محمد قطب در عربستان بود، القاعده را شکل دادند.

القاعده ابتدا مکتب الخدمه را داشت برای مقابله با کفار و کمونیست‌ها و یهودی ها . اما هنگامی که کمونیست‌ها از بین رفتند کمان و جهت خود را عوض کرد و به سمت مسلمان‌ها و کشتار آنها نشانه رفتند. امروز اتفاقاتی که می بینیم دقیقا  به دلیل قرائت تکفیری از جهاد است که در جهان اسلام جولان می‌دهد.

بوکوحرام در نیجریه ،‌ الشباب در سومالی و انصارالسنه در الجزایر نمونه های بعدی

بوکوحرام در نیجریه  270 دختر در الجزایر دزدیده و دوباره 40 دختر دیگر دزدیدن و یا مدارس را با دانش‌آموزان به آتش می‌کشند چراکه آن را جزء برنامه‌های اسلامی نمی‌دانند.

«انصار السنه» در الجزایر نزدیک به 200 هزار نفر را در دهه 90 کشتن وارد خانه افراد می‌شوند و سر آنها را جدا می‌کنند و دور تا دور خانه می‌چینند.

تونس و الجزایر با هم هم‌مرز هستند و همان گرایش‌ها امروز در تونس فعال شد که با عنوان الانصار الشریعه است و گروهی برای جهاد نکاح فرستادند که همان تکفیری‌ها هستند که حتی گروه‌های النهضه در تونس به شدت با این امر مخالفند و موج‌های اعتراضی ایجاد کردند.«الشباب تکفیری» در سومالی را داریم که مسلمان‌ها را می‌کشند و جنایت‌های بسیار زیادی در آفریقا دارند.

 

*تکفیری‌ها سوار بر موج بیداری اسلامی / تبدیل غرب ستیزی به اسلام ستیزی

از آفریقا که وارد آسیا می‌شویم شرایط حادتر است چیزی که در سلفی‌گری جهادی دیدیم این بود که آنها سوار بر موج بیداری اسلامی شدند و از این تحولات به نفع غرب استفاده کردند به این معنی که پیکان و موج غرب‌ستیزی به سمت  اسلام ستیزی عوض شد.

امروز بیش از 25 گروه تکفیری از جبهه النصره تا داعش،  انصارالشام و...  در سوریه فعالیت می کنند. ماحصل این حضور  165 هزار کشته در سوریه  بود.

در دیداری که با وزیر اوقاف سوریه داشتم  وی گفت: نزدیک به 10 هزار  نفر از قربانیان کودکان بوده اند. واقعا در کجای اسلام که پیامبر آن مظهر رافت و رحمت اسلامی است که حتی سراغ مخالفان خود را که روی سرش خاروخاشاک می‌ریزند می‌گیرد به چنین مسائلی دستور داده شده است. چگونه اینها در دل اسلام جنایت‌هایی انجام می‌دهند که شاهدش نبودیم.

 

* شکست تکفیری‌ها در سوریه و افغانستان آن‌ها را به عراق کشاند

در کشور عراق گروه داعش را شاهدیم  و در لبنان گروه وابسته «باب الاسیر» را داشتیم و کار می‌کنند و گروهی از داعش امروز به بیرون سر ریز شده است.

در حقیقت فضای امروز عراق آخرین دست و پا زدن تکفیری‌ها است علت آن این است که  وقتی به روند افت و خیز تکفیری‌ها در دو سال اخیر نگاه کنیم ترس اساسی در حوزه تکفیری‌ها مشاهده می‌کنیم، نخست شکست اینها در مصر بود وقتی اخوان‌المسلمین در مصر بود به شدت فعال شد اما اخوان‌المسلمین متاسفانه علی‌رغم فعالیتشان حرکت سلفی‌های تند را پیش گرفت و تاثیراتی گذاشت. در مصر حزب‌النور، الفضیله، الاصاله و الاصلاح... در سطوح مختلف گرایش سلفی دارند.

اوج فعالیت آنها را در شهادت شیخ حسن شحاته  می بینیم از شخصیت های شیعی مصر. امری که مردم مصر را هم منزجر کرد که این امر هم یک شکست برای این گروه بود.

دومین شکست اینها در سوریه بود علی‌رغم اینکه اینها گفته بودند شش ماهه کل سوریه را  اشغال می کنند اما 3 سال طول کشید که به کشته شدن 200 هزار نفر منجر شد . اوج شکست اینها در انتخابات سوریه بود که 74 درصد مردم رای دادند و نزدیک به 84 درصد آرا به بشاراسد اختصاص داشت که نشانگر این واقعیت است که در سوریه هم تکفیری واقعا شکست خورده اند.

تکفیری‌ها تلاش کردند تا مثلث شکست حزب‌الله (جنگ 33 روزه) ایران و سوریه  محقق کنند که موفق نشدند.

شکست بعدی اینها در افغانستان بود آنها تلاش کردند تا با تلاش طالبان فضا را به گذشته ببرند که عملا انتخابات شروع شد و چهره‌های معتدلی مثل عبدالله عبدالله روی کار آمدند و نشانگر این واقعیت است که پایگاه تکفیر در افغانستان هم جایگاهی ندارد.

نهایتا در عراق ورود کردند . انتخابات که شکل گرفت نوری مالکی رای بالایی گرفت . بعد از او حکیم و مقتدی صدر آرا بالایی داشتند و اهل سنت معتدل هم در جایگاه دیگر قرار گرفتند و بعد افراطی‌ها کف این فضا بودند که این هم شکست نهایی برای تکفیری‌ها شد. به نظر من عراق قربانی شکست‌های مداومی شد که تکفیر در طی مدت مدید تجربه کرده و امروز جهان اسلام به شدت از آنها منزجر شد .جمله‌ای که حضرت امام خمینی(ره) فرمود که خداوند دشمنان ما را از احمق‌ها قرار داد الان ثابت شده است. آنها با گذاشتن تصاویر وحشتناک رعب و وحشت ایجاد کردند. اما این نکته را توجه ندارند که مکتبی که باید بماند باید نماد رأفت داشته باشد.

 

* مخدوش کردن چهره اسلام توسط تکفیری‌ها

غرب از شرایط بوجود آمده دارد استفاده می‌کند، در غرب هم کتاب آیات شیطانی نوشتند  و هم کاریکاتورهای  ضداسلامی کشیدند .ولی باز جهان اسلام متحد شدند. جونز کشیش امریکایی گفت قرآن را آتش می‌زنم و باز تمام مسلمان‌ها متحد شدند و اتفاقی که امروز در جهان اسلام افتاد رشد اسلام از مسیحیت بیشتر است و این نکته‌ای است که آنها متوجه شدند. استیفون می‌گوید : پاریس و واشنگتن را اسلامی می‌نامم چون در کنار هر کلیسایی مناره‌های مساجد هم برافراشته شده است.

بنابراین، اینها هر کاری کردند تا چهره‌ اسلام را مخدوش کنند ولی نتوانستند و هم و غم خود را برای پروژه اسلام علیه اسلام گذاشته‌اند که تا حدودی موفق بوده‌اند. کسی که در غرب نشسته فکر نمی‌کند کسی که می‌گوید الله اکبر و بعد سر یک انسان را می‌برد تکفیری است آنها تصور می کنند همه اسلام یعنی این و می‌گویند مسلمانان وقتی با خودشان این کار را می‌کنند به دیگران رحم نخواهند کرد.

 

اندیشه تکفیر عامل دست غرب

تکفیری‌ها امروز به شدت عامل دست غرب برای مبارزه با اسلام شدند اما متوجه نمی‌شوند. استفاده دیگر غرب این بود که به افغانستان لشکرکشی کرد شکست خورد به عراق حمله کرد شکست خورد. تکفیری ها امروز در میان مسلمانان از سوریه گرفته تا عراق حکم پیاده‌نظام را دارند.

اخیراً از سوی صهیونیست‌ها، به اوباما توصیه شده بود که اجازه بده دشمنان تو خودشان را بکشند چرا جلوی آنها را می‌گیری. متاسفانه کاری که تکفیری ها در سوریه کردند 50 سال وقت نیاز دارد تا دوباره سوریه ساخته شود. امروز زیرساخت‌های عراق دارد از بین می‌رود.

 

تکفیر اهل تسنن در عراق/ اعدام 12 عالم اهل سنت

اگرچه در تبلیغات گفته می شود که جریان تکفیری امروز شیعه را سیبل قرار داده، اما می‌بینیم اسمش شیعه است و 14 نفر عالم اهل سنت را در موصل اعدام کردند. چندین زن خودکشی کردند حتی کمیساریای عالی حقوق بشر در عراق اعلام کرد 4 زن به دلیل تجاوز خودکشی کردند و جنایت‌های بسیار دیگری در عراق صورت گرفته است و این کارها هجمه بسیار زیادی به اسلام وارد می‌کند.

در واکاوی و تحلیل عراق معتقدم زمانی که امریکا در عراق بود مهره‌های خودش را در نظام سیاسی عراق تحمیل کرد. طارق الهاشمی معاون نخست‌وزیر که بعد ماهیت خودش را نشان داد چقدر دستش در این جنایت‌ها آلوده بود و بعد ارتش و دیگر سازمان‌های عراق.

از سال 2013 در عراق شاهد 9 هزار کشته در عراق بودیم که به دلیل عملیات انتحاری صورت گرفت. در ماه گذشته در عراق گفتند آمار کشته‌ها بالا است، این اتفاق باید در عراق می‌افتاد تا گروه‌های داعش، تکفیری و بعثی باید ماهیت خودشان را نشان می‌دادند.

بعثی‌ها گروه‌هایی بودند که حتی در یمن برای مقابله با حوثی‌ها نیرو فرستادند و نشانگر این واقعیت است که فضای عراق مسموم شده است. امروز اگر مردم عراق دست به دست هم بدهند و ائتلاف کنند و توطئه‌ها را بشناسند می‌توانند یک عراق آباد داشته باشند.

 

*بررسی نقش مرجعیت شیعه در عراق

امروز عراق شبیه سال‌های 56 و 57 ایران است که گروه‌هایی همچون ملی مذهبی‌ها، خلق، توده‌ای‌ها و... جریان داشتند و چهره‌ای مانند حضرت امام خمینی(ره) آمدند و فضای خوبی را ترسیم کردند که شیعه، سنی، کرد و بلوچ و.. در کنار هم زندگی می‌کنند.

عراق امروز واقعاً مرجعیت شیعه به میدان آمده و در طول این سال‌ها که حضرت آیت‌الله سیستانی که نگاه فرقه‌ای نداشتند نقل می‌شود که به اهل سنت نگویید لا تقولوا اخواننا بلکه بگویید انفسنا چون از خود ما هستند. انشاءالله شاهد عراقی یکپارچه باشیم.

 

رابطه صهیونیسم و وهابیت

برای نزدیگی صهیونیست و وهابیت باید گفت: این دو با هم‌ همپوشانی دارند و حتی جزیره‌ای (جزیره تیران) در عربستان در اختیار صهیونیست‌هاست و آنها پروازهای شناسایی خود را انجام می‌دهند و صهیونیست‌ها عنصر امریکا هستند و چون این منافع در هم گره خورده است وهابیت هم در گروه آنها است و در مقابله با آن‌ها قرار ندارد.

جریان‌های تکفیری ریشه در تکفیر دارند یعنی کسانی که اهل قبله را تکفیر می‌کنند، و می‌گویند نه تنها کافرند بلکه خون و جان و مال و ناموس‌شان را مباح می‌دانند. ما در جهان اسلام به ندرت شاهدشان بودیم.

 

خوارج نمونه تکفیر در صدر اسلام

اولین تکفیری ها در تاریخ اسلام گروه خوارج هستند که قائل بر این بودند کسی که مرتکب گناه کبیره شود کافر است و خونش مباح است و امام علی(ع) را هم که شهید کردند گفتند:حکمیت را قبول کرده و مرتکب گناه کبیره شده است و به این ترتیب حضرت علی(ع) را شهید کردند.

این افراد وقتی به جایی که وارد می‌شدند بچه‌ها را هم قتل و عام می‌کردند و می‌گفتند بچه‌ها هم کسب کفر کردند و زن خانواده را به عنوان کنیز می‌گرفتند.

 

تئوریسین تکفیر

بعد از دو سه دهه دیگر چیزی نماند و در قرن هفتم «ابن تیمیه»که ظهور کرد تکفیر را نظریه‌پردازی کرد و عناوینی برای تکفیر تعریف کرد که در اندیشه اسلامی نبود و زیارت یا طلب شفاعت، بنای بر قبور همه را کافر نامید، اما با این حال خودش جرأت نکرد کسی را بکشد یا در کنار افرادی قرار بگیرد و کشتار را دامن زند.

 

مجری تکفیر

محمدبن عبدالوهاب که می‌آید نظریه تکفیر را اجرایی کرد و لباس عملگرایی بر آن پوشاند . این واقعیت آنها است در حالی که ما در قران داریم که همواره به ما توصیه می کند که قبل از هرکاری ابتدا بررسی کنید . « یا أیها الذین آمنوا إذا ضربتم فی سبیل الله فتبینوا» هنگامی که می‌خواهید جنگ کنید بررسی کنید خطاب به همین گروه تکفیری است برای کسی که ادعای اسلام می‌کند به این بگویید که تو مسئول تمام کشتارهایی هستی که به اسم اسلام انجام می شود.

این آیه زمانی وحی شد که روزی در یکی از جنگها اسامة بن زید گروهی از دشمن را در منطقه ای محاصره می کند و به رغم اینکه رئیس آن گروه و همراهانش شهادتین را بر زبان جاری کردند لیکن اسامه همه آنها را از دم تیغ می گذراند... حضرت پیامبر (ص)می‌بینند که اسامه ناراحت است و دلیلش را می‌پرسد، اسامه در پاسخ می گوید:‌ گروهی از دشمن را به رغم شهادتین کشتم چرا که از روی ترس شهادتین گفتند. پیامبر فرمود: ‌تو چطور فهمیدی که شهادتین‌شان از روی دل نبوده است.؟

گروه‌های تکفیری هم اهل قبله را می‌کشند  و هم دین را دارند از بین می برند. حتی احمدبن حنبل را هم که قبول دارند او هم پشت سر شیعیان نماز خوانده است. ابوالحسن اشعری هنگامی که از دنیا می‌رود به نزدیکانش گفت: «اشهدوا علی لم افکر احد من اهلها » شهادت بدهید که من یکی از اهل اسلام را تکفیر نکردم .

در پاکستان 7 عالم اهل تکفیر به دلیل اثرات منفی آن از تکفیر برگشتند.  علمای اهل سنت این روزها برای در امان ماندن از جنایات تکفیری ها  برای خود محافظ بکار گرفته اند و می‌گویند از تکفیری‌ها می‌ترسیم نه از شیعه، شیعیان ما را نمی کشند ولی تکفیری‌ها ما را می‌کشند.

 

راهکار خلاصی جهان اسلام از اندیشه تکفیر

کنگره بین‌المللی خطر جریان تکفیری برای اسلام و مسلمین و جهان بشریت با نگاه علمایی آذرماه در قم برگزار می‌شود. آیت ‌الله مکارم شیرازی و آیت الله العظمی سبحانی بعد از این کشتار که تکفیری‌ها صورت دادند، به این نتیجه رسیده‌اند که خاستگاه آن از میان جاهلیت است و علم ندارند، و بر همین اساس تصمیم دارند آذرماه کنگره بین‌المللی باعنوان خطر جریان تکفیری برای اسلام و مسلمین و جهان بشریت برگزار کنند که از بزرگترین چهره‌های علمی و فقهی اهل تسنن و تشیع  در جهان اسلام به قم دعوت می‌شوند. دو پیش نشست  در این زمینه برگزار شده است یکی در سوریه و دیگری در پاکستان که با حضور 120 نفر از علمای اهل سنت برگزار شد.

در تاریخ شیعه سابقه ندارد که اینگونه کنگره‌ای برگزار شود که خاستگاه علمایی دارد و دولتی نیست. آیت ‌الله مکارم شیرازی رئیس کنگره  و آیت الله العظمی سبحانی دبیر علمی و بنده (حجت‌الاسلام والمسلمین علیزاده موسوی) قائم مقام علمی این کنگره بین‌المللی هستیم.

 

منبع: خبرگزاری فارس تهیه و تنظیم: روح الله فرقانی فدافن

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

واکاوی پدیدۀ «فرقه‌سازی درون‌مذهبی» در جریان سلفیه معاصر

بررسی و تقویت نقدهای «محمد بن علوی مالکی» بر «محمد بن صالح عثیمین» درباره توسل

نقد ادلۀ قرآنی برقعی دربارۀ برزخ از دیدگاه علمای شیعه

بررسی تطبیقی مبانی کلامی سید قطب و سلفیه در مباحث توحید و تکفیر

تكفير در انديشه كلامى ابوالثناء آلوسى با محوريت تطبيق رويكرد وى بر جريان فكرى سلفيه

ابن تيميه از ديدگاه علماي شافعي

بررسي تطبيقي توحيد و شرک از ديدگاه مذاهب اسلامي و جريان‌هاي تکفيري

بررسی بدعت از دیدگاه البانی

گفت و گو با اندیشه تکفیر و مخالفان آن

مشروعیت شدِّ رحال برای زیارت قبور

وهابیت در سفرنامه دومینگو بادیا ای لبلیچ (علی بیک عباسی)، خاورشناس اسپانیایی

معنا و شروط تکفیر

واکاوي فقهي مشروعيت زيارت قبور توسط زنان با تاکيد بر مباني قرآن و سنت

چالش‌های انتقال سیاسی در عربستان سعودی

روانشناسی داعش و داعشی ها

معرفی مهم ترین گروه های مسلح تحت پشتیبانی ترکیه در شمال سوریه

نقش ایالات متحده امریکا در شکل گیری جریانهای افراطی در جهان اسلام(مطالعه موردی القاعده و داعش)

بررسی پدیده ترور و نفی و محکومیت آن از منظر امام خمینی(ره)

جهاد و تکفیر در جهان اسلام؛گذر از فقه الخلافه به فقه المصلحه

جریان‌شناسی سلفی‌گری هندی و تطبیق مبانی آن با سلفی‌گری وهابی

ملاک و شرایط تکفیر از دید رشید رضا

بازنگری مفاهیم قابل تأمل اندیشه‌های محمد قطب در پرتو سلفی‌گری اعتدالی و اعتزال نوین

نقدی بر تأویل‌ستیزی ابن‌تیمیه

عناصر ظاهرگرایی سلفیه افراطی در تفسیر قرآن

بررسی و نقد آراء وهابیّت در انتساب عنوان شرک به شیعه از منظر قرآن کریم

ابن قيم جوزيه

ابن تیمیه

آل سعود

غزالی و ابن تیمیه

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (2)

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (1)

ارزش و جایگاه وحدت از منظر قرآن و سنّت

تفکر تکفیری

راهبردهای ضدتروریسم در ایران: رویکرد فرهنگی

سند «نقشه محرمانه» القاعده در مصر

توسل به اموات

بررسی علل رفتار خشونت آمیز نیروهای اسلامی در پاكستان با تاكید بر طالبانیسم

داعش: پیوند سلفیت تکفیری و بعثی گرایی

تحليل عملكرد گروه هاي تكفيري در تضاد با هويت تمدني مسلمان

تحلیل گفتمانی نقش دستگاه استنباطی گروه های تکفیری بر عملکرد آن ها

بازکاوی روانشناختی کنش گروه‌های سلفی- تکفیری: مطالعه موردی داعش

القاعده، داعش؛ افتراقات و تشابهات

مبانی اعتقادی تروریسم تکفیری

ریشه یابی مؤلفه هاي تأثیرگذار بر گسترش تروریسم در خاورمیانه

روانشناسی تروریسم و تأثیر آن بر گسترش تکفیر

مفهوم‌سازی گفتمان ژئوپلیتیکی تروريسم؛ تصویرسازی ژئوپلیتیکی دولت بوش از خاورمیانه

سنخ شناسی و دگردیسی گروه های تروریستی ادلب

گزارش کتاب «الصارم المسلول علی من انکر التسمیة بعبد النبي و عبدالرسول»

بررسی دلایل حضور گروهک تروریستی- تکفیری داعش در افغانستان بر اساس تئوری دومینوی ویلیام بولیت

تبیین زیرساختار های ایدئولوژیک و ساختاری گروه تکفیری تروریستی داعش

بررسی اندیشه‌های سلفی ـ تکفیری و تفاوت‌های داعش با سایر گروه‌های تروریستی

سلفی کیست و چه می گوید؟چرا سلفی گری بزرگترین خطر پیش روی جهان اسلام است؟

مرحله جدید اختلافات درونی دواعش

اهداف آمریکا و هم‏ پیمانان از ایجاد تا ائتلاف علیه جریان‏هاى تکفیرى

بررسی و تکوین حضور داعش در غرب آسیا؛ مطالعه موردی افغانستان

بررسى مبانى فکرى تکفیر

علل و آینده حضور داعش در آفریقا

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

تكفير از دیدگاه مذهب شيعه

مکتب تکفیر بر خلاف عقل، نص و صریح قرآن است

نقش داعش در شکل‌گیری معادلات جدید در خاورمیانه

واکاوی ریشه‌های پدیده بنیادگرایی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی جهانی شدن

خشم به فرمان خرد، شرع و غریزه: تأملی در خشونت داعش از زاویه‌ای دیگر

آسیب شناسی رشد جریان‌های تکفیری در خاورمیانه

دو متن ماندگار: «هنر جنگ» و «درباره جنگ»

تأملی غیر غربی در افراطی گری و خشونت ورزی به نام دین

خشونت تکفیری‌ها، توحشی چنگیزی در لباس اسلامی است

درنگی در مبانی و آینده‌ خشونت به سبک رادیکالیسم تکفیری

سلفی‌گری افراطی در قفقاز شمالی؛ با تاکید بر مولفه‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی

نئوتروریسم با تأکید بر تروریسم مذهبی

راهبردهای مدیریتی نبی اکرم(ص) در راستای تحکیم وحدت بین اقوام در صدر اسلام

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

واکاوی جایگاه تروریسم بنیادگرا در راهبرد خاورمیانه ای غرب

خوارج، اولین گروه تکفیری در جهان اسلام (پیشینه جریان تکفیری خوارج) و پیامدها و نتایج سوء تکفیر و افراطی گری در جهان اسلام

قرآن و همگرایی بین مذاهب اسلامی

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

بررسی ارتداد در مذاهب اسلامی

زیارت قبور از نگاه مذاهب اسلامی

تأثیر اندیشه های سیاسی برنارد لویس در ترویج اسلام هراسی در غرب

آيا استعانت از غير خدا جايز است؟

داعش پس از ناكامي در تأسيس دولت

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

چالش امنیتی تروریسم تکفیری علیه ایران

شبکه سلول هاي تروريستي داعش در آسياي مرکزي

پرسمان؛ آیا تبرک جایز است؟

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

وضعیت فعلی و آینده کشورهای شمال آفریقا (تاکید بر کشورهای مصر، تونس و لیبی)

رفت و برگشت اسلام‌گرایی رادیکال از سوریه به شمال آفریقا

اسلام سیاسی و نقش آن در خاورمیانه

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

واقعه 11 سپتامبر ؛ سرآغاز شکل گیری بزرگترین گروههای تروریستی

دلایل و پیامدهای حمایت عربستان از گروه‌های اسلام‌گرای افراطی

آموزه‌ها و آینده داعش

بررسی استناددهی تروریسم تکفیری به سنت نبوی و جهاد اسلامی

توسل در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

توسل و شفاعت از نگاه دیوبندیه

سرچشمه های فکری القاعده

تضاد عقايد احناف با وهابيت درموضوع توسل

مسئله توسل به اموات با نگاهی به آیه 22 سوره مبارکه فاطر

مخالفت دیوبندیان با دعوت محمد بن عبدالوهاب

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

نگاهی به رشد تکفیری‌ها در تونس

نقدي بر كتاب «التبرك المشروع و التبرك الممنوع»

ردّ نظر وهابیت از سوی اهل‌سنت در حرمت زیارت قبور

نقد و بررسی اندیشه‌های دهلوی

قبیله خشونت

تحقیقی درباره رابطه ذهبی و ابن‌تیمیه

اندیشمندان حنفی و کژ اندیشی های ابن تیمیه

وهابیان و توحید ربوبی

وهابیان و تحریف قرآن کریم

محمد بن عبدالوهاب و مخالفان نجدی معاصر او

وهابیان و توحید در اسما و صفات

شگرد ابن تیمیه در انکار فضائل امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

قبیله بدعت

وهابیت و تحریف میراث‌های علمی

بررسی رابطه عقاید دیوبندیه و وهابیت

قبیله انحراف

علمای شافعی و ابن‌تیمیه

مرز بین تروریسم و جهاد در اسلام

سرچشمه اندیشه وهابیت

القاعده در تانزانیا

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(1)

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

عربستان و وهابیت در آفریقا

پاکستان و «نبرد جهانی علیه تروریسم»

التکفیر و الهجره

نقش وهابیت در کنیا

کفر و تکفیر در قرآن کریم و سوء برداشت از آن

نقش وهابیت در اوگاندا

کویت و وهابیت در آفریقا

القاعده در اوگاندا

نقش وهابیت در تانزانیا

المرابطون؛ نسل جدید القاعده مصر

مفهوم دولت در گفتمان داعش؛ دولت سلفی داعش؛ تحقق ناکام یک نظریه آلترناتیو

مانیفست توحش در فقه داعش

وهابیت و تکفیر شیعه

بدعت

توحید در مذاهب کلامی

ابن تیمیه و اهل بیت

وهابیت و توحید الوهی (عبادی)

وهابیت و سماع موتی

مراتب و متعلقات ایمان

پاسخ به مهم‌ترین شبهات وهابیت (توسل، شفاعت، تبرک، زیارت قبور)

بررسی مبانی فقهی تکفیر

توحید عبادی و شبهات وهابیت

مفهوم و مراحل شرک

وضعیت سیاسی داعش در قاره سیاه

خاستگاه سلفی گری تکفیری

تأویل

سیر تاریخی ظاهرنگری در آیات صفات

معیارهای توسل از دیدگاه وهابیت

تحول گفتمانی و بازتعریف نسل جدید القاعده در سوریه

شکاف‌‌‌های درونی داعش؛ نزاع دو نسل القاعده

وهابیت و توحید ربوبی (2)

وهابیت و توحید ربوبی (1)

تشبیه: مانند کردن خدا به مخلوقات

وهابیت، مکتب تشبیه

تکفیر از دیدگاه ابن تیمیه

حرکت سلفیه

سلفی گری

سلفیه

عربستان در عرصه تبلیغات

آل سعود و عربستان سعودی

بیوگرافی ابن تیمیه

قتل عام حجاج یمنی توسط وهابیان

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

بربهاری

همگرايي استراتژيك؛ اتحاد سلفي‌هاي عربستان، هند و مصر

وهابیت و موضع اهل سنت در قبال آن

کارنامه وهابیت؛ دوره تثبیت

تاريخچه فرقه وهابيه و عقايد ايشان

تکفیر

توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت

مبانی فکری ابن تیمیه

وهابیت منطق تزویر و تکفیر

حزب التحریر ازبکستان

جنبش شاه ولی­ الله در هند

ترسیم نقشه راه جدید داعش

نقد دیدگاه سلفیه درباره مجاز در قرآن

پيشينه و جايگاه جريان هاي سلفي

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

سلفيان

ارزش (ضد) امنيتي بنيادگرايي؛ با تأكيد بر نهضت سلفي‌‌‌‌‌ ـ وهابي

اسلام سیاسی و منتقدان آن: اندیشه های قاضی عشماوی پیرامون رادیكالیسم سیاسی

ابن تیمیه که بود و چه کرد

مفهوم شناسی سَلَفیه و سَلَفی­گری

نخستین آشنایی مسلمانان شبه‌قاره هند با اندیشه وهّابیت

جهانى شدن و ظهور هویت بنیادگرا در غرب آسیا

جریانات افراطی و تکفیری در منطقه و راهکارهای مقابله با آنها با توجه به نقش خاورمیانه ای روسیه

القاعده و شاخه‌هاي آن؛ نيروهاي اجاره‌اي و انتحاريون مزدور

کابوس جدید آل‌سعود؛ آنچه همه باید درباره جنبش 15 سپتامبر در عربستان بدانند

آیین وهابی؛ بنیادگرایی یا اصلاح طلبی؟!

مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

القاعده و تروریسم مذهبی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

افغانستان و گروه طالبان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام

جهانى شدن و القاعده

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

القاعده

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

سلفیه درباری

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

طالبان؛ دین و حکومت

جریان شناسی القاعده

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانی مذهبی و قومی طالبان

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

بدعت در دین

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

آشنایی با مکتب سلفیه

سلفیه و تقریب

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

لشگر جهنگوی

تاریخ وهابیت

وهابیت در آیینه تاریخ

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

نظری بر تاریخ وهابیت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

نگاهی بر وهابیت

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مباني اعتقادی داعش

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

افترائات وهابیت علیه شیعه

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

تبرک و استشفا به آثار اولیا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

کتاب شناسی تکفیر

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

سونامی تکفیری در جهان بشری

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

اجتهاد از نگاه وهابیون

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

بدعت از منظر وهابیان

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

صحیحین و نفی تکفیر

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

تکفیر از دیدگاه سید قطب

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

تکفیر از دیدگاه قرآن

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

تکفیر

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

روش های تبلیغی وهابیت

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

وهابیت و تخریب قبور

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

عبور از «خاورمیانه جدید»

فتنه و هابیت

وهابيت از نگاهي ديگر

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

سفر وهابیت به مصر

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

سلفيان

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

تکفیر گذشته، حال، آینده

شباهت وهابی ها با خوارج

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

فتنه تكفير

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

جهاد در اندیشه سید قطب

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

زمینه های تاریخی سلفیه

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر در روایات نبوی (3)

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

ابوبكر بغدادی

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تکفیر در آیات و روایات

شخصیت شناسی ابوبكر بغدادی

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

جریان شناسی وهابیت مصری

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

الگوی سازمانی القاعده و داعش

جهادی‌های جدید کیستند؟

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

ابومصعب زرقاوي و داعش

موافقين و مخالفين خلافت داعش

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

دشمن نزدیک و دور

جریان شناسی سلفیگری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

داعش خوب داعش بد

دموکراسی

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

عقل از منظر وهابیان

بن بست خلافت با اندیشه داعش

جریان های تکفیری عراق

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

آینده جنبش های اسلامی

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

جوانان يهودی در صف داعش

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

استراتژی داعش در عراق و شام

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

ظهور داعش در شبه‌ قاره

پاسخ به شبهات جهاد

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 1

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

حزب التحریر در آسیای مرکزی

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

احزاب سلفی در مصر

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

سلفی گری در مصر و دوره جدید

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

آينده داعش در عراق

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

جهان از نگاه داعش

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

ظهور و افول القاعده در عراق

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

رقابتى براى هويت و شناسه‏

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

عزاداری بدعت یا سنت

توحید و شرک

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

عوامل روانی تکفیر

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

تکفیر اهل قبله

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

داعش در مسیر القاعده شدن

عربستان معمار جنایت و مکافات

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

تکفیریها در انگلستان

کودتا در داعش

فرا واقعیت بنا العابد!

خاورمیانه و جنگ های دینی

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

فعالیت وهابیت در جهان

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر در جهان اسلام

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

نگاه داعش به مهدویت

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

عقل از دیدگاه سلفیه

عبادت

سب الصحابه

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

ایمن الظواهری

اسامه بن‌ لادن

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

افغانستان در دوران پساطالبان

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش