مقالات > سونامی تکفیری در جهان بشری

سونامی تکفیری در جهان بشری

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۹/۱۹ تعداد بازدید: 181

واقعیت این است که جهان اسلام امروز از یک فتنه و مشکل اساسی رنج می برد و آن هم بحث تکفیر است. شاید بتوان گفت که در سال ها و قرون گذشته بحث تکفیر را به این ابعاد و گستردگی نداشتیم؛ به گونه ای که شاهد سر بریدن و نبش قبر کردن و امثال این جنایات باشیم.



اشاره

حجت الاسلام دکتر سید مهدی علیزاده موسوی، متولد 1349 در شهر قم، همزمان با تحصیل در حوزه علمیه، دروس دانشگاهی را تا مقطع دکتری علوم سیاسی با گرایش اندیشه سیاسی، ادامه داد. وی همچنین در کنار دروس فقه و اصول به صورت تخصصی به کلام تطبیقی پرداخت و در حوزه کلام و عقاید مذاهب اسلامی، با تأکید بر نقد عقاید وهابیت و جریان های معاصر آن، فعالیت نمود. در حوزه علوم سیاسی نیز در مسایل جهان اسلام، از قبیل: اسلام هراسی، بنیادگرایی، اسلام سیاسی، ریشه های همگرایی و واگرایی و. .. با مطبوعات و رسانه ها همکاری دارد. ایشان از دی ماه ۱۳۹۱ به عنوان مدیر پژوهشکده حج و زیارت، منصوب شده است و در ماه های اخیر به عنوان دبیر کنگره بین المللی «خطر جریان های تکفیری برای اسلام و مسلمین و جهان بشریت» به شدت پیگیر برگزاری شکوهمند آن است.

اینک با تشکر از دکتر علیزاده موسوی، متن گفتگوی ما با ایشان را درباره جریان های معاصر فرقه وهابیت، تقدیم شما می کنیم.

معارف

لطفاً در ابتدا چرایی و چگونگی شکل گیری جریان های تکفیری را در جهان اسلام، بیان فرمایید؟

واقعیت این است که جهان اسلام امروز از یک فتنه و مشکل اساسی رنج می برد و آن هم بحث تکفیر است. شاید بتوان گفت که در سال ها و قرون گذشته بحث تکفیر را به این ابعاد و گستردگی نداشتیم؛ به گونه ای که شاهد سر بریدن و نبش قبر کردن و امثال این جنایات باشیم. چنین فعالیتی در قرن کنونی که در حقیقت به آن قرن تمدن می گویند، متاسفانه یادآور قرون وسطای غرب شده و موجب مشکلات حاد و اساسی برای جهان اسلام گردیده است.

اگر ما بخواهیم در حقیقت به چرایی و چگونگی بحث تکفیر در جهان اسلام بپردازیم باید از دو دسته عوامل یاد کنیم؛ یکسری عوامل خارجی در حقیقت به وجود آمدن تکفیر است که در رأسش مسئله توطئه های دشمنان اسلام و استعمار می باشد. به عبارت دیگر در استعمار نو یکی از مهم ترین استراتژی ها یا سیاست ها بحث فرقه سازی است و شما شاهد هستید که فرقه سازی هنگامی که رشد می کند در حقیقت مباحث تکفیر را هم در دل خودش می آورد. جریان وهابیت ابتدا با حمایت استعمار انگلستان به وجود آمد و رشد کرد و بعد آمریکا متولی آن شد و امروز هم شاهد حمایت های بی دریغ آمریکا از این جریان در دنیای اسلام هستیم. این فتنه از قرن دوازدهم که آغاز شده تاکنون بیش از چهارصد هزار کشته از جهان اسلام گرفته که قابل تأمل است. استعمار امروز به شدت به دنبال ایجاد فتنه و تفرقه در جهان اسلام است و تمام تلاشش این است که جامعه اسلامی را از درون تهی کند بنابراین شما شاهد این هستید که بسیاری از جریان های تکفیری زاییده جهان غرب است. هنگامی که القاعده در افغانستان بعد از آن مجموعه مکتب الخدمه عبدالله عظام به وجود می آید رسماً دست استعمار و آمریکا و غرب را در آن می بینیم. دلیلی که آن زمان می آورند این است که ما می خواهیم از رشد کمونیزم جلوگیری کنیم! و در حقیقت سلاح های زیادی به آنها می دهند، عربستان پول در اختیار آنان می گذارد و در حقیقت این جریان ها را به طرف رادیکالیزه شدن پیش می برد؛ اما واقعیتی که وجود دارد بعد از اینکه خطر کمونیزم از بین رفت غرب به این نتیجه رسید که اگر بتواند ابزارها و گروه هایی را در جهان اسلام داشته باشد که اینها بتوانند به ناامنی دامن بزنند و بحث تکفیر را فعال کنند، به این وسیله می تواند از یک طرف حضور خود را در جهان اسلام تضمین کند و از سوی دیگر از وحدت و همگرایی جهان اسلام جلوگیری نماید. همان کاری که سال ها وهابیت کرد و در حقیقت از وحدت جهان اسلام، با طرح شبهات جلوگیری نمود. بنابراین شما شاهد این هستید که اینها در پاکستان بحث گروه های افراطی مانند «سپاه صحابه»، «لشکر جنگوی» و «لشکر طیبه» را به شدت فعال می کنند و باز در همان جا «القاعده» به شدت فعال می شود و یا در آفریقا شاهد گروه های تکفیری «الشباب» و «بوکوحرام» هستیم. در سوریه هم شاهد گروه «جیش النصره» و «داعش» هستیم که شکی نیست که دست اینها با آمریکا در یک کاسه است. در عراق می بینیم که گروه هایی مانند «گروه مصعب زرقاوی» که فرعی از القاعده هستند، به شدت فعالیت می کنند. در قسمت جنوب یمن در باب المندب و عدن هم به شدت جریان های تکفیری فعالند و به نظر می رسد اگر واقعاً کمک های خارجی به اینها نباشد و یک عزمی باشد که اینها از بین بروند، امکان این هست؛ اما خود غرب همیشه این جریان ها را به عنوان استخوان های لای زخم در جهان اسلام نگه داشته است.

اما جدای از جریان ها و علل خارجی در دل جهان اسلام هم شاهد غده های سرطانی هستیم که اینها هم به جریان تکفیر دامن می زنند که به خصوص می توانیم از عربستان و قطر نام ببریم که تمام گروه های تکفیری به نوعی از عربستان تغذیه می شوند. در عراق و پاکستان رسماً رد پای عربستان را می یابیم، در بحرین که اصلاً عربستانی ها حضور نظامی دارند و به کشتار مسلمان ها می پردازند. در سوریه سلاح ها و پول هایی که به تروریست های تکفیری دادند مشخص شده است. حتی دامنه این کشتارها از جهان اسلام هم بیرون رفته و امروز در روسیه شاهد این هستیم که اینها در منطقه ولگا بمب گذاری کردند و پوتین رسماً اعلام کرد دست سعودی ها در این قضیه کاملاً مشهود است و تهدید هم کرد که باید اسم عربستان سعودی در میان گروه های تروریستی ثبت شود. پس یکی از علت های داخلی مسئله قدرت هایی مانند عربستان و قطر است. علت داخلی دوم مسئله جهل توده هاست که رهبران تکفیر از این جهل کمال سوء استفاده را می کنند؛ چهره هایی مانند یوسف قرضاوی و عدنان العرعور رسماً از جهل توده ها کمال بهره برداری را می کنند و شاهدیم که مباحث تکفیری بیشتر در میان طبقه جاهل و توده نادان جامعه رشد دارد و فعال است. مثلاً یکی از انتحاری هایی را که دستگیر کرده بودند، گفته بود شما زودتر مرا بکشید تا به نماز جماعت پیامبر(ص) در بهشت برسم! اما آن قدر سواد ندارد که بفهمد در بهشت تکلیف نیست که حضرت رسول(ص) در آنجا نماز بخوانند که تو بخواهی به آن برسی!

نکته سومی که به نظر من نقش داخلی دارد تعصبات و اهانت های مذاهب اسلامی به همدیگر است که اینها هم باز بهانه دست تکفیری ها می دهد. متأسفانه حتی در میان شیعیان بعضی از جریان های افراطی دیده می شود که رسماً در ملأ عام به مقدسات اهل سنت توهین می کنند و تکفیری ها و جریان های سلفی هم به شدت از این عملکردها سوء استفاده می کنند و با پخش کلیپ ها و فیلم های آن در مناطق سنی نشین احساسات آنها را بر ضد شیعه تحریک می کنند؛ یا از سوی دیگر بعضی از وهابی ها و چهره های افراطی سلفی علیه شیعه و مذاهب دیگر موضع گیری می کنند و اینها خود زمینه رشد جریان های تکفیری را در جهان اسلام به وجود می آورد. بنابراین یک دسته عوامل درونی و یک دسته عوامل بیرونی دست در دست هم داده و این فضا را به وجود آورده است.

با توجه به جنایات بسیار وحشیانه و غیرانسانی که تکفیری ها انجام می دهند، جایگاه عقل در تفکر جریان های تکفیری کجاست؟

جریان سلفی در جهان اسلام یک واکنش به جریان مدرنیزم است؛ یعنی مدرنیزم عقل را کاملاً حاکم می داند و می گوید عقل اندیشه کامل است. از سوی دیگر در واکنش به این جریان سلفیت می گوید عقل هیچ جایگاهی ندارد و صرفاً نقل است که اهمیت دارد. در جایی که مدرنیزم انسان را محور قرار می دهد و می گوید همه چیز برای انسان است و انسان محوری و اومانیزم را مطرح می کند، سلفیت از آن طرف می افتد و می گوید اصلاً انسان هیچ جایگاهی ندارد؛ پس خودش را منفجر می کند و در واکنش به این شرایط حاضر است افراد را بکشد و از بین ببرد. بنابراین ما شاهد این هستیم که هر چه بحث مدرنیزم عنان گسیخته در جهان اسلام رشد می کند اندیشه سلفیه و تکفیری هم رشد می کند و پیش می رود.

نکته دیگری که باید به آن توجه داشت این است که گاه اندیشه تکفیر از برخی از مبانی اندیشمندان اسلامی سوء برداشت می کند؛ به این معنا که اندیشه سید قطب یک اندیشه تکفیری نیست اما امروز آن را به عنوان اندیشه تکفیر مصادره می کنند یا مثلاً اندیشه ابوالاعلی مودودی در پاکستان که اندیشه تکفیری نبود اما اینها از بس آمدند و این را به عنوان یک اندیشه تکفیری مطرح کردند، ما شاهدیم که این به عنوان یک اندیشه تکفیری مطرح می شود! بنابراین چیزی که باید به آن توجه داشت این خط ممیزهایی است که بین اندیشه های سلفی گری تکفیری، جهادی، تنویری، تبلیغی وجود دارد و اگر ما اینها را بشناسیم و بتوانیم خطوط را مشخص کنیم مشاهده می کنیم تکفیری ها در جهان اسلام زیاد نیستند؛ اما اینها با توجه به اهرم هایی که در دست دارند توانسته اند رشد کنند. نکته بعد، حوزه تبلیغات اینهاست که یکی از عوامل رو به گسترش اینهاست. مثلاً شما شاهد این هستید که چهار شبکه به زبان فارسی دارند که اندیشه های افراطی را مطرح می کنند. اسم این شبکه ها را گذاشته اند اهل سنت اما عملاً وارد مباحث تکفیر می شوند و حتی عقاید اهل سنت را به چالش می کشند! سایت هایی که اینها دارند، پولی که در اختیارشان قرار می گیرد، جزوات و منشوراتی که چاپ می کنند، این اقدامات رفته رفته موجب شده است با مشکلی به نام سلفیه روبه رو شویم.

آیا نسبتی میان تکفیر و جریانات تکفیری با اسلام و مسلمانان اهل سنت، وجود دارد؟

فتنه تکفیر یا تکفیر مذاهب و اهل قبله، امری است که از ابتدای اسلام مورد نکوهش شیعه و چه سنی بوده است. در قرآن می فرماید «وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَی إِلَیکمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا» اگر کسی به شما اظهار اسلام کرد به او نگویید که تو مؤمن نیستی زیرا پیامبر(ص) فرمود: «انی امرت ان اقاتل الناس حتی یشهدوا ان لا اله الا الله و انّ محمداً رسول الله» وقتی شهادتین را گفتند دیگر خونشان، مالشان و جانشان بر من محترم است. اولین جایی که فتنه تکفیر آغاز می شود در دوره خوارج (دهه 30 قمری) است. در این دوران است که اولین گروه خوارج، مسلمان ها را کافر می دانند چون قائل به توازن ایمان و عمل می شوند و می گویند مرتکب کبیره هم از دین خارج است! علی(ع) را که به شهادت می رسانند می گویند چون حکمیت را پذیرفت از دین خارج شد، بنابراین باید کشته شود! اما بعد از خوارج، این فتنه در جهان اسلام کاملاً از بین می رود و دیگر هیچ مسلمانی قائل به تکفیر نیست حتی احمد بن حنبل پشت سر جهمیه نماز می خواند به او می گویند چرا پشت سر اینها نماز می خوانی؟ می گوید: اینها اهل قبله اند. یا ابوالحسن اشعری که امروز بیشتر اهل سنت پیرو او یعنی اشعری مذهب هستند، نقل می کنند که زاهر بن احد سرخسی نزدیک مرگ گفت: تمام دوستان مرا جمع کنید هنگامی که همه جمع شدند گفت: شاهد باشید که من هیچ یک از اهل این قبله را تکفیر نکردم، یا از امام شافعی بسیار نقل شده که ایشان هم گفته است ما هیچ وقت تکفیر نمی کنیم و من هیچ کس را تکفیر نکردم، و از سایرین هم در میان اهل سنت قائل به این هستند که ایمان، اقرار به زبان و تصدیق به قلب هست نه چیزی بیشتر از این؛ کسی اگر اقرار به لسان کرد و قلبش مطمئن بود در حقیقت مؤمن است نمی توانیم به او بگوییم کافر. روی این حساب این اندیشه، یک اندیشه انحرافی در جهان اسلام است، نه اندیشه ای که منتسب به اهل سنت یا شیعه باشد؛ یک اندیشه انحرافی است که در دوران خوارج از بین رفت و دوران ابن تیمیه دوباره نظریه پردازی شد. وی بود که مباحثی چون توسل، زیارت اهل قبور و شدّ رحال را مطرح کرد و گفت: اگر کسی قائل به اینها باشد مشرک و کافر است. اما خود او هم جرأت نکرد بیاید دست به کشتار بزند بلکه فقط نظریه پردازی کرد. اما در قرن دوازدهم محمد بن عبدالوهاب چون سوادی نداشت آمد از اندیشه های ابن تیمیه استفاده کرد و بحث تکفیر را کاملاً گسترش داد و خون مردم را ریخت و رسماً مسلمان ها را کشت. جالب این است که بیشتر اهل سنت قربانیان فتنه تکفیر در قرن دوازدهم هستند؛ یعنی تمام کشتارهایی که در نجد، حجاز، طائف، مدینه، مکه و... می شود از اهل سنت است. بنابراین اندیشه تکفیر هیچ ارتباطی با اهل سنت پیدا نمی کند و امروز مثلاً در کشور سنگال می بینید بسیاری از زیارتگاه های اهل سنت توسط آنها تخریب می شود، در حالی که همه آنان اهل سنت هستند؛ یا قبر حجر بن عدی که نبش می شود. ایشان اگر چه شیعه بود اما یک صحابی است که مورد توجه تمام مسلمان هاست. بنابراین بحث تکفیر با توجه به اندیشه های جهان اسلام، با بحث اهل سنت واقعاً هیچ ارتباطی ندارد.

جهت آشنایی مخاطبان، گونه شناسی جریان های سلفی را به طور مختصر بیان کنید؟

سلفیه به معنای بازگشت به گذشته است. سلف، در معنای اصطلاحی به این معناست که سه قرن اولیه اسلام، بهترین قرون هستند و باید مسلمان ها همه مذاهب را کنار بگذارند و به آن سه قرن برگردند؛ اما اینکه می گوییم سلفیه، به این معنی نیست که همة سلفیه تکفیری هستند و بگوییم هر که سلفی شد یعنی بازگشت به گذشته را بیان کرد، لزوماً سایرین را تکفیر می کند. بنابراین در جریان سلفیه، یک جریان، جریان جهادی است. «سلفی گری جهادی» ریشه در اندیشه های سید قطب دارد. سید قطب حاکمان سوء را تکفیر می کند و اگر هم جامعه را تکفیر می کند تکفیر سیاسی است؛ یعنی می گوید این جامعه باید علیه این حاکم قیام کند و اگر سکوت کند جامعة جاهلی شده است؛ اما هیچ گاه فتوا نمی دهد که باید فرقه گرایی شود که اگر این شیعه است و آن سنی باید کشته شوند و از بین بروند.

نوع دیگر سلفیه، «سلفی گری تنویری» یعنی سلفی گری روشنفکری است؛ البته روشنفکری نه به معنای مصطلحش در جامعه ما. نگاه سلفی گری روشنفکری این است که باید به گذشته بازگشت، اما در این مسیر باید کاملاً از عنصر اجتهاد و عقل استفاده شود، اصول را از گذشته بگیریم و شرایط را با توجه به شرایط امروز بررسی کنیم. چهره هایی مانند سید جمال، علامه اقبال و محمد عبده، در حقیقت نگاهشان این گونه بوده است.

یک «سلفی گری تبلیغی» هم داریم که اینها روی کردشان بیشتر تبلیغ است و به دنبال این هستند که اندیشه های خود را تبلیغ کنند، اما تکفیر نمی کنند.

در کنار تمام اینها «سلفی گری تکفیری» هستند که ریشه در اندیشه وهابیت تکفیری دارد. اینها فرقه گرا هستند؛ می گویند کافی است مسلمانی به زیارت برود یا توسل پیدا کند، دیگر مشرک شده است! رهبرشان محمد بن عبدالوهاب هم هنگامی که می خواهد از مسلمان ها نام ببرد می گوید: «مشرکین زمان ما» که مرادش همین مسلمان ها هستند! سلفی گری تکفیری دست خودش را در کشتار باز می گذارد.

خطر جریان های تکفیری برای اسلام، مسلمانان و جهان بشریت، چیست؟

جریان تکفیر را باید در دو حوزه داخلی جهان اسلام و حوزه فرا دینی جهان بشریت پیگیری کرد. در حوزه داخلی چند خطر اساسی جهان اسلام را تهدید می کند: اولین خطرش بحث فرقه گرایی است و موجب می شود که مسلمان ها دشمن همدیگر شوند و با همدیگر به مبارزه بپردازند. مشکل دوم موجب می شود که تمدن اسلامی از بین برود؛ چون اینها تمام آثار اسلامی را تخریب می کنند و تا چندی دیگر شاید اثری از آثار و ثقافه اسلامی نبینیم. مشکل سومی که وجود دارد، مسئله جان و مال و ناموس مسلمان هاست که در معرض خطر قرار می گیرد. امروزه شاهدیم که حدود صد و بیست هزار نفر در سوریه کشته شدند که از بین اینها دوازده هزار فقط کودک هستند. هر جا که وارد می شوند تمام زیرساخت های منطقه را از بین می برند و نابود می کنند. نکته بعدی نوعی اباحی گری و سطحی نگری را در جامعه گسترش می دهند. گه گاهی فتاوایی از اینها صادر می شود که واقعاً فتاوای سخیفی است. الان بحث جهاد نکاح یکی از مباحثی است که واقعاً برای جهان اسلام خیلی زشت است؛ یا فتاوایی مانند اینکه گل بردن برای مریض حرام است، آب یخ خوردن حرام است، زمین گرد نیست، و... این فتاوا همه اش در بستر این فضای تکفیری شکل می گیرد و جایگاه اندیشه اسلامی را در جهان اسلام تخریب می کند.

اما در حوزه بشریت و جهان دو مشکل اساسی پیدا می کند اول این که به اسلام هراسی و اسلام ستیزی دامن می زند، یعنی جهان غرب به دنبال این است که اسلام را یک دین کاملاً خشن و خشونت بار معرفی کند و شاهد این حرفش هم این کارهای تکفیری هاست. اینها را نشان می دهد اما می گوید ببینید که چگونه مسلمان ها همدیگر را می کشند، سر همدیگر را جدا می کنند؟! نشان می دهند تا بگویند این جنایات وحشتناک در دین اسلام هست. اینها در حقیقت به دنبال این هستند که چهرة بدی را از اسلام در جهان نشان دهند. بنابراین چهره های پاملا گلر یا اسپنسر که چهره های اسلام ستیز هستند می آیند می گویند The only good muslim is a dead muslim مسلمان خوب یک مسلمان مرده است! چون اینها این فضا را به وجود می آورند و به شدت به دنبال این هستند که اسلام را یک دین این گونه ای معرفی کنند؛ مثلاً فیلم فتنه که چند سال پیش ساخته شد در همین راستاست. آنها آیات قتال قرآن را می آوردند، بعد انفجارها را نشان می دادند! بنابراین جریان های تکفیر به شدت به اسلام هراسی و اسلام ستیزی دامن می زنند.

نکته دیگری که در جهان بشریت در مورد اسلام وجود دارد این است که اینها از رشد و گسترش اندیشه های اسلامی در دنیا جلوگیری می کنند. می دانید که رشد اسلام حتی از مسیحیت در غرب بیشتر است و این نکته بسیار مهمی است. اما هنگامی که چهره مشوش و زشتی از اسلام ارائه شود، دیگر مسلمان ها هم آنگونه که باید به میدان نمی آیند تا آرمان های برحق خود را منتقل کنند.

به نظر شما دانشگاهیان برای برون رفت از بحران تکفیر و مقابله با آن از چه راهکارها و شیوه هایی می توانند بهره ببرند؟

جهل توده ها بخش عمده ای از مشکل ما در حوزه تکفیر است. اگر واقعاً ما به دنبال این باشیم که اندیشه اسلامی که سه اصل اساسی دارد «ادْعُ إِلَی سَبِیلِ رَبِّک بِالْحِکمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِی هِی أَحْسَنُ»، این سه اصل را در گفتگوی بین مذاهب حاکم کنیم، در حقیقت بخش عمده ای از این نگاه فروکش می کند.

نکته دوم جلوگیری از افراط گرایی است به ویژه در دانشگاه ها؛ این که گه گاه دیده می شود جوانان مذهبی به جای این که بر شعور خودشان تکیه کنند بر صرف شور تکیه می کنند و حرف های نامناسبی به دیگر مذاهب اسلامی زده می شود. دشنام، سب، لعن، و... همه زمینه رشد گرایش های تکفیری را در جامعه فراهم می کنند؛ اما اگر گفتمان ما واقعاً برمبنای سه اصل قرآنی باشد به شدت جلوی این فضا گرفته می شود.

نکتة بعد، هوشیاری جوامع دانشگاهی است. تجربه عملاً نشان داده که هرجا پای تکفیر باز شده ناامنی، قتل، کشتار و. .. را در آن منطقه ایجاد کرده است. حتی امروز کشوری مانند ترکیه به خاطر دفاع از تکفیری ها خودش هم در مرداب تکفیر فرو رفته و با تحولات مختلفی روبه رو شده است. بنابراین باید هوشیار باشیم به این معنا که رصد کنیم ببینیم اگر در محافل علمی، محافل دانشگاهی برخی از افراد به این مباحث دامن می زنند اینها را کاملاً شناسایی کنیم. به ویژه اینکه کشور ما از این جهت آسیب پذیر است. با اینکه دورتادور کشور ما مذاهب اهل سنت هستند و هیچ مشکلی نداریم اما تکفیری ها گاه از این شرایط به دنبال سوء استفاده هستند؛ چنانچه ما شاهد امثال عبدالمالک ریگی در بلوچستان بودیم که «جندالشیطان» را در آنجا راه انداخت، یا الان که «جندالعدل» به آن دامن زده است.

در پایان ضمن تشکر از حسن نظر شما نسبت به نشریه معارف و مخاطبان فرهیخته آن، اگر صحبت دیگری دارید، بفرمایید؟

متأسفانه تکفیر امروز ابعادش خیلی گسترده شده است. فقط در سال 2013، نُه هزار نفر در عراق کشته شدند، در کشور سوریه قریب به 120 هزار نفر کشته شدند، در کشورهایی مانند پاکستان و افغانستان هر روز شاهد این هستیم که افراد مختلفی جان خودشان را از دست می دهند و از بین می روند. بر همین اساس مراجع عظام این احساس را کردند که بزرگ ترین علمای اسلام باید جمع شوند و در حقیقت موضع خودشان را نسبت به تکفیر مشخص کنند؛ بنابراین کنگره ای را تحت عنوان «خطر جریان های تکفیری برای اسلام و مسلمین و جهان بشریت» پایه ریزی کردند و الان برنامه ما هم این است که در هشت نقطه جهان اسلام پیش نشست هایی بگذاریم و در نهایت هم در ایران (در آبان سال 93) انشاءالله با حضور علمای بزرگ جهان اسلام، بحث تکفیر را به شدت مورد نقد قرار دهیم و با آن مبارزه کنیم.

خلاصه

در سلفیه، یک جریان، «سلفی گری جهادی» است که ریشه در اندیشه های سید قطب دارد. نوع دیگر، «سلفی گری تنویری» یعنی روشنفکری است؛ که چهره هایی مانند سید جمال، علامه اقبال و محمد عبده، نگاهشان این گونه بود. یک «سلفی گری تبلیغی» هم داریم که اینها روی کردشان بیشتر تبلیغ است و تکفیر نمی کنند. در کنار تمام اینها «سلفی گری تکفیری» هستند که ریشه در اندیشه وهابیت تکفیری دارد. اینها فرقه گرا هستند؛ می گویند کافی است مسلمانی به زیارت برود یا توسل پیدا کند، دیگر مشرک شده است! سلفی گری تکفیری دست خود را در کشتار باز می گذارد.

جهل توده ها بخش عمده ای از مشکل ما در حوزه تکفیر است. اگر واقعاً ما به دنبال این باشیم که اندیشه اسلامی که سه اصل اساسی دارد «ادْعُ إِلَی سَبِیلِ رَبِّک بِالْحِکمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِی هِی أَحْسَنُ»، این سه اصل را در گفتگوی بین مذاهب حاکم کنیم، در حقیقت بخش عمده ای از این نگاه فروکش می کند.

منبع: مجله معارف بهمن و اسفند ماه سال 1392 شماره .101


  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

بررسی و نقد دیدگاه وهابیان درباره تبرک با نگاهی به تفسیر آیه اذْهَبُواْ بِقَمِيصِي...

وحدت؛ یگانه راه مبارزه با افراط

خدا در نگاه وهابیت

فضیلت زیارت قبور بزرگان دین، در فقه فریقین

پاسـخ به شـبهات وهابیـان بر روایت مالک الدار در توســل به پیـامبر پس از وفـات

ریشه ‏های پدیده تکفیر در گذر تاریخ

سلفى‏ گرى دیرینه و نوین

وهابیت، آیین تشبیه و تجسیم

مشروعیت دعا نزد قبور اولیای الهی

پاسخ به شبهات وهابیان بر روایات عثمان‏ بن حنیف در خصوص توسل

انحرافات وهابیت در توحید صفات

بررسی تطبیقی«شفـاعت» از منظر آیات و روایات و دانشمندان فریقین

ریشه‏ هاى اعتقادى تکفیر‏نوین در تاریخ اسلام‏

تقابل توحید محمد بن عبدالوهاب با توحید قرآنی

ممنوعیت تکفیر اهل قبله از نگاه متکلمان و فقیهان تشیع و تسنن

ماهیت «تأویل» از دیدگاه ابن‌تیمیه و علامه طباطبائی

واکاوی پدیدۀ «فرقه‌سازی درون‌مذهبی» در جریان سلفیه معاصر

بررسی و تقویت نقدهای «محمد بن علوی مالکی» بر «محمد بن صالح عثیمین» درباره توسل

نقد ادلۀ قرآنی برقعی دربارۀ برزخ از دیدگاه علمای شیعه

بررسی تطبیقی مبانی کلامی سید قطب و سلفیه در مباحث توحید و تکفیر

تكفير در انديشه كلامى ابوالثناء آلوسى با محوريت تطبيق رويكرد وى بر جريان فكرى سلفيه

ابن تيميه از ديدگاه علماي شافعي

بررسي تطبيقي توحيد و شرک از ديدگاه مذاهب اسلامي و جريان‌هاي تکفيري

بررسی بدعت از دیدگاه البانی

گفت و گو با اندیشه تکفیر و مخالفان آن

مشروعیت شدِّ رحال برای زیارت قبور

وهابیت در سفرنامه دومینگو بادیا ای لبلیچ (علی بیک عباسی)، خاورشناس اسپانیایی

معنا و شروط تکفیر

واکاوي فقهي مشروعيت زيارت قبور توسط زنان با تاکيد بر مباني قرآن و سنت

چالش‌های انتقال سیاسی در عربستان سعودی

روانشناسی داعش و داعشی ها

معرفی مهم ترین گروه های مسلح تحت پشتیبانی ترکیه در شمال سوریه

نقش ایالات متحده امریکا در شکل گیری جریانهای افراطی در جهان اسلام(مطالعه موردی القاعده و داعش)

بررسی پدیده ترور و نفی و محکومیت آن از منظر امام خمینی(ره)

جهاد و تکفیر در جهان اسلام؛گذر از فقه الخلافه به فقه المصلحه

جریان‌شناسی سلفی‌گری هندی و تطبیق مبانی آن با سلفی‌گری وهابی

ملاک و شرایط تکفیر از دید رشید رضا

بازنگری مفاهیم قابل تأمل اندیشه‌های محمد قطب در پرتو سلفی‌گری اعتدالی و اعتزال نوین

نقدی بر تأویل‌ستیزی ابن‌تیمیه

عناصر ظاهرگرایی سلفیه افراطی در تفسیر قرآن

بررسی و نقد آراء وهابیّت در انتساب عنوان شرک به شیعه از منظر قرآن کریم

ابن قيم جوزيه

ابن تیمیه

آل سعود

غزالی و ابن تیمیه

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (2)

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (1)

ارزش و جایگاه وحدت از منظر قرآن و سنّت

تفکر تکفیری

راهبردهای ضدتروریسم در ایران: رویکرد فرهنگی

سند «نقشه محرمانه» القاعده در مصر

توسل به اموات

بررسی علل رفتار خشونت آمیز نیروهای اسلامی در پاكستان با تاكید بر طالبانیسم

داعش: پیوند سلفیت تکفیری و بعثی گرایی

تحليل عملكرد گروه هاي تكفيري در تضاد با هويت تمدني مسلمان

تحلیل گفتمانی نقش دستگاه استنباطی گروه های تکفیری بر عملکرد آن ها

بازکاوی روانشناختی کنش گروه‌های سلفی- تکفیری: مطالعه موردی داعش

القاعده، داعش؛ افتراقات و تشابهات

مبانی اعتقادی تروریسم تکفیری

ریشه یابی مؤلفه هاي تأثیرگذار بر گسترش تروریسم در خاورمیانه

روانشناسی تروریسم و تأثیر آن بر گسترش تکفیر

مفهوم‌سازی گفتمان ژئوپلیتیکی تروريسم؛ تصویرسازی ژئوپلیتیکی دولت بوش از خاورمیانه

سنخ شناسی و دگردیسی گروه های تروریستی ادلب

گزارش کتاب «الصارم المسلول علی من انکر التسمیة بعبد النبي و عبدالرسول»

بررسی دلایل حضور گروهک تروریستی- تکفیری داعش در افغانستان بر اساس تئوری دومینوی ویلیام بولیت

تبیین زیرساختار های ایدئولوژیک و ساختاری گروه تکفیری تروریستی داعش

بررسی اندیشه‌های سلفی ـ تکفیری و تفاوت‌های داعش با سایر گروه‌های تروریستی

سلفی کیست و چه می گوید؟چرا سلفی گری بزرگترین خطر پیش روی جهان اسلام است؟

مرحله جدید اختلافات درونی دواعش

اهداف آمریکا و هم‏ پیمانان از ایجاد تا ائتلاف علیه جریان‏هاى تکفیرى

بررسی و تکوین حضور داعش در غرب آسیا؛ مطالعه موردی افغانستان

بررسى مبانى فکرى تکفیر

علل و آینده حضور داعش در آفریقا

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

تكفير از دیدگاه مذهب شيعه

مکتب تکفیر بر خلاف عقل، نص و صریح قرآن است

نقش داعش در شکل‌گیری معادلات جدید در خاورمیانه

واکاوی ریشه‌های پدیده بنیادگرایی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی جهانی شدن

خشم به فرمان خرد، شرع و غریزه: تأملی در خشونت داعش از زاویه‌ای دیگر

آسیب شناسی رشد جریان‌های تکفیری در خاورمیانه

دو متن ماندگار: «هنر جنگ» و «درباره جنگ»

تأملی غیر غربی در افراطی گری و خشونت ورزی به نام دین

خشونت تکفیری‌ها، توحشی چنگیزی در لباس اسلامی است

درنگی در مبانی و آینده‌ خشونت به سبک رادیکالیسم تکفیری

سلفی‌گری افراطی در قفقاز شمالی؛ با تاکید بر مولفه‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی

نئوتروریسم با تأکید بر تروریسم مذهبی

راهبردهای مدیریتی نبی اکرم(ص) در راستای تحکیم وحدت بین اقوام در صدر اسلام

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

واکاوی جایگاه تروریسم بنیادگرا در راهبرد خاورمیانه ای غرب

خوارج، اولین گروه تکفیری در جهان اسلام (پیشینه جریان تکفیری خوارج) و پیامدها و نتایج سوء تکفیر و افراطی گری در جهان اسلام

قرآن و همگرایی بین مذاهب اسلامی

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

بررسی ارتداد در مذاهب اسلامی

زیارت قبور از نگاه مذاهب اسلامی

تأثیر اندیشه های سیاسی برنارد لویس در ترویج اسلام هراسی در غرب

آيا استعانت از غير خدا جايز است؟

داعش پس از ناكامي در تأسيس دولت

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

چالش امنیتی تروریسم تکفیری علیه ایران

شبکه سلول هاي تروريستي داعش در آسياي مرکزي

پرسمان؛ آیا تبرک جایز است؟

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

وضعیت فعلی و آینده کشورهای شمال آفریقا (تاکید بر کشورهای مصر، تونس و لیبی)

رفت و برگشت اسلام‌گرایی رادیکال از سوریه به شمال آفریقا

اسلام سیاسی و نقش آن در خاورمیانه

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

واقعه 11 سپتامبر ؛ سرآغاز شکل گیری بزرگترین گروههای تروریستی

دلایل و پیامدهای حمایت عربستان از گروه‌های اسلام‌گرای افراطی

آموزه‌ها و آینده داعش

بررسی استناددهی تروریسم تکفیری به سنت نبوی و جهاد اسلامی

توسل در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

توسل و شفاعت از نگاه دیوبندیه

سرچشمه های فکری القاعده

تضاد عقايد احناف با وهابيت درموضوع توسل

مسئله توسل به اموات با نگاهی به آیه 22 سوره مبارکه فاطر

مخالفت دیوبندیان با دعوت محمد بن عبدالوهاب

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

نگاهی به رشد تکفیری‌ها در تونس

نقدي بر كتاب «التبرك المشروع و التبرك الممنوع»

ردّ نظر وهابیت از سوی اهل‌سنت در حرمت زیارت قبور

نقد و بررسی اندیشه‌های دهلوی

قبیله خشونت

تحقیقی درباره رابطه ذهبی و ابن‌تیمیه

اندیشمندان حنفی و کژ اندیشی های ابن تیمیه

وهابیان و توحید ربوبی

وهابیان و تحریف قرآن کریم

محمد بن عبدالوهاب و مخالفان نجدی معاصر او

وهابیان و توحید در اسما و صفات

شگرد ابن تیمیه در انکار فضائل امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

قبیله بدعت

وهابیت و تحریف میراث‌های علمی

بررسی رابطه عقاید دیوبندیه و وهابیت

قبیله انحراف

علمای شافعی و ابن‌تیمیه

مرز بین تروریسم و جهاد در اسلام

سرچشمه اندیشه وهابیت

القاعده در تانزانیا

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(1)

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

عربستان و وهابیت در آفریقا

پاکستان و «نبرد جهانی علیه تروریسم»

التکفیر و الهجره

نقش وهابیت در کنیا

کفر و تکفیر در قرآن کریم و سوء برداشت از آن

نقش وهابیت در اوگاندا

کویت و وهابیت در آفریقا

القاعده در اوگاندا

نقش وهابیت در تانزانیا

المرابطون؛ نسل جدید القاعده مصر

مفهوم دولت در گفتمان داعش؛ دولت سلفی داعش؛ تحقق ناکام یک نظریه آلترناتیو

مانیفست توحش در فقه داعش

وهابیت و تکفیر شیعه

بدعت

توحید در مذاهب کلامی

ابن تیمیه و اهل بیت

وهابیت و توحید الوهی (عبادی)

وهابیت و سماع موتی

مراتب و متعلقات ایمان

پاسخ به مهم‌ترین شبهات وهابیت (توسل، شفاعت، تبرک، زیارت قبور)

بررسی مبانی فقهی تکفیر

توحید عبادی و شبهات وهابیت

مفهوم و مراحل شرک

وضعیت سیاسی داعش در قاره سیاه

خاستگاه سلفی گری تکفیری

تأویل

سیر تاریخی ظاهرنگری در آیات صفات

معیارهای توسل از دیدگاه وهابیت

تحول گفتمانی و بازتعریف نسل جدید القاعده در سوریه

شکاف‌‌‌های درونی داعش؛ نزاع دو نسل القاعده

وهابیت و توحید ربوبی (2)

وهابیت و توحید ربوبی (1)

تشبیه: مانند کردن خدا به مخلوقات

وهابیت، مکتب تشبیه

تکفیر از دیدگاه ابن تیمیه

حرکت سلفیه

سلفی گری

سلفیه

عربستان در عرصه تبلیغات

آل سعود و عربستان سعودی

بیوگرافی ابن تیمیه

قتل عام حجاج یمنی توسط وهابیان

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

بربهاری

همگرايي استراتژيك؛ اتحاد سلفي‌هاي عربستان، هند و مصر

وهابیت و موضع اهل سنت در قبال آن

کارنامه وهابیت؛ دوره تثبیت

تاريخچه فرقه وهابيه و عقايد ايشان

تکفیر

توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت

مبانی فکری ابن تیمیه

وهابیت منطق تزویر و تکفیر

حزب التحریر ازبکستان

جنبش شاه ولی­ الله در هند

ترسیم نقشه راه جدید داعش

نقد دیدگاه سلفیه درباره مجاز در قرآن

پيشينه و جايگاه جريان هاي سلفي

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

سلفيان

ارزش (ضد) امنيتي بنيادگرايي؛ با تأكيد بر نهضت سلفي‌‌‌‌‌ ـ وهابي

اسلام سیاسی و منتقدان آن: اندیشه های قاضی عشماوی پیرامون رادیكالیسم سیاسی

ابن تیمیه که بود و چه کرد

مفهوم شناسی سَلَفیه و سَلَفی­گری

نخستین آشنایی مسلمانان شبه‌قاره هند با اندیشه وهّابیت

جهانى شدن و ظهور هویت بنیادگرا در غرب آسیا

جریانات افراطی و تکفیری در منطقه و راهکارهای مقابله با آنها با توجه به نقش خاورمیانه ای روسیه

القاعده و شاخه‌هاي آن؛ نيروهاي اجاره‌اي و انتحاريون مزدور

کابوس جدید آل‌سعود؛ آنچه همه باید درباره جنبش 15 سپتامبر در عربستان بدانند

آیین وهابی؛ بنیادگرایی یا اصلاح طلبی؟!

مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

القاعده و تروریسم مذهبی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

افغانستان و گروه طالبان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام

جهانى شدن و القاعده

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

القاعده

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

سلفیه درباری

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

طالبان؛ دین و حکومت

جریان شناسی القاعده

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانی مذهبی و قومی طالبان

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

بدعت در دین

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

آشنایی با مکتب سلفیه

سلفیه و تقریب

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

لشگر جهنگوی

تاریخ وهابیت

وهابیت در آیینه تاریخ

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

نظری بر تاریخ وهابیت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

نگاهی بر وهابیت

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مباني اعتقادی داعش

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

افترائات وهابیت علیه شیعه

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

تبرک و استشفا به آثار اولیا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

کتاب شناسی تکفیر

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

سونامی تکفیری در جهان بشری

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

اجتهاد از نگاه وهابیون

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

بدعت از منظر وهابیان

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

صحیحین و نفی تکفیر

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

تکفیر از دیدگاه سید قطب

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

تکفیر از دیدگاه قرآن

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

تکفیر

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

روش های تبلیغی وهابیت

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

وهابیت و تخریب قبور

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

عبور از «خاورمیانه جدید»

فتنه و هابیت

وهابيت از نگاهي ديگر

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

سفر وهابیت به مصر

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

سلفيان

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

تکفیر گذشته، حال، آینده

شباهت وهابی ها با خوارج

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

فتنه تكفير

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

جهاد در اندیشه سید قطب

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

زمینه های تاریخی سلفیه

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر در روایات نبوی (3)

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

ابوبكر بغدادی

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تکفیر در آیات و روایات

شخصیت شناسی ابوبكر بغدادی

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

جریان شناسی وهابیت مصری

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

الگوی سازمانی القاعده و داعش

جهادی‌های جدید کیستند؟

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

ابومصعب زرقاوي و داعش

موافقين و مخالفين خلافت داعش

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

دشمن نزدیک و دور

جریان شناسی سلفیگری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

داعش خوب داعش بد

دموکراسی

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

عقل از منظر وهابیان

بن بست خلافت با اندیشه داعش

جریان های تکفیری عراق

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

آینده جنبش های اسلامی

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

جوانان يهودی در صف داعش

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

استراتژی داعش در عراق و شام

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

ظهور داعش در شبه‌ قاره

پاسخ به شبهات جهاد

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 1

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

حزب التحریر در آسیای مرکزی

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

احزاب سلفی در مصر

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

سلفی گری در مصر و دوره جدید

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

آينده داعش در عراق

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

جهان از نگاه داعش

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

ظهور و افول القاعده در عراق

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

رقابتى براى هويت و شناسه‏

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

عزاداری بدعت یا سنت

توحید و شرک

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

عوامل روانی تکفیر

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

تکفیر اهل قبله

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

داعش در مسیر القاعده شدن

عربستان معمار جنایت و مکافات

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

تکفیریها در انگلستان

کودتا در داعش

فرا واقعیت بنا العابد!

خاورمیانه و جنگ های دینی

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

فعالیت وهابیت در جهان

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر در جهان اسلام

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

نگاه داعش به مهدویت

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

عقل از دیدگاه سلفیه

عبادت

سب الصحابه

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

ایمن الظواهری

اسامه بن‌ لادن

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

افغانستان در دوران پساطالبان

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش