مقالات > عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۹/۱۸ تعداد بازدید: 58

هدف این مقاله، دامن زدن به آتش تفرقه و جدا کردن مسلمانان به نام های وهابی، سلفی، مذهبی و ایجاد تعصب عمیق نیست، بلکه هدف از نگارش آن کوشش برای اصلاح طرفین است تا اقوام و افعال جاهلانه ای که در میانشان وجود دارد، مشخص شود و کسانی که مطالعه و درک منصفانه دارند راه احتیاط و تقوا در پیش گیرند.



نویسنده: عبدالغفور آخوند رومی

هدف از نگارش این مقاله قناعت دادن مخالفان نیست زیرا آنان چنان بر نظریات خویش معتقدند که اگر کسی آیه ای را بر آنان ارائه کند بی آنکه به کتب مفسران مراجعه نمایند به میل خود آن آیه را ترجمه می کنند و اگر حدیث نبوی به آنان ارائه گردد آن را ضعیف دانسته و برای اثبات ضعیف بودن آن بهانه های گوناگون می تراشند و یا اگر قول عالم فقید و یا شیخی مطرح شود با جرات بسیار نسبت «شرک» به او می دهند و از همین رو مناظره و مباحثه کردن با آنان و کوشش برای قناعت دادن ایشان از نظر نگارنده این سطور ضیاع وقت است و هدف این مقاله، دامن زدن به آتش تفرقه و جدا کردن مسلمانان به نام های وهابی، سلفی، مذهبی و ایجاد تعصب عمیق نیست، بلکه هدف از نگارش آن کوشش برای اصلاح طرفین است تا اقوام و افعال جاهلانه ای که در میانشان وجود دارد، مشخص شود و کسانی که مطالعه و درک منصفانه دارند راه احتیاط و تقوا در پیش گیرند.

مقدمه

بسیاری از مردم که خداوند متعال آنان را اصلاح می کند از فهم و درک آنچه آدمی را از دایره اسلام خارج می کند و موجب کفره می شود سخت در اشتباهند و به راه خطا رفته اند. دیده می شود که آنان به علت مخالفت افراد مسلمان در نسبت کفر به ایشان شتاب به خرج می دهند. ما از آن عده که آن احکام را صادر می کنند تقاضا داریم با حسن ظن با مسلمانان بر خورد نمایند و می گوییم انشاالله این نسبت تند و تیز از وجوب امر به معروف و نهی از منکر نشات گرفته باشد ولی متاسفانه راه آن را که باید از روی حکمت و موعظه به نحو احسن باشد گم کرده اند و اگر این امر منجر به مجادله و مباحثه گردد نباید از روی خشونت اقدام شود بلکه باید برابر آیه قرآنی که می فرماید: «ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ج إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ» ( النحل / 125).

ترجمه: «(ای رسول ما خلق را) به حکمت (و برهان) و موعظه نیکو به راه خدایت دعوت کن و با بهترین طریق با اهل جدل مناظره کن (وظیفه تو بیش از این نیست) که البته خدای تو (عاقبت حال) کسانی را که از راه او گمراه شده و آنان را که هدایت یافته‌اند بهتر می‌داند».

مجادله می بایست از راه خوب و خوبتر انجام گیرد که از این راه، بهتر مورد قبول واقع می شود و رسیدن به مقصود آسانتر می گردد. بدیهی است خلاف این مفهوم غلط است و نشانه حماقت تلقی می شود. اگر فرد مسلمانی دیده شد که نماز می خواند و واجبات الهی را به جای می آورد و از حرام ها اجتناب می کند امر به معروف و نهی از منکر انجام می دهد و به تعهدات خود وفا می کند، اگر همین شخص را برای انجام کاری که شما آنرا حق می دانی دعوت کنید که ایشان در این مورد عقیده خلاف شما را داشت و این امر هم از قدیم در بین علما مورد اختلاف بوده و هست و به دعوت شما لبیک نگفت به علت اینکه از شما تبعیت نکرده است بلافاصله به او نسبت ناپسند بدهید بدیهی است مرتکب کار بسیار بدی شده و گناه بزرگی کرده اید که خداوند متعال شما را از آن بر حذر داشته است و شما را دعوت کرده که با حکمت و عاقبت اندیشی با او برخورد نمائید.

اجماع بر این است نباید نسبت کفر به هیچ یک از اهل ایمان و قبله داده شود مگر این که صانع را انکار نماید و یا شرک آشکار که غیر قابل تاویل باشد برای او قرار دهد و یا اینکه پیغمبر را انکار کند و یا آنچه از ضروریات دین است را قبول نکند یا حدیث متواتر را رد نماید و یا آنچه با اجماع جزء ضروریات دین است انکار کند.  آنچه در دین جزء ضروریات به حساب می آید عبارت است از: توحید، نبوت، ختم رسالت به وسیله حضرت ختمی مرتبت محمد (ص)، قیامت و حشر و نشر حساب و به جزا و بهشت و جهنم است هر کس که آنها را انکار کند کافر است و هیچ گونه عذری در این باره از مسلمان پذیرفته نیست.

همانا نسبت کفر به مسلمان به جز در موارد بالا که آنرا ذکر کردیم کار بسیار خطرناکی است و باید از آن پرهیز شود. از رسول اکرم (ص) روایت شده است: «اذ قال الرجل لاخیه یا کافر فقد باء بها احد هما» یعنی: «اگر مردی به برادرش بگوید ای کافر، یکی از آن دو مشمول کفر می شود».

بخاری از ابوهریره روایت کرده است: «پس صحیح نیست هیچ کس کفر را به دیگری نسبت دهد مگر کسانی می توانند به این امر مبادرت نمایند که در امور دینی وارد باشند و بدانند چه چیز موجب کفر می شود و به حد فاصل کفر و ایمان در شریعت مبین اسلام دانا باشند».

حرمت تکفیر

شکی نیست که تکفیر بدون حجت قاطع و برهان آشکار تر از خورشید، نادرست است. همین طور، از بزرگ ترین گناهان کبیره است. در کتاب «الدر المختار» جلد 4 آمده است.

1- کسی که به مسلمان بگوید «ای کافر!» باید تعزیر شود. آیا اگر مسلمانی اعتقاد به کفر مسلمانی داشته باشد، کافر است؟ بله، اما اگر اعتقاد نداشته باشد خیر.

2- هر کس به برادر دینی اش بگوید «ای کافر!» این نسبت، به یکی از آنان بر می گردد. اگر واقعیت همان باشد که گفته است آن طرف مقابل کافر می شود و در غیر اینصورت به خودش (گوینده/نسبت دهنده) بر می گردد. پیامبر (ص) فرموده است: «هیچ کس به دیگری نسبت فسق و کفر نمی دهد مگر آن که به خودش بر می گردد، اگر که طرف مقابل مستحق این نسبت نباشد».

روش تکفیر خطرناک ترین شیوه برای از بین بردن پاکی مسلمان و مباح شمردن خون آنان و غارت اموالشان است؛ زیرا این کار به پشتوانه حکم شرعی انجام می شود، هر چند حکم باطلی باشد. بزرگان اهل سنت گفته اند: «از جمله شرایط سنت و جماعت این است که کسی از اهل قبله را تکفیر نکند». از برخی از ایشان در مورد «فاجر» و «بر» سوال شد، پاسخ دادند: «"فاجر" فردی از اهل اسلام و "بر" فرد عادل و معتدل از اهل اسلام است». روایتی از پیامبر اکرم (ص) وارد شده است که فرمود: «هیچ کس با گناه از اسلام بیرون نمی رود» (بحرائق شرح کنز الدقائق ج 2 ص 85).

اقوال علما، فقها، مفسرین و محدثین اهل سنت در برحذر داشتن از تکفیر

علمای مسلمان سنگینی هزینه تکفیر مسلمان را درک کرده اند، بنابراین، اجماع کرده اند که جز با دلیل قاطع تکفیر جایز و قابل دفاع نیست زیرا شهادت به کفر بر انسان موحد از بزرگترین دروغ ها، ستم ها و تهمت هاست. شیخ الاسلام تقی الدین سبکی می گوید: «اقدام کردن به تکفیر مسلمان بسیار سخت است. هر کس که در قلبش ایمانی وجود دارد تکفیر اهل هوا و هوس و بدعت ها را با وجود گفتن لا اله الا الله محمد رسول الله، بزرگ می شمارد. تکفیر امر وحشتناک و پر خطری است (الایمان و الکفر فی الکتاب و سنه ج 1 ص 49).

شوکانی گفته است: «شایسته نیست برای مسلمانی که ایمان به خدا و روز جزا دارد اقدام به حکم بر خروج مسلمانی از دین اسلام و ورود به کفر کند، مگر آن که برهانی روشن و آشکار داشته باشد». همان طور که قبلا نیز اشاره شد، در احادیث رسیده از طریق گروهی از صحابه ثابت شد است که: «هر کس به برادر دینی اش بگوید "ای کافر!" (این نسبت) به یکی از آن دو بر می گردد».

در حدیث فوق و مانند آن، بزرگترین موعظه گری و ممانعت از شتاب در تکفیر وجود دارد. همچنین شایسته است برهان مطلوب برای حکم به کفر مسلمانان، هم طراز برهانی باشد که اسلامش با آن ثابت شده باشد. بر این اساس نام اسلام از فرد مسلمان بجز با نص یا اجماع برداشته نمی شود (حق این است که عقیده اسلام برای او ثابت شده است و تنها با نفی اجماع از بین می رود، اما با ادعا و تهمت خیر). پس واجب است که هیچ کس را به دلیل گفته اش تکفیر نکرد؛ مگر آن که گفته اش مخالف با کلامی باشد که خداوند متعال و یا رسول اکرم (ص) آن را گفته اند –و نزد او صحیح است- پس اجازه ارتکاب خلاف خداوند متعال و رسول اکرم (ص) را طلب می کند؛ خواه در عقاید دینی باشد یا در فرقه ای باشد و یا فتوایی و خواه آنچه از رسول اکرم (ص) صحیح است از طریق اجماع نقل شده باشد یا به نحو متواتر و یا خبر واحد. مانند همین کلام که با فلانی گفته است: «مسلمان تکفیر نمی شود به واسطه نقلی یا نظری، مگر آن که مسلمانان اجماع کنند که این فرد کافر است و دلیلی بر آن وجود دارد در نتیجه حکم به کفر او می شود» (المخلص الفقهی ج2 ص237).

ابن تیمیه می گوید: «هیچ کس حق ندارد یکی از مسلمانان را تکفیر کند، هر چند اشتباهی از او سر زده باشد تا این که حجتی بر آن اقامه شود و راه برای او تبیین شود. هر کس به یقین ایمانش ثابت شده باشد با شک از بین نمی رود، بلکه تنها پس از اقامه حجت و بر طرف شدن شبهه زایل می شود». دیدگاه دیگری که مانند همین قول، موافق احتیاط از این مصیبت است، بیان ابن عبدالبر است که می گوید: «از دیدگاه صحیح که معارضی ندارد، هر کس عقیده اسلام برایش در وقتی ثابت شده باشد با اجمالی از سوی مسلمانان، سپس گناهی مرتکب شود یا تاویل و توجیهی کند، اختلاف کرده اند پس از این گناه و توجیه، در خروج از اسلام. اختلاف مسلمانان پس از اجماعشان معنایی ندارد که حجتی باشد برای خروج او از اسلام. از اسلامی که با اجماع ثابت شده است جز با اجماع دیگر یا سنت ثابت بدون معارض نمی توان بیرون رفت» (التکفیر و ضوابطه ج 1 ص 12).

علمای اسلام، گروه گروه و تک تک، بر خطرناک بودن اعتقاد به کفر مسلمان با هم اتفاق نظر دارند و معتقدند «اشتباه در نسبت دادن مسلمان به کفر از بزرگترین ظلم ها و مایه خسران است». اصل در مورد مسلمان، سلامت او از کفر است. اسلام برای او به یقین ثابت شده است، پس تنها با یقین زائل می شود.

پایین تر از یقین را با حسن ظن، عذرجوئی و پوشیده نگه داشتن دفع می کنیم، بدون آنکه به سراغ تکفیر مسلمانان به استناد روایات ضعیف برویم، دلیل این نظر، احتیاط در دین و حفظ ناموس، آبرو و خون مسلمان است. «نووی» گفته است: «محدثان، فقها و متکلمان اهل سنت اجماع دارند که مومنی که حکم به اهل قبله بودن او شده است و در آتش جهنم خلود ندارد، کسی است که با قلب خود به اسلام اعتقاد محکم و خالی از شک و تردید دارد و شهادتین را بر زبان آورده است. پس اگر بر یکی از این ها بسنده کند از اهل قبله نیست، مگر آنکه به دلیل عیبی در زبانش نتواند شهادتین را بر زبان آورد که در این صورت مومن است».

ملاعلی قاری گفته است: «اجماع بر ایمان کسی منعقد شده است که با قلبش آن را تصدیق کند و با زبانش بر آن اقرار کند مگر آن که مانعی مانند گنگی و امثال آن جلوی اقرار زبانی او را بگیرد».

ابوالحسن مالکی گفته است: «چه نیکوست آنچه عیاض گفته است اگر اعتقاد و نطق وجود داشته باشد به اجماع او مومن است و در صورت نبود آن دو به اتفاق کافر است. اگر اعتقاد وجود داشته باشد ولی مانعی از نطق باشد: او بنابر مشهور مومن است و اگر فقط نطق زبانی ایمان باشد او در صدر اسلام است منافق بوده است و الان زندیق و کافر است. (الغلو فی التکفیر ج 1 ص 14).

غزالی گفته است: «چگونه به کسی که ایمان به خدا و روز جزا دارد و خدا را با گفتارش که او را تنزیه می کند و عملی که قصد می کند با آن خدا را با اخلاص و با آن ایمانش را افزایش می دهد و معرفت به خداوند متعال پیدا می کند و سپس خداوند متعال به او اکرام می کند و زمینه دستیابی بیشتر را به او می دهد و رضایت به او اکرام می کند و زمینه دستیابی بیشتر را به او می دهد و رضایت خود را به او اعلام می کند آن وقت کسی بدون دلیل شرعی او را تکفیر می کند و این، مقیاس کار قرار نمی گیرد ایمان از او بیرون نمی رود مگر با رها کردن آن و اعتقاد به آنچه که با موجودیت ایمان سازگار نیست».

 

تکفیر از نگاه امام اعظم امام ابوحنیفه

حضرت امام ابوحنیفه رضی الله عنه در کتاب معروفش فقه اکبر و آن می فرماید: «ولانکفر بذنب مسلماً من الذنوب و ان کانت کبیره و لاتزیل اسم الایمان عنه و نتمیه مومناً حقیقه»، یعنی: «هیچ اهل قبله و مسلمانی را به خاطر ارتکاب گناه کافر نمی دانیم و اسم ایمان را از وی سلب نمی کنیم و او را مومن واقعی می دانیم» (شرح فقه اکبر ص 177).

نکته شایان توجه

از قرآن و حدیث ثابت است هر کس خود را مسلمان می نامد، نسبت دادن کفر به او جایز نیست. مطلب روشن این سخن آن است، مادام که قول یا عملی که علامت قطعی کفر است از وی صادر نشود و انجام نگیرد، ادعای مسلمان بودن او پذیرفته می شود و مانند مسلمانان با وی رفتار می شود. کیفیات قلبی و درونی او و هم چنین منافق و مخلص بودن او به ذات حق موکول می گردد (لایغرب عنه شی/ هیچ چیزی از حضرت پنهان نیست).

یافته های تحقیق

عامل بزرگ و اساسی ناتوانی های امروزه مسلمانان اختلافاتی است که در میانشان وجود دارد و به چندین گونه است. اول، اختلافات مذهبی که فعلاً مسلمان به گروه های زیادی تقسیم شده اند و هر گروهی خود را بر حق می داند و دیگران را ناحق یا کافر و مشرک تلقی می کند. مانند سلفی ها، وهابی ها، اهل حدیث و فرقه های مذهبی جدید دیگر. دوم، اختلاف حزبی که ناشی از پدیدار شدن احزاب گوناگون در میان مسلمان است و اعضای هر حزب با اعضای احزاب دیگر در حال نفرت و کینه به سر می برند. سوم، اختلافات قومی که بر همگان آشکار است.

عامل بزرگ و اساسی بغض و نفرت میان گروه های مذهبی؛ امروزه در میان مسلمانان فرق گوناگون با نام های مختلف ساخته شده است و چنان بغض و نفرت و حسادت میان آنان وجود دارد که هر کدام بر دیگری تهمت کفر و الحاد و بدعت و شرک می زند و تنها و تنها گروه خود و رفقای خود را مسلمان خوب و فرقه ناجی می انگارند و تمام فرقه های دیگر را دور از اسلام تصور می کند. علت و سبب اصلی این نفاق در بحث های دینی، مناظره ها، رساله نگاری ها و تخریب علیه یکدیگر است و جستجوی دلایل برای سخنان و افکار پیشگامان خویش و تلاش برای بر راه حق معرفی کردن آنان است. حال آنکه علمای هر کدام از فرقه ها بنده ای از بندگان خدا هستند و در کلام ایشان احتمال حق و صواب و یا خطا وجود دارد. اگر سخنان ایشان با مفاهیم قرآن کریم و حدیث برابر باشد، حق و درست است و اگر در برابر آنها آیات و احادیث صریح موجود باشد، لازم است که قول آن عالم فرو گذاشته شود.

مباحثه و مناظره و هر علمی که مسلمان را از هم دور می کند و در میانشان سبب بغض، حسادت و نفرت می گردد، از نگاه اسلام کرداری قبیح و حرام شناخته شده است؛ اگر چه هدف و غرض بحث کننده تنها اثبات حق باشد. بحث و مباحثه به دو گونه است. اول آنکه هر دو طرف برای دریافت حق تلاش و کوشش می کنند و هرگاه نکته ای به نظرشان صحیح باشد بی درنگ آن را می پذیرند و سخنان دیگر را فرو نهند  و بحث شان مملو از محبت و برادری باشد. بحث هایی از این دست، به آنچه که در میان حضرات مجتهدان با شاگردانشان روی می داد، شبیه است.

اما نوع دوم بحثی است که هر دو طرف بر سخنان خویش پافشاری می کنند و هیچ کدام از طرفین نمی خواهد حرف طرف مقابل خویش را بپذیرد و هدفشان در این گونه از مباحثه، ملامت کردن طرف مقابل است. چنین بحثی را «کج بحثی» گویند که علمی ناشایسته است؛ اگر چه بحث آنان بر حق باشد. چرا که پیامد اینگونه بحث کردن ها نفرت و کینه است و در اسلام از این قسم بحث ها شدیداً ممانعت شده است.

منابع

  1. قرآن کریم
  2. الدر المختار، ج 4 ابن عابدين، محمد أمين بن عمر بن عبد العزيز عابدين الدمشقي الحنفي (المتوفى: 1252هـ).
  3. بحر الرا‌ءق شرح کنز الدقایق ج2 ص 85 زين الدين بن إبراهيم بن محمد، المعروف بابن نجيم المصري (المتوفى: 970هـ).
  4. الإیمان والکفر في الکتاب و السنّة: رسالة موجزة تبحث عن حقیقة الإیمان والکفر وحدودهما والفرق بین الإسلام والإیمان و حکم تکفیر أهل القبلة و تدعو إلی الوحدة الإسلامیّة: جعفر سبحانی تبریزی، قم، مؤسسه امام صادق(علیه السلام)، 1416ق/1374، 232ص، وزیری.
  5. المخلص الفقهی ج 2 ص 237 صالح بن فوزان بن عبد الله الفوزان. 
  6. الرحیلی، ابراهیم بن عامر، التکفیر و ضوابطه، دارالامام احمد، کویت 2008 م، ج1 ص 12.
  7. آراء علماء مسلمین فی التقید و الصحابه وصیانه القرآن الکریم ج 4 ص 7.
  8. شرح فقه اکبر ص 177 مغنیساوی، احمد شرح فقه اکبر؛ احمد بن ابوالمنتهی محمد معنیساوی (قرن۱۰).
  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

القاعده و تروریسم مذهبی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

افغانستان و گروه طالبان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام

جهانى شدن و القاعده

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

القاعده

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

سلفیه درباری

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

طالبان؛ دین و حکومت

جریان شناسی القاعده

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانی مذهبی و قومی طالبان

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

بدعت در دین

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

آشنایی با مکتب سلفیه

سلفیه و تقریب

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

لشگر جهنگوی

تاریخ وهابیت

وهابیت در آیینه تاریخ

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

نظری بر تاریخ وهابیت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

نگاهی بر وهابیت

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مباني اعتقادی داعش

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

افترائات وهابیت علیه شیعه

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

تبرک و استشفا به آثار اولیا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

کتاب شناسی تکفیر

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

سونامی تکفیری در جهان بشری

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

اجتهاد از نگاه وهابیون

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

بدعت از منظر وهابیان

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

صحیحین و نفی تکفیر

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

تکفیر از دیدگاه سید قطب

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

تکفیر از دیدگاه قرآن

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

تکفیر

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

روش های تبلیغی وهابیت

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

وهابیت و تخریب قبور

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

عبور از «خاورمیانه جدید»

فتنه و هابیت

وهابيت از نگاهي ديگر

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

سفر وهابیت به مصر

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

سلفيان

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

تکفیر گذشته، حال، آینده

شباهت وهابی ها با خوارج

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

فتنه تكفير

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

جهاد در اندیشه سید قطب

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

آسيب‏ شناسى جريان‏هاى تكفيرى و ...، از منظر مقام معظم رهبرى

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

زمینه های تاریخی سلفیه

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر در روایات نبوی (3)

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

ابوبكر بغدادی

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تکفیر در آیات و روایات

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

جریان شناسی وهابیت مصری

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

الگوی سازمانی القاعده و داعش

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

جهادی‌های جدید کیستند؟

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

ابومصعب زرقاوي و داعش

موافقين و مخالفين خلافت داعش

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

دشمن نزدیک و دور

جریان شناسی سلفیگری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

داعش خوب داعش بد

دموکراسی

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

عقل از منظر وهابیان

جریان های تکفیری عراق

بن بست خلافت با اندیشه داعش

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

آینده جنبش های اسلامی

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

جوانان يهودی در صف داعش

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

استراتژی داعش در عراق و شام

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

ظهور داعش در شبه‌ قاره

پاسخ به شبهات جهاد

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 1

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

حزب التحریر در آسیای مرکزی

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

احزاب سلفی در مصر

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

سلفی گری در مصر و دوره جدید

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

آينده داعش در عراق

جهان از نگاه داعش

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

ظهور و افول القاعده در عراق

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

رقابتى براى هويت و شناسه‏

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

عزاداری بدعت یا سنت

توحید و شرک

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

عوامل روانی تکفیر

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

تکفیر اهل قبله

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

عربستان معمار جنایت و مکافات

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

داعش در مسیر القاعده شدن

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

تکفیریها در انگلستان

کودتا در داعش

فرا واقعیت بنا العابد!

خاورمیانه و جنگ های دینی

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

فعالیت وهابیت در جهان

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر در جهان اسلام

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

نگاه داعش به مهدویت

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

عقل از دیدگاه سلفیه

عبادت

سب الصحابه

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

افغانستان در دوران پساطالبان

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش