پرسش و پاسخ > آیا جشن میلاد پیامبر بدعت و حرام است؟

آیا جشن میلاد پیامبر بدعت و حرام است؟

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۹/۷ تعداد بازدید: 362

اکثر علمای اهل سنت معتقدند برگزاری مراسم جشن و سرور در سه قرن اولیه اسلام سابقه نداشته است و برگزاری این مراسم را از بدعت های مسلمانان در قرون بعدی می دانند؛ اما با تقسیم بدعت به «بدعت خوب» و «بدعت بد» این مراسم را جزء بدعت های خوب مسلمانان می دانند.



 اکثر علمای اهل سنت معتقدند برگزاری مراسم جشن و سرور در سه قرن اولیه اسلام سابقه نداشته است و برگزاری این مراسم را از بدعت های مسلمانان در قرون بعدی می دانند؛ اما با تقسیم بدعت به «بدعت خوب» و «بدعت بد» این مراسم را جزء بدعت های خوب مسلمانان می دانند و بر خلاف ابن تیمیّه و وهابیان، آن را مشروع و جایز می دانند. سخنان و فتاوای تعدادی از علمای اهل سنت را در این رابطه ذکر می کنیم.

 

1. ابن جوزی (متوفای 597 ه. ق)

عبد الرحمن بن علی معروف به ابن جوزی برگزاری مراسم جشن و شادی در ایام تولد نبی مکم اسلام صلی الله علیه و اله را موجب تضمین سلامت جسمی در طول سال می داند و معتقد است برگزار کنندگان و شرکت کنندگان در این مراسم سریعا به آرزوها و اهداف و نیات خود می رسند.[1]

 

2. قاضی موهوب بن عمر جزری شافعی (590-665 ه ق)

شیخ صدر الدین ابو منصور موهوب بن عمر بن موهوب بن ابراهیم جزری برگزاری مراسم جشن و شادی در ایام ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله را بدعت می داند؛ اما معتقد است بدعت ها زمانی که با سنت ها درگیری داشته باشند و مخالف سنت ها باشند، حرام هستند و الا حرمتی ندارند. وی بر همین اساس برگزاری این مراسم را جزء بدعت های خوب مسلمانان دانسته و معتقد است مسلمانان به خاطر اظهار شادی و سرور در ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله مستحق پاداش و ثواب هستند.[2]

 

3. ابو شامه شافعی (599 -665 ه ق)

عبد الرحمن بن اسماعیل بن ابراهیم بن عثمان مقدسی دمشقی معروف به ابو شامه[3] هر چند برگزاری این مراسم را بدعت نامیده است؛ اما با بدعت نیکو دانستن این مراسم می نویسد: یکی از بدعت های نیکو در زمان ما مراسمی است که در ایام ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله برگزار می شود. مسلمانان در چنین روزی با پوشیدن لباس های نو، صدقه دادن و انجام کارهای خیر به شادی و سرور می پردازند. برگزاری این مراسم و انجام چنین کارهایی در این روز، علاوه بر احسان به فقراء و نیازمندان، اظهار محبت و اراده نسبت به نبی مکرم اسلام صلی الله علیه و اله نیز می باشد.[4]

 

4. ابن طباخ شافعی (587 – 667 ه ق)

شیخ نصیر الدین ابو البرکات مبارک بن یحیی معروف به ابن طباخ مصری[5] نیز معتقد است این مراسم ها در قرون اولیه اسلام برگزار نشده است؛ اما اگر مسلمانان در روز ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله به انفاق مال بپردازند و از به دنیا آمدن نبی مکرم اسلام صلی الله علیه و اله خوشحال باشند و اظهار شادی کنند و مداحان نیز در چنین مراسمی به خواندن اشعاری که باعث زهد در دنیا می شود و مسلمانان را به یاد آخرت می اندازد، بپردازند و از خواندن اشعار عاشقانه و شهوانی خودداری کنند، چنین مراسمی اجتماع و تجمع نیکویی است و برگزار کنندگان و شرکت کنندگان در چنین اجتماعی اجر اخروی خواهند داشت.

 

5. ظهیر الدین تزمنتی شافعی (متوفای 682 ه ق)

جعفر بن یحیی بن جعفر مخزومی معروف به تزمنتی نیز معتقد است این مراسم در قرون اولیه برگزار نشده است. وی برگزاری این مراسم را از بدعت های خوب مسلمانان دانسته و می نویسد: «هذا الفعل لم یقع فی الصدر الأوّل من السلف الصالح مع تعظیمهم و حبّ]م له إعظاما و محبّۀ لایبلغ جمعنا الواحد منهم و لا ذرّۀ منه و هی بدعۀ حسنۀ إذا قصد فاعلها جمع الصالحین و الصلاۀ علی النّبیّ صلی الله علیه و اله و إطعام الطعام للفقراء و المساکین».[6]

 

6. ابن عبّآد حمیری (723-792 ه ق)

ابو عبد الله محمد بن ابراهیم بن عبد الله بن مالک بن ابراهیم بن محمد بن مالک بن ابراهیم بن یحیی بن عباد نفزی حمیری رندی معروف به ابن عباد روز تولد پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله را یکی از اعیاد مسلمانان می داند و معتقد است مسلمانان در چنین روزی باید به شادی و سرور بپردازند. وی انجام اعمالی همچون روشن کردن شمع، پوشیدن لباس های فاخر و زینتی و غیره را که مقتضای شادی و سرور است، جایز می داند و در این باره می نویسد: «فالذی یظهر لی أنّه عید من أعیاد المسلمین و موسم من مواسمهم و کلّ ما یفعل فیه ممّا یقتضیه وجود الفرح و السرور بذلک المولد المبارک من إیقاد الشمع و إمتاع البصر و السمع و التزیّ« بلبس فاخر الثیاب و رکوب فاره الدواب أمر مباح لاینکر علی أحد قیاسا علی غیره من أوقات الفرح».[7]

 

7. حافظ ابن ناصر الدین شافعی (777-842 ه. ق)

شمس الدین ابو عبد الله محمد بن عبد الله بن محمد بن احمد بن مجاهد معروف به ابن ناصر الدین قیسی دمشقی با صحیح دانستن خوابی که درباره ابو لهب دیده شده، با استناد به همین خواب، برگزاری مراسم جشن و شادی در ایام تولد پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله را جایز دانسته و اشعار زیر را نیز در همین زمینه سروده است:

إذا کان هذا کافرا جاء ذمّه      یتبّت یداه فی الجحیم مخلدا

أتی أنّه فی یوم الإثنین دائما      یخفّف عنه للسرور بأحمدا

فما اظنّ بالعبد الذی کان عمره   بأحمد مسرورا و مات موحدا[8]

 

8. حافظ ابو الخیر ابن الجزری شافعی (751-883 ه ق)

شمس الدین محمد بن محمد بن محمد بن علی بن یوسف دمشقی شیرازی معروف به ابن الجزری[9] نویسنده کتاب «أسنی المطالب فی مناقب علی بن أبی طالب» با استناد به خوابی که درباره ابولهب دیده شده است، می نویسد: اگر خداوند در عذاب کافری همچون ابو لهب که قرآن او را مذمت کرده است، به خاطر خوشحالی او از به دنیا آمدن پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله تخفیف می دهد، قطعا مسلمانانی را که در ایام ولادت نبی مکرم اسلام صلی الله علیه و اله به شادی می پردازند و به خاطر ارادتی که به پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله دارند، آن چه در توان دارند، انفاق می کنند، بی پاداش نخواهد گذاشت. شایسته است خداوند به خاطر کرم و بزرگواریش چنین مسلمانانی را وارد بهشت کند.[10]

 

9. حافظ ابو الخیر سخاوی شافعی (830 -902 ه ق)

شمس الدین محمد بن عبد الرحمن بن محمد مصری معروف به سخاوی[11] یکی از شاگردان ابن حجر عسقلانی شافعی نیز همچون دیگران شروع برگزاری این مراسم را بعد از قرن سوم می داند و می نویسد: تمامی مسلمانان در سراسر سرزمین های اسلامی و شهرهای بزرگ در ایام تولد پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله مراسم جشن و سرور برگزار می کنند و در همان شب ها با دادن صدقات مختلف و خواندن مولودی به جشن و شادی می پردازند. به خاطر برگزاری این مراسم و انجام دادن اعمال خیر، برکات زیادی شامل حال آنان می شود.[12]

 

10. جلال الدین سیوطی شافعی (911 ه ق)

سیوطی شافعی با مقایسه برگزاری مراسم جشن و سرور در ایام ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله به عقیقه کردن مجدد نبی مکرم اسلام صلی الله علیه و اله از طرف خودش پس از گذشت بیش از چهل سال از ولادت آن حضرت، معتقد است پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله با این عمل خود از خداوند به خاطر رحمت قرار دادنش برای عالمیان، سپاسگزاری کرده است. برگزاری و شرکت در مراسم جشن و سرور در ایام ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله از ناحیه مسلمانان نیز اظهار تشکر و سپاسگزاری از خداوند می باشد.

سیوطی با استناد به آیه (وکلاّ نقصّ علیک من أنباء الرّسل ما نثبّت به فوادک )[13] می نویسد: وقتی پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله که قلبش سرشار از ایمان است، نیاز به تثبیت قلب دارد، ما که هزاران مرتبه پایین تر از آن حضرت قرار داریم، خصوصا در دورانی که سال ها از زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله می گذرد و تاریکی های جهل ما را فرا گرفته است، به طریق اولی نیاز به تثبیت قلب داریم. برگزاری و شرکت در مراسم جشن و شادی در ایام ولادت نبی مکرم اسلام صلی الله علیه و اله و گوش دادن به ماجرای تولد آن حضرت، آشنا شدن با سیره و روش، اخلاق والا، اعمال و رفتار و احوال آن حضرت، باعث پیروی و تبعیت مسلمانان از آن حضرت و سبب نزول برکات و خیرات بر مسلمانان می شود. خداوند کسانی را که به خاطر تولید پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله شادی و خوشحالی خود را در طول سال خصوصا در ایام ولادت آن حضرت، اظهار می کنند، رحمت کند.

صالحی شامی متوفای 942 هجری قمری نیز به نقل از استادش عبارات و استدلالی شبیه سیوطی را مبنی بر جواز و مشروعیت برگزاری مراسم جشن و شادی در ایام ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله نقل می کند.

 

11. ابن حجر هثیمی شافعی ( 909-974 ه ق)

هنگامی که از احمد بن محمد بن علی معروف به ابن حجر هیثمی شافعی نویسنده کتاب «الصواعق المحرقۀ» درباره برگزاری مراسم جشن و سرور در ایام ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله می پرسند. وی با بدعت خوب دانستن آن می نویسد: «و الحاصل أنّ البدعۀ الحسنۀ متفق علی ندبها و عمل المولد و اجتماع الناس له کذلک أی بدعۀ حسنۀ».[14]

 

12. شیخ جمال الدین بن عبد الرحمن

صالحی شامی به نقل از شیخ جمال الدین بن عبد الرحمن بن عبد الملک مشهور به المخلص الکتابی می نویسد: روز ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله روز مبارک و بزرگی است؛ زیرا وجود پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله سبب نجات کسانی است که از آن حضرت پیروی می کنند و کسانی که به خاطر به دنیا آمدن آن حضرت خوشحال باشند، در صورتی که جهنمی باشند، از شدت عذاب جهنم نسبت به آنان کاسته می شود. در روز تولد پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله همانند روز جمعه آتش جهنم فروکش می کند و از شعله های آن کاسته می شود؛ لذا شایسته است مسلمانان در این روز به اظهار شادی و سرور بپردازند و هر آن چه در توان دارند به فقرا و مساکین کمک کنند و اگر به ولیمه ای دعوت شدند، دعوت صاحب ولیمه را بپذیرند.

 

پی نوشت ها

[1]. «قال ابن الجوزی: من خواصّه أنّه أمان فی ذلک العام و بشری عاجلۀ بنیل البغیۀ و المرام». حلبی شافعی، السیرۀ الحلبیل فی سیرۀ المأمون: ج 1، ص 137، باب تشمیته صلی الله علیه و اله محمدا و أحمدا. برخی این قول را به ابن الجزری نسبت داده اند. صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرۀ خیر العباد: ج 1، ص 366، الباب الثالث عشر، فی أقوال العلماء فی عمل المولد الشریف.

[2]. «قال الشیخ الامام العلامۀ صدر الدین موهوب بن عمر الجزری الشافعی: هذه بدعۀ لابأس بها و لاتکره البدع إلاّ اذا راغمت السنّۀ و أمّا إذا لم تراغمها فلا تکره و یثاب الانسان بحسب قصده فی إظهار السرور و الفرج بمولد النّبیّ صلی الله علیه و اله». صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرۀ خیر العباد: ج 1، ص 365، الباب الثالث عشر، فی أقوال العلماء فی عمل المولد الشریف.

[3]. ذهبی سلفی وی را با عناوینی همچون: «الامام»، «الحافظ»، «العلامۀ»، «المجتهد» و «ذوالفنون» معرفی کرده و می نویسد: ابو شامه با وجود علم زیاد، شخصی متواضع، بی تکلّف و مورد اطمینان بود. وی نزد علم الدین سخاوی، داود بن ملاعب، احمد بن عبد الله سلمی، موفق الدین مقدسی، عیسی بن عبد العزیز و ابو اسحاق بن خشوعی شاگردی کرده و احمد لبان، برهان الدین اسکندرانی، شرف الدین فراوی، شهاب الدین کفری و علی بن مهیار از شاگردان وی می باشند. ابو شامه به خاطر مقام والای علمی به سمت استادی قرائت در تربت اشرفیه و استادی حدیث در دار اشرفیه منصوب شد. تذکرۀ الحفاظ: ج 2، جزء چهارم، ص 168، طبقه نوزدهم، شرح حال ابو شامه، ش 1157/10.

[4]. «و من أحسن ما ابتدع فی زماننا ما یفعل فی الیوم الوافق لیوم مولده صلی الله علیه و اله من الصدقات و المعروف و اظهار الزینۀ و السرور، فإنّ (فی) ذلک م ما فیه من الاحسان للفقراء مشعر بمحبته صلی الله علیه و اله و تعظیمه فی قلب فاعل ذلک و شکر الله علی ما منّ به من ایجاد رسول الله صلی الله علیه و اله الذی أرسله رحمۀ للعالمین». حلبی شافعی، السیرۀ الحلبیۀ فی سیرۀ الأمین المأمون: ج 1، ص 137، باب تشمیته صلی الله علیه و اله محمدا و أحمدا.

[5]. از او با عناوینی همچون: «الامام»، «العلامۀ فی الفقه و الحدیث»، «شیخ الشافعیۀ بمصر» و «کان من کبار أئمۀ المذهب» یاد شده است. ابن طباخ یک یاز مدرسین مذهب شافعی می باشد که به مقام افتاء رسیده است و دانشجویان زیادی از کلاس دس او فارغ التحصیل شده اند. وی در یازدهم جمادی الاولی 667 هجری قمری در هشتاد سالگی در مکه از دنیا رفته است. ذهبی سلفی، تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام: ج 49، ص 250، حوادث و وفیات 661-670 هجری قمری، شرح حال مبارک بن یحیی، ش 254 و تذکرۀ الحفاظ: ج 2، جزء چهارم، ص 178، طبقه بیستم، ذیل شرح حال ابیوردی، ش 1164/5. ابن کثیر دمشقی سلفی و عمر رضا کحاله وی را به اشتباه ابن صبّآغ معرفی کرده اند. البدایۀ و النهایۀ: ج 13، ص 270، حوادث سال 667 هجری قمری و معجم المولفین: ج 8، ص 175.

[6]. صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرۀ خیر العباد: ج 1، ص 364، الباب الثالث عشر، فی أقوال العلماء فی عمل المولد الشریف.

[7]. سید جعفر مرتضی، المواسم و المراسم: ص 22، به نقل از القول الفصل فی حکم الاحتفال بمولد خیر الرسل: ص 175.

[8]. «قال الحافظ شمس الدین بن ناصر الدمشقی فی کتاب «المورد الصادی فی مولد الهادی»: و قد صحّ أنّ أبا لهب قد خلّف عنه عذاب النار فی یوم الاثنین باعتاقه ثوبیۀ سرورا بمیلاد النّبیّ صلی الله علیه و اله ثمّ أنشد...» صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرۀ خیر العباد: ج 1، ص 367، الباب الثالث عشر، فی أقوال العلماء فی عمل المولد الشریف.

[9]. او را با عناوینی همچون: «شیخ الاقراء فی زمانه» و «من حفاظ الحدیث» معرفی کرده اند. زرکلی وهابی، الأعلام: ج 7، ص 45.

[10]. «فإذا کان أبو لهب الکافر الذی نزل القرآن بذمّه جوزی فی النار لفرحه لیلۀ مولد محمد صلی الله علیه و اله، فما حال المسلم الموحّأ من أمّۀ محمد صلی الله علیه و اله ببشره بمولده و بذل ما تصل إلیه قدرته فی محبّته؟ لعمری أنّ»ا یکون جزاء، من الله الکریم أن یدخله بفضله جنّۀ النعیم». صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرۀ خیر العباد: ج 1، ص 367، الباب الثالث عشر، فی أقوال العلماء فی عمل المولد الشریف.

[11]. زرکلی وهابی در شرح حال او می نویسد: «مورخ، حجّۀ و عالیم بالحدیث و التفسیر و الادب» وی کتاب های زیادی نوشته است. مهمترین کتاب او «الضوء اللامع فی أعیان القرن التاسع» است. زرکلی وهابی، الأعلام: ج 6، ص 194.

[12]. زکلی وهابی در شرح حال او می نویسد: «مورخ، حجّۀ و عالم بالحدیث و التفسیر و الأدب». وی کتابهای زیادی نوشته است. مهمترین کتاب او «الضوء اللامع فی أعیان القرن التاسع» است. زرکلی و هابی، آلأعلام: ج 6، ص 194.

[13]. سوره هود، آیه 120

[14]. حلبی شافعی، السیرل الحلبیل فی سیرۀ الأمین المأمون: ج 1، ص 137، باب تسمیته صلی الله علیه و اله محمدا و أحمدا.

منبع: شناخت وهابیت؛ نجم الدین طبسی, به نقل از پایگاه تخصصی وهابیت شناسی

 

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

آیا جشن گرفتن به مناسبت میلاد پیامبر(ص) بدعت است؟

اهل سنت واقعی از نگاه ابن عثیمین چه کسانی هستند؟

آیا سند روایت مالک الدار در جواز توسل به رسول خدا صحیح است؟

آیا رسول خدا و اهل بیت برای عزیزان خود گریه و عزاداری می کردند؟

حدود ایمان و کفر در عقیده اهل سنت و جماعت چیست؟ (بخش دوم)

حدود ایمان و کفر در عقیده اهل سنت و جماعت چیست؟ (بخش اول)

آیا سفر به مدینه منوره به قصد زیارت قبر رسول الله اشکال دارد؟

مرز بين تروريسم و جهاد در اسلام چيست ؟

آیا سلفیان تکفیری شیعه را مسلمان می دانند؟

مقصود از آیاتی که به صراحت شفاعت را نفی می کند، چیست؟

مخازن فکری این همه خشونت تکفیری چیست؟ و از کجا نشات و تغذیه می شود؟

آیا تکریم و بزرگ داشت قبور انبیاء و اولیاء تعظیم شعائر الهى است؟

آیا طلب شفاعت از اموات شرک است؟

آیا ابن تیمیه در عمل پیرو احمد بن حنبل بوده است؟

آیا در طول تاریخ، وهابیت با غیر مسلمانان هم جنگ کرده است؟

ابن قيم جوزي چه تأثیری در ترویج افکار ابن تیمیه داشت؟

ازدرخواست حضرت یوسف برای سرپرستی خزائن مصرچگونه علیه تکفیریها استدلال می شود؟

شرط علمای اسلام بر استعانت کردن مسلمین از کفار چیست؟

آیا گروه های تکفیری در موضوع استعانت از کفار اختلاف نظر دارند؟

انتقاد علمای اهل سنت برتقسیمات سه گانه توحید ابن تیمیه چیست؟

آیا ابن تیمیه از تکفیر مسلمانان به بهانه استغاثه به اولیای الهی پشیمان شد؟

با توجه به آیه انک لا تسمع الموتی آیا مردگان قدرت شنوایی ندارند؟‌

روایت ابن‌عمر از پیامبر (صلی الله علیه و آله) صحیح است یا تأویل عایشه؟

وهابیت در موضوع شفاعت دچار چه انحرافی شده اند؟

انحراف وهابیت در شرک پنداشتن استغاثه به ارواح انبیاء و اولیاء چیست؟

گروه های تکفیری دچار چه انحرافی در فهم مساله جهاد شدند؟

استناد تکفیری ها به «قاعده لا ضرر»دچار چه انحرافی است؟

دیدگاه علماء درباره استعانت از کفار چیست؟

شباهت میان تکفیری ها با خوارج در مساله هجرت چیست؟

آیا هر استعانتی از کفار به معنای موالات داشتن به ایشان است؟

تکفیری ها در تفسیر آیه افحم الجاهلیه دچار چه انحرافی شده اند؟

برخورد رسول گرامی اسلام با مظاهر جاهلیّت چگونه بوده است؟

تکفیری ها در معنای «اِجْتَنِبُوا اَلطّاغُوت» دچار چه انحرافی شده اند؟

از نظر تکفیری ها علم غیب از مصادیق طاغوت است انحراف این اندیشه در چیست؟

چه نقدهایی بر دیدگاه تکفیری ها بر تکفیر یاری کنندگان طواغیت وجود دارد؟

آیا کفر به طاغوت، مقدمه ایمان به خدا است؟

تکفیری ها در معنای «یَکفُر بالطّاغوت» دچار چه انحرافی شده اند؟

چه اشکالاتی بر دیدگاه تفکیری ها نسبت به آیه من لم یحکم بما انزل الله وجود دارد؟

آیا از انتساب جاهلیت به کفار می توان رفتارهای تعصبی را محکوم به کفر نمود؟

آیا قران عنوان جاهلیت را به مسلمانان نیز نسبت داده است؟

اخوان المسلمین یکی از گرو ه های نسل دوم سلفیان، دارای چه ویژگی های بودند؟

آیا دلایلی برای همراهی ابن تیمیه و اهل حدیث با حاکم فاجر وجود دارد؟

پاسخ به اشتباه وهابیت در تفسیر آیه ما انت بمسمع من فی القبور چیست؟

اندیشه های سیدقطب چه تاثیراتی بر جریان های فکری معاصر داشته است؟

انتقادات تند علمای اهل سنت نسبت به ابن تیمیه شامل چه مواردی است؟

متن نامه توبیخی ذهبی نسبت به ابن تیمیه چه بوده است؟

گروه های تکفیری جهت تحقق مفهوم امت دچار چه انحرافاتی شدند؟

آیا این ادعای وهابیت که «عنوان وهابیت را دشمنان بر ما نهاده اند» صحیح است؟

اشتباهات تکفیری ها در فهم معنای دموکراسی شامل چه مواردی است؟

برخی از فتاوای وهابیت که نشان ازعدم تعمق آنان از اسلام است را بیان کنید؟

اقدامات فتنه برانگیر بربهاری و یاران او علیه مذاهب اسلامی چه بوده است؟

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت که بوده است؟

آیا روش سلف در تبیین صفات خبریه موافق دیدگاه وهابیت است؟

پاسخ به اشکال وهابیت درباره پیامد تاویل صفات خبری در قران چیست؟

نقد دیدگاه وهابیت در معنای صفات خبری خداوند چیست؟

چه اشکالاتی بر عقیده توحید سلفیه درباری وارد است؟

علمای وهابی درباری که آنان را جامی یا مدخلی می نامند چه کسانی هستند؟

آیا ساختار قومی و قبیله ای جامعه افغانستان علاقه ای به حضور طالبان دارد؟

نقد دیدگاه وهابیت در نفی سماع موتی مستند به آیه انک لاتسمع الموتی چیست؟

چه نقدهایی بر سلفیه بر عدم وجود مجاز در قران وجود دارد؟

گزیده ای از اعتقادات ابن تیمیه را بیان کنید؟

دلائل مخالفت اسلام با ترور چیست؟

مانیفست توحش در فقه داعش برگرفته از چه محتوایی است؟

جهاد به مفهوم نظامی در اسلام چه شرائطی دارد؟

آیا ترور در فرهنگ اسلامی وجود دارد؟

تفاوت دیدگاه سلفیه و اهل سنت در موضوع اجتهاد و تقلیدچیست؟

برخی از اختلاف میان دیوبندیه و وهابیت چیست؟

نقدهای حسن بن علی السقاف بر افراط گری های وهابیت چیست؟

رمضان البوطی چه دیدگاهی نسبت به وهابیت دارد؟

اشکالات مبانی فکری وهابیت از نظر حسن بن فرحان المالکی چیست؟

محمد زاهد کوثری چه نقدهایی بر اندیشه وهابیت دارد؟

نقدهای سید احمد زینی دحلان بر اعتقادات وهابیت چیست؟

نقد سلیمان بن عبدالوهابی بر اعتقادات برادرش محمد بن عبدالوهاب چه بوده است؟

دیدگاه علما و اندیشمندان اسلام درباره وهابیت و ابن تیمیه چیست؟

یکی از شبهات وهابیت در خصوص احتفال را پاسخ دهید.

بررسی واژه رب در لغت و اصطلاح را بیان کنید؟

برخی از نتايج و آثار توحيد در حاکميت چیست؟

برخی از ادله انحصار توحید حاکمیت خدا را بیان کنید؟

مفهوم حاکمیت در اسلام چیست؟

توحید در حاکمیت چیست؟

اشکالات وهابیت در تعریف عبادت چیست؟

انحراف وهابیت در فهم توحید عبادت چیست؟

توحید الوهی در قران به چه مفهومی استعمال شده است؟

رابطه ایمان و اسلام چیست؟

آیا اجتماع ایمان و شرک ممکن است؟

مراتب و درجات ایمان چگونه است؟

سلفيه جهادی به چه معناست؟

تکفیر چه پیامدهایی در پی دارد؟

موضع داعش نسبت به اسرائیل چگونه است؟

تعریف وهابیت از عبادت و اشکالات وارد بر آن چیست؟

پاسخ این ادعای نادرست که اسلام با جنگ و لشکر کشی گسترش یافت چیست؟

از تناقضات محمد بن عبدالوهاب پذیرش اجتهاد دیگران است توضیح آن چیست؟

از تناقضات محمدبن عبدالوهاب مدعای جواز استغاثه به مخلوق است. تناقض آن در چیست؟

از ادعاهای محمد بن عبدالوهاب عدم ادعای اجتهاد است، تناقض این ادعا در چیست؟

چند مورد از توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت، بیان کنید؟

ادله جواز توسل به انبیاء و اولیاء صالح چیست؟

چه ادله ای بر جواز توسل وجود دارد؟

دعا در قران دارای چند معنا و چه اقسامی است؟

آیا بین دعاء و نداء که در موضوع استغاثه مطرح است تفاوتی وجود دارد؟

چه نقد هایی بر ادله وهابیت بر عدم جواز استغاثه وجود دارد؟

حکم انواع استغاثه و صورت های آن چگونه است؟

چرا استغاثه و درخواست از پیامبر و صالحان منجر به شرک نمی شود؟

از نظر اسلام اگر فردی کفر کافری را اعلام نکند خودش مرتکب کفر می گردد؟

موضع قرآن و سیره مسلمین در حفظ آثارو اماکن تاریخی چیست؟

آیا توسل به اولیای الهی، همچون عمل مشرکین، مصداق آیه ی سوم سوره زمر است؟

مقصود از آیاتی که به صراحت شفاعت را نفی می کند؛ چیست؟

مهم ترین اندیشه وهابیت و چهار اشتباه اساسی آنان چیست؟

نمونه های تاریخی از چگونگی توسل به انبياء و صالحان را ذکر نمایید؟

کفر و اقسام کفر را نام ببرید. دیدگاه علمای اسلام در تکفیراهل قبله چیست؟

ادله ای از قران و سنت نام ببرید که نشان دهد عمل شرط ایمان نیست؟

نام گروه های تکفیری در عراق چیست و عملکرد آنان چگونه بوده است؟

دیدگاههای علما را در مورد بدعت بیان کنید؟

خطرات تفکر افراطی وهابیت برای جهان اسلام چیست؟

چه کتابهایی در رد وهابیت نگارش شده است ؟

القاعده پس از بروز امواج بیداری اسلامی از چه فرصتهایی بهره برد؟

مهمترین اختلاف گروه های سلفی جهادی با وهابیت در چه موضوعی است؟

اصطلاح «دشمن نزدیک و دشمن دور» چه نقشی در رفتار سلفی های مسلح دارد.

مبانی جهاد از منظر القاعده چگونه شکل گرفته است؟

آرا و افکار القاعده برگرفته از چه کتبی است و توحید از منظر آنان چیست؟

مهم ترین اقدامات سازمان القاعده چه بوده است؟

سازمان القاعده چگونه بوجود آمد؟

تاریخچه مختصر عقاید سلفی چیست؟

نام اصلی سازمان القاعده چیست و اهداف آن چه بوده است؟

آیا تکفیر نکردن کافر سبب کفر می شود؟

آیا وهابیت قائل به اجتهاد هستند؟ دیدگاه آن ها نسبت به اجتهاد چیست؟

دیدگاه وهابیت نسبت به مکاتب فقهی و کلامی اهل سنت چیست؟

کتابهایی از علمای اهل سنت نام ببرید که در جواز برگزاری جشن میلاد پیامبر اسلام نگارش شده است.

آئين وهابيت چيست ؟ و پايه گذار آن كيست؟

آیا توسل به اولیای الهی شرک است؟

آیا در خواست از اولیاء الهی پس از مرگ آنها جایز است؟

نظر علمای اهل سنت در مورد گروه های تکفیری چیست؟

ارتداد چیست و چه عواملی موجب ارتداد می شود؟

تفاوت توحید ربوبی و توحید الوهی در چیست؟

عوامل موفقیت محمد بن عبدالوهاب در شکل گیری وهابیت چیست؟

وهابیت چه جنایت هایی در مکه و مدینه مرتکب شدند؟

ادله جواز توسل به اوليای الهي چیست؟

ادله جواز بوسیدن ضریح معصومین و امامزاده ها چیست؟

آیا طلب شفاعت از اولیاء خدا شرک است؟

آیا بزرگداشت ایام تولد و وفات اولیاء خدا بدعت است؟

آیا توسل به پیامبر و اولیاء الهی شرک است؟

نظر علماي اهل سنت درباره گريه بر اموات چیست؟

آيا ساختن و بناء بر قبور از قبيل گنبد و ضريح منع شرعى دارد؟

ادله استحباب زیارت قبور پاکان چیست؟

دیدگاه علمای اهل سنت در جواز نذر چیست؟

چرا خواندن و صدا زدن غیر خدا در کنار خدا شرک نیست؟

آیا نامگذاری فرزندان به عبدالنبی و عبدالرسول شرک محسوب می شود؟

آیا تنها معیار در تعریف عبادت خضوع و خشوع است؟

نظر سلفیان تکفیری در ارتباط با آیه «فَقَاتلُواْ أَوْليَاء الشَّيْطَان» چیست؟

آیا برگزاری جشن میلاد پیامبر گرامی اسلام شرک است؟

آیا تکفیر مسلمانان با مبانی قرآن و سنت سازگاری دارد؟

آیا استعمال عدو قریب(دشمن نزدیک) برای مسلمین صحیح است؟

توحید و شرک از دیدگاه وهابیت چگونه است؟

آیا مرکز دولت داعش به شمال افغانستان و آسیای مرکزی منتقل می‌شود؟

واژه ی دعا (خواندن) در قرآن به چند معنی استعمال شده است؟

از دیدگاه تکفیری ها، «انصار طاغوت» به چه کسانی گفته می شود؟

مراد از آیه «و ما انت بمسمع من القبور» چیست؟

حاکمان طاغوتی از منظر سلفیان تکفیری چه کسانی هستند؟

آيا سوگند به غير خدا جايز است؟

اقسام طاغوت از دیدگاه سلفیه تکفیری چیست؟

طاغوت چیست و دیدگاه سلفیه تکفیری جهادی در این باره چیست؟

دیدگاه وهابیت درباره تبرک به پیامبر و قبر آن حضرت چیست؟

آیا در سیره ی اهل بیت(علیهم السلام) توسل انجام شده است؟

انتقادات احناف نسبت به وهابی ها چیست؟

گروه تکفیری «اجناد القوقاز» در منطقه چچن چه کسانی هستند؟

وحدت بین اهل سنت و شیعه به چه معنا است؟

سلفی ها چه کسانی هستند؟

در نظر تکفیری ها، تقلید از چه جایگاهی برخوردار است؟

انحراف وهابیت در تعریف «نواقض الاسلام» چیست؟

مفهوم طاغوت و دیدگاه سلفیه تکفیری-جهادی در این باره چیست؟

اختلافات داعش و القاعده چیست؟

نظرعلمای اهل سنت درباره جشن ولادت پیامبر(صلی الله علیه وآله) چیست؟

آیا جشن میلاد پیامبر بدعت و حرام است؟

چگونه رشید رضا پس از برهه ای مخالفت با وهابیت به یکباره از مروجین تفکر وهابیت شد؟

عقیده گروه های تکفیری درباره ولاء و براء چیست؟

دلائل عقلی بر جواز برگزاری جشن میلاد نبی اسلام چیست؟

آیا صحابه به غیر خدا قسم خورده اند؟

نقش معبود در مفهوم عبادت به چه شکل است؟

چه شباهتی بین وهابیت و خوارج وجود دارد؟

ماهیت و ارکان ایمان از نگاه علمای دیوبند چگونه است؟

منظور از جاهلیت در ادبیات گروه‏‎های تکفیری چیست؟

ارکان بدعت چیست؟

منظور از «انقطاع عمل» بعد از موت چیست؟

«آل الشیخ» به چه کسانی گفته می شود؟

فرق عبادت و اطاعت در چیست؟

آیا طبق نظر محمد بن عبد الوهاب، احمد بن حنبل مشرک بود؟

نقش مدارس مذهبی پاکستان در رشد افراطی‌گری به چه شکل است؟

نظر متکلمین و فقهای اهل سنت درباره تکفیر چیست؟

آیا اموات در قبر و برزخ می شنوند؟

مفهوم اسلام در قرآن و روایات به چه معنا است؟

وهابیت و تکفیری ها از چه روش هایی در تبلیغات خود استفاده می کنند؟

آیا نام گذاری اشخاص به عبد النبی و یا عبد الحسین و امثال آن اشکال دارد؟

جریان «سلفیه درباری» چه جریانی است؟

عقاید داعش چیست؟

آیا دلیلی بر زیارت قبور توسط زنان وجود دارد؟

دیدگاه ابن تیمیه در مورد مسح و تقبیل اماکن متبرکه چیست؟

آیا علمای هم عصر ابن تیمیه با افکار او مخالف بودند؟

نگاه مکتب دیوبند به جریان‌های تکفیری چگونه است؟

دیدگاه سلفی های معاصر در مورد عملیات استشهادی چیست؟

نظر فقهای مذاهب اربعه در مورد عملیات استشهادی چیست؟

آیا از منظر اسلام، کمک گرفتن از کفار جایز است؟

مفهوم عملیات استشهادی، انتحاری و انغماسی چیست؟

منظور از کفر چیست؟

منظور از توسل چیست؟ و چه جایگاهی در دین دارد؟

منظور از سنت و بدعت در نگاه سلفیه چیست؟

منظور از «نکایه و انهاک» و «اداره التوحش» در نگاه تکفیری ها چیست؟

نظر علمای حنفی در مورد توسل به مقام و جاه انبیاء و اولیاء چیست؟

آیا از سیره صحابه دلیلی بر جواز سفر برای زیارت (شد الرحال) وجود دارد؟

آیا همکاری با کفار ناقض رکن عبودیت است؟

آیا قرآن، استعانت از کفار را از نتایج دوستی با آنها می‌داند؟

نظر علمای اسلام در جواز کمک خواستن از کفار در جنگ چیست؟

اندیشه سیاسی سلفی ها در زمینه های اجتماعی چیست؟

آیا در سیره پیامبر خدا دلیلی بر استعانت از کفار در جنگ وجود دارد؟

اقسام همکاری با کفار از دیدگاه اسلام به چند صورت است؟

چرا درخواست از غیر خدا شرک نیست؟

آیا نذر بر قبور اولیاء مانند عمل مشرکان است؟

آیا اموات می شنوند؟

جریان تکفیری «حدادیه» چیست و بر چه کسانی اطلاق می شود؟

آیا رسول خدا حیات برزخی داشته و با این دنیا در ارتباط هستند؟

آیا علمای اهل سنت، توسل به صالحین برای رسیدن به حوائج را جایز می دانند؟

دیدگاه وهایت و تکفیری ها در خصوص «حقیقت و مجاز» چیست؟

دیدگاه تکفیری ها در مورد دموکراسی چیست؟

آیا در مفهوم و مصداق عدو قریب و بعید انحراف ایجاد شده است؟

قاعده اولويت جهاد عليه دشمن نزدیک چیست؟

زمینه های شکل گیری وحدت و ریشه کن شدن تکفیر چیست؟

مفهوم سلف در کلمات سلفی های امروزی به چه معناست؟

آیا انبیاء و اولیاء الهی دارای قدرت خارق العاده (سلطه غیبی) هستند؟

آیا تقسیم افعال به مقدور انسان و غیر مقدور انسان صحیح است؟

دیدگاه وهابیت، نسبت به تقلید اهل سنّت از ائمه اربعه چیست؟

نواقض الاسلام از دیدگاه تفکیری ها چیست؟

جریان «اخوان التوحید» چه گروهی بودند و چه عملکردی داشتند؟

مفهوم و مراحل شرک چیست؟

چرا وهابیون استغاثه و درخواست از پیامبر و صالحان را شرک می دانند؟

وهابیت در مخالفت با اهل سنت از چه روشهایی استفاده می کند؟

دیدگاه وهابیت نسبت به مسئله شفاعت چیست؟

آیا گسترش دین اسلام با شمشیر بوده است؟

آیا ازآیه يُحَكِّمُوكَ فِيمَاشَجَرَبَيْنَهُمْ می توان به کفرحكام حکم کرد؟

سیر تحول حاکمیت نزد اهل سنت در دوران معاصرچگونه رقم خورد؟

آیادلیل شرک مشرکین عصرپیامبر،تنها درعبادت و پرستش غیرخدابود؟

تترس چیست و چرا داعش به بهانه آن اقدام به بمب گذاری می کند؟

آیاقوانین وضع شده دربلاد اسلامی مخالفت با«إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلَّه‏»است؟

آیا جریانی تندرو و افراطی تر از داعش نیز وجود دارد؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای اهل سنت چیست؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای شیعه چیست؟

مصادیق جاهلیت در قران چیست؟

سلفی‌گری ایرانی چیست؟

آیا محمد ابن عبدالوهاب، مسلمانان قبل از زمان خود را کافر می دانست؟

معنا و اقسام کفر چیست و دیدگاه علمای اسلام در تکفیر اهل قبله چیست؟

معیار ایمان چیست؟ آیا عمل در ایمان شرط است؟

چه اطلاعاتی در مورد جریانهای تکفیری موجود در عراق موجود است؟

چه اطلاعاتی در مورد جریانهای تکفیری موجود در لبنان موجود است؟

آیا وهابیت در مورد خداوند قائل به تشبیه و تجسیم هستند؟

تفاوت مشرکین جاهلیت با مسلمانان

دیدگاه سلفیان جهادی، نسبت به حکومت داعش چیست؟

سازمان تروریستی «جماعة التوحید والجهاد» چه سازمانی است؟

آیا داعش علیه اسرائیل نیز عملیات نظامی انجام می دهد؟

آیا خشونت و جنایت وهابیت علیه مسلمین اقدامی اسلامی است؟

از باورهای «اهل حدیث و حنابله» که ریشه ی فکری سلفی ها هستند توضیح دهید؟

ابن تیمیه با اشعری ها چگونه برخورد می کرد؟

آیا علمای اهل سنت در رابطه با مراسم جشن میلاد، با نظر ابن تیمیه مخالفند؟

آیا نذر برای اموات، مانند نذر مشرکان است؟

چه كساني جذب گروه‌های تکفیری مي‌شوند؟

آمریکا در سوریه به دنبال چیست؟

منهج ابن تیمیه در پذیرش احادیث چگونه است؟

معنای «من لم یحکم بما انزل الله» از دیدگاه علمای اسلام

دیدگاه علمای اهل سنت در مورد خروج بر حاکم چیست؟

آیات قرآنی دال بر معذور بودن جاهل در امور دینی چیست؟

دیدگاه سلفیان تکفیری در مورد آیه (فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ) چیست؟

پیامدهای فردی، اجتماعی و بین‌المللی خروج بر حاکم اسلامی چیست؟

چه چیزی مجوز خروج گروه های تکفیری بر علیه حاکم مسلمان است؟

ملاک دار الاسلام در نظر سلفیان تکفیری چیست؟

تفاوت «قتال فی سبیل الله» با قتال فی سبیل طاغوت» در چیست؟

آیا روایتی دال بر معذور بودن جاهل در غیر مسائل توحید و شرک وجود دارد؟

چه اشکالاتی بر روایات معذور نبودن جاهل وجود دارد؟

دیدگاه وهابیون نسبت به مسئله تقریب چیست؟

موضع علمای اهل‌سنت در برابر حرمت سفر برای زیارت قبور چیست؟

آیا مسلمانان برای غیر خدا نذر می کنند؟

آیا محمد بن عبد الوهاب کسی را تکفیر معین کرده است؟

آیا رسول خدا در زمان حیاتش به پیامبران گذشته متوسل شدند؟

آیا شیعیان رو به قبر امامان خود نماز می خوانند؟

آیا گریه و عزاداری برای امام حسین (عليه السلام) بدعت است؟

آیا توسل مسلمانان مانند فعل مشرکین جاهلیت شرک می باشد؟

مهمترین اختلاف وهابیت با اهل سنت در چه مسائلی است؟

آیا اموات سخن ما را می‌شنوند؟

آیا حیات برزخی وجود دارد؟ دیدگاه وهابیت در این زمینه چیست؟

شرایط و موانع خروج بر حاکم چیست؟

آیا روایات نبوی بر معذور بودن جاهل دلالت می کند؟

منظور از تکفیر مطلق و معین چیست؟

آیا رسیدن حجت (بلوغ حجت) به تنهایی کفایت در اتمام حجت می کند؟

آیا جهل حواریون به قدرت خداوند دلیل بر معذور بودن جاهل در مسائل توحیدی است؟

آیا با اجرای برخی قوانین بشری، کشور اسلامی به دارالکفر تبدیل می‌شود؟

منظور از آیه سیف (فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ...) چیست؟

آیا آیه میثاق بر معذور نبودن جاهل در مسائل توحیدی دلالت دارد؟

منظور از آیه (وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً) چیست؟

احکام مترتب بر دار الاسلام و دار الکفر چیست؟

اصل در بر خورد با کفار و مشرکین صلح است یا قتال؟

معنای سلفیه و سلفی‌گری چیست؟ از چه زمانی پیدا شده است؟

موجبات کفر در احادیث نبوی چیست؟

معیار کفر و کافر از دیدگاه فقهای شیعه و اهل سنت چیست؟

بنیادگرائی چیست و از چه پیشینه ای برخوردار است؟

رابطه میان سازمان القاعده و داعش چگونه است؟

مراد از سلفیه جهادی چه کسانی هستند؟

موجبات کفر در قرآن چیست؟

مراتب ایمان و کفر را از دیدگاه علماء سلفی بیان کنید؟

تعریف ایمان و کفر از دیدگاه علماء اهل سنت و شیعه چیست؟

بنیادگرائی و گونه های آن را بیان فرمائید؟

«وهابی» و «سلفی» به چه کسانی گفته می شود؟

معنا و معیار ایمان و کفر چیست؟

خطرات تفکر افراطی وهابیت برای جهان اسلام چیست؟

رابطه جهاد و قتال در قرآن چیست؟

پیرامون تکفیر و انواع تکفیر و ضوابط آن توضیح دهید؟

آیا در منابع دینی واژه "سلف" که مورد ادعای سلفی هاست، وجود دارد؟

آیا در منابع اهل سنت، روایتی نسبت به جواز توسل وجود دارد؟

آیا رفتن بانوان به زیارت قبور دارای اشکال است؟

آیا صحابه بعد از رحلت پیامبر، به ایشان توسل کرده اند؟

آیا وهابیت مسأله مجاز و حقیقت را در آیات قرآن قبول دارند؟

آیا فهم وهابیت از توحید ربوبی و الوهی با فهم بقیه مسلمین فرق دارد؟

ابن تیمیه را در حوزه هستی شناسی چگونه می بینید؟

وهابیت چه دیدگاهی درباره یزید بن معاویه دارند؟

چگونه دعوت محمدبن عبدالوهاب رشد پیدا کرد؟

آیا محمد بن عبدالوهاب دارای اثر علمی بوده است؟