مقالات > شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۹/۲ تعداد بازدید: 387

خوارج یکی از فرقه هایی بودند که در صدر اسلام ظهور کردند. خطر این جریان آنقدر بود که سالها قبل، پیامبر(صلی الله علیه و آله) نسبت به ظهور آنها هشدار داده بودند. در عصر کنونی گروهی ظهور کرده اند که با نام سلفیه جهادی شناخته می شوند و همانند خوارج با تکفیر و به اسم جهاد دست خود را به خون مسلمانان آغشته کرده اند.



نویسنده: سید ابوالفضل حسینی پور

چکیده

خوارج یکی از فرقه هایی بودند که در صدر اسلام ظهور کردند. خطر این جریان انقدر بود که سالها قبل، پیامبر(صلی الله علیه و آله) نسبت به ظهور آنها هشدار داده بودند و البته پیشگویی ظهور خوارجی دیگر در آینده را نیز فرمودند. در عصر کنونی که جهان اسلام در چالشهای فراوانی به سر می برد، گروهی ظهور کرده اند که با نام سلفیه جهادی شناخته می شوند و همانند خوارج با تکفیر و به اسم جهاد دست خود را به خون مسلمانان آغشته کرده اند.

شباهتهای سلفیه جهادی با خوارج از دو جهت فکر و عمل قابل بررسی است. در این مقاله شباهتهای فکری و اعتقادی این دو گروه را مورد بررسی قرار داده ایم. شناخت شباهتهای این دو گروه علاوه بر روشن تر شدن ماهیت گروهک داعش، وظیفه ما را نیز در قبال این گروه مشخص می کند. شناخت شباهتهای این دو گروه در راستای روشن تر شدن ماهیت گروهک داعش است که امروزه اذهان بسیاری از مسلمانان را به خود مشغول کرده است.

واژگان کلیدی: خوارج، داعش، سلفیه تکفیری – جهادی، تکفیر، جهاد.

مقدمه

  انگشت اتهام اصلی در مصیبتهای کنونی جهان اسلام به تفکر تکفیری نشانه رفته است. نمونه ی تکامل یافته تفکر تکفیری، گروهک داعش است. این تفکر باعث به وجود آمدن چالشهایی در جهان اسلام شده است که کمتر نظیری برای آن در طول چهارده قرن گذشته می توان یافت. با کنکاش در تفکرات داعشیهای امروزی می توان شباهتهای زیادی بین آنها با خوارج عصر امام علی (علیه السلام) پیدا کرد. بررسی شباهتهای این دو گروه تفسیر روایاتی است که در منابع فریقین، از ظهور تفکر خوارج در  آینده خبر داده شده است.

مانند آنچه در «نهج البلاغه» آمده است كه چون خوارج كشته شدند به امیر المومنین(علیه السلام) گفته شد: «يا أمير المؤمنين، هلك القوم بأجمعهم» اى امير المؤمنين! همه خوارج هلاك شدند. «قال عليه السّلام: كلّا! و الله إنّهم نطف فى أصلاب الرّجال و قرارات النّساء، كلّما نجم منهم قرن قطع حتّى يكون آخرهم لصوصا سلّابين.»[1] فرمودند: اين گونه نيست كه به كلّى ريشه‏كن شوند. سوگند به خدا كه آنها به صورت نطفه‏هائى در صلب‏هاى مردان و در رحم‏هاى زنان مى‏باشند. هر زمان كه از ايشان شاخی ظهور كند، قطع مى‏شود و عاقبت به صورت دزدانى در مى‏آيند كه به ربودن اموال مردم اشتغال مى‏ورزند.

     شبیه این روایات در منابع حدیثی اهل سنت نیز وجود دارد. [2] به نظر برخی از علمای شیعه و سنی، این روایات بر تکفیریهای این زمان منطبق است. عالم بزرگ شیعی علامه سید محسن امین،[3] ابن عابدین حنفی[4] و شیخ الازهر[5] شیخ احمد الطیب از جمله عالمانی هستند که تکفیریهای امروزی را همان خوارج دانسته اند. «سید شريف عبد الله پاشا» کتابی مستقل در این باره با نام «صدق الخبر في خوارج القرن الثاني عشر في إثبات ان الوهابية من الخوارج» نگاشته است.

مقصود اصلی از بیان شباهتهای خوارج و داعش این است که اولاً ریشه و نتیجه این نوع تفکرات روشن شود و ثانیاً زمینه ای برای احساس مسئولیت بیشتر علمای اسلامی باشد که همچون امیر المؤمنین (علیه السلام) و صحابه بزرگ، در مقابل انحرافهای این گروه روشنگری کنند. مقام معظم رهبری در این باره چنین می فرمایند: « این گروه‌های تکفیریِ نادان - حقیقتاً مناسب‌ترین صفت برای اینها نادانی است، اگرچه در آنها خباثت هم هست، اما جهالت مهمترین خصوصیت اینهاست - اینها را بایستی ما تا آنجایی که می‌توانیم، ارشاد کنیم.»[6]

 به نظر می رسد با توجه به جوان بودن و تظاهر به مذهب در بسیاری از جذب شدگان به داعش، بازگو کردن شباهتهای آنها با خوارج، راهگشا خواهد بود و زمینه کم فروغ شدن و مضمحل شدن فکرشان را فراهم خواهد کرد. –انشاء الله-

معرفی خوارج

منشأ پیدایش خوارج به جنگ صفين بر می گردد. آنجا که گروهی از سپاه امیر المؤمنین(علیه السلام)  اصرار کردند که حضرت حکمیت را قبول کنند. با فشار همین گروه، ابو موسی اشعری حَکَم حضرت شد. ابوموسی با ساده لوحی فریب حَکَم معاویه یعنی عمرو عاص را خورد و این گروه تازه به اشتباه خود پی بردند. آنها به جای اینکه خود را نکوهش کنند و از امام عذر بخواهند، مرتکب اشتباه بزرگتری شدند و حکمیت را از اساس مردود دانسته و آن را مخالف با حکم خدا انگاشتند. حتی ارتکاب آن را مایه شرک و کفر دانستند و از امام خواستند که از کرده خود توبه کرده و عهد نامه را نقض کند و جنگ با معاویه را از سر گیرد. [7] روشنگریها و نصیحتهای امیر المؤمنین(علیه السلام)  هر چند ریزشهایی را در لشگر خوارج به وجود آورد اما از آنجا که كار شورش و فساد آنها بالا گرفت، حضرت مجبور به مبارزه با آنها شدند.[8]

معرفی داعش

مهمترین مشکلی که در دهه های اخیر در جهان اسلام مورد توجه قرار گرفت، عقب ماندگی های متعدد مسلمانان نسبت به غرب بود. رشید رضا در مصر راه حل این مشکل را تشکیل حکومت اسلامی دانست. تلاشهای فرهنگی زیادی برای تشکیل حکومت اسلامی صورت گرفت که از جمله آنها تشکیل جریان اخوان المسلمین مصر بود. ناکامی این تلاشها باعث شد که این تلاشها بوی خشونت به خود بگیرد. در این زمان بود که سید قطب با نوشتن کتاب «معالم فی الطریق» جنگ مسلحانه را تئوریزه کرد. وی کشورهای اسلامی را دارالکفر نامید و راه کار تبدیل آنها به دارالایمان را جهاد مسلحانه دانست.[9] نظرهای سید قطب مورد اقبال جوانان کشورهای اسلامی قرار گرفت و برای تحقق آن گروههای زیادی تشکیل شدند.[10] خطر این جنبش زمانی بیشتر شد که به تفکرات تکفیری وهابیت نیز آمیخته شد.[11]

سیر تحولات این جریان همچنان ادامه داشت تا اینکه بن لادن، در1994میلادی القاعده را تشکیل داد. با توجه به فراگیری این تفکر، القاعده توانست در بسیاری از کشورهای اسلامی از جمله عراق شعبه ای دایر کند. در 2011 القاعده خود را به درگیری های سوریه وارد کرد. در این زمان بود که بین سازمان القاعده و شعبه القاعده در عراق، اختلاف افتاد و همین باعث شد ابوبکر البغدای رئیس القاعده عراق، در 2013 اعلام استقلال کند.[12] ابوبکری بغدادی نام گروه خود را داعش (مخفف دولت اسلامی عراق و شام) گذاشت.[13] تصرف سرزمینهای وسیعی از عراق و سوریه و همچنین اعمال غیر انسانی داعش باعث شد این گروه به سرعت در کانون توجهات قرار گیرد. داعش با کشتار انسانهای بی گناه به فجیع ترین وضع و پخش فیلم آنها در منظر جهانیان، پیامدهای ناگواری علیه مسلمانان به جا گذاشت. یکی از وجوه تمایز داعش با القاعده در این است که داعش، دشمن اصلی خود را شیعیان می داند.[14]

شباهتهای فکری و اعتقادی خوارج و داعش

الف) تکفیر مسلمین:

یکی از مشترکات فکری خوارج و داعش، تکفیر مسلمانان است. به فرموده قرآن اسلام با اقرار زبانی به شهادتین حاصل می شود و کسی حق ندارد که به کسی که اقرار زبانی می کند، نسبت کفر دهد: «وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقى إِلَيْكُمُ‏ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِناً»؛[15] و به كسى كه نزد شما اظهار اسلام مى‏كند، نگوييد: مؤمن نيستى. پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله) نیز فرمودند: «أُمِرْتُ‏ أَنْ‏ أُقَاتِلَ‏ النَّاسَ‏ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا فَقَدْ حُرِّمَ عَلَيَّ دِمَاؤُهُمْ وَ أَمْوَالُهُمْ»[16] من از طرف خدا امر شدم با مردم جنگ کنم تا لاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ بگویند، اگر شهادت داد، از طرف من خون و مالش محفوظ است.

اما خوارج با استدلال به این که مرتکب کبیره کافر شده است، کسانی که شهادتین گفته بودند را خارج از اسلام دانستند.[17]

داعش نیز خود را گروه ناجیه و موحد واقعی می دانند و نه تنها حکام بلاد مسلمین را بلکه پیروان آنها را کافر می دانند.[18] اینکه حکام بسیاری از کشورهای اسلامی اشتباهات زیادی دارند و نباید از آنها پیروی کرد، صحیح است اما نسبت کفر به آنها دادن خلاف عقل و نقل است.

تکفیر اگر در جامعه اسلامی رواج یابد جز هرج و مرج ارمغانی دیگر ندارد. نمونه بارز آن داعش است که حتی القاعده را نیز که خواستگاه اصلی فکرشان است، تکفیر می کنند.[19]

ب) تطبیق صفات مشرکان بر مؤمنان

    یکی از عوامل مهم در تکفیر دیگران توسط خوارج، تطبیق صفات مشرکان بر مؤمنان بود. آنها آيات نازل شده درباره كافران و مشركان را درباره مسلمانان و مؤمنان تأويل و تفسير مى‏كردند. چنانکه در روایتی وارد شده است: كَانَ ابْنُ عُمَرَ، يَرَاهُمْ (الخوارج) شِرَارَ خَلْقِ اللَّهِ، وَقَالَ: «إِنَّهُمُ انْطَلَقُوا إِلَى آيَاتٍ نَزَلَتْ فِي الكُفَّارِ، فَجَعَلُوهَا عَلَى المُؤْمِنِينَ»؛[20] ابن عمر خوارج را بدترین خلق خدا می دانست. او می گفت: خوارج آیاتی که در مورد کفار نازل شده بود را در مورد مؤمنین تطبیق می دادند.

گروههای تکفیری معاصر نیز از همین روش برای پیشبرد اهداف خود استفاده می کنند. آنها با تطبیق آیات نازل شده در مورد کفار و مشرکین بر مسلمین، جهاد با آنها را واجب می دانند و خود را در این راه، مجاهد فی سبیل الله می دانند. در حالیکه مسلمانان بر زبان ذکر «لا اله الا الله» و «محمد رسول الله» دارند و قرآن می فرماید: « وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقى إِلَيْكُمُ‏ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِناً»؛[21] به کسانی که می گویند اسلام آوردیم، نگویید ایمان نداری.

ج) برداشت های غیر اصولی و ناقص از آیات و روایات:

برای درک صحیح وحی باید کتاب و سنت به طور یکجا دیده شود. یعنی برای پی بردن به حکم یک مسأله لازم است تمام آیات و روایات و گزاره های مرتبط با آن، در کنار هم چیده شود تا حکم مسأله فهمیده شود. مثلاً نمی توان در مورد مسأله حکومت و یا ایمان و کفر به یک آیه استناد کرد و دیگر آیات و روایات را رها کرد؛ و الا دریافت ناقصی از وحی به دست می آید که منجر به امور خطرناکی همچون تفکرات خوارج می شود.

همین برداشت ناقص و جاهلانه خوارج باعث شد که آنها با تمسک به قسمتی از آیه، مسلمانان     را به کفر متهم می‌کردند. چنانکه در مقابل حضرت علی(علیه السلام)  به آیه «لا حکم الا لله» چنگ زده و با این آیه حکم به تکفیر خلیفه مسلمین امیر المومنین(علیه السلام)  می‌کردند. آن حضرت کج فهمی آنها از این آیه را تبیین کرده و فرمودند:‌ «کلمه حق یراد بها الباطل»؛[22] کلمه حقی است که فهم  و مراد خوارج از آن باطل است. گاهی نیز به آیات متشابه قرآن چنگ می‌زدند، با تفسیر غلط و سلیقه‌ای از آنها مشکلاتی را در جامعه اسلامی بوجود می‌آوردند. تبعیت از آیات متشابه به قدری بود که پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله))، آنها را یکی از مصادیق آیه شریفه «فأما الذين في قلوبهم زيغ فيتبعون ما تشابه منه»  دانسته‌اند.[23]

همین روش در جریانهای تکفیری امروزی نیز کاملا مشهود است، گروههای مختلف تکفیری با تمسک به برخی از آیات قرآن، یا با تمسک به قسمتی از یک آیه و بدون توجه به آیات و روایات دیگر، مسلمین را تکفیر می‌کنند. مانند تفسیر و انحصار جهاد به مقاتله و جنگ مسلحانه[24] در حالیکه جهاد یک مفهوم عامی است که یکی از مصادیق آن جهاد مسلحانه می باشد.

  البانی یکی از بزرگان سلفی معاصر در کتاب «فتنه التکفیر» این نوع استدلال به آیات قرآن را منشأ اصلی تکفیر در این زمان دانسته است. وی عدم فهم عمیق آیات و روایات را باعث ضلالت گروههای تکفیری معرفی کرده و می‌نویسد:‌ «فأن أصل فتنة التكفير في هذا الزمان - بل منذ أزمان - هو آية يدندنون دائما حولها ألا وهي قوله تعالى: «و من لم يحكم بما أنزل الله فأولئك هم الكافرون »[25] فيأخذونها من غير فهوم عميقة»؛[26] اصل فتنه تکفیر در این زمان بلکه در همه زمانها، آیه ای است که آنها دائم استناد می کنند: هر کس به آنچه خدا نازل کرده است، حکم نکند، کافر است. تکفریهای جهادی در حالی به این آیه استناد می کنند که فهم صحیحی از این آیه ندارند.

د. نداشتن بصیرت سیاسی

یکی از صفات مؤمن، بصیرت و تیز بینی او است. یعنی برای انجام کارهایش در اطراف آن کار نیز نگاه می کند تا مورد سوء استفاده قرار نگیرد. قرآن در مورد مؤمنین چنین می فرماید: إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّیْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ؛[27] پرهیزگاران هنگامی که گرفتار وسوسه های شیطان شوند ، به یاد خدا می افتند و  با این یاد کردن بینا می گردند.

اما خوارج به دلیل نداشتن بصیرت سیاسی، در برهه های مختلف مورد سوء استفاده های سیاسی احزاب و گروههای سیاسی مختلف قرار گرفتند. اصل شکل گیری این نحله از روی بی بصیرتی بود. زمانی که معاویه در یک قدمی شکست بود، تانست با قرآن بر نیزه کردن، این گروه را اسیر فریب خود کند و آنها نیز حکمیت را بر امیر المؤمنین تحمیل کنند.[28]

در این زمان نیز کم بصیرتی داعشیها سبب شده است که ناخواسته در خدمت اهداف استعمار گران باشند. دولتهای استعمار گر در راستای استعمار نوین، ایجاد جنگهای درون دینی را هدف گرفته اند.   بهترین گزینه برای این حربه، جوانانی هستند که در پی جهاد و ادای این فریضه می گردند. استعمار گران با نفوذ در اتاق فکر داعش دشمن اصلی آنها را مسلمانان جلوه می دهند و آنها نیز بی هیچ اندیشه ای سلاح در دست می گیرند و شروع به کشتار مسلمین می کنند. در حالیکه با اندک تأمل، کاملاً روشن است که استکبار جهانی با حمایتهای مختلف خود مخصوصاً حمایتهای آموزشی و تسلیحاتی، در پی رسیدن به اهداف خود است.

همین بی بصیرتی سلفیه جهادی باعث شده است که در طول چند دهه گذشته آنها بارها مورد سوء استفاده غربیها قرار گیرند. مثلاً در ماجرای تجاوز شوروی به افغانستان، آمریکایی ها برای اینکه رقیب سنتی خود، شوروی را در گرداب افغانستان گرفتار کنند، به سلفی ها کمکهای آموزشی و تسلیحاتی کردند و به قول خودشان منظورشان این بود که  افغانستان را ویتنام شوروی کنند.[29] و بدین طریق مورد سوء استفاده آمریکا قرار گرفتند.

در سالهای اخیر نیز این گروه با کارهای به اصطلاح جهاد گونه خود، وظیفه تضعیف جریان مقاومت و تأمین امنیت اسرائیل را انجام داده اند. این گروه هر چند قصد جهاد دارند و از جان و مال خود می گذرند ولی چون بصیرت ندارند به تفنگ به دوشانی برای یافتن مکانی برای جهاد تعبیر شده اند.[30]

هـ. تصدی مقام افتاء توسط جاهلان

فتوا دادن یکی از حساس ترین مناصب دینی است. حساسیت فتوا از این بابت است که گفته شخص به منزله حکم خدا می باشد. از همین روست که بسیاری از علما با وجود داشتن شرایط آن از ورود به وادی فتوا ابا داشتند. علمای اسلامی توجه داشته اند که رسیدن به این مقام باید ضابطه مند باشد و اگر مقام افتا به دست نا اهلان بیفتد مصیبتهای بزرگی به بار خواهد آمد. از همین روست که علمای فریقین شرایط مختلفی برای افتا در نظر گرفته اند.[31]

این در حالی است که خوارج بدون هیچ درایتی بر منصب فتوا تکیه زدند و جاهلانه فتوا می دادند. یک نمونه آن داستان عبداللّه‏بن خباب صحابی پیامبر بود که وقتی با خوارج روبه‌رو شد به جرم اینکه گفت علی‏بن‌ابیطالب (علیه السلام) به دین خدا از شما آگاه‏تر است، فتوا به کشتن او و زن حامله‏اش دادند.[32]

در فتوا و اظهار نظر، خود را بیشتر نشان می دهد. ذو الخویصره که بعداً رئیس خوارج شد، در زمان پیامبر(صلی الله علیه و آله) به عدالت ایشان در تقسیم غنائم اعتراض کرد. [33]

البته دلیل این فتواها چیزی جز جهل نیست. از همین رو امیر المؤمنین (علیه السلام)نیز آنها را با همین شاخصه خطاب می کنند:

وَ أَنْتُمْ مَعَاشِرُ أَخِفَّاءُ الْهَامِ سُفَهَاءُ الْأَحْلَامِ وَ لَمْ آتِ لَا أَبَا لَكُمْ بُجْراً وَ لَا أَرَدْتُ بِكُمْ ضُرّاً‌؛[34] به راستی شما مردمی سبک کم عقل هستید. من هیچگاه برایتان موجب شری نبوده ام و نخواسته ام به شما زیانی برسد.

امروزه نیز در بین گروه های تکفیری از جمله داعش عده‌ای از مفتیان جوان بدون داشتن کمترین شرایط افتاء، فتوا می دهند. آنها بیشتر از اینکه از روی مبانی صحیح اجتهاد فتوا دهند، بر اساس هیجان و احساس فتوا می دهند و از همین روست که به حلیت جان و مال مسلمین فتوا می دهند و سرزمینهای اسلامی را دارالکفر می نامند.[35]

جالب  اینکه این عدم صلاحیت فتوا مورد نقد بسیاری از علمای سلفی نیز می باشد. علمایی که تفکرات آنها آبشخور اصلی تفکرات داعش است. مثلاً البانی در این باره کتابی به نام «فتنه التکفیر» نوشته است و در همان ابتدا عدم آشنایی سلفیه جهادی به قواعد شرعی را تذکر داده است.[36]

قرضاوی از دیگر علمای سلفی  نیز در این باره چنین می گوید:

«از مشکلات عصر ما این است که بسیاری از جوانانی که چند کتاب دینی مخصوصاً کتب حدیثی می خوانند، خیال می کنند عالم دهرند و ادعای اجتهاد در دین را دارند. در حالیکه هنوز قواعد ادبیات عرب را هم نمی دانند و چه بسا هنوز اعراب کلمات را خوب نمی دانند. علم اصول و فقه نخوانده مجتهد شده اند و نه تنها درباره ائمه دین بلکه درباره علمای صحابه نیز نظر می دهند و می گویند آنان مردانی بوده اند و ما نیز مردانی هستیم.» [37]

نا گفته نماند که این ایراد بزرگان سلفی در حقیقت ایراد به خودشان است چرا که آنها با آسان کردن فرایند اجتهاد زمینه این مصیبتها را به وجود آوده اند.

منابع:

قرآن کریم.

  1. الاجتهاد و التقليد( العدَّة في أصول الفقه)، ابو جعفر محمد بن حسن‌طوسى، تصحیح محمد رضا انصارى قمّى،‌ قم، چاپ اول،‌1417 ه‍ ق‌.
  2. الإصابة فى تمييز الصحابة، احمد بن على بن حجر العسقلانى، تحقيق عادل احمد عبد الموجود و على محمد معوض، بيروت، دارالكتب العلمية، چاپ اول، 1415ق.
  3. بحار الأنوار، محمد باقر بن محمد تقى مجلسى، ‏نشر دار إحياء التراث العربي‏، بيروت‏، چاپ دوم، 1403 ق.‏
  4. پيامبر و فرعون‏، ژیل کوپل، ترجمه حميد احمدی، كيهان، چاپ سوم، تهران 1382ش.
  5. تاریخ تفکر سلفی گری، مهدی فرمانیان، انتشارات دارالاعلام لمدرسه اهل بیت (ع)، قم، چاپ اول، 1394ش.
  6. تاريخ ابن خلدون‏، ابن خلدون‏، تحقيق خليل شحادة، دار الفكر، بیروت، چاپ دوم، 1408ق.
  7. تاريخ يعقوبى، احمد بن ابى يعقوب ابن واضح يعقوبى، بيروت ، دار صادر، بى تا.
  8. حاشیه رد المحتار على الدر المختار، محمّد امين بن عمر ابن عابدين، دار عالم الکتب، ریاض، بیتا.
  9. داعش و اخواتها، محمد علوش، نشر ریاض الریس، بی جا، چاپ اول، 2015م.

10. داعش، بررسی انتقادی تاریخ و افکار، محمد ابراهیم نژاد، انتشارات دارالاعلام لمدرسه اهل بیت (ع)، قم، چاپ چهارم، 1394ش.

11. سلفیه جهادی، مجید فاطمی نژاد، انتشارات دارالاعلام لمدرسه اهل بیت (ع)، قم، چاپ اول، 1394ش.

12. سيا و جهاد؛ جنگ‏هاى نامقدس، جان كالى، ترجمه مجتبى نجفى و مهرگان نظامى‏زاده، نشر آفتاب، تهران، چاپ دوم، 1387ش.

13. الصحوه الاسلامیه من المراهقه الی الرشد، یوسف قرضاوی، دارالشروق، قاهره، چاپ سوم، 2002 م.

14. صحیح مسلم، مسلم نيشابوري ، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، بي تا.

15. صحيح البخاري، البخاري، أبي عبد الله محمد بن إسماعيل، نشر دار الفكر، بیروت، 1401ه‍..

16. صدق الخبر في خوارج القرن الثاني عشر في إثبات ان الوهابية من الخوارج، لاذقیه، بی تا.

17. العقد الفريد، أحمد بن محمّد ابن عبد ربّه، دار الكتب العلميّة، بيروت، چاپ اوّل، 1404 هـ. ق.

18. عيون أخبار الرضا عليه السلام‏، ابن بابويه، محمد بن على‏، تحقیق مهدى‏لاجوردى، نشر جهان‏، تهران،‏ چاپ اول، 1378 ق.‏

19. فتح القدیر، محمد بن علي الشوكاني ، دار ابن كثير، دمشق، بيروت، چاپ اول،1414 هـ.

20. فتنة التكفير، ناصر الدين البانى، تنظیم محمد بن حسین ابولوز، لجنه الدائمه للبحوث العلمیه و الافتاء، ریاض، چاپ دوم، 1418هـ..

21. کشف الارتیاب، سید محسن امین، نشر دارالکتاب الاسلامی، قم، چاپ دوم، 1428ق.

22. الكامل (كامل تاريخ بزرگ اسلام و ايران)، عز الدين على بن اثير، ترجمه ابو القاسم حالت و عباس خليلى، تهران، مؤسسه مطبوعاتى علمى، 1371ش.

23. مسائل من فقه الجهاد، ابوعبدالله المهاجر، (سایت منبر التوحید و الجهاد)www.tawhed.ws.

24. معالم فی الطریق (نشانه های راه)، سید قطب، ترجمه محمود محمودی، نشر احسان، تهران، چاپ دوم، 1390ش.

25. الموسوعة الفقهية الكويتية، وزارة الأوقاف والشئون الإسلامية، الكويت، دار الصفوة مصر، چاپ اول،1427ق.

26. نهج البلاغة، محمد بن حسين ‏شريف الرضى، تصحیح صبحي‏ صالح، نشر هجرت،‏ قم‏، چاپ اول، 1414ق‏‏.

سایتها:

  1. http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=21957
  2. http://www.taghribnews.com/vdcjxaevvuqeixz.fsfu.html
  3. http://9sobh.ir/fa/news/ از-ابومحمد-الجولانی-رهبر-جبهه-النصره-چه-می-دانید

منبع: مجله مبلغان

 



[1] - نهج البلاغه،‌ خطبه 60

[2]. صحیح البخاری،‌ج9، ص 16، بَابُ قَتْلِ الخَوَارِجِ وَالمُلْحِدِينَ بَعْدَ إِقَامَةِ الحُجَّةِ عَلَيْهِمْ ، حدیث 6930.

[3] کشف الارتیاب، سید محسن امین، ص69-105.

[4] حاشیه در ردالمحتار علی الدر المختار، ابن عابدین، ج6، ص413.

   [6] . http://farsi.khamenei.ir/speechcontent?id=21957                                                 

[7]. تاریخ یعقوبی، یعقوبی، ج2، ص190-192.

[8] . تاریخ یعقوبی، یعقوبی،  ج2، ص191

[9] . رک : معالم فی الطریق، سید قطب.

[10] . رک: پبامبر و فرعون، ژیل کوپل، ص18 به بعد.

[11] . رک: سلفیه جهادی، مجید فاطمی نژاد، ص49.

[12] . داعش و اخواتها، محمد علوش، ص166.

[13] . تاریخ تفکر سلفی گری، مهدی فرمانیان، ص49.

[14] . داعش و اخواتها، محمد علوش، ص166.

[15] - النساء: 94

[16] - عيون أخبار الرضا عليه السلام، شیخ صدوق، ج‏2، ص: 64؛ صحیح مسلم، ج7، ص121، کتاب فضائل الصحابه، باب فضائل علی بن ابیطالب (علیه السلام).

[17] - العقد الفرید، ابن عبد ربه، ج2، ص234.

[18] داعش، محمد ابراهیم نژاد، ص58.

[19]. http://9sobh.ir/fa/news/ از-ابومحمد-الجولانی-رهبر-جبهه-النصره-چه-می-دانید

[20] . بحار الأنوار، علامه مجلسی، ج‏33، ص: 337

[21] . النساء: 94

[22] الکامل، ابن اثیر، ترجمه ابو القاسم حالت و عباس خليل،  ج10، ص131.

[23] . فتح القدیر، محمد بن علي الشوكاني، ج1، ص366.

[24]. مسائل من فقه الجهاد، ابوعبدالله المهاجر، ص6-28.

[25] . المائدة: 44

[26] . فتنة التكفير، ناصر الدين البانى، ص 5

[27]. اعراف/201

. [28] تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج2، ص632-633.

[29] جنگ‏هاى نامقدس، سيا و جهاد، جان كالى، ص 44.

[30] تاریخ سلفی گری از آغاز تا عصر حاضر، مهدی فرمانیان، ص48.

[31] . الاجتهاد و التقليد (العدة في أصول الفقه)، ج‌2، ص727؛الموسوعه الفقهیه الکویتیه، ج32، ص26-30.

[32] . الاصابه، ابن حجر عسقلانی، ج4، ص65.

 .[33]بحار الأنوار، علامه مجلسی، ج‏21، ص: 173

[34] نهج البلاغه، خطبه 36.

[35]. مسائل من فقه الجهاد، ابوعبدالله المهاجر، ص13.

[36] فتنه التکفیر، البانی، ص14.

[37].  الصحوه الاسلامیه من المراهقه الی الرشد، یوسف القرضاوی، ص205.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

آسیب شناسی رشد جریان‌های تکفیری در خاورمیانه

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

آشنایی با مکتب سلفیه

آل سعود و عربستان سعودی

آموزه‌ها و آینده داعش

آيا استعانت از غير خدا جايز است؟

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

آينده داعش در عراق

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

آینده جنبش های اسلامی

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

آیین وهابی؛ بنیادگرایی یا اصلاح طلبی؟!

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

ابن تیمیه و اهل بیت

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

ابن تیمیه که بود و چه کرد

ابوبكر بغدادی

ابومصعب زرقاوي و داعش

اجتهاد از نگاه وهابیون

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

احزاب سلفی در مصر

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

ارزش (ضد) امنيتي بنيادگرايي؛ با تأكيد بر نهضت سلفي‌‌‌‌‌ ـ وهابي

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

اسامه بن‌ لادن

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

استراتژی داعش در عراق و شام

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

اسلام سیاسی و منتقدان آن: اندیشه های قاضی عشماوی پیرامون رادیكالیسم سیاسی

اسلام سیاسی و نقش آن در خاورمیانه

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

افترائات وهابیت علیه شیعه

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

افغانستان در دوران پساطالبان

افغانستان و گروه طالبان

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

التکفیر و الهجره

القاعده

القاعده در اوگاندا

القاعده در تانزانیا

القاعده و تروریسم مذهبی

القاعده و شاخه‌هاي آن؛ نيروهاي اجاره‌اي و انتحاريون مزدور

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

المرابطون؛ نسل جدید القاعده مصر

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

الگوی سازمانی القاعده و داعش

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

اندیشمندان حنفی و کژ اندیشی های ابن تیمیه

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

اهداف آمریکا و هم‏ پیمانان از ایجاد تا ائتلاف علیه جریان‏هاى تکفیرى

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

ایمن الظواهری

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

بدعت

بدعت از منظر وهابیان

بدعت در دین

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

بربهاری

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسى مبانى فکرى تکفیر

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

بررسی ارتداد در مذاهب اسلامی

بررسی استناددهی تروریسم تکفیری به سنت نبوی و جهاد اسلامی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

بررسی رابطه عقاید دیوبندیه و وهابیت

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

بررسی قتال در قرآن 1

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی مبانی فقهی تکفیر

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

بررسی و تکوین حضور داعش در غرب آسیا؛ مطالعه موردی افغانستان

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

بن بست خلافت با اندیشه داعش

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

بیوگرافی ابن تیمیه

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

تأثیر اندیشه های سیاسی برنارد لویس در ترویج اسلام هراسی در غرب

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تأملی غیر غربی در افراطی گری و خشونت ورزی به نام دین

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

تأویل

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

تاريخچه فرقه وهابيه و عقايد ايشان

تاریخ وهابیت

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

تبرک و استشفا به آثار اولیا

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

تحقیقی درباره رابطه ذهبی و ابن‌تیمیه

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

تحول گفتمانی و بازتعریف نسل جدید القاعده در سوریه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

ترسیم نقشه راه جدید داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

تشبیه: مانند کردن خدا به مخلوقات

تضاد عقايد احناف با وهابيت درموضوع توسل

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

تكفير از دیدگاه مذهب شيعه

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت

توحید در مذاهب کلامی

توحید عبادی و شبهات وهابیت

توحید و شرک

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

توسل در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

توسل و شفاعت از نگاه دیوبندیه

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

تکفیر

تکفیر

تکفیر از دیدگاه ابن تیمیه

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

تکفیر از دیدگاه سید قطب

تکفیر از دیدگاه قرآن

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

تکفیر اهل قبله

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

تکفیر در آیات و روایات

تکفیر در جهان اسلام

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

تکفیر در روایات نبوی (3)

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر گذشته، حال، آینده

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

تکفیریها در انگلستان

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

جریان شناسی القاعده

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

جریان شناسی وهابیت مصری

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

جریان شناسی سلفیگری

جریان های تکفیری عراق

جریانات افراطی و تکفیری در منطقه و راهکارهای مقابله با آنها با توجه به نقش خاورمیانه ای روسیه

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

جنبش شاه ولی­ الله در هند

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

جهاد در اندیشه سید قطب

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

جهادی‌های جدید کیستند؟

جهان از نگاه داعش

جهانى شدن و القاعده

جهانى شدن و ظهور هویت بنیادگرا در غرب آسیا

جوانان يهودی در صف داعش

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

حرکت سلفیه

حزب التحریر ازبکستان

حزب التحریر در آسیای مرکزی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

خاستگاه سلفی گری تکفیری

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

خاورمیانه و جنگ های دینی

خشم به فرمان خرد، شرع و غریزه: تأملی در خشونت داعش از زاویه‌ای دیگر

خشونت تکفیری‌ها، توحشی چنگیزی در لباس اسلامی است

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

خوارج، اولین گروه تکفیری در جهان اسلام (پیشینه جریان تکفیری خوارج) و پیامدها و نتایج سوء تکفیر و افراطی گری در جهان اسلام

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

داعش خوب داعش بد

داعش در مسیر القاعده شدن

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

داعش پس از ناكامي در تأسيس دولت

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

درنگی در مبانی و آینده‌ خشونت به سبک رادیکالیسم تکفیری

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

دشمن نزدیک و دور

دلایل و پیامدهای حمایت عربستان از گروه‌های اسلام‌گرای افراطی

دموکراسی

دو متن ماندگار: «هنر جنگ» و «درباره جنگ»

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

راهبردهای مدیریتی نبی اکرم(ص) در راستای تحکیم وحدت بین اقوام در صدر اسلام

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

ردّ نظر وهابیت از سوی اهل‌سنت در حرمت زیارت قبور

رفت و برگشت اسلام‌گرایی رادیکال از سوریه به شمال آفریقا

رقابتى براى هويت و شناسه‏

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

روش های تبلیغی وهابیت

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

ریشه‌های تفکر داعش (١)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

زمینه های تاریخی سلفیه

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

زیارت قبور از نگاه مذاهب اسلامی

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

سب الصحابه

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

سرچشمه اندیشه وهابیت

سرچشمه های فکری القاعده

سفر وهابیت به مصر

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

سلفيان

سلفيان

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

سلفی گری

سلفی گری در مصر و دوره جدید

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

سلفیه

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

سلفیه درباری

سلفیه و تقریب

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

سلفی‌گری افراطی در قفقاز شمالی؛ با تاکید بر مولفه‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

سونامی تکفیری در جهان بشری

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

سیر تاریخی ظاهرنگری در آیات صفات

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (جهادی تکفیری)

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (وهابیت تکمیلی)

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (وهابیت مقدماتی)

شباهت وهابی ها با خوارج

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

شبکه سلول هاي تروريستي داعش در آسياي مرکزي

شخصیت شناسی ابوبكر بغدادی

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

شکاف‌‌‌های درونی داعش؛ نزاع دو نسل القاعده

شگرد ابن تیمیه در انکار فضائل امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

صحیحین و نفی تکفیر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

طالبان؛ دین و حکومت

ظهور داعش در شبه‌ قاره

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

ظهور و افول القاعده در عراق

عبادت

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

عبور از «خاورمیانه جدید»

عربستان در عرصه تبلیغات

عربستان معمار جنایت و مکافات

عربستان و وهابیت در آفریقا

عزاداری بدعت یا سنت

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

عقل از دیدگاه سلفیه

عقل از منظر وهابیان

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

علل و آینده حضور داعش در آفریقا

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

علمای شافعی و ابن‌تیمیه

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

عوامل روانی تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(1)

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

فتنه تكفير

فتنه و هابیت

فرا واقعیت بنا العابد!

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

فعالیت وهابیت در جهان

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

قبیله انحراف

قبیله بدعت

قبیله خشونت

قتل عام حجاج یمنی توسط وهابیان

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

قرآن و همگرایی بین مذاهب اسلامی

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

لشگر جهنگوی

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

مانیفست توحش در فقه داعش

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

مباني اعتقادی داعش

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مبانی فکری ابن تیمیه

مبانی مذهبی و قومی طالبان

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

محمد بن عبدالوهاب و مخالفان نجدی معاصر او

مخالفت دیوبندیان با دعوت محمد بن عبدالوهاب

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

مراتب و متعلقات ایمان

مرز بین تروریسم و جهاد در اسلام

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

مسئله توسل به اموات با نگاهی به آیه 22 سوره مبارکه فاطر

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

معیارهای توسل از دیدگاه وهابیت

مفهوم دولت در گفتمان داعش؛ دولت سلفی داعش؛ تحقق ناکام یک نظریه آلترناتیو

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

مفهوم شناسی سَلَفیه و سَلَفی­گری

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

مفهوم و مراحل شرک

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

موافقين و مخالفين خلافت داعش

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

مکتب تکفیر بر خلاف عقل، نص و صریح قرآن است

نئوتروریسم با تأکید بر تروریسم مذهبی

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

نخستین آشنایی مسلمانان شبه‌قاره هند با اندیشه وهّابیت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

نظری بر تاریخ وهابیت

نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

نقد دیدگاه سلفیه درباره مجاز در قرآن

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی اندیشه‌های دهلوی

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

نقدي بر كتاب «التبرك المشروع و التبرك الممنوع»

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

نقش داعش در شکل‌گیری معادلات جدید در خاورمیانه

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

نقش وهابیت در اوگاندا

نقش وهابیت در تانزانیا

نقش وهابیت در کنیا

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

نگاه داعش به مهدویت

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

نگاهی بر وهابیت

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

نگاهی به رشد تکفیری‌ها در تونس

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

همگرايي استراتژيك؛ اتحاد سلفي‌هاي عربستان، هند و مصر

واقعه 11 سپتامبر ؛ سرآغاز شکل گیری بزرگترین گروههای تروریستی

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

واکاوی جایگاه تروریسم بنیادگرا در راهبرد خاورمیانه ای غرب

واکاوی ریشه‌های پدیده بنیادگرایی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی جهانی شدن

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

وضعیت سیاسی داعش در قاره سیاه

وضعیت فعلی و آینده کشورهای شمال آفریقا (تاکید بر کشورهای مصر، تونس و لیبی)

وهابيت از نگاهي ديگر

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

وهابیان و تحریف قرآن کریم

وهابیان و توحید در اسما و صفات

وهابیان و توحید ربوبی

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

وهابیت در آیینه تاریخ

وهابیت منطق تزویر و تکفیر

وهابیت و تحریف میراث‌های علمی

وهابیت و تخریب قبور

وهابیت و توحید الوهی (عبادی)

وهابیت و توحید ربوبی (1)

وهابیت و توحید ربوبی (2)

وهابیت و تکفیر شیعه

وهابیت و سماع موتی

وهابیت و موضع اهل سنت در قبال آن

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

وهابیت، مکتب تشبیه

پاسخ به شبهات جهاد

پاسخ به مهم‌ترین شبهات وهابیت (توسل، شفاعت، تبرک، زیارت قبور)

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

پاکستان و «نبرد جهانی علیه تروریسم»

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

پرسمان؛ آیا تبرک جایز است؟

پيشينه و جايگاه جريان هاي سلفي

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

چالش امنیتی تروریسم تکفیری علیه ایران

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

کابوس جدید آل‌سعود؛ آنچه همه باید درباره جنبش 15 سپتامبر در عربستان بدانند

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

کارنامه وهابیت؛ دوره تثبیت

کتاب شناسی تکفیر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

کفر و تکفیر در قرآن کریم و سوء برداشت از آن

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

کودتا در داعش

کویت و وهابیت در آفریقا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام