اطلس > شخصیت ها > ضد تکفیری > محمد بن علوی المالکی

محمد بن علوی المالکی

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۸/۲۱ تعداد بازدید: 121

سید محمد بن علوی المالکی از علمای مالکی و صوفی است که در سال 1367 هجری در مکه متولد شد. او از همان ابتدا تحت تعلیم پدرش «علوی بن عباس المالکی» از علمای بزرگ مکه و مبارز علیه تفکرات سلفیه، بود.



سید محمد بن علوی المالکی از علمای مالکی و صوفی است که در سال 1367 هجری در مکه متولد شد. او از همان ابتدا تحت تعلیم پدرش «علوی بن عباس المالکی» از علمای بزرگ مکه و مبارز علیه تفکرات سلفیه، بود. بعد از تعلیم در رشته های مختلف دینی همچون لغت، حدیث، تفسیر، فقه و اصول، به الازهر مصر رفت و فوق لیسانس و دکترای خود را از دانشکده اصول دین آن دانشگاه دریافت کرد. او همچنین به سوریه، هند، پاکستان، یمن، اندونزی و مغرب سفر کرد و با حضور در درس اساتید بزرگ آن دیار استفاده کرد.[1]

علوی پس از رحلت پدر در سال 1391هجری بر کرسی تدریس و تبلیغ و ارشاد در جایگاه پدر در مسجد الحرام تکیه زد و با استقبال زیادی رو برو شد. همچنین سالها در دانشگاه ملک عبدالعزیز به تدریس معارف دینی پرداخت؛ ولی وضعیت حاکم بر آن دیار و آزادگی روحی او باعث شد که استعفا دهد تا بتواند با آزادی بیشتری در عرصه های علمی اظهار نظر کند. وی علاوه بر دانشگاه های عربستان در دانشگاه ها و مؤسسات فرهنگی دیگر کشورهای اسلامی نیز تدریس می کرد[2].

آنچه نام علوی را برجسته کرد، اهتمام ویژه وی در نقد تفکر تکفیری بود. وی در این راه کتاب های متعددی نوشت و ادعاهای مختلف آنها را به صورت علمی و متقن جواب داد. امروزه یکی از مهمترین منابع محققین برای نقد تفکرات تکفیری ها، کتاب های علوی می باشد. کتاب های وی در رد تفکر تکفیری ها از این قرارند:

  1. مفاهیم یجب أن تصحح )وهابیت و بازنگری از درون ).
  2. تحقیق الآمال فیما ینفع المیت من الاعمال .
  3. منهج السلف فی فهم النصوص .
  4. زیارت پیامبر (ص) بدعت یا عبادت .
  5. هشدار در خصوص تکفیر های بی رویه.
  6. الزیارة النبویة فی ضوء الکتاب و السنة .
  7. الشفاء الفؤاد بزیارة خیر العباد .
  8. الإعلام بفتاوی ائمة الاسلام .
  9. الذخایر المحمدیه .

وی سعی کرده در این کتاب ها با قلمی روان و مؤدبانه آرای تکفیری ها را نقد کند. حتی در جاهایی که احساس کرده تندروی هایی علیه محمد بن عبدالوهاب شده، به دفاع از وی بپردازد.[3]

مشهورترین کتاب علوی در رد تفکر تکفیر، کتاب «مفاهیم یجب ان تصحح» است که مورد توجه بسیاری از محافل علمی و اندیشمندان اسلامی قرار گرفته است. وی در این کتاب به برداشت های نادرست تکفیری ها از مفاهیم دینی، خط بطلان کشیده و با براهین عقلی و نقلیِ مستند به منابع اهل سنت، مفاهیم صحیح دینی را تبیین کرده است. او با لحنى مؤدّبانه و عالمانه (همان گونه که از نام کتاب پیداست) به نقد مهم ترین پایه هاى فکرى این گروه تندرو پرداخت و در همه جا بر آیات قرآن و احادیث پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) از منابع معتبر اهل سنّت تکیه کرده و به کتاب ها و منابعى استناد جسته که تکفیری هاى تندرو نیز قادر بر انکار آن نبودند. او به عنوان این که یک سلسله مفاهیم در مغز تکفیری ها است که سبب تکفیر بسیارى از مسلمانان و مباح دانستن جان و مال آن ها شده و رشته وحدت را گسسته است، سعی کرده آن مفاهیم را  اصلاح کند.

 این کتاب از جهاتى در نوع خود کم نظیر یا بى نظیر است:

  1. این کتاب در طول 10 سال ده بار چاپ شده است. حتّى در یکى از سال ها چهار بار به چاپ رسیده و با استقبال شدیدى در اکثر کشورهاى اسلامى حتّى عربستان مواجه شده است.
  2. بسیاری از عالمان بزرگ کشورهای اسلامی بر این کتاب مقدمه زده اند از جمله «حسنین محمد مخلوف» مفتی مصر و «محمد خزرجی» وزیر اوقاف امارات  و علماى بزرگ اهل سنّت در مصر، مراکش، سودان، بحرین، پاکستان و امارات و غیر آن بر این کتاب تقریظ نوشتند و نظرات «بن علوى» و شجاعت او را ستودند که 23 نمونه آن در آغاز کتاب او در 70 صفحه به رشته تحریر درآمده است که حکایت از نوعى اجماع بر مطالب این کتاب مى کند.

اهمیت این کتاب علاوه بر تقریضاتی که علمای اهل سنت بر این کتاب نوشته اند، ردیه هایی است که تکفیری ها از جمله وزیر اوقاف عربستان علیه این کتاب نوشته اند.

این کتاب شامل مقدمه، سه باب و خاتمه می باشد. باب اول: مباحث عقيدتى كه به فساد مقياسهاى تكفير و گمراهى در عصر حاضر مى ‏پردازد. در اين باب به معيارهاى نادرست در نسبت گمراهى دادن به مسلمين و تكفير آنها در عصر حاضر اشاره گرديده است. باب دوم: مباحث نبوى كه به خصائص و حقيقت انسانى حضرت رسول أعظم (ص) پرداخته و مفهوم تبرك به حضرت و آثار ایشان را تبيين مى‏ كند. باب سوم: مباحث گوناگون و از جمله زندگى برزخى و مشروعيّت زيارت حضرت رسول أعظم (ص) و مسائل مرتبط با آن از قبيل آثار، مشاهد و مناسبتهاى دينى را مورد بررسى قرار مى‏دهد.

البته مطالب این کتاب خوشایند وهابیت نیامد و باعث طرد و تکفیر وی شد به گونه ای که مدتها در حصر بود و چاپ و انتشار این کتاب  ممنوع بود. تأثیرات علوی المالکی در مبارزه با تفکر تکفیر و وهابی به قدری بود که طی استفتاء علنی که از هیئت کبار علمای اهل وهابیت عربستان شد، به نقد آراء او پرداخته شد و آن را منتشر کردند.[4]

علوی المالکی سرانجام در نیمه رمضان 1425هجری از دنیا رفت و با تشییع بی نظیر به خاک سپرده شد.

منابع

  1. نثر الجواهر و الدرر فی علماء القرن الرابع عشر و بذیله عقد الجوهر فی علماء الربع الاول الاول القرن الخامس عشر، دکتور یوسف المرعسلی، دارالمعرفه، بیروت، چاپ اول، 2006م.
  2. منهج السلف فی فهم النصوص بین النظریه والتطبیق، سید محمد علوی المالکی، المکتبه العصریه، بیروت، 1429ق.          
  3. مقدمه کتاب وهایت و بازنگری از درون نوشته سید محمد بن علوی المالکی ترجمه انسیه خزعلی، نشر مشعر، تهران، 1386.
  4. https://www.saaid.net/Doat/Zugail/318.htm

پی نوشت:



[1] .رک: نثر الجواهر و الدرر فی علماء القرن الرابع عشر و بذیله عقد الجوهر فی علماء الربع الاول الاول القرن الخامس عشر، دکتور یوسف المرعسلی، ص2037؛ رک: مقدمه کتاب نقد وهابیت از درون، انسیه خزعلی.

[2] همان.

[3] منهج السلف فی فهم النصوص بین النظریه والتطبیق، سید محمد علوی المالکی، ص76.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

شیخ عبدالغنی بن اسماعیل نابلسی

شیخ محمد بن علوی السقاف

دكتر احمد راسم النفيس المصري

شيخ عبد الله بن محمد بن الصديق الغماري

شيخ أسامه محمود الأزهري

شیخ اکرم احمد برکات

شیخ محمد حسن هيتو شافعی

شیخ وهبي سليمان غاوجي حنفی

شیخ محمد عوامه

شیخ احمد محمود کریمه

شيخ علوي امين الخليل

شیخ ابوالمحاسن یوسف دجوی

امام موسی صدر

شیخ یوسف بن سید هاشم رفاعی

شیخ مأمون رحمه سوری

شیخ احمد الطيب

حاج ماموستا حسام الدین مجتهدی

شیخ شوقی ابراهیم علام

مولوی محمد امین صفدر

مولوی محمد عمر سربازی ملازهی

شیخ محمد متولی الشعراوی

شیخ عبدالملک سعدی

شيخ حسين حلمي ايشيق

شمس الدین محمد بن أحمد السفـّاريني حنبلی

آیت الله میرزا محمد حسن شیرازی

شيخ عبد الله أحمد کاظم يوسف

شیخ حيدر محمد كامل حب الله

محمد بن محمد مشهور به ابن الحاج

شیخ داود بغدادی نقشبندی

شیخ احمد الوائلی

مولوی عبدالخیر صمدانی فر

حمد الله جان الداجوی

دکتر شیخ عدنان ابراهیم

شیخ عبدالغنی غنیمی حنفی

آخوند احمد قربان پور

آخوند عبدالصدیق کشمیری

شیخ صالح المغامسی

محمد النوری الحاتمی

الشریف حاتم بن عارف العونی

شیخ یوسف نبهانی

ابوالحسن اشعری

شیخ علی جمعه

محمد امین ابن عابدین

شیخ خالد عبدالوهاب الملا

محمد الهذال العنزی

عثمان بن عبدالعزیز بن منصور

مولوی طارق جمیل

امام الحرمین جوینی

شیخ ماهر حمود

علوی بن احمد حداد

شیخ محمد العربی التبانی

نذیر احمد سلامی

عصام العماد

احمد حمدی صابونی

دکتر صالح الوردانی

عبدالحلیم محمود

شیخ محمود محمد شلتوت

آیت الله ناصر مکارم شیرازی

علامه سید محسن امین

آیت الله نجم الدین طبسی

آیت الله سید کمال حیدری

صائب عبد الحميد

آیت الله جعفر سبحانی

محمد عابد سندی انصاری

محمد المسعری

عثمان بن سند بصری نقشبندی

محمد انور شاه کشمیری

خلیل احمد سهارنپوری

محمد بن علوی المالکی

سمهودی

محمود سعید ممدوح

عمر عبدالله کامل

علی بن عبدالکافی سبکی

رمضان البوطی

حسن سقاف

احمد زینی دحلان

سلیمان بن عبد الوهاب

محمد عبده یمانی

احمد بن محمد بن صدیق حسنی غماری

سید احمد زینی دحلان

شيخ محمد زكي إبراهيم

محمد زاهد الکوثری

حسن فرحان مالکی

عبدالله تلیدی

محمد راتب نابلسی

محمد طاهر کردی

محمد سقاف

عیسی بن مانع حمیری

عبدالله هرری

ابوبکر عدنی بن علی مشهور

عبدالعزيز عرفة السليمانی

حبيب علي جفری

سعید عبداللطیف فودة