اطلس > مفاهیم و مبانی > گریه و عزاداری

گریه و عزاداری

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۸/۱۳ تعداد بازدید: 98

یکی از اشکال هایی که سلفیها بر مسلمانان وارد می کنند، برگزاری مراسم عزاداری به خصوص برای امام حسین (علیه السلام) است. این اشکال توسط ابن تیمیه مطرح شده و مقلدان او این اندیشه را توریج می دهند که برگزاری مراسم عزاداری جایز نیست و بدعت است



نویسنده: سید ابوالفضل حسینی پور

یکی از اشکال هایی که سلفیها بر مسلمانان وارد می کنند، برگزاری مراسم عزاداری به خصوص برای امام حسین (علیه السلام) است. این اشکال توسط ابن تیمیه مطرح شده و مقلدان او این اندیشه را توریج می دهند که برگزاری مراسم عزاداری جایز نیست و بدعت است.[1] محمد بن عبدالوهاب مؤسس وهابیت در ابن باره می گوید: یکی از کار های زشت و قبیح شیعیان این است که روز شهادت امام حسین (علیه السلام) را روز ماتم قرار می دهند[2].

شاید بتوان مهمترین استناد محمد بن عبدالوهاب و طرفداران وی در عدم مشروعیت عزاداری را مستند به این روایات دانست که: إنّ الميّت يعذَّب ببكاء أهله؛[3] میت با گریه خانواده اش عذاب می شود. این متن قسمتی از روایتی است که خلیفه دوم به وسیله آن از گریه بر اموات نهی کرده است.

اما با رجوع به منابع دینی به دست که می آید که گریه بر اموات جایز است که در ادامه، ادله آن بیان می شود:

الف) گریه های پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)  در فراق عزیزانش

گریه و عزاداری بر میت در روایات زیادی نقل شده است و در سیره پیامبر نیز بوده است:

1.گریه های پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در فراق پسرشان ابراهیم

پیامبر در فراق فرزندشان ابراهیم فرمودند: «ای ابراهیم، کاری از ما برای تو ساخته نیست، تقدیر الهی برگشت‌ پذیر نیست، چشم پدرت در مرگ تو گریان و دلش محزون و غمگین است، ولی هرگز سخنی که مایه خشم خداست، بر زبان جاری نمی‌سازد، اگر وعده صادق و حتمی خدا نبود که ما نیز به دنبال تو خواهیم آمد، در فراقت بیش از این گریه می‌کردم و محزون می‌شدم.»[4]

2. گریه های پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در فراق پسرش طاهر. پیامبر خدا چنین فرمود: «إنّ العين تذرف، وإنّ الدمع يغلب والقلب يحزن، ولا نعصي اللّه عزّ وجلّ».[5] چشم گریان است، اشک سرازیر است و قلب محزون است ولی عصیان خدا نمی کنیم.

3. در جریان شهادت حضرت حمزه نه تنها پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)  از گریه های صفیه، همسر حمزه نهی نکردند بلکه خود ایشان و دخترشان حضرت فاطمه (سلام الله علیها) نیز گریه کردند.[6]

4. بعد از بازگشت پیامبر از جنگ احد، پیامبر دیدند در شهر مدینه هر زنی بر شهدای خودش گریه می کند ولی کسی برای حضرت حمزه گریه نمی کند. ایشان نه تنها از گریه کردن نهی نکردند بلکه فرمودند: کسی بر حمزه گریه نمی کند؟ که زنان جمع شدند و بر حمزه گریه کردند.[7]

5. در سیره رسول خدا آمده است که زمانی که رسول خدا به زیارت قبر مادرشان رفتند، گریه کردند. وهذا هو (صلى الله عليه وآله وسلم) زار قبر أُمّه وبكى عليها وأبكى من حوله؛[8] پیامبر قبر مادرش را زیارت کرد و بر مادرش گریه کرد و کسانی که اطراف پیامبر بودند نیز به گریه افتادند.

6. پیامبر زمانی که بر فراق یکی از عزیزانش گریه می کرد، برخی از مردم این گریه ها را منافی آموزه های قبلی پیامبر دانستند ولی پیامبر فرمودند این اشکها از روی رحمت است که در وجود هر انسانی می باشد و خدا بر کسانی که رحم داشته باشند رحم می کند.[9]

ب) جواب به روایت «إنّ الميّت يعذَّب ببكاء أهله»

اولا: از خود خلیفه دوم روایاتی نقل شده که کاملا مخالف این روایت است. مانند اینکه او خود گریه بر خالد بن ولید را اجازه داده[10] و یا اینکه خودش در سوگ برادرش زید گریه کرد.[11]

ثانیاً: با رجوع به اصل حدیث مشخص می شود که اصل این روایت توسط راوی اشتباه نقل شده است. در صحیح مسلم اصل روایت این گونه آمده است: 

ذُكِرَ عِنْدَ عَائِشَةَ قَوْلُ ابْنِ عُمَرَ: الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ، فَقَالَتْ: رَحِمَ اللهُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، سَمِعَ شَيْئًا فَلَمْ يَحْفَظْهُ، إِنَّمَا مَرَّتْ عَلَى رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَنَازَةُ يَهُودِيٍّ، وَهُمْ يَبْكُونَ عَلَيْهِ، فَقَالَ: «أَنْتُمْ تَبْكُونَ، وَإِنَّهُ لَيُعَذَّبُ»؛[12] نزد عایشه گفته ابن عمر نقل شد که میت به گریه اهلش بر او عذاب می شود. او گفت: خدا اباعبدالرحمن را رحمت کند، چیزی را شنیده است ولی آن را دقیق حفظ نکرده است. اصل حدیث این بوده که جنازه یهودی از کنار پیامبر عبور می دادند و تشییع کنندگان یهودی گریه می کردند. پیامبر فرمودند: شما گریه می کنید در حالیکه او عذاب می شود.

همين روايت در مسند ابی داود نیز آمده است و پیامبر در آخر روایت  این آیه را تلاوت کردند: وَلا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى‏؛[13] گناه کسی بر دوش دیگری نیست.

همچنین زمانی که پیامبر در سوگ فرزندشان ابراهیم گریه می کردند یکی از صحابه از ایشان پرسیدند که شما از گریه نهی کرده اید و ایشان فرمودند منظور من ناله ها و فریادهای بلند و گریبان چاک دادن و امثال این موارد نهی کرده ام.[14]

منابع:

  1. إمتاع الأسماع بما للنبي من الأحوال والأموال والحفدة والمتاع، تقي الدين المقريزي، تحقیق محمد عبد الحميد النميسي، دار الكتب العلمية، بيروت، چاپ اول، 1420 هـ .
  2. البدر المنير في تخريج الأحاديث والأثار الواقعة في الشرح الكبير، بن الملقن، تحقيق: مصطفى أبو الغيط وعبد الله بن سليمان وياسر بن كمال، دار الهجرة للنشر والتوزيع، الرياض، الطبعة: الاولى، 1425ه.
  3. رسالة في الرد على الرافضة، محمد بن عبد الوهاب، تحقیق ناصر بن سعد الرشيد، نشر جامعة الإمام محمد بن سعود، بالرياض، بی تا.
  4. سنن ابن ماجه، ابن ماجه قزوينى، محمّد، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء الكتب العربية، بى تا.
  5. سنن أبى داود، ابوداود سجستانى، سليمان، تحقيق: محمد محيى الدين عبد الحميد، المكتبة العصرية، بيروت، بى تا.
  6. السنن الصغرى، احمد نسائي، تحقيق: عبد الفتاح أبو غدة، مكتب المطبوعات الإسلامية، حلب، چاپ دوّم، 1406ق.
  7. السيرة الحلبية، علي بن ابراهيم الحلبي، دار الكتب العلمية، بيروت، الطبعة: الثانية، 1427هـ.ق.
  8. صحيح مسلم، مسلم نيشابورى، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقى، دار إحياء التراث العربى، بيروت، بى تا.
  9. العقد الفريد، ابن عبد ربّه، أحمد بن محمّد (م 328)، دار الكتب العلميّة، بيروت، چاپ اوّل، 1404 هـ. ق.
  10. مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، علي بن ابي بکر هيثمي، تحقيق: حسام الدين القدسي، مكتبة القدسي، القاهرة، 1414 هـ.ق.
  11. مجموع فتاوى ورسائل فضيلة الشيخ محمد بن صالح العثيمين، محمد بن صالح العثيمين، جمع وترتيب: فهد بن ناصر بن إبراهيم السليمان، دار الوطن - دار الثريا، الطبعة الأخيرة، 1413 هـ.
  12. مسند أحمد بن حنبل، أحمد ابن حنبل شيباني، تحقيق: شعيب الأرنؤوط وعادل مرشد و ديگران، مؤسسة الرسالة، چاپ اوّل، 1421ق.
  13. منهاج السنة النبوية في نقض كلام الشيعة القدرية، ابن تيميه، احمد بن عبد الحليم (م 728)، تحقيق: محمد رشاد سالم، جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامية، چاپ اوّل، 1406 هـ.

پی نوشت:



[1] منهاج السنة ، ج4 ، ص 530؛ مجموع الفتاوی بن عثیمین، بن عثیمین، ج17، ص388.

[2] رساله فی الرد علی الرافضه، محمد بن عبد الوهاب، ج 1، ص46.

[3] صحیح مسلم، مسلم نیشابوری، ج2، ص638.

[4] البدر المنير، ابن الملقن شافعی مصری، ج5، ص360.

[5] مجمع الزوائد، هیثمی، ج3، ص18.

[6] إمتاع الأسماع بما للنبي من الأحوال والأموال والحفدة والمتاع، مقريزي 154.

[7] مجمع الزوائد، هیثمی، ج6، ص120.

[8] مسند احمد، احمد بن حنبل، ج15، ص430؛ سنن نسائی، نسائی، ج4، ص90.

[9] سنن ابی داود، ابی داود، ج3، ص193؛ سنن ابن ماجه، ابن ماجه، ج1، ص506.

[10] العقد الفرید، ابن عبد ربه، ج3، ص192.

[11] العقد الفرید، ابن عبد ربه، ج3، ص191.

[12] صحیح مسلم، مسلم نیشابوری، ج2، ص642.

[13] فاطر، 18.

[14] السیره الحلبیه، علی بن ابراهیم حلبی، ج3، ص434.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

مسجد ساختن بر روی قبور و نماز خواندن در کنار قبور

دعا در کنار قبور

آل الشیخ

اسلام در نظر فقهای فریقین

تقلید در دیدگاه سلفی‌های تکفیری

سلفیه جهادی

انقطاع عمل بعد از موت

حیات برزخی

ظاهر گرایی از دیدگاه سلفیها

اسلام در قرآن و روایات

تأویل از دیدگاه سلفیها

تشبه به کفار

گریه و عزاداری

دموکراسی

ولاء و براء

إرهاب

سفر برای زیارت قبور اولیای الهی

استغاثه به ارواح اولیای الهی

زیارت قبور برای زنان

دار الاسلام

دموکراسی

بنا بر قبور

تسمیه به «عبد» و «غلام»

سنت و بدعت

ترور (فتک و اغتیال)

آخر الزمان

سوگند به غیر خدا

نذر و ذبح برای غیر خدا

احتفال

امت

جماعت

معذوریت جاهل (عذر به جهل)

خروج بر حکام مسلمان (1)

دار الکفر و دار الحرب

دشمن نزدیک و دور

خروج بر حاکم مسلمان (2)

تکفیر مطلق و معین

حقیقت و مجاز

حکم بغیر ما انزل الله

تأویل در اصول

طلب شفاعت از اولیای خدا

مانعیت تأویل

سلطه غیبی (ولایت تکوینی)

موانع تکفیر

نواقض الاسلام (2)

مفهوم و مراحل شرک

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

نواقض الاسلام

تكفير در نگاه انديشمندان اسلامى

سلفیان و توحید

توحید و شرک

تعریف جهاد نزد علمای اسلام

دولت در اندیشه اسلامی معاصر

عقل از دیدگاه وهابیت

عملیات انتحاری دراسلام  

اسلام و ايمان

عدو قریب و بعید

توسل

تکفیر اهل قبله

نقد و بررسی دیدگاه سلفی جهاد درباره رومیه

پرچمهای سیاه گروه های تکفیری

تبرک

کفر در لغت و اصطلاح

استشهادی

معنای اسلام و ایمان

عدو قریب و بعید

دابق

جهاد در نظر شیعه و سنی

سماع موتی

استعانت از کفار در جهاد

عبادت از منظر سلفی ها

توحید و شرک از منظر سلفیان

سب صحابه

مفهوم شناسی جهاد از نگاه سلفیه

جاهلیت

نکایه، انهاک، ادارة التوحش

مبانی فکر سلفیه