مقالات > تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۸/۸ تعداد بازدید: 216

سال‌های اخیر شاهد تحولات و جنبش‌های بزرگی در جهان عرب و اسلام در پاسخ به یوغ و ستم حاکمان و پادشاهان بوده است. این جنبش‌ها، جنبش‌های انقلابی یا بیداری اسلامی جهت مطالبه‌ی حقوق غصب شده‌ی مردم؛ شامل: آزادی، عدالت اجتماعی و برابری بوده است. این مطالبات- خواه مدنی باشند و خواه اسلامی- اجمالاً با اصول و مبانی شریعت اسلامی سازگار و در راستای آن است.



نویسندگان: احمد مصطفی (1)؛علاحسن مصطفی (2)

چکیده:

سال‌های اخیر شاهد تحولات و جنبش‌های بزرگی در جهان عرب و اسلام در پاسخ به یوغ و ستم حاکمان و پادشاهان بوده است. این جنبش‌ها، جنبش‌های انقلابی یا بیداری اسلامی جهت مطالبه‌ی حقوق غصب شده‌ی مردم؛ شامل: آزادی، عدالت اجتماعی و برابری بوده است. این مطالبات- خواه مدنی باشند و خواه اسلامی- اجمالاً با اصول و مبانی شریعت اسلامی سازگار و در راستای آن است.

شکل‌گیری این جنبش‌ها در واکنش به بهره‌مندی گروه اندکی در جوامع از اکثریت اموال و ثروت‌های کشورها همراه با به حاشیه رانده شدن دیگران توسط گروه‌های اکثریت یا غلبه یافتن گروهی نژادی یا مذهبی و شاخص شدن آن‌ها در میان گروه‌های دیگر و منحصر کردن همه‌ی قدرت‌ها و ثروت‌ها در خودشان بوده است.

ما به این جنبش‌ها، با ماهیّت‌های این گونه، جنبش‌های انقلابی و بیداری اسلامی می‌گوییم. از سویی دیگر؛ جنبش‌های دیگری پدیدار شده است؛ این جنبش‌ها از سوی گروه‌هایی با ویژگی انحصارطلبی با هدف تأمین منافع کشورهای خاص شکل گرفته، که بدنبال پیگیری هدف سیاسی مشخّص، سرنگونی و به حاشیه راندن سیاسی، اقتصادی و اجتماعی برخی گروه‌ها و سازمان‌ها در منطقه‌ی خاورمیانه است. این جنبش‌ها در گروه‌هایی نمود یافته که به نام دین، خاورمیانه را فریب داده و بر آن حاکم شده‌اند. این گروه‌ها گمشده‌ی خودشان را در مرام افراط‌گرایی یافته‌اند تا از واقعیت تلخ موجود فرار کرده و از این جوامع انتقام‌گیری کنند. با توجّه به ناآگاهی این گروه‌ها نسبت به گزاره‌های علمی و حیاتی، جذب آن‌ها به اسم دین برای ارتکاب کارهایی که جوامع، ادیان و باورهای اعتقادی آن‌ها را بطور یکسان دچار ضرر می‌کند؛ آسان است. این، همان چیزی است که تحت عنوان جنبش‌های تروریستی یا تکفیری از آن یاد می‌کنیم.

بر این اساس ما در این مقاله به صورت مختصر و موجز به مطالب ذیل خواهیم پرداخت:

هدف و اهمیت بررسی این جنبش‌ها چیست؟ شکل‌گیری این جنبش‌ها به صورت مختصر چگونه بوده است؟ بررسی موجودیّت این جنبش‌ها در زمان حاضر و مقایسه‌ی آن‌ها با یکدیگر؛ بررسی این که آیا این جنبش‌ها به فرهنگ یا مذهب مشخّصی محدود می‌شود یا خیر؟ چگونه می‌توان بر ارزش جنبش‌های انقلابی و حمایت از آن‌ها افزود؟ چگونه می‌توان به مقابله با جنبش‌های تروریستی و تکفیری از طریق گفتگوهای سازنده‌ی اجتماعی و دینی پرداخت؟

هدف از پژوهش و اهمیت آن:

هدف از این پژوهش، شناسایی ماهیت این‌گونه جنبش‌ها، انجام مقایسه میان آن‌ها، توجه به تفاوت آن‌ها و شناخت کسانی که در این جنبش‌ها به دنبال منفعت عمومی برای جامعه و یاری دین هستند؛ و کسانی که به جامعه و دین آسیب وارد می‌کنند؛ از راه واقعیّت نمونه‌هایی است که در آینده‌ی نزدیک خواهد آمد.

هدف دیگر از این پژوهش رسیدن به پاسخ این پرسش است که: بهترین بنیان‌ها و راه‌هایی که هر جامعه‌ی مسلمان یا حتی غیرمسلمان لازم است؛ از آن‌ها تبعیّت کند تا این جامعه را به نعمت امنیّت برساند و تلاش کند تا موقعیّت آن را بالا ببرد؛ و بیداری مطلوبش را به سبک علمی سالم محقّق کند؛ چیست؟

تمدن بشریّت امروزه، قرار ملاقاتی با اسلام با عظمت دارد که مهربانی، وسعت در نگرش و تسامح با غیرمسلمانان را با خود دارد؛ و به طریق اولی، این مفاهیم و ارزش‌ها را در برخورد با خود مسلمانان مراعات می‌کند. این ارزش‌ها تمدن اسلام را از دیگر تمدن‌ها متمایز ساخته است؛ تمدّن‌هایی که دربردارنده‌ی کاستی‌هایی؛ مانند: سخت گرفتن بر دیگری و به رسمیّت نشناختن او است. امروزه، و در سایه‌ی متغیّرهای بین‌المللی و جهانی و با انگیزه‌ای که دین بزرگ اسلام برای بازگرداندن جایگاه مسلمانان دارد؛ ما مسلمانان با اصرار خواستار تعامل مثبت با مسلمانان با وجود تفاوت‌ها، اختلافات و مکاتب مذهبی، فقهی و فکری گوناگون آنان هستیم.

در زمانه‌ای که «جهانی شدن» با همه‌ی ویژگی‌های منفی خود درصدد غرق کردن جهان در مجموعه‌ای از تناقض‌های ارزشی است؛ مسلمانان خواستار فراخوانی پشتوانه‌ها و پس‌اندازهای تمدّنی خود و ارائه دوباره‌ی آن‌ها به بشریّتی است که چشم انتظار و مشتاق تکرار این الگوی بی‌نظیر تمدّنی است.

این گونه برخوردها بهترین راه‌ها برای مقابله با رشد فراخوان‌های انحرافی است که به جدایی و درگیری دعوت می‌کنند؛ همان‌گونه که در اندیشه‌ی خباثت آلودی مشاهده می‌شود که دشمنان اسلام در تلاشند تا آن را به عنوان نمونه در سوریه، بحرین، یمن و عراق منتشر کنند.

دانستنی‌های مهم

بیداری اسلامی:

بیداری اسلامی، نامی است که به هر حال توسّط اسلام‌گرایان بر خودشان اطلاق شده است. صحبت کردن پیرامون بیداری اسلامی به طور مستقیم ما را به نقش رنسانسی مشخّصی که ممکن است بیداری اسلامی دربردارنده‌ی آن باشد انتقال نمی‌دهد؛ بلکه به آن اشاره‌ی ضمنی در گفتار روزمره‌ی سیاسی ما را انتقال می‌دهد که معیار و شاخص ورود فعّالانه‌ی جنبش‌های سیاسی اسلامی در میدان جدال سیاسی کنونی شده است.

اسلام به عنوان یک دین و ایدئولوژی اسلامی در طول تاریخ در خدمت نظام سیاسی بنا شده توسّط آن قرار داشته است. وضعیّت در دوره‌های خلفای راشدین، امویان، عباسیان و عثمانی و در دوران‌های معاصر بر همین منوال بوده است؛ شاید تنها استثنا در این زمینه جنبشی است که در ایران اتفاق افتاده است؛ هنگامی که روحانیّت موفّق شد از حدود سه دهه‌ی پیش از طریق یک قیام مردمی به حکومت برسد؛ حتی در این نمونه نیز دین در خدمت بنای حکومت قرار گرفته است؛ زیرا ایرانیان موفق شده‌اند بازخوانی دینی را از دیدگاه رنسانسی معیّنی انجام دهند که در بنای حکومت ایرانی بر پایه‌های دموکراسی در چارچوب گرایش متّحد و همسو و تأکید و تمرکز بر پاسخگویی به چالش‌های زمانه در سطح علمی، تکنولوژی و اقتصادی بازتاب یافته است. ایرانیان موفقیت‌های قابل توجّهی در این سطوح به دست آورده‌اند.

اسلام سیاسی در جهان عرب، در اکثر موارد تلاش کرده است تا به پرسش‌هایی پاسخ دهد که دیگران در پاسخ به آن‌ها ناکام مانده‌اند و باعث خروج آن‌ها از حیطه‌ی کار سیاسی شده است؛ و آن‌ها همان پرسش‌های خیزش نخست مرتبط با خروج از عقب‌ماندگی، دستیابی به وحدت ملی، رهایی از استعمار با تمامی اشکال گوناگون آن و آزادسازی سرزمین‌های اشغالی کشورهای عربی بوده است.

بی شکّ یکی از بزرگ‌ترین نمونه‌ی کشورهایی که بیداری اسلامی بزرگی در آن اتفاق افتاده است؛ جمهوری اسلامی ایران می‌باشد که به رهبری امام خمینی (ره) و از طریق «انقلاب اسلامی» به انجام رسیده است. نمونه‌ی دیگر، ترکیه است که با رسیدن حزب عدالت و توسعه به حکومت با طرح مقابله با فساد خود وارد بیداری اسلامی شده است. نمونه‌ی دیگر در زمینه‌ی بیداری اسلامی، کشور اندونزی است.

جنبش‌های انقلابی

جنبش‌های انقلابی، جنبش‌های بزرگ مردمی هستند که همه‌ی جریان‌های مختلف از نظر سطح فکری، خواه لیبرال باشند یا سکولار یا ملی و مذهبی و یا چپ‌گرا؛ و یا مختلف از لحاظ جنس؛ که به دو دسته‌ی زن و مرد تقسیم می‌شوند یا از نظر گروه سنی؛ از کودکان و جوانان گرفته تا افراد مسّن، در این جنبش‌ها وارد می‌شوند. هدف آن‌ها دستیابی یک‌پارچه به اهداف بنیادین یکسان برای مطالبه‌ی حقوق غصب شده‌ی ملّت‌ها؛ شامل: آزادی، عدالت اجتماعی و برابری است. این مطالبات- خواه مدنی باشند و خواه اسلامی- اجمالاً با اصول و مبانی شریعت اسلامی سازگار و در راستای آن‌ها هستند.

شکل‌گیری این جنبش‌ها در واکنش به بهره‌مندی گروه اندکی در جوامع از اکثریت اموال و ثروت‌های کشورها همراه با به حاشیه رانده شدن دیگران توسّط گروه‌های اکثریت بی‌استثناء، یا غلبه یافتن گروهی نژادی یا مذهبی و شاخص شدن آن‌ها در میان گروه‌های دیگر و منحصر کردن همه‌ی قدرت‌ها و ثروت‌ها در خودشان بوده است.

این جنبش‌ها زمانی رخ می‌دهد که تمام این نیروهای مردمی هم‌پیمان و یکنواخت شوند و همگی این حقوق سلب شده را از حکام و پادشاهان مطالبه کنند تا بار دیگر کفّه‌ی ترازوی قدرت جامعه قدری به حالت اعتدال گذشته خود بازگردد. دلیل این جنبش‌ها ایجاد یک حالت آگاهی و خرد جمعی یا بیداری عمومی به طور همزمان است؛ بازگشت و انصراف از این حالت، از سوی جامعه سخت است. ما به این جنبش‌ها با چنین ماهیّتی جنبش‌های انقلابی و بیداری‌های اسلامی می‌گوییم.

ویژگی‌های بارز این جنبش‌ها عبارتند از: نگاه باز و گسترده به همه‌ی جناح‌ها و طیف‌های جامعه، بالابردن ارزش گفتگو و نقد درونی، اتّخاذ تصمیم‌های مفید به حال جامعه و افراد آن، زندگی در میان مردم و فاصله نگرفتن از آن‌ها، دفاع از مسائل آن‌ها و انتخاب گزینه‌ی اصلح از بین آن‌ها.

گاهی از اوقات دیدگاه این گروه‌ها و جنبش‌ها با دیدگاه‌های جامعه و افراد آن موافق است و گاهی مخالف؛ ولی این مسأله آسیبی و خللی به احترام متقابل وارد نمی‌کند.

از نمونه‌های مهم این جنبش‌ها، «انقلاب 25 ژانویه‌ی» اخیر در مصر، «انقلاب یاسمن» در تونس، انقلاب یمن و انقلاب بحرین است. با وجود شکست‌هایی که همه‌ی آن‌ها را دربرگرفته است؛ ولی آن‌ها هنوز بر مسیر انقلابی خود تا زمان رسیدن همه‌ی این انقلاب‌ها به اهداف مورد نظرشان باقی مانده‌اند.

جنبش‌های تروریستی و تکفیری:

این جنبش‌ها، جنبش‌هایی با ویژگی تنگ‌نظری و انحصارطلبی هستند که در اصل برای تأمین منافع کشورهای خاصّی که عمدتاً از کشورهای استعماری قدیمی هستند برپا شده‌اند. ویژگی دیگر این جنبش‌ها سوء استفاده از جهانی شدن است تا از این حربه برای از بین بردن سایر قدرت‌ها تحت پوشش دین بهره ببرند. حتی در کشورهای اسلامی هم سیستم استعمار می‌خواهد با همان هدف خاص سیاسی و یا کشاندن کشور به سرخوردگی و به حاشیه رفتن به لحاظ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در همان کشورهای هدف مقاصد خود را پیش ببرد.

رسیدن به اهداف، در قالب گروه‌هایی انجام می‌شود که به نام دین، خاورمیانه را فریب داده و بر آن حاکم شده‌اند. این گروه‌ها گمشده‌ی خودشان را در دین غیرمعتدل و افراطی یافته‌اند تا از واقعیت تلخ خود و نبودشان در رأس حاکمیت کشورهای هدف فرار کرده و از این جوامع انتقام‌گیری کنند. با توجّه به ناآگاهی این گروه‌ها نسبت به گزاره‌های علمی و حیاتی دیگر؛ جذب آن‌ها به اسم دین برای ارتکاب کارهایی که به خودشان آسیبی نمی‌رساند؛ بلکه جوامع، ادیان و باورهای اعتقادی آن‌ها را بطور یکسان دچار ضرر می‌کند؛ آسان است. این، همان چیزی است که تحت عنوان جنبش‌های تروریستی یا تکفیری از آن یاد می‌کنیم.

ویژگی دائمی این گروه‌ها این است که شیوه‌ی رفتاری آن‌ها، طرد دیگران است. همه‌ی مخالفان خود، یا کسانی که در اندیشه‌ی اِعمال عقل خود و مشورت با اهل علم هستند را تکفیر می‌کنند. ویژگی دیگر آن‌ها عداوت و دشمنی آن‌هاست؛ زیرا خود را برتر از سایر افراد جامعه می‌دانند و دائماً تلاش می‌کنند تا اندیشه‌های خود را با زور و قوه‌ی قهریه نه با منطق، گفتگو و عقل منتشر کنند.

با وجود این که اعضای این گروه‌ها از ستم، سرکوب و خودکامگی حاکمانشان در درون خود، رنج برده‌اند؛ ولی «سیستم هیرارکی» (سلسله مراتبی) خودکامه‌ای در بین آن‌ها وجود دارد که نمی‌توانند از دستور فرمانده یا رییس یا ناظر خود سرپیچی کنند و در نتیجه به یک پیرو محض تبدیل می‌شوند. گویا این وضعیّت، برای آن‌ها از موقعیّتشان در جامعه بهتر است. این گروه‌ها جدای از جامعه زندگی می‌کنند تا تحت تأثیر گفتار خردمندان قرار نگیرد.

آغاز این جنبش‌ها با پیدایش خوارج و شهادت مولای ما، حضرت علی بن ابی طالب (علیه السلام)، آخرینِ خلفای راشدین، سپس شهادت حضرت امام حسین (علیه السلام) است؛ آن گاه که در کنار حقّ و حقیقت ایستاد و موروثی نشدن خلافت را مطالبه کرد. او اصل مشورت را که جدّ بزرگوارشان، حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) آن را بالا بردند را مورد تأیید و ترفیع قرار داد.

نمونه‌های بسیاری از این جنبش‌ها وجود دارد؛ از جمله‌ی آن‌ها، سازمان القاعده در افغانستان است که تبدیل به یک نماد بین‌المللی تروریسم شده است. این جنبش، به یک سازمان بین‌المللی تبدیل شده است که قدرت‌های سلطه‌جویی چون آمریکا و انگلیس آن را ایجاد کرده و هم‌چنان- هرچند به طور ضمنی- از طریق آن‌ها پشتیبانی و حمایت می‌شوند. این حمایت‌ها با هدف نابودی کمونیست صورت گرفت تا تنها یک قطب قدرتمند و یک‌پارچه در افغانستان وجود داشته باشد که در سرمایه‌داری راست‌‍‌گرای افراطی نمود یافته است. علاوه بر این، جنبش‌های افراطی دیگری هم با حمایت‌های آمریکایی- صهیونیستی در جهان اسلام و عرب پدید آمده است؛ که هدف از آن‌ها اجرای طرح کیسینجر مبنی بر تقسیم جهان اسلام بر اساس مذهب و طایفه از دهه‌ی هفتاد قرن گذشته بوده است. تأثیر این جنبش‌ها تا به الآن در اکثر کشورهای جهان اسلام گسترش یافته است؛ مانند ترویج مفاهیمی چون تکفیر، هجرت، جهاد و غیره.

در ادامه‌ی این پژوهش به بررسی ظهور و موجودیت این جنبش‌ها در حال حاضر به صورت مختصر و محدودبودن یا نبودن وجود آن‌ها به یک فرهنگ یا دین خاصی پرداخته خواهد شد.

الف- بررسی جنبش‌های انقلابی

عموم ادیان و به خصوص دین اسلام، آغاز انقلاب‌های بشری را انتقال بشریت از باطل به حق و از تاریکی به نور می‌دانند. نمی‌توان زحمات کشیده شده توسّط فرستادگان الهی از زمان حضرت نوح (علیه السلام) و سپس نوه‌اش، حضرت ابراهیم (علیه السلام) را جنبش‌های انقلابی ندانست. آغاز فراخواندن مردم به حجّ به خودی خود، انقلاب تکوینی برای بشر و همه‌ی آفریده‌ها به واسطه‌ی انتقال به نور، خیر، حق و مساوات و برابری در حقوق بود. جنبش فرستادگان الهی به حضرت موسی (علیه السلام) رسید. خداوند متعال یهودیانی که به همراه حضرت موسی (علیه السلام) به خداوند متعال ایمان آورده بودند را به سلامت از دریای نیل عبور داد و فرعون و یاران و دستیارانش را غرق کرد. جنبش انقلابی دیگر، در مورد سرگذشت حضرت عیسی (علیه السلام) و رنج‌هایی که برای انتشار پیام‌های مسیحیت تحمل کرد؛ تجلّی یافته است. در نهایت، با خبرچینی یهودای اسخریوطی با موافقت روم، پس از عشای آخر کارش به پایان رسید؛ و خداوند متعال او را به آسمان‌ها بالا برده و مورد حمایت خود قرار داد. شاگردان او ایمان خود را از دست ندادند. آن‌ها به نشر تعالیم مسیحیت و عشق و محبتی پرداختند که حضرت عیسی (علیه السلام) منادی آن در سراسر جهان باستان بود. بالاخره در این سیر رسالات الهی و رسولان الهی به اسلام می‌رسیم. مشهورترین انواع جنبش‌های انقلابی مسالمت‌آمیز در آن تجلی یافته است؛ زیرا دعوت پیامبر باعظمت اسلام، حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) از زمانی که از آسمان از طرف خدا بر ایشان وحی نازل گشت 23 سال در جهاد و تبلیغ ادامه یافت. تا این که توانست بنیان‌های امّت اسلامی را بر مبنای عدالت، آزادی و برابری استوار کند. سپس، ترور حضرت علی (علیه السلام)- که از مهم‌ترین و مشهورترین ترورهای عالم است- مطرح می‌گردد که بر اندیشه‌ی تروریستی و تکفیری بنا شده بود؛ زیرا خوارج این عمل زننده را به نام اسلام انجام دادند. این اندیشه با جریانات کنونی در دنیا مرتبط بوده و تکرار آن است.

در ادامه، انقلابی به رهبری فرزندش امام حسین (علیه السلام) وجود دارد؛ که در مقابل معاویه پسر ابوسفیان ایستاد؛ زمانی که به مخالفت با اصل شورا در انتخاب امیر و خلیفه‌ی مسلمانان پرداخت. معاویه با پسرش، یزید، به عنوان امیر مسلمین بیعت کرد و امام حسین (علیه السلام) آن را نپذیرفت و نتیجه‌ی آن جنگ نژادی بین ارتش 35 هزار نفره از سربازان و رزمندگان لشکر یزید در برابر تنها 70 نفر از یاران امام حسین (علیه السلام) که خود حسین (علیه السلام) هم در ضمن آن‌ها بوده است.

یزید به لشکریان خود این‌گونه القا کرده بود که باید امام حسین (علیه السلام) را به قتل رساند؛ چون او صفوف یکپارچه‌ی امّت اسلامی را شکافته است؛ امّا واقعیّت این‌گونه نبود؛ بلکه امام حسین (علیه السلام) بر اصلی که جدّ بزرگوارش آن را نهادینه کرده بود ثابت قدم و استوار بود. این اصل، ولایت داشتن افراد شایسته و نزدیکان پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و معتمدین ایشان برای حاکمیّت بر مردم بود.

این برخورد با امام حسین (علیه السلام) باعث تداوم جریان استبداد و خودکامگی تا نیمه‌ی دوم قرن بیستم در همه‌ی جهان اسلام و مستعمره شدن آن‌ها شده است. اگر وجود فرهیختگان، دین‌داران، نسل اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و شخصیت‌های ملی نبود؛ امکان نداشت که انقلاب‌ها از نیمه‌ی قرن بیستم پدیدار شوند. به خصوص انقلاب 1952 در مصر که بر اساس همین مبانی اجدادی آن‌ها و ظهور جنبش افسران آزاد به رهبری رئیس جمهور مرحوم جمال عبدالناصر بنیان‌گذاری شده است. او آرزوی بزرگی در آزادی تمام کشورهای جنوب (آفریقا، آسیا و اروپا) داشت. کشورهایی که از خون آشامی‌های مستعمرین به شدت رنج می‌برد. این انقلاب، در جهان اسلام موج دوم برای انقلاب‌های جدید و مدرن و معاصر ما بود؛ زیرا که باعث ایجاد تغییر و تحوّل در نظام‌ها و سیستم‌های غربی شد. ره‌آورد آن، نظام‌های ملی برای حاکمیّت بر این کشورها بود. با این حال، با توجّه به عوض شدن شکل و شمایل استعمار و نمودیافتن آن در برنامه‌های اقتصادی سرمایه‌داری راست‌گرای افراطی در مؤسسات مالی بین‌المللی؛ مانند: صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، این تحوّل ناکام ماند. مشاوره و توصیه‌های این نهادهای مالی به دولت‌های ملی این کشورها به افزایش شکاف عمیق بین غنی و فقیر، توزیع ضعیف منابع درآمدی و بحران‌های اقتصادی منجرّ شده است. این مشکلات به بحرانی شدن و وخامت وضعیّت دموکراسی، افزایش خودکامگی و نبودِ عدالت اجتماعی، مساوات و برابری، عدم شفافیت و ناکارآمدی منجر شده است که به نوبه‌ی خود باعث شکل‌گیری موج سوم شده است. موج سوم به تازگی در خود سیستم‌هایی رخ داده که امتداد جنبش‌های انقلابی است؛ به ویژه پس از فرورفتن منطقه‌ی خاورمیانه در جنگ‌ها و بحران‌ها؛ که در همه‌ی کشورها بدون استثنا رخ داده است. حتی اگر منابع و آورده‌های مالی ان‌ها به صورت موقّتی بسیار بالا باشد؛ مانند: «کشورهای شورای همکاری خلیج فارس» که مدّعی ثبات هستند؛ ولی ثبات مشکوکی است.

این کشورها به شکل ضمنی با نیروهای استعمارگر برای به دست آوردن منافع متقابل پیمان امضا کرده است. ما از این جریان‌ها مطلع هستیم. بر این اساس، انقلاب‌ها و بیداری‌هایی در مصر، تونس، یمن و بحرین صورت گرفته است.

امّا با وجود این که این انقلاب‌ها در سطح وسیعی صورت گرفته است؛ برخی وجود دارند که به مقابله‌ی با این انقلاب‌ها پرداخته و تلاش مجدّانه دارند تا آن‌ها را با شکست مواجه کنند. ما این موضوع را در مبحث «جریان‌های تروریستی و تکفیری» بررسی خواهیم کرد.

ب- جنبش‌های تروریستی و تکفیری

ظهور جنبش‌های تروریستی از ابتدای تاریخ با کشته شدن هابیل توسّط برادرش، قابیل، به سبب کینه، نفرت و کوته‌فکری نسبت به او به دلیل نزدیک‌تر بودن هابیل به خداوند متعال سرچشمه گرفته است. نفرت، کراهت و کوته‌فکری افق دید از پایه‌ها و بنیان تروریسم و تکفیر محسوب می‌شود.

ما به این مطلب در پاراگراف قبلی اشاره کردیم که در مورد پیامبران اتفاق افتاده و موجب مرگ آنها شده است؛ مانند حضرت عیسی(علیه السلام) و حضرت یحیی (علیه السلام)؛ کسی که به دلیل یاری حق با فتوای خود به امپراتور شام، هیرود، مبنی بر حرمت جمع کردن میان ازدواج با مادر و دختر به صورت همزمان، کشته شده است. نتیجه‌ی این فتوا بریده شدن سر حضرت یحیی (علیه السلام) بود. حادثه‌ی کشته شدن حضرت یحیی (علیه السلام) و خبرچینی از حضرت عیسی (علیه السلام) مشابه کشتن دو نوه‌ی آن‌ها، حضرت علی (علیه السلام) و امام حسین (علیه السلام) به دست پلید خوارج و بخشی از لشکر یزید است.

با ظهور امپراتوری بزرگ اسلامی در قرون وسطی، غرب در چاه جهالت و گمراهی به سر می‌برد. کلیسا بر حکومت سیطره داشت و هنگامی که یکی از علما تلاش می‌کند تا به تفکر خارج از سیستم بپردازد یا علومی که از مسلمین گرفته‌اند را بالا ببرد؛ مخصوصاً علوم دنیوی و طبیعی؛ مانند: فلسفه، جبر و طب؛ به ارتداد و بدعت‌گذاری متهم می‌شد و به محاکم بازجویی تحویل داده می‌شد. این در حالیست که حکومت عباسی در بغداد یا امپراتوری آندلس مهد اسلام میانه‌رو بوده است.

ابن رشد، این فیلسوف بزرگ آندلسی عرب، در حالی که در عرصه‌ی وجود پدید آمده که یک تمدن و میراث معماری از خود به جا گذاشته است که اسپانیان تا به حالا در گردشگری بر آن تکیه می‌کند؛ هم چنین امپراتور عباسی تا مرزهای کشور چین و هند گسترش یافت. در داخل مرزهای یک کشور طرف‌های مختلف فکری و اعتقادی را می‌یابیم. اما همه‌ی گرایش‌ها و اندیشه‌ها مورد توجّه قرار می‌گرفت؛ امین، مأمون، جاحظ، ابونواس و ابوحنیفه نعمان و ابن حنبل، از بخاری و مسلم گرفته تا ابن سینا و خوارزمی؛ همه‌ی علوم شکوفا شد. امّا با بروز پدیده‌ی افراط‌گرایی مذهبی و عقب‌ماندگی قدرت مسلمانان رو به زوال رفت و در نتیجه در معرض این پدیده‌ها قرار گرفتند. از جنبش‌های مهم تروریستی، استعمار کشورهای عربی و اسلامی توسّط غرب با یک هدف اقتصادی و آن صادر کردن محصولات تولیدی انباشته شده‌ی ناشی از تولید زیاد بوده است.

پس از جنبش‌های آزادی‌بخش در قرن گذشته- همان‌گونه گفته شد- استعمار به شکل و قالب جدیدی ظهور یافته است. استعمار جدید، دنباله‌روی اقتصادی، سیاسی و فرهنگی است. این مسأله در حد خودش تروریسم جدید محسوب می‌گردد؛ چراکه آن‌ها قصد دارند همه‌ی کشورهای اسلامی و عربی بیرون از قلمرو استعمار را تحت استعمار فکری جدیدی قرار داده و با ادّعای به روز بودن و تمدّن الگوی رفتاری این کشورها را مطابق الگوی مصرف‌گرایی غربی در همه‌ی عرصه‌ها تغییر دهند. این ترفند در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به عنوان نمونه تا حدّ زیاد و گسترده‌ای موفق شده است؛ امّا موفقیت این ترفند در مورد کشورهای دارای تمدّن طولانی؛ مانند: مصر، ایران، شام، الجزایر و تاحدودی ترکیه، با دشواری و مقاومت همراه بوده است.

پایه‌گذار تروریسم دینی، غرب و هدف از آن سیاسی بوده است. هدف غرب از گسترش تروریسم دینی شکست کمونیسم، در هم شکستن اتحاد جماهیر شوروی و فروپاشی نظم جهانی متوازن میان شرق و غرب از طریق کاشتن «اسامه بن لادن»- دانش‌آموخته‌ی عربستان سعودی مشغول به تحصیل در لندن- به همراه گروهی از جوانان کم سن و سال با رژیم‌های دست نشانده‌ی آمریکا در منطقه، بوده است. متأسفانه برای این جهاد شکست خورده در افغانستان، از طریق شیوخ مزدور با ادّعای آزادسازی افغانستان از اشغال روس با پشتیبانی مادی و لوجستیکی، برای گروهی از جوانان بی‌اطلاع از ماهیت دین ترویج و تبلیغ صورت گرفته است. سپس به اکثر این افراد، جهت تسهیل در انجام مأموریّت‌ها و آسانی رفت و آمد در غرب، تابعیّت‌ها و گذرنامه‌های غربی داده شده است. با پایان یافتن مأموریت آن‌ها، نوبت به خلاص شدن از شرّ آن‌ها می‌رسد؛ در نتیجه، خودشان به بهانه‌ای برای جنگ بر ضدّ اسلام و کشورهای جهان اسلام تبدیل می‌شوند.

با شکست کمونیست و تک قطبی شدن قدرت در منطقه و خلأ قدرت در جهان، توجّه انظار عمومی به سوی ایجاد دشمن جدیدی دوخته شده است که به قدرت‌های استعماری اجازه می‌دهد تا از نو بر جهان مسلّط شوند. این دشمن جدید، اسلام است؛ به ویژه پس از ظهور «اشتراوس»، بنیان‌گذار مکتب نو راست‌گرایان، و ورود شاگردان او به حکومت؛ مانند: بوش پدر و پسر و تیم کاری همراه آن‌ها؛ که کتاب‌های تحریک‌آمیزی؛ مانند: «پایان جهان» و «برخورد تمدن‌ها» نوشته‌اند. مشهورترین کسانی که این کتاب‌ها را نوشته‌اند: «فوکویاما»، «هنتینگتون» و «کاندولیزا رایس» هستند که به تروریسم فکری و نگاه پست به اعراب، مسلمانان و اسلام به صورت کلّی، تشویق و تحریک می‌کنند.

با وجود اقداماتی برای پاسخ به این تروریسم فکری؛ مانند: ابتکار عمل رئیس جمهور خاتمی در زمینه‌ی طرح گفت و گوی تمدن‌ها، که توسط سازمان‌های بین‌المللی و واتیکان تصویب شده است؛ و هم‌زمان با حوادث جعلی، 11 سپتامبر، توطئه تروریسم فکری از طریق بمباران افغانستان، سپس عراق، و آن‌گاه جنگ 33 روزه لبنان و سپس اتّفاقات غزّه انجام گرفته است.

با شکست غرب در رسیدن به اهداف و طرح‌های خود و تحمّل خسارت 12 تریلیون دلاری از جنگ‌افروزی در کشورهای اسلامی ما؛ غرب بار دیگر به سراغ تروریست فکری و ایجاد فتنه در میان افراد جامعه از طریق بالا بردن درگیری‌های فرقه‌ای خواه در درون یک دین واحد (دعوای شیعی- سنّی) و خواه داخل یک کشور (دعوای مسلمان- مسیحی) رفته است. بر این اساس حوادثی را در مصر می‌یابیم. مهم‌ترین آن‌ها، فیلم توهین کننده به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) است. گفته شده است که کارگردان این فیلم، اصلیت قبطی مصری دارد. هدف از ساخت این فیلم، افشاندن بذر فتنه است؛ همان‌گونه که پیش از این، حتّی در دوره‌ی همه‌پرسی اخیر اتفاقاتی با قبطی‌ها روی داده است. حوادث عراق، سوریه، بحرین، عربستان سعودی، یمن و لبنان در سطح یک دین و درگیری‌های شیعی- سنّی و حتّی میان خود اهل سنّت است. این درگیری‌ها، خلط میان فکر و دین و متّهم کردن جریان‌های قومی، چپ‌گرا، لائیک و لیبرالی به کفر از مصادیق تروریسم فکری است. این موارد در همه پرسی اخیر تجلّی یافته است. آنچه در اسکندریه اتفاق افتاده است و همه‌ی موارد گذشته در زیرمجموعه‌ی تروریسم فکری، مذهبی و تکفیری قرار می‌گیرد.

همه‌ی وضعیّت‌های گذشته در خلط میان تروریسم دینی و فکری با هم مشترک هستند. چنان‌چه لیبرالیسم، یا لائیسم و یا قومیّت‌گرایی، بخشی از اندیشه‌ی پیامبراکرم ما (صلی الله علیه و آله و سلم) بود؛ ایشان به موارد زیر در احادیث صحیحی اقرار نمی‌کردند. از طریق احادیث صحیح، بنیان‌هایی برای این اندیشه تأسیس می‌شود.

در احادیث صحیحی که از ایشان نقل شده است؛ ایشان دعوت به علم کرده است:

«به دنبال علم بروید؛ هرچند در کشور چین باشد.»، «اهل مکه، بخش‌های آن را بیشتر می‌شناسند».، «شما امور دنیویتان را بهتر می‌دانید». در این احادیث رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) با صراحت از تعامل با امور دنیوی؛ آن‌گونه که به نظر ما می‌رسد و مردم هم بر این مطلب اتّفاق نظر دارند و با بهترین وسیله، سخن می‌گوید. روایات دیگری وجود دارد که به «مساوات و برابری» تشویق می‌کند؛ مانند: «هیچ سفیدپوستی بر سیاه‌پوست یا عرب بر عجم برتری ندارد؛ مگر به واسطه‌ی تقوا». و در این مورد تصریح قرآنی هم داریم که می‌فرماید: «ما شما را از قبائل و ملت‌ها قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید...» و همچنین «با حکمت و موعظه‌ی نیکو به راه پروردگارت دعوت کن» و «اگر خشن و تندخو بودی از اطراف تو پراکنده می‌شدند»

تمامی موارد ذکرشده، بر مشروعیّت گفتگو حتی با مخالفان خودت؛ نه تنها در افکار بلکه در مورد مذهب و دین نیز بنا شده است. اما جهالت، عدم به کارگیری عقل، تنفّر، کینه و فتنه بسیاری از مردم را از درک این امور بازمی‌دارد که باعث شکست تلاش‌های به منظور تقریب و گفت و گو بین مذاهب اسلامی و در آینده باعث شکست در گفتگو با ادیان دیگر و گفتگوهای فرهنگی‌ای خواهد شد که بر این مبنا تأسیس شده‌اند و این باعث ضررهای پی در پی در مقابل غرب و خودمان خواهد شد و این چیزی است که برای ما اهمیت بیشتری دارد.

چگونه می‌توانیم ارزش جنبش‌های انقلابی را افزایش دهیم و از آن‌ها حمایت کنیم؟ چگونه می‌توان با جنبش‌های تروریستی و تکفیری مقابله کرد؟

الف) ضرورت تشکیل انجمن‌های بیداری اسلامی با هدف حضور عالمان علوم دینی و دنیوی و همچنین نزدیک کردن دیدگاه‌های این دو به هم و مقابله با فتواهایی که شهروند مسلمان را در هر کشور اسلامی مضطرب می‌کند. با این کار، آراء و اندیشه‌ها تکامل می‌یابد؛ به گونه‌ای که با متغیّرهای بسیار زیاد و پیچیده‌ی عصر حاضر خود را تطبیق می‌دهند.

ب) ضرورت دسترسی انجمن‌های بیداری به گروه‌های به حاشیه رانده شده؛ مانند: انجمن نخبگان مذهبی که در آن جوانان و زنان به مثابه‌ی بازیگران اساسی در این انجمن‌ها فعالیت می‌کنند. تخصیص درصد معقولی از فضای کار انجمن‌ها به آن‌ها که با گستره‌ی فعّالیت آن‌ها متناسب است و ارتباط دادن‌ آن‌ها با جریان کارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و مشکلات امّت؛ شامل: جهالت، فقر، بیکاری و بیماری.

ج) تلاش برای مرتبط کردن کنفرانس‌ها و مؤسسات بیداری اسلامی با نهادهای بزرگتری که در جهان اسلام وجود دارند؛ مانند: الازهر، سازمان همکاری اسلامی، اتحادیه عرب و سازمان‌های عربی اسلامی ویژه؛ مانند کشورهای عدم تعهّد و تلاش برای متحدساختن منابع اطلاعاتی و شبکه‌های رسانه‌ای برای اطلاع‌رسانی در مورد کنفرانس‌ها، دستور کار، اهداف و پیشنهادات آن‌ها؛ چرا که بسیاری از شهروندان عادی در مورد مسائل روی داده در چنین کنفرانس‌های بین‌المللی و منطقه‌ای و بازتاب‌های آن‌ها برای عموم مردم، به عنوان مخاطب هیچ چیزی نمی‌دانند؛ و این بعد از انقلاب‌ها و بیداری‌های اتفاق افتاده در کشورهای عربی و اسلامی شایسته و برازنده‌ی ملت‌ها نمی‌باشد؛ در وضعیّتی که این کنفرانس‌ها دستور کار سالیانه دارند و از تمام فعّالان در جهان اسلام خواه در زمینه‌های دینی یا دنیوی درخواست ارائه‌ی پژوهش دارند.

د) تلاش برای استفاده از روش علمی صحیح در طرح مسائل مربوط به تقریب مذاهب و دیدگاه‌ها، تشخیص شکست یا عدم موفقیت در تلاش‌های تقریب از طریق صدور گزارش‌های مرتّب دوره‌ای برای این انجمن‌ها و ایجاد یک مرکز رصد و پایش در کشورهای جهان اسلام که وظیفه‌ی آن رصد و پیگیری روند پیشرفت گفت و گوی میان ادیان و مذاهب و فرهیختگان در جهان اسلام و میزان تأثیرگذاری آن در سطح نخبگان یا عموم جامعه و تعیین درصد پیشرفت یا پس‌رفت و بررسی و درمان آسیب‌ها است.

هـ) مشارکت در برنامه‌های تبادل نظر جوانان، دانشجویان و زنان از طیف‌های مختلف و شرکت دادن آن‌ها در برنامه‌های مشترک آموزشی و مهارت‌آموزی در داخل ایران؛ این برنامه یکی از مهم‌ترین نقاط این محور محسوب می‌شود؛ چراکه آنها هسته مرکزی تقریب حقیقی در آینده خواهند شد و این به نوبه‌ی خود تمام اشکال شیوه‌ها و سبک‌های دو جانبه تعامل میان آن‌ها و مذاهب و ادیان را پوشش خواهد داد.

پی‌نوشت‌ها:

1. عضو شورای آفریقایی مطالعات توسعه، پژوهش‌گر و مشاور اقتصادی، اجتماعی و سیاسی؛ مسئول روابط خارجی داوری بین‌المللی و ابزارهای جایگزین جهت حل و فصل منازعات

2. کارشناس و مشاور اقتصادی در عرصه‌های خدماتی و رفاهی؛ فعّال سیاسی

منابع تحقیق :

1. احمد مصطفی، الأسباب الکامنة وراء تأخّر انتصار الثورات فی الدول الإسلامیة، مصر کحالة للدراسة، اسکندریه- مصر، همایش بیداری اسلامی و جوانان، تهران 29-30 ژانویة 2012.

2. ___، گفتگوی تمدن‌ها.

3. احمد وهبان، الصراعات العرقیّة و استقرار العالم المعاصر، پژوهش در مورد اقلیّت‌ها، گروه‌ها و جنبش‌های نژادی، بخش علوم سیاسی دانشکده‌ی بازرگانی، دانشگاه اسکندریه، الدار الجامعیّة، 2003/ 2004.

4. انور ورده (محقق و اندیشمند اسلامی- سوری)، الأسالیب الفکریّة و العلمیّة للتقریب بین المذاهب الإسلامیّة.

5. ایران: السیناریو الأمریکیّ لؤاد الصحوة الإسلامیّة، مقاله‌ای در سایت CNN- شنبه 12 نوامبر 2011.

6. عادل ثابت، النظریّة السیاسیّة الحدیثة، پژوهشی در مورد الگوها و نظریّات ارائه شده جهت فهم و تفسیر جهان سیاست، بخش علوم سیاسی دانشکدة بازرگانی، دانشگاه اسکندریه، مکتبة خوارزم، سال 2002، شناسة بین‌المللی: 8-66-5603-977.

7. علاءالدین زعتری، أمل نجاح التقریب بین المذاهب الإسلامیة، پژوهش ارائه شده به هجدهمین کنفرانس وحدت اسلامی با نظارت نشست جهانی تقریب مذاهب اسلامی، تهران 24-26 آوریل (فروردین) 2005.

8. هل هو سوء استخدام مواقع التواصل الاجتماعی بین و/ أو فی المجتمعات الدینیّة أم هو إرث ثقافیّ و فکر انتقل إلیها- سلبیّات استخدام مواقع التواصل الاجتماعیّ، پژوهش ارائه شده توسّط من (احمد مصطفی) در نهمین دوره کنفرانس ادیان در دوحه 24-26 اکتبر 2011.

9. یوسف قرضاوی، الصحوة الإسلامیّة و هموم الوطن العربیّ و الاسلامیّ: (صحوة الشباب المثقّف)،- چهارشنبه دوم ربیع الاول 1422 هجری قمری مطابق با 2001/5/23.

10. Ethics of Globalization: an Urgency for Dialogue - Ahmad Jalali - included in a book with a title “Hegemonie et Civilization de la Peur” - Published by the Academy of the Latinity, Rio De Janeiro, Brazil in April 2004 - ISBN: 85-7261-031-6

11. Ahmed Moustafa - http://intellecto.wordpress.com/2010/03/16/ahmed-moustafa- commentary-and-assessment-on-5th-arab-youth-forum-7th-arab-reform-forum-held-at- bibliotheca-alexandrina-fm-27-feb-till-3-mar-2010/

12. http://intellecto.wordpress.com/2010/ ... /%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B1 %D8%A7%D9%84%D8%AD%DA%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA/

13. Ahmed Moustafa - http://intellecto.wordpress.com/2011/08/17/the-visit-of-the- egyptian-popular-cultural-and-cinema-delegation-to-iran-fm-26-july-1-august-2011/

منبع مقاله: مجموعه مقالات کنگره جهانی جریان‌های افراطی و تکفیری از دیدگاه اسلام، قم: انتشارات دارالإعلام لمدرسة اهل البیت (علیه السلام)، چاپ اوّل. (1393)

 

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

آسیب شناسی رشد جریان‌های تکفیری در خاورمیانه

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

آشنایی با مکتب سلفیه

آل سعود و عربستان سعودی

آموزه‌ها و آینده داعش

آيا استعانت از غير خدا جايز است؟

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

آينده داعش در عراق

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

آینده جنبش های اسلامی

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

آیین وهابی؛ بنیادگرایی یا اصلاح طلبی؟!

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

ابن تیمیه و اهل بیت

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

ابن تیمیه که بود و چه کرد

ابوبكر بغدادی

ابومصعب زرقاوي و داعش

اجتهاد از نگاه وهابیون

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

احزاب سلفی در مصر

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

ارزش (ضد) امنيتي بنيادگرايي؛ با تأكيد بر نهضت سلفي‌‌‌‌‌ ـ وهابي

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

اسامه بن‌ لادن

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

استراتژی داعش در عراق و شام

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

اسلام سیاسی و منتقدان آن: اندیشه های قاضی عشماوی پیرامون رادیكالیسم سیاسی

اسلام سیاسی و نقش آن در خاورمیانه

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

افترائات وهابیت علیه شیعه

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

افغانستان در دوران پساطالبان

افغانستان و گروه طالبان

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

التکفیر و الهجره

القاعده

القاعده در اوگاندا

القاعده در تانزانیا

القاعده و تروریسم مذهبی

القاعده و شاخه‌هاي آن؛ نيروهاي اجاره‌اي و انتحاريون مزدور

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

المرابطون؛ نسل جدید القاعده مصر

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

الگوی سازمانی القاعده و داعش

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

اندیشمندان حنفی و کژ اندیشی های ابن تیمیه

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

اهداف آمریکا و هم‏ پیمانان از ایجاد تا ائتلاف علیه جریان‏هاى تکفیرى

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

ایمن الظواهری

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

بدعت

بدعت از منظر وهابیان

بدعت در دین

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

بربهاری

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسى مبانى فکرى تکفیر

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

بررسی ارتداد در مذاهب اسلامی

بررسی استناددهی تروریسم تکفیری به سنت نبوی و جهاد اسلامی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

بررسی رابطه عقاید دیوبندیه و وهابیت

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

بررسی قتال در قرآن 1

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی مبانی فقهی تکفیر

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

بررسی و تکوین حضور داعش در غرب آسیا؛ مطالعه موردی افغانستان

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

بن بست خلافت با اندیشه داعش

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

بیوگرافی ابن تیمیه

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

تأثیر اندیشه های سیاسی برنارد لویس در ترویج اسلام هراسی در غرب

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تأملی غیر غربی در افراطی گری و خشونت ورزی به نام دین

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

تأویل

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

تاريخچه فرقه وهابيه و عقايد ايشان

تاریخ وهابیت

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

تبرک و استشفا به آثار اولیا

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

تحقیقی درباره رابطه ذهبی و ابن‌تیمیه

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

تحول گفتمانی و بازتعریف نسل جدید القاعده در سوریه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

ترسیم نقشه راه جدید داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

تشبیه: مانند کردن خدا به مخلوقات

تضاد عقايد احناف با وهابيت درموضوع توسل

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

تكفير از دیدگاه مذهب شيعه

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت

توحید در مذاهب کلامی

توحید عبادی و شبهات وهابیت

توحید و شرک

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

توسل در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

توسل و شفاعت از نگاه دیوبندیه

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

تکفیر

تکفیر

تکفیر از دیدگاه ابن تیمیه

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

تکفیر از دیدگاه سید قطب

تکفیر از دیدگاه قرآن

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

تکفیر اهل قبله

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

تکفیر در آیات و روایات

تکفیر در جهان اسلام

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

تکفیر در روایات نبوی (3)

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر گذشته، حال، آینده

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

تکفیریها در انگلستان

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

جریان شناسی القاعده

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

جریان شناسی وهابیت مصری

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

جریان شناسی سلفیگری

جریان های تکفیری عراق

جریانات افراطی و تکفیری در منطقه و راهکارهای مقابله با آنها با توجه به نقش خاورمیانه ای روسیه

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

جنبش شاه ولی­ الله در هند

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

جهاد در اندیشه سید قطب

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

جهادی‌های جدید کیستند؟

جهان از نگاه داعش

جهانى شدن و القاعده

جهانى شدن و ظهور هویت بنیادگرا در غرب آسیا

جوانان يهودی در صف داعش

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

حرکت سلفیه

حزب التحریر ازبکستان

حزب التحریر در آسیای مرکزی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

خاستگاه سلفی گری تکفیری

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

خاورمیانه و جنگ های دینی

خشم به فرمان خرد، شرع و غریزه: تأملی در خشونت داعش از زاویه‌ای دیگر

خشونت تکفیری‌ها، توحشی چنگیزی در لباس اسلامی است

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

خوارج، اولین گروه تکفیری در جهان اسلام (پیشینه جریان تکفیری خوارج) و پیامدها و نتایج سوء تکفیر و افراطی گری در جهان اسلام

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

داعش خوب داعش بد

داعش در مسیر القاعده شدن

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

داعش پس از ناكامي در تأسيس دولت

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

درنگی در مبانی و آینده‌ خشونت به سبک رادیکالیسم تکفیری

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

دشمن نزدیک و دور

دلایل و پیامدهای حمایت عربستان از گروه‌های اسلام‌گرای افراطی

دموکراسی

دو متن ماندگار: «هنر جنگ» و «درباره جنگ»

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

راهبردهای مدیریتی نبی اکرم(ص) در راستای تحکیم وحدت بین اقوام در صدر اسلام

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

ردّ نظر وهابیت از سوی اهل‌سنت در حرمت زیارت قبور

رفت و برگشت اسلام‌گرایی رادیکال از سوریه به شمال آفریقا

رقابتى براى هويت و شناسه‏

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

روش های تبلیغی وهابیت

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

ریشه‌های تفکر داعش (١)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

زمینه های تاریخی سلفیه

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

زیارت قبور از نگاه مذاهب اسلامی

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

سب الصحابه

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

سرچشمه اندیشه وهابیت

سرچشمه های فکری القاعده

سفر وهابیت به مصر

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

سلفيان

سلفيان

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

سلفی گری

سلفی گری در مصر و دوره جدید

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

سلفیه

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

سلفیه درباری

سلفیه و تقریب

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

سلفی‌گری افراطی در قفقاز شمالی؛ با تاکید بر مولفه‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

سونامی تکفیری در جهان بشری

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

سیر تاریخی ظاهرنگری در آیات صفات

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (جهادی تکفیری)

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (وهابیت تکمیلی)

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (وهابیت مقدماتی)

شباهت وهابی ها با خوارج

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

شبکه سلول هاي تروريستي داعش در آسياي مرکزي

شخصیت شناسی ابوبكر بغدادی

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

شکاف‌‌‌های درونی داعش؛ نزاع دو نسل القاعده

شگرد ابن تیمیه در انکار فضائل امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

صحیحین و نفی تکفیر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

طالبان؛ دین و حکومت

ظهور داعش در شبه‌ قاره

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

ظهور و افول القاعده در عراق

عبادت

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

عبور از «خاورمیانه جدید»

عربستان در عرصه تبلیغات

عربستان معمار جنایت و مکافات

عربستان و وهابیت در آفریقا

عزاداری بدعت یا سنت

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

عقل از دیدگاه سلفیه

عقل از منظر وهابیان

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

علل و آینده حضور داعش در آفریقا

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

علمای شافعی و ابن‌تیمیه

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

عوامل روانی تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(1)

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

فتنه تكفير

فتنه و هابیت

فرا واقعیت بنا العابد!

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

فعالیت وهابیت در جهان

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

قبیله انحراف

قبیله بدعت

قبیله خشونت

قتل عام حجاج یمنی توسط وهابیان

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

قرآن و همگرایی بین مذاهب اسلامی

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

لشگر جهنگوی

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

مانیفست توحش در فقه داعش

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

مباني اعتقادی داعش

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مبانی فکری ابن تیمیه

مبانی مذهبی و قومی طالبان

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

محمد بن عبدالوهاب و مخالفان نجدی معاصر او

مخالفت دیوبندیان با دعوت محمد بن عبدالوهاب

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

مراتب و متعلقات ایمان

مرز بین تروریسم و جهاد در اسلام

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

مسئله توسل به اموات با نگاهی به آیه 22 سوره مبارکه فاطر

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

معیارهای توسل از دیدگاه وهابیت

مفهوم دولت در گفتمان داعش؛ دولت سلفی داعش؛ تحقق ناکام یک نظریه آلترناتیو

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

مفهوم شناسی سَلَفیه و سَلَفی­گری

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

مفهوم و مراحل شرک

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

موافقين و مخالفين خلافت داعش

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

مکتب تکفیر بر خلاف عقل، نص و صریح قرآن است

نئوتروریسم با تأکید بر تروریسم مذهبی

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

نخستین آشنایی مسلمانان شبه‌قاره هند با اندیشه وهّابیت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

نظری بر تاریخ وهابیت

نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

نقد دیدگاه سلفیه درباره مجاز در قرآن

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی اندیشه‌های دهلوی

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

نقدي بر كتاب «التبرك المشروع و التبرك الممنوع»

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

نقش داعش در شکل‌گیری معادلات جدید در خاورمیانه

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

نقش وهابیت در اوگاندا

نقش وهابیت در تانزانیا

نقش وهابیت در کنیا

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

نگاه داعش به مهدویت

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

نگاهی بر وهابیت

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

نگاهی به رشد تکفیری‌ها در تونس

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

همگرايي استراتژيك؛ اتحاد سلفي‌هاي عربستان، هند و مصر

واقعه 11 سپتامبر ؛ سرآغاز شکل گیری بزرگترین گروههای تروریستی

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

واکاوی جایگاه تروریسم بنیادگرا در راهبرد خاورمیانه ای غرب

واکاوی ریشه‌های پدیده بنیادگرایی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی جهانی شدن

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

وضعیت سیاسی داعش در قاره سیاه

وضعیت فعلی و آینده کشورهای شمال آفریقا (تاکید بر کشورهای مصر، تونس و لیبی)

وهابيت از نگاهي ديگر

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

وهابیان و تحریف قرآن کریم

وهابیان و توحید در اسما و صفات

وهابیان و توحید ربوبی

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

وهابیت در آیینه تاریخ

وهابیت منطق تزویر و تکفیر

وهابیت و تحریف میراث‌های علمی

وهابیت و تخریب قبور

وهابیت و توحید الوهی (عبادی)

وهابیت و توحید ربوبی (1)

وهابیت و توحید ربوبی (2)

وهابیت و تکفیر شیعه

وهابیت و سماع موتی

وهابیت و موضع اهل سنت در قبال آن

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

وهابیت، مکتب تشبیه

پاسخ به شبهات جهاد

پاسخ به مهم‌ترین شبهات وهابیت (توسل، شفاعت، تبرک، زیارت قبور)

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

پاکستان و «نبرد جهانی علیه تروریسم»

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

پرسمان؛ آیا تبرک جایز است؟

پيشينه و جايگاه جريان هاي سلفي

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

چالش امنیتی تروریسم تکفیری علیه ایران

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

کابوس جدید آل‌سعود؛ آنچه همه باید درباره جنبش 15 سپتامبر در عربستان بدانند

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

کارنامه وهابیت؛ دوره تثبیت

کتاب شناسی تکفیر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

کفر و تکفیر در قرآن کریم و سوء برداشت از آن

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

کودتا در داعش

کویت و وهابیت در آفریقا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام