اطلس > مفاهیم و مبانی > دار الاسلام

دار الاسلام

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۸/۲ تعداد بازدید: 152

شناخت سرزمین دارالاسلام و دارالکفر در فقه اسلامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است زیرا احکام فقهی مهمی مانند مهاجرت از دارالکفر به دارالاسلام، اجرای حدود، دفاع از سرزمین دارالاسلام و موارد دیگری بر آن بار می گردد.



 نویسنده: احمد علی‎داد

مقدمه

شناخت سرزمین دارالاسلام و دارالکفر در فقه اسلامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است زیرا احکام فقهی مهمی مانند مهاجرت از دارالکفر به دارالاسلام، اجرای حدود، دفاع از سرزمین دارالاسلام و موارد دیگری بر آن بار می گردد.

فقهای اسلامی برای تشخیص دارالاسلام از دارالکفر ملاک‌هایی را ذکر کده اند که هیچ یک، با آنچه تکفیری ها در مورد دار الاسلام گفته اند مطابق نیست. گروه های تکفیری‌ها نیز مسلمان یا کافر بودن حاکم را ملاک تحقق دارالاسلام و دارالکفر می‌دانند که پس از بیان دیدگاه و دلایل آنان، به نقد و بررسی آن می‌پردازیم.

دیدگاه سلفیه جهادی

گروه‎های تکفیری مانند: داعش، القاعده و... با استناد به آیاتی مانند «وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ؛[1] هر کس به آنچه خداوند نازل کرده حکم نکند، کافر است» حکام کشورهای اسلامی و نهادهای قانون‌گذاری را به بهانه اجرای قوانین بشری و مخالفت با احکام الهی تکفیر می‌کنند[2] و از طرفی چون حکومت را تنها مسیر اجرای احکام و ملاک دارالاسلام و دارالکفر می‌دانند، گمان می کنند؛ کافر بودن حاکم موجب می‌شود که احکام کفر در آن سرزمین غلبه پیدا کند و در نتیجه؛ سرزمین تحت حکومت او به دارالکفر تبدیل شود   [3]در نتیجه  احکام دارالکفر از جمله وجوب هجرت از آن، وجوب جهاد علیه دارالکفر، حرمت ذبیحه آن سرزمین و دیگر احکام دارالکفر را بر کشورهای اسلامی جاری می کنند. از دیگر ادله ای که تکفیری ها به آن استناد می کنند جنگ خیبر است آنان می گویند زمانی که خیبر به دست مسلمانان فتح شد، یهودیان به آیین خود عمل می کردند اما سرزمین آنان به دار الاسلام تبدیل شد زیرا تحت حکومت حاکم مسلمان قرار گرفت. در نتیجه اسلام و کفر حاکم دخیل در حکم بر سرزمین است.

نقد و بررسی

اولاً: هیچ یک از حاکمان کشورهای اسلامی کافر نیستند تا بر اساس آن سرزمین تحت حکومتشان به دار الکفر تبدیل شده باشد.

ثانیاً: هیچ یک از علمای اسلام ملاک در دار الاسلام بودن یک سرزمین را حاکم آن قرار نداده اند. برخی از فقها گفته اند  ملاک در الاسلام غلبه احکام است[4] این در حالی است که در تمامی کشورهای اسلامی غلبه با احکام اسلام است. اما هیچ یک نگفته اند ملاک، غلبه حاکم است تا اگر حاکمی کافر شد، سرزمین تحت حکومتش به دار الکفر تیدیل شود. حتی برخی از علما به این نکته تصریح کرده اند که اگر حاکم سرزمینی کافر باشد تا زمانی که شعایر اسلامی در آن رواج دارد دارالاسلام است[5] و به دارالکفر تبدیل نمی گردد.

ثالثاً: عده ای از علمای اسلام با توجه به برخی از روایات، ملاک در دارالاسلام را اقامه شعائری مانند اذان و نماز و یا مسجد دانسته اند. در صحیح مسلم از انس بن مالک نقل شده، رسول خدا (ص) در هنگام طلوع فجر به دشمن حمله می‌کرد، اما اگر صدای اذان را می‌شنید از حمله به آنجا خودداری می‌کرد.[6] نووی، مهم‌ترین شارح صحیح مسلم، و ابن‌رجب حنبلی با استناد به این روایت، ملاک تشخیص دارالاسلام از دارالکفر را شنیدن صدای اذان می‌دانند.[7] پیامبر نمی‌پرسید حاکم این منطقه مسلمان است یا کافر؛ بلکه همین ‌که صدای اذان را می‌شنید حکم به اسلام آن سرزمین می‌کرد و از حمله به آن منطقه منصرف می‌شد.

در احادیث دیگری وارد شده است که رسول‌الله هر گاه گروهی را به منطقه‌ای می‌فرستاد به ایشان امر می‌کرد اگر مسجدی دیدید یا صدای اذان را شنیدید، به آنجا حمله نکنید و کسی را نکشید.[8] شوکانی در شرح این حدیث معتقد است وجود مسجد به‌تنهایی در شهری، کفایت در اسلام آن می‌کند، اگرچه در آن اذان گفته نشود. زیرا در حدیث گفته نشده است اگر مسجدی بود و اذان هم در آن گفته می‌شد به آن حمله نکنید، بلکه وجود مسجد را کافی در اسلام اهل آن دانسته است.[9]

رابعاً: بسیاری از علما و فقها ملاک در دار الاسلام را کثرت مسلمانان در یک منطقه دانسته اند.[10]

ابن تیمیه در این باره می گوید: دارالکفر یا دارالاسلام‌بودن هر مکانی، بستگی به ساکنان آن دارد. اگر ساکنان آن سرزمین، مؤمنان و متقین باشند، آن مکان دارالاسلام و دارالمؤمنین است و اگر ساکنانش کفار باشند، دارالکفر است.[11]

با توجه به آنچه در مورد دار الاسلام گفته شد می توان نتیجه گرفت؛ کثرت جمعیت، مهمترین ملاک در تشخیص دارالاسلام از دار الکفر است زیرا در سرزمینی که اکثر جمعیت آن مسلمان باشند، غلبه با احکام اسلام است و شعائر اسلامی مانند اذان، نماز و اعیاد اسلامی در آن رواج دارد.

خامسا: بر فرض که برخی از احکام کفر در کشورهای اسلامی اجرا شود، اما هیچ یک از فقها نگفته‌اند: اگر در سرزمین اسلام برخی از احکام کفر جاری شود، آن سرزمین به دارالکفر تبدیل می‌شود بلکه برعکس گفته‌اند اگر در منطقه‌ای حتی برخی از احکام اسلام اجرا شود به دارالاسلام تبدیل می‌شود.[12] حال با رجوع به ممالک و کشورهای اسلامی دیده می‌شود که بسیاری از احکام اسلام، مانند اذان، نماز، حج، روزه و ... در آن اجرا می‌شود. همچنین، سیطره و غلبه با مسلمانان است.

سادساً: تمامی علمای اسلام بر این نکته توافق دارند که هر گاه مسلمانان بر منطقه‌ای از بلاد کفر تسلط پیدا کنند مالک آن می‌شوند، در حالی که کفار در آن کشور به قوانین خود عمل می‌کنند؛ اما با این حال، آن منطقه به دارالاسلام تبدیل می‌شود. ابن‌عابدین از منطقه‌ای نام می‌برد که در میان بلاد اسلامی قرار دارد و احکام و قوانین کفر در آن اجرا می‌شود، ولی با این حال حکم به دارالاسلام‌بودن آن منطقه می‌شود.[13]

نکته‌ای که در این زمینه باید به آن توجه داشت این است که مناطقی از دارالکفر که به تصرف مسلمانان درآمده، به دلیل این که به بخش کوچکی از دارالاسلام و جزئی از سرزمین پهناور اسلامی شده، به دار الاسلام تبدیل می شود نه اینکه حاکم آن منطقه مسلمان شده است.

پی نوشت:


[1] . مائده: آی 44

 [2]. عبد القادر بن عبد العزيز، العمدة في إعداد العدة، ج2، ص19.

[3] . ابو مصعب السوری، دعوة المقاومة الإسلامية، ص983.

[4] . قاضی ابویعلی، المعتمد فی اصول الدین، ص276؛ ابن مفلح حنبلی، الآداب الشرعیة ، ج1، ص190؛ ابن قیم جوزی، أحکام أهل الذمه، ج2، ص728

[5] . www.al_afak.com/showthread.php?t=10944

[6]. نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج1، ص288، ح382).

[7]. نووی، یحیی بن شرف، المنهاج شرح صحیح مسلم بن الحجاج، ج4، ص84؛ ابن رجب حنبلی، عبدالرحمن بن احمد، فتح الباری شرح صحیح البخاری، ج5، ص232.

[8]. ابن حنبل، أحمد، مسند أحمد، ج24، ص488).

[9]. شوکانی، محمد بن علی، نیل الاوطار، ج7، ص289.

[10] . ماوردی، ابو الحسن، الحاوی فی فقه الشافعی، ج11، ص111؛ بُجَیرَمِی، سلیمان بن محمد، تحفة الحبیب علی شرح الخطیب، ج4، ص261

[11] . ابن تیمیه، احمد ابن عبدالحلیم، مجموع الفتاوی، ج18، ص282.

[12]. تهانوی، محمّد بن علی، موسوعة کشاف اصطلاحات الفنون والعلوم، ج1، ص779.

[13]. ابن عابدین، رد المحتار علی الدر المختار، ج4، ص175.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

هجرت

مسجد ساختن بر روی قبور و نماز خواندن در کنار قبور

دعا در کنار قبور

آل الشیخ

اسلام در نظر فقهای فریقین

تقلید در دیدگاه سلفی‌های تکفیری

سلفیه جهادی

انقطاع عمل بعد از موت

حیات برزخی

ظاهر گرایی از دیدگاه سلفیها

اسلام در قرآن و روایات

تأویل از دیدگاه سلفیها

تشبه به کفار

گریه و عزاداری

دموکراسی

ولاء و براء

إرهاب

سفر برای زیارت قبور اولیای الهی

استغاثه به ارواح اولیای الهی

زیارت قبور برای زنان

دار الاسلام

دموکراسی

بنا بر قبور

تسمیه به «عبد» و «غلام»

سنت و بدعت

ترور (فتک و اغتیال)

آخر الزمان

سوگند به غیر خدا

نذر و ذبح برای غیر خدا

احتفال

امت

جماعت

معذوریت جاهل (عذر به جهل)

خروج بر حکام مسلمان (1)

دار الکفر و دار الحرب

دشمن نزدیک و دور

خروج بر حاکم مسلمان (2)

تکفیر مطلق و معین

حقیقت و مجاز

حکم بغیر ما انزل الله

تأویل در اصول

طلب شفاعت از اولیای خدا

مانعیت تأویل

سلطه غیبی (ولایت تکوینی)

موانع تکفیر

نواقض الاسلام (2)

مفهوم و مراحل شرک

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

تكفير در نگاه انديشمندان اسلامى

سلفیان و توحید

توحید و شرک

تعریف جهاد نزد علمای اسلام

دولت در اندیشه اسلامی معاصر

عقل از دیدگاه وهابیت

عملیات انتحاری دراسلام  

اسلام و ايمان

عدو قریب و بعید

توسل

تکفیر اهل قبله

نقد و بررسی دیدگاه سلفی جهاد درباره رومیه

پرچمهای سیاه گروه های تکفیری

تبرک

کفر در لغت و اصطلاح

استشهادی

معنای اسلام و ایمان

عدو قریب و بعید

دابق

جهاد در نظر شیعه و سنی

سماع موتی

استعانت از کفار در جهاد

عبادت از منظر سلفی ها

توحید و شرک از منظر سلفیان

سب صحابه

مفهوم شناسی جهاد از نگاه سلفیه

جاهلیت

نکایه، انهاک، ادارة التوحش

مبانی فکر سلفیه