اطلس > مفاهیم و مبانی > بنا بر قبور

بنا بر قبور

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۷/۲۹ تعداد بازدید: 91

مسلمانان و حتی موحدان پیش از اسلام، به حفظ قبور بزرگان دینی اهتمام داشته اند و دلایل شرعی نیز این کار را تایید می نماید.



ساخت بنا بر روی قبور

مقدمه

حفظ قبور اولیای الهی که راهنمایان امت اسلامی بوده‌اند از یک سو نوعی احترام به آنان است و از سوی دیگر سبب معرفی بیشتر تفکرات و اندیشه آنان به نسل های آینده می‌شود. از این رو مسلمانان و حتی موحدان پیش از اسلام نیز به حفظ قبور بزرگان دینی اهتمام داشته اند و دلایل شرعی نیز این کار را تایید می نماید. اما وهابیان با اشتباه در فهم برخی متون دینی و نیز با کج سلیقگی در فهم توحید، ساختن بنا بر قبور انبیاء و اولیای الهی را بدعت و حتی شرک به خداوند تلقی می کنند.
برای فهم حقیقت در این بحث، به بررسی آیات و روایات در این موضوع می‌پردازیم و دلایل وهابیان را نقد می‌کنیم.
برخی از دلایل مشروعیت بنای بر قبور
خداوند در قرآن، دوست داشتن پیامبر اسلام و اهلبیت او را واجب شمرده است (ان کان آبائکم و ابنائکم...- الا الموده فی القربی- ) و یکی از جلوه‌های محبت به آنان، حفظ قبور و حرمها و آثار ایشان است.
در آیات دیگری نیز خداوند به رفعت خانه های انبیاء و اولیای خود فرمان داده است و منظور از رفعت، تکریم و حفظ آن بناهاست و روشن است که حفظ این خانه‌ها از خرابی و آلودگی و آباد نگه داشتن آن از مصادیق تکریم آن‌هاست. بنابراین خانه هایی که در آن قبور اولیاء خدا قرار گرفته است باید حفظ شود.
بنای مسجد بر قبور اصحاب کهف نیز که در قرآن تایید شده است دلیل دیگری بر جواز ساخت بنا بر قبور است.لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِم مَّسْجِدًا.

از سوی دیگر، نمی توان بنای بر قبور را بدعت یا موجب شرک دانست زیرا شرك و بدعت ضوابطی دارد که هيچكدام از آن ضوابط بر مساله‌ی بنای بر قبور منطبق نيست. زیرا ساخت بنا بر قبور هیچ تلازمی با عقیده به الوهيت و ربوبيت صاحبان قبر ندارد. بدعت نیز بر این کار صدق نمی‌کند، زيرا بدعت؛ نوعی نوآوری در دین است که ريشه در قرآن و سنت نداشته باشد در حالي كه ساختن بنا بر قبور و احترام آن، ريشه در قرآن و سنت دارد.

وهابیان با استناد به حدیث ابوالهیاج اسدی، بناهای ساخته شده بر قبور را تخريب کردند. [علی بن ابیطالب به ابوالهیاج فرمود: «ألا أبعثک علَی ما بعثنی علیه رسول‌الله -صلّی الله علیه و آله- أن لا تدع تمثالاً إلّا طَمَستَ و لا قبراً مُشرِفاً إلّا سَوَّیته؛ آیا آماده‌ هستی که من تو را به ماموریتی بفرستم که پیغمبر مرا به آن مأموریت فرستاد؛ هیچ تصویری را نمی‌بینی مگر اینکه آن را محو ‌کنی، و هیچ قبری را نمی‌بینی مگر اینکه آن را تسویه کنی.»]
صرف نظر از اشکال سندی این حدیث، منظور از تسویه قبور، صاف کردن روی آن است نه هم‌سطح کردن قبور با زمین! آنچنان که وهابیان فهمیده اند. زیرا «سویته» در این حدیث یک مفعولی است که در این صورت، وصف مفعول خواهد بود و همین معنا را شارحان این حدیث فهمیده اند.
همچنین تسویه قبر با زمین، برخلاف اجماع علماست. در کتاب «الفقه علی المذاهب الأربعة» همه فقهای چهار مذهب می‌گویند: قبر باید یک وجب از زمین بلند تر باشد.
نکته دیگر این که، به فرض که معنای این حدیث؛ تسویه‌ی قبور با زمین باشد، اما هیچ ارتباطی به تخریب قبه ها و بناهای ساخته شده بر قبور که زائرین در آن مکانها می‌نشینند و قرآن می‌خوانند، ندارد.
وهابیان نمی‌توانند با ادعای پیش گیری از تبرک و شرک، بناهای روی قبور را تخریب کنند زیرا اولا: تبرک به قبر پیامبر اکرم و صالحان مستلزم شرک نیست، و ثانیا: وجود بنا بر قبور بعضی از انبیاء الهی و نیز قبر شریف پیامبر اکرم(ص) که در طول چهارده قرن زیارتگاه موحدین از سراسر جهان بوده است و نیز وجود بنا بر قبور ائمه اربعه بهترین گواه بر این است که وجود بنا یا ساخت آن بر قبور بزرگان دین هیچ ارتباطی به شرک ورزیدن به خدا ندارد.
نتیجه
حفظ قبور و آثار انبیاء و بزرگان دین آثاری دارد که از جمله این آثار؛ حفظ اندیشه ها و مبانی فکری آنان برای تبعیت از آنها و نوعی تکریم و اظهار محبت نسبت به آنان است که در راه گسترش دین متحمل سختی‌های فراوان شدند و با استناد به آیات قرآن هیچ منعی ندارد وسیره سلف بر جواز و بلکه مطلوبیت حفظ قبور و ساختن بنا بر آن گواهی می‌دهد.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

مسجد ساختن بر روی قبور و نماز خواندن در کنار قبور

دعا در کنار قبور

آل الشیخ

اسلام در نظر فقهای فریقین

تقلید در دیدگاه سلفی‌های تکفیری

سلفیه جهادی

انقطاع عمل بعد از موت

حیات برزخی

ظاهر گرایی از دیدگاه سلفیها

اسلام در قرآن و روایات

تأویل از دیدگاه سلفیها

تشبه به کفار

گریه و عزاداری

دموکراسی

ولاء و براء

إرهاب

سفر برای زیارت قبور اولیای الهی

استغاثه به ارواح اولیای الهی

زیارت قبور برای زنان

دار الاسلام

دموکراسی

بنا بر قبور

تسمیه به «عبد» و «غلام»

سنت و بدعت

ترور (فتک و اغتیال)

آخر الزمان

سوگند به غیر خدا

نذر و ذبح برای غیر خدا

احتفال

امت

جماعت

معذوریت جاهل (عذر به جهل)

خروج بر حکام مسلمان (1)

دار الکفر و دار الحرب

دشمن نزدیک و دور

خروج بر حاکم مسلمان (2)

تکفیر مطلق و معین

حقیقت و مجاز

حکم بغیر ما انزل الله

تأویل در اصول

طلب شفاعت از اولیای خدا

مانعیت تأویل

سلطه غیبی (ولایت تکوینی)

موانع تکفیر

نواقض الاسلام (2)

مفهوم و مراحل شرک

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

نواقض الاسلام

تكفير در نگاه انديشمندان اسلامى

سلفیان و توحید

توحید و شرک

تعریف جهاد نزد علمای اسلام

دولت در اندیشه اسلامی معاصر

عقل از دیدگاه وهابیت

عملیات انتحاری دراسلام  

اسلام و ايمان

عدو قریب و بعید

توسل

تکفیر اهل قبله

نقد و بررسی دیدگاه سلفی جهاد درباره رومیه

پرچمهای سیاه گروه های تکفیری

تبرک

کفر در لغت و اصطلاح

استشهادی

معنای اسلام و ایمان

عدو قریب و بعید

دابق

جهاد در نظر شیعه و سنی

سماع موتی

استعانت از کفار در جهاد

عبادت از منظر سلفی ها

توحید و شرک از منظر سلفیان

سب صحابه

مفهوم شناسی جهاد از نگاه سلفیه

جاهلیت

نکایه، انهاک، ادارة التوحش

مبانی فکر سلفیه