اطلس > مفاهیم و مبانی > نذر و ذبح برای غیر خدا

نذر و ذبح برای غیر خدا

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۷/۲۴ تعداد بازدید: 603

یکی از مسائل اختلافی وهابیت با مسلمانان در عدم جواز نذر و ذبح برای غیر خدا است. اشکال وهابیت از دو جهت می باشد: 1.امکان اهداء ثواب به اموات وجود ندارد. 2. ذبح برای غیر خداوند شرک است. اما پاسخ به این دو ادعا:



یکی از مسائل اختلافی وهابیت با مسلمانان در عدم جواز نذر و ذبح برای غیر خدا است. اشکال وهابیت از دو جهت می باشد:

1.امکان اهداء ثواب به اموات وجود ندارد.

2. ذبح برای غیر خداوند شرک است.

اما پاسخ به این دو ادعا:

1.       اهدای ثواب به اموات

وهابیت معتقد است که زمانی که میت از دنیا می رود ارتباطش با دنیا قطع می شود از این رو نمی توان به طور مطلق اعمالی را به نیت او انجام داد و به اهدا کرد.

دلایل مشروعیت اهدای ثواب به اموات

این ادعا با آیات و روایات و اقوال علما مخالف می باشد:

الف) آیات قرآن

 قرآن بهره‌مندی میت از عمل انسان زنده‌ای که میت در عمل او تأثیر داشته است را تایید می‌کند و می فرماید: مسلمانان هر عصر و زمان در حق مسلمانانی که پیش از آنان زندگی می‌کردند استغفار می‌کنند، تابعان در حق صحابه و تابعین تابعان در حق تابعان و ... «وَالَّذِينَ جَاءُوا مِن بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِّلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَّحِيمٌ؛ و کسانی که بعد از آنان (مهاجران و انصار) آمده‌اند و می‌گویند: پروردگارا، بر ما و بر برادرانمان که در ایمان آوردن بر ما پیشی گرفتند ببخشای و در دل‌هایمان نسبت به مؤمنین هیچ‌گونه کینه‌ای مگذار، پروردگارا تو رئوف و مهربانی.»

معلوم می‌شود عمل (استغفار) انسان در حق گذشتگان مؤثر است، درحالی‌که گذشتگان در عمل  آیندگان (استغفار) اثرگذار نبوده‌اند، مانند کتابی نبوده که آنان نوشته باشند یا پلی که ساخته باشند یا فرزندی که تربیت کرده باشند، یعنی این مومنان هیچ ارتباط نسبی نسبت به مومنان قبل از خود نداشته و از یکدیگر بیگانه‌اند، اما یک نوع علاقه ایمانی بین آنان وجود دارد لذا در حق گذشتگان مؤمن دعا می‌کنند.

ب) روایات

روايات زیادی در مجامع روایی وجود دارد که قضای نماز و روزه و دیگر اعمال میت را از طرف میت جایز دانسته اند. مانند این روایت که ابن عباس می‌گوید: مردی خدمت رسول خدا رسید و گفت: مادرم مرده و روزه بر ذمه دارد، پیامبر فرمود: اگر مادرت به مردم بدِهی می‌داشت، تو پرداخت می‌کردی؟ آن مرد گفت: بلی! پیامبر فرمود: پرداخت بدهی خدا لازم‌تر است.  اگر واقعاً‌ عمل دیگران در حق میت مؤثر نبود، چطور نماز و روزه فرزند جایگزین عمل مادرش می شود!؟

ج) دیدگاه علمای اهل سنت

احمد حنبل می‌گوید: هرگاه کسی قبل از هنگام حج بمیرد خواه در این مورد معذور باشد یا نه، باید از اموال او برایش حج انجام دهند هرچند وصیت نکرده باشد.  احناف می‌گویند هرگاه کسی وصیت نکند و از دنیا برود و یک نفر از ورثه حجی برایش انجام دهد، عمل او به خواست خدا پذیرفته می‌شود.

امام شافعی می‌گوید: هرگاه شخصی از انجام عمل حج عاجز شد، دیگری می‌تواند از جانب او پس از مرگش نیابت کند.

 بنابراین، هیچ مشکلی نیست که انسان عملی را که انجام می‌دهد، ثوابش را به دیگران هدیه کند، گاهی آن میت در عمل من مؤثر است و گاهی فقط ارتباط ایمانی داریم مانند همسایه یا رفیق و ... که اگر من از طرف آن‌ها حج بجا بیاورم یا کار خیر دیگری انجام بدهم، هیچ مانعی ندارد.

2. شرک بودن قربانی و نذر

وهابيها معتقدند خداوند در قرآن فرموده: فصَلِّ لربّک و انحر؛  پس برای پروردگارت نماز بخوان و قربانی کن.» آنها می‌گویند؛ خداوند قربانی کردن را در ردیف نماز ذکر کرده و آن را مخصوص خودش دانسته است پس همان گونه که نماز خواندن فقط برای خدا انجام می‌شود و نماز خواندن در برابر غیر خدا شرک است، قربانی کردن نیز باید تنها برای خدا انجام شود و قربانی برای غیر خدا شرک است.   

پاسخ:

این استدلال وهابی ها سست و بی اساس است چرا که کسی که نذر و قربانی می کند این چنین می‌گوید: «لله علیّ أن أذبح شاةً للنبی أو للإمام»  در این جمله دو «لام» وجود دارد که یک لام در «لله» و دیگری در«للنبی» بکار رفته است. لام اول بیانگر قصد تقرب به خداوند از انجام این عمل است و لامِ دوم (للنّبی) جهت انتفاع را مشخص می‌کند، یعنی ثواب این عمل را به پیغمبر یا امام هدیه می‌کنم تا او از ثواب این عمل بهره‌مند شود.

پس در حقیقت اصل نذر برای خداوند است و فقط ثواب آن برای دیگران می باشد که این نوع عمل اشکالی ندارد.

منابع

فتاوى مهمة لعموم الأمة، عبد العزيز بن باز , محمد بن صالح العثيمين، تحقیق إبراهيم الفارس، دار العاصمة، الرياض، چاپ اول، 1413هـ .

الأم، محمّد بن ادريس شافعي، دار المعرفة، بيروت،1410هـ.ق.

الحاوي الكبير في فقه مذهب الإمام الشافعي، ماوردی، تحقیق الشيخ عادل أحمد عبد الموجود، دار الكتب العلمية، بيروت، چاپ اول، 1419 هـ .

المغني ابن قدامة مقدسی، مكتبة القاهرة، قاهره، 1388هـ..

مسائل الإمام أحمد، ابوداود سجستاني، تحقيق: أبي معاذ طارق، مصر، مكتبة ابن تيمية، چاپ اول، 1420ق.

صحيح مسلم، مسلم نيشابورى، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقى، دار إحياء التراث العربى، بيروت، بى تا.

رد المحتار على الدر المختار، محمّد امين بن عمر ابن عابدين، دار الفکر، بيروت، چاپ دوّم، 1412 هـ. ق.

مجموع فتاوى، عبد العزيز بن عبد الله بن باز، تحقیق محمد بن سعد الشويعر؛  http://www.alifta.co

 

پی نوشت ها

1. مجموع فتاوى، عبد العزيز بن باز، ج13، ص266.

2. الحشر/ 10.

3. همان، ص804، ح1148.

4. سجستاني، ابوداود، مسائل الإمام أحمد، تحقيق: أبي معاذ طارق، مصر، مكتبة ابن تيمية، الطبعة: الأولى، 1420ق، ج1، ص184.

5. «صرح علماؤنا في باب الحج عن الغير بأن للإنسان أن يجعل ثواب عمله لغيره صلاة أو صوما أو صدقة أو غيرها»: ابن عابدین، الدر المختار وحاشية ابن عابدين (رد المحتار) ج2، ص243.

6. فأما الميت فتجوز عنه بغير إذن، واجبا كان أو تطوعا؛ لأن النبي - صلى الله عليه وسلم - أمر بالحج عن الميت، وقد علم أنه لا إذن له، وما جاز فرضه جاز نفله»: ابن قدامه، المغني، ج3، ص227.

7. شافعي، الام، ج2، ص 125و 140؛ ماوردی، الحاوي الكبير، ج4، ص 264.

8. الکوثر/ 2.

9. فتاوى مهمة لعموم الأمة، عبد العزيز بن باز و محمد بن صالح العثيمين، ص92.

10. به خاطر خدا بر من است که برای پیامبر یا امام یک گوسفند ذبح کنم.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

هجرت

مسجد ساختن بر روی قبور و نماز خواندن در کنار قبور

دعا در کنار قبور

آل الشیخ

اسلام در نظر فقهای فریقین

تقلید در دیدگاه سلفی‌های تکفیری

سلفیه جهادی

انقطاع عمل بعد از موت

حیات برزخی

ظاهر گرایی از دیدگاه سلفیها

اسلام در قرآن و روایات

تأویل از دیدگاه سلفیها

تشبه به کفار

گریه و عزاداری

دموکراسی

ولاء و براء

إرهاب

سفر برای زیارت قبور اولیای الهی

استغاثه به ارواح اولیای الهی

زیارت قبور برای زنان

دار الاسلام

دموکراسی

بنا بر قبور

تسمیه به «عبد» و «غلام»

سنت و بدعت

ترور (فتک و اغتیال)

آخر الزمان

سوگند به غیر خدا

نذر و ذبح برای غیر خدا

احتفال

امت

جماعت

معذوریت جاهل (عذر به جهل)

خروج بر حکام مسلمان (1)

دار الکفر و دار الحرب

دشمن نزدیک و دور

خروج بر حاکم مسلمان (2)

تکفیر مطلق و معین

حقیقت و مجاز

حکم بغیر ما انزل الله

تأویل در اصول

طلب شفاعت از اولیای خدا

مانعیت تأویل

سلطه غیبی (ولایت تکوینی)

موانع تکفیر

نواقض الاسلام (2)

مفهوم و مراحل شرک

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

تكفير در نگاه انديشمندان اسلامى

سلفیان و توحید

توحید و شرک

تعریف جهاد نزد علمای اسلام

دولت در اندیشه اسلامی معاصر

عقل از دیدگاه وهابیت

عملیات انتحاری دراسلام  

اسلام و ايمان

عدو قریب و بعید

توسل

تکفیر اهل قبله

نقد و بررسی دیدگاه سلفی جهاد درباره رومیه

پرچمهای سیاه گروه های تکفیری

تبرک

کفر در لغت و اصطلاح

استشهادی

معنای اسلام و ایمان

عدو قریب و بعید

دابق

جهاد در نظر شیعه و سنی

سماع موتی

استعانت از کفار در جهاد

عبادت از منظر سلفی ها

توحید و شرک از منظر سلفیان

سب صحابه

مفهوم شناسی جهاد از نگاه سلفیه

جاهلیت

نکایه، انهاک، ادارة التوحش

مبانی فکر سلفیه