مقالات > مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۷/۱۶ تعداد بازدید: 136

روش وهابیت از همان روز اول، برخلاف روش همه مذاهب اسلامی بود، آنها در مواضع مختلف به نفی و تکفیر مذاهب مختلف شیعه و اهل سنت پرداخته‌اند.



کلمات کليدي : وهابیت، تکفیر، تکفیر مذاهب، وهابیت و مذاهب، اهل سنت و وهابیت
روش وهابیت از همان روز اول، برخلاف روش همه مذاهب اسلامی بود، آنها در مواضع مختلف به نفی و تکفیر مذاهب مختلف شیعه و اهل سنت پرداخته‌اناد، عقائد ماتریدیه را کفر آمیز و آمیخته با شرک معرفی کردند، و اتهام تحریف قرآن به ابو منصور ماتریدی زدند، و ماتریدیه را مردم فریب نامیدند. عقائد اشاعره را آمیخته با خرافات و کفریات و بدعت دانستند، و آنها را متأثر از یهود فرض کردند، نسبت خرافه پرستی و بدعت بع علمای دیوبندی و جماعت تبیلغ دادند و علمای دیوبندی را مسخره نمودند. بریلویها را عامل و یاور اجانب دانستند و آنها را کافر و مشرک انگاشتند. وهابیها علاوه بر حمله به مذاهب اسلامی به بزرگان مذاهب مانند ابوحنیفه نیز حمله کرده و او را طعن زدند و به سیعه اتهام کفر و شرک دادند. با این رویکرد همه مسلمین باید در قبال این گروه متحد باشند.

مقدمه

اهل سنت در عقيده پيرو ابومنصور ماتريدي و ابوالحسن اشعري هستند و اين مطلبي است كه بزرگان علماي احناف به آن اشاره كرده‌اند.

خليل احمد سهارنفوري يكي از علماي ديوبنديه در اين باره مي‌گويد:

انّا بحمد الله ومشايخنا وجميع طائفتنا مقلّدون للإمام ابي‌حنيفة في الفروع ومتبعون لأبي الحسن الأشعري وابي‌منصور الماتريدي في العقيدة، منتسبون إلي الطرق الأربعة الصوفية العلية.[1]

ما ـ بحمدالله ـ و مشايخ ما و تمام طايفه ما در فروع پيرو

امام ابوحنيفه‌ايم و در عقيده از ابوالحسن اشعري و ابومنصور ماتريدي پيروي مي‌كنيم و منتسب به چهار طريق صوفيه عالي هستيم.

ولي وهابيان شديداً با عقايد ابومنصور ماتريدي مخالفند. لذا كتاب‌هايي در ردّ عقايد اين دو نوشته‌اند.

اينك به نمونه‌هايي از اين مخالفت‌ها اشاره مي‌كنيم:

1. تهاجم به ماتريديه

الف) نسبت كفر صريح به عقايد ماتريديه

شمس سلفي مي‌گويد:

انّه لاشك في انّ العقيدة الماتريدية انّما حدثت في الإسلام في القرن الرابع زمن الإمام أبي‌منصور الماتريدي (333ه‍ .ق)، ولم يكن قبل ذلك وجود لهذه العقيدة فيخير القرون. فلا ريب في انّها عقيدة بدعية واهلها مبتدعون... اعتقدت الماتريدية عقائد هي كفر صريح عند سلف هذه الأمة وائمة السنة... وهذه الأمثلة حجج قاطعة ناصعة علي انّ الماتريدية من فرق اهل البدع وليسوا باهل السنة المحضة...[2]

شكي نيست كه عقيده ماتريديه در اسلام از قرن چهارم زمان امام ابومنصور ماتريدي (333 ه‍ .ق) پديد آمد و قبل از آن زمان اثري از اين عقيده در بهترين قرن‌ها نبود. و شكي نيست كه آن عقيده عقيده‌اي است بدعت گذاشته شده و اهل آن همگي بدعت‌گزارند... و ماتريديه معتقد به عقايدي هستند كه همگي نزد گذشتگان اين امت و پيشوايان سنت، كفر صريح مي‌باشد... و اين مثال‌ها حجت‌هاي قطعي و روشني است بر اينكه ماتريديه از فرقه‌هاي بدعت‌گزارند و اهل سنت خالص نمي‌باشند...

ب) نسبت مخالفت با فطرت و عقل به عقايد ماتريديه

شمس سلفي مي‌گويد:

اعتنق الماتريدية عقائد خالفوا بسببها المعقول الصريح والمنقول الصحيح والفطرة السليمة والاجماع بل اجماع جميع بني‌آدم وحماقات لا تقرّها عقل ولا نقل ولا فطرة ولا اجتماع ولا لغة ولا عرف...[3]

ماتريديه عقايدي را قبول كرده‌اند كه به سبب آنها با عقل صريح و نقل صحيح و فطرت سليم و اجماع، بلكه اجماع اولاد آدم مخالفت نموده‌اند، و اين عقايد حماقاتي است كه عقل و نقل و فطرت و اجماع و لغت و عرف بر آن اقرار نمي‌كند...

ج) اتهام تحريف قرآن به ابومنصور ماتريدي

او درباره ابومنصور ماتريدي مي‌گويد:

وقد رأيت للامام ابي منصور الماتريدي تحريفاً عجيباً وتخريفاً غريباً لم اجده عند غيره من المعطلة ـ فيما اعلم ـ يندهش المسلم منه وترعد فرائصه...[4]

من از امام ابومنصور ماتريدي تحريف عجيب و خرافه غريبي ديدم كه نزد ديگران از معطله ـ در آنچه مي‌دانم ـ يافت نكرده‌ام، امري كه مسلمان از آن به وحشت افتاده و بدنش مي‌لرزد...

د) ادعاي خروج ماتريديه بر احاديث صحيح السند و متواتر

شمس سلفي در فصل مستقلي مي‌گويد:

في بيان خروج الماتريدية علي احاديث النزول الصحيحة المحكمة المتواترة الصريحة...[5]

در بيان خروج ماتريدي‌ها بر احاديث نزول است كه به طور صحيح و محكم و متواتر و صريح نقل شده است...

ه‍ ) نسبت تأثر احناف ماتريدي از جهميه

شمس سلفي به احناف ماتريدي نسبت مي‌دهد كه از گروه جهميّه متأثر بوده و عقايد آنها تخيلي است.

او در اين باره مي‌گويد:

ولكن الحنفية الماتريدية لسبب تأثّرهم ببيئة الجهمية تخيّلوا من صفات الله تعالي ما يليق بالمخلوقين، فكان هذا هو الدافع لهم علي التفويض او التأويل...[6]

ولي حنفي‌هاي ماتريدي به جهت تأثيرپذيري آنها از محيط جهميّه درباره صفات خداي متعال چيزهايي را تخيل كرده‌اند كه لايق مخلوقات خدا است و اين باعث شده كه آنها به تفويض يا تأويل كشيده شوند...

و) اتهام به كوثري از متكلمان ماتريدي حنفي

شمس سلفي وهابي درباره كوثري مي‌گويد:

وقد علم اهل عصره انّ الكوثري نسيج وحده في الخيانة والتدليس والتلبيس والتحريف... أمّا تعليقات الكوثري في الردّ علي نونية الإمام ابن القيم فهي اغور كتاباته في الضلال والاضلال والتلبيس والخيانة والتحريف والشتائم لأئمة الاسلام...[7]

معاصران او مي‌دانند كه كوثري به تنهايي بر خيانت و تدليس و شيطنت و تحريف ساخته شده است... امّا تعليقات كوثري در ردّ بر نونيه امام ابن قيم، گمراه‌كننده‌ترين كتاب‌هاي او در ضلالت و گمراهي و شيطنت و خيانت و تحريف و دشنام دادن به بزرگان اسلام به حساب مي‌آيد...

و نيز درباره كوثري مي‌گويد:

... فالكوثري في هذا الصدد قبوري محض، خرافي بحت، يجوز تحت ستار التوسل بناء القبب والمساجد علي القبور، بل الصلاة اليها والاستغاثة بالاموات وغيرها من الشركيات ويطعن في حديث علي في هدم القبور المشرفة وحديث جابر في النهي عن تجصيص القبور.[8]

... پس كوثري در اين مورد قبوري و خرافي محض است كه زير چتر توسل، ساختن قبه‌ها و مساجد بر قبور را جايز مي‌داند، بلكه نماز خواندن به طرف آنها و استغاثه به اموات و ديگر امور شركي!! را جايز دانسته و در حديث علي در مورد تخريب قبور مشرفه و حديث جابر در نهي از گچ‌كاري‌كردن قبور، طعن وارد كرده است.

ز) اتهام ورود افكار كفرآميز به عقايد ماتريديه و اشاعره

شمس سلفي مي‌گويد:

من المؤسف المحزن المبكي انّ كثيراً من عقائد الجهمية الأولي الخطيرة التي حكم لأجلها سلف هذه الأمة وائمة السنة علي هؤلاء الجهمية بالكفر والزندقة والالحاد، قد دخل علي الحنفية الماتريدية والأشعرية الكلابية.[9]

از امور تأسف‌آميز كه باعث حزن و گريه مي‌شود اينكه بسياري از عقايد مؤسسان فرقه جهميه كه پيشينيان اين امت و امامان سنت به جهت آنها به جهميه نسبت كفر و زندقه و الحاد داده‌اند داخل افكار حنفي‌هاي ماتريدي و اشاعره كلابي شده است.

ح) ادعاي گول‌خوردن مردم از عقايد ماتريديه

شمس سلفي مي‌گويد:

وقد بقي امر الماتريدية مستوراً علي كثير من الناس انخدعوا بهم، وان لم يخف علي المحققين من اهل السنة المحضة، المتنبهين لتلبيس الملبسين وتدليس المدلسين.[10]

امر ماتريديه بر بسياري از مردم پوشيده مانده و لذا گول آنها را خورده‌اند، گرچه بر محققان از اهل سنت خالص كه نسبت به تلبيس مغرضان و شبهه‌پراكني مشككان آگاهند، مخفي نمي‌باشد.

ط) نسبت حماقت به عقايد ماتريديه

او مي‌گويد:

فيهم من يقول: انّ موسي ( عليه السلام ) لم يسمع كلام الله بل سمع صوتاً مخلوقاً في الشجرة إلي آخر تلك الحماقات الكلامية الماتريدية.[11]

در ميان آنان كساني هستند كه مي‌گويند: موسي ( عليه السلام ) كلام خدا را نشنيده، بلكه صدايي را شنيده كه در درخت ايجاد شده است. تا آخر آن حماقت‌هاي كلامي ماتريديه.

2. تهاجم عليه اشاعره

الف) نسبت بدعت‌گذاري به ماتريديه و اشاعره

شمس سلفي مي‌گويد:

انّ الماتريدية وزملاءهم الأشعرية فرقة مبتدعة كلامية مناهل القبلة، وليسوا من اهل السنة المحضة...[12]

همانا ماتريديه و دوستانشان اشاعره فرقه‌اي بدعت‌گزار كلامي از اهل قبله‌اند، و از اهل سنت خالص نمي‌باشند...

ب) نسبت خرافه و مخالفت با قرآن به عقيده اشاعره و ماتريديه

او نسبت بطلان، خرافه و مخالفت صريح با قرآن و عقيده صحابه به عقيده اشعريه، ديوبنديه و كوثريه از ماتريديه مي‌دهد، آنجا كه مي‌گويد:

عقيدة الأشعرية والديوبندية والكوثرية من الماتريدية ـ انّ رسول الله ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) حي في قبره حياة دنيوية ـ عقيدة باطلة خرافية مخالفة لصريح القرآن وعقيدة صحابة رسول الله ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) ...[13]

عقيده اشاعره و ديوبنديه و كوثريه از ماتريديه كه رسول خدا ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) در قبرش زنده است و حيات دنيوي دارد، عقيده‌اي است باطل و خرافي و مخالف با صريح قرآن و عقيده صحابه پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) مي‌باشد...

او ادعا مي‌كند كه ابن تيميه روي ماتريديه و اشاعره را سياه كرده است.

شمس سلفي در اين باره مي‌گويد:

ولقد أفحم شيخ الإسلام هؤلاء الماتريدية والأشعرية لما ادعوا انّ اثبات العلو والاستواء والنزول وغيرها يستلزم التشبيه..[14]

شيخ الاسلام ـ ابن تيميه ـ روي اين ماتريديه و اشاعره را سياه كرده است آنجا كه ادعا كرده‌اند كه اثبات علوّ و استواء و نزول و ديگر صفات براي خداوند مستلزم تشبيه است...

ج) اتهام تأثيرپذيري ماتريديه و اشاعره از يهود

شمس سلفي ادعا مي‌كند كه تأويلات ماتريديه و اشاعره از يهود گرفته شده است.

او در اين باره مي‌گويد:

تأويلات الماتريدية وزملائهم الأشعرية مأخوذة عن شيوخهم المعتزلة... عن طالوت اليهودي الذي هو اول من صنّف في القول بخلق التوراة وكان زنديقاً افشي الزندقة عن خاله، و أبي‌زوجه: لبيد بن الأعصم اليهودي الذي سحر النبي ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) وكان يقول بخلق التوراة.[15]

تأويلات ماتريديه و دوستانشان اشاعره برگرفته از شيوخ معتزله و... از طالوت يهودي است كه اول كسي به حساب مي‌آيد كه

در قول به خلق تورات كتاب تصنيف كرده است، و او كافري بود كه كفر را گسترش داد. و نيز برگرفته از دايي او و پدر همسرش لبيد بن اعصم يهودي است كه پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) را سحر كرد و قائل به خلق تورات بود.

3. تهاجم به فرقه ديوبنديه

الف) حمله به جماعت تبليغي

شمس سلفي در اين باره مي‌گويد:

امّا غلاة الديوبندية فلهم شعبتان: الأولي: شعبة التربية والتبليغ وهي المعنية بجماعة التبليغ. فجماعة التبليغ كما انّهم ديوبندية اقحاح كذلك ماتريديه اجلاد، ويحملون افكاراً صوفية خطيرة وبدعاً قبورية كثيرة...[16]

امّا غاليان ديوبنديه داراي دو شعبه‌اند: يكي شعبه تربيت و تبليغ كه مقصود از آن همان جماعت تبليغي است. پس جماعت تبليغي همان‌گونه كه ديوبندي متعصب‌اند همچنين ماتريدي تند مي‌باشند و داراي افكار صوفي خطرناك و بدعت‌هاي قبوري بسياري هستند...

ب) نسبت خرافه‌پرستي به علماي جماعت تبليغ

او مي‌گويد:

وقد ذكر شيخ جماعة التبليغ (شيخ الحديث محمّد زكريا) رحمه الله وسامحه قصة خرافة قبورية اخري...[17]

شيخ جماعت تبليغ، شيخ حديث محمّد زكريا، خداوند او را رحمت كرده و از او درگذرد، قصه خرافي قبوري ديگري دارد...

ج) نسبت بدعت‌گذاري به علماي ديوبند

شمس مي‌گويد:

عند الديوبندية شيء كثير من التبركات البدعية؛ كالتبرك بالحجرة الشريفة والغلاف وتمور المدينة ونواها وتراب الحجرة. بل بقماش المدينة المنورة وثيابها، بل التبرك بالزيت المحروق وشربه للتبرك. والتبرك بقبره ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) وموضع جلوسه وما مسّته يده وما مرت عليه قدمه وكذا المنبر.[18]

نزد ديوبنديه بسياري از تبركات است كه بدعت به حساب مي‌آيد؛ همچون تبرك به حجره شريفه و غلاف و خرماهاي مدينه و هسته‌هاي آن و خاك حجره، بلكه به قماش مدينه منوره و لباس‌هاي آن، بلكه تبرك به روغن سوخته شده و خوردن آن به جهت تبرك، و تبرك به قبر پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) و موضع نشستن حضرت و آنچه كه دست حضرت آن را مسّ كرده و يا قدم او از آنجا گذشته است و نيز منبر آن حضرت.

د) نسبت خرافه‌پرستي به علماي ديوبند

شمس سلفي مي‌گويد:

لقد نسجت الديوبندية عجائب الأساطير حول هذه الخرافة...[19]

علماي ديوبنديه قصه‌هاي عجيبي را درباره اين خرافه ساخته و بافته‌اند...

وي همچنين مي‌گويد:

انّ بدع الديوبندية وافكارهم القبورية والصوفية لا تدخل في نطاق الحصر.[20]

همانا بدعت‌هاي علماي ديوبند و افكار قبوري و صوفي آنها داخل در محدوده شمارش نمي‌شود.

ه‍ ) نسبت تحريف و تقليد كوركورانه به علماي ديوبنديه

او در اين باره مي‌گويد:

... والديوبندية ائمة في العلوم النقلية والعقلية، كما هم في قمة من الزهد والتأله، وهم خدموا الاسلام وحاربوا الشرك والبدع إلي حدّ كبير، غير انّهم حرّفوا الاحاديث إلي مذهبهم الحنفي الفقي والكلامي الماتريدي، كما يتّضح من كتبهم، وهم في غاية من التعصب للمذهب الحنفي والتقليد الأعمي حتّي جعلوا كثيراً من الأحاديث حنفية بالتأويلات الباطلة. كما انّهم ناصبوا العداء لـ (اهل السنة) الذين يسميهم المغرضون باسم (الوهابية)، فيسبونهم أشنع السباب، وينبزونهم باشنع الألقاب... وعند كثير منهم بدع قبورية كما يشهد عليهم كتابهم (المهند علي المفند) لـ‌ (الشيخ خليل احمد السهارنفوري) وهو اهمّ كتب الديوبندية وعليه توقيعات لكبار علمائهم...[21]

... علماي ديوبنديه در علوم نقلي و عقلي امام مي‌باشند همان‌گونه كه در زهد و خداشناسي زبانزدند، آنان خدمت‌گزار اسلام بوده و با شرك و بدعت‌ها تا حدّ زيادي مقابله نمودند، ولي احاديث را طبق مذهب حنفي فقهي و كلامي ماتريدي خود تحريف كردند، همان‌گونه كه از كتاب‌هاي آنها واضح مي‌شود. افكار آنان در نهايت تعصب نسبت به مذهب حنفي و تقليد كوركورانه است، به حدّي كه بسياري از احاديث را با تأويلات باطل مطابق مذهب حنفي خود معنا كرده‌اند همان‌گونه كه آنان به اهل سنت كه مغرضان، آنها را (وهابي) ناميده‌اند، دشمني نموده و با شديدترين تعبيرات آنها را سبّ كرده و بدترين لقب‌ها را مي‌دهند... و نزد بسياري از آنها داراي بدعت‌هاي قبوري، همان‌گونه كه كتاب (المهند علي المفند) از شيخ خليل احمد سهارنفوري، شاهد بر اين مطالب مي‌باشد. كتابي كه از مهم‌ترين كتاب‌هاي ديوبنديه به حساب مي‌آيد و داراي تعليقاتي از بزرگان علماي ديوبنديه است...

و) اتهام به بزرگان مدرسه ديوبند

شمس سلفي درباره خليل احمد بن مجيد علي هندي سهارنفوري صوفي ديوبندي (1346ه‍ .ق) از بزرگان ائمه ديوبنديه و صاحب كتاب «بذل المجهود في شرح سنن ابي داود» مي‌گويد: كان مع امامته وتفوقه في العلوم، شديد التعصب للمذهب الحنفي، صوفياً خرافياً، عنده كثير من بدعهم، كما كان عنده بدع قبورية... وكان ايضاً شديد العداوة للحركة السلفية التي يسميها المغرضون «الوهابية»، بدليل كتابه الآتي ذكره «المهنّد علي المفنّد»، وهو اوثق مصدر علي الإطلاق في بيان عقائد الديوبندية. وعداوتهم للعقيدة السلفية، ومكتظ بالبدع الصوفية، طافح بالخرافات القبورية والعقيدة الماتريدية. والكتاب عليه توقيعات وتقريظات من (65) عالماً من كبار علماء الديوبندية وغيرهم. واخيراً طبع من ترجمته إلي اللغة الأردية واضافة لبدع اخري. وهذا ممّا يلفت النظر إلي انّ القوم إلي الآن علي ما كانوا عليه في غابر الزمان.[22]

او با رهبري و برتريش در علوم، تعصب بسياري نسبت به مذهب حنفيه داشته و صوفي خرافه پرست مي‌باشد كه داراي بسياري از بدعت‌هاي آنان است، همان‌گونه كه نزد او بدعت‌هاي قبوري‌هاست... او نيز دشمني بسياري نسبت به حركت سلفي‌ها داشته است كه مغرضان آنها را (وهابي) مي‌نامند؛ به دليل كتابش (المهنّد علي المفند) كه درباره‌اش سخن خواهيم گفت. اين كتاب معتبرترين منبع در بيان عقايد ديوبنديه مي‌باشد. و دشمني آنان با عقيده سلفيه واضح است. آنها داراي عقايدي هستند كه برگرفته از بدعت‌هاي صوفي‌ها و پر از خرافات قبوريين و عقيده ماتريدي است. اين كتاب داراي امضاها و تقريضاتي از (65) عالم از بزرگان ديوبنديه و ديگران است، كه اخيراً به لغت اردو ترجمه شده و به آن بدعت‌هاي ديگري نيز اضافه شده است. و اين مطلب قابل التفات و تأمل است كه بدانيم اين قوم تاكنون بر همان عقايدي هستند كه در زمان‌هاي پيشين داشته‌اند.

ز) مسخره‌كردن محمّد انور شاه كشميري

وي ملقب به پيشواي زمانه نزد مدرسه ديوبنديه است و نزد بزرگان آن مكتب بسيار مورد تجليل و تكريم مي‌باشد، شمس وهابي سلفي درباره او مي‌گويد:

... ومع جلالته وامامته في العلوم كان عدواً لدوداً للامام مجدد الدعوة محمّد بن عبدالوهاب التميمي (1206ه‍ .ق). فمن امثلة ذلك ما يقول في حق هذا الامام العظيم عدواناً وبهتاناً: امّا محمد بن عبدالوهاب النجدي، فانّه كان رجلاً بليداً قليل العلم، فكان يتسارع إلي الحكم بالكفر... هذه حال امام العصر، فما بالك بمن دونه...[23]

... او با جلالت قدر و پيشوايي در علوم، دشمن سرسخت امام مجدد دعوت، محمّد بن عبدالوهاب تميمي (1206ه‍ .ق) است. و از جمله مثال‌هاي آن اين است که وي در مورد اين امام عظيم از روي دشمني و بهتان مي‌گويد اين است که محمّد بن عبدالوهاب نجدي مردي كند ذهن، داراي علمي اندك بوده و سريعاً حكم به كفر افراد مي‌كرده است... اين حال پيشواي زمانه‌شان است تا چه رسد به افراد پايين‌تر از آنها...

4. اتهامات به فرقة بريلوي

الف) نسبت نوکري اجانب به رئيس فرقه بريلوي

صلاح الدين مقبول احمد وهابي در كتاب «دعوة شيخ الاسلام ابن تيمية واثرها علي الحركات الاسلامية المعاصرة» درباره رئيس اين فرقه مي‌گويد:

ومن ابرز هؤلاء العلماء لسادتهم الإنجليز المدعو: احمدرضا البريلوي (1272 ـ 1340 ه‍ .ق) حامل لواء التكفير والتفريق بين المسلمين في شبه القارة الهندية ورأس الفرقة البريلوية.[24]

از بارزترين اين جيره خواران رهبران انگليسي شخصي است به نام احمد رضا بريلوي (1272 ـ 1340ه‍ .ق)، كه پرچم‌دار تكفير و تفرقه بين مسلمانان در شبه قاره هند و رهبر فرقه بريلويه است.

ب) نسبت انحراف به عقايد بريلويه

مقبول احمد مي‌گويد:

انحرفت البريلوية ـ وهي شريكة الديوبندية وجماعة التبليغ في المذهب الفقهي ـ تماماً عن الصراط المستقيم في الأمور العقائدية...

وامّا التوسل بالأنبياء والصالحين، والاستغاثة بالأموات، والذبح لغير الله وتجصيص القبور واضاءة السرج عليها والتمسح بها والسجود لها، وتقديم النذور اليها، فهي ـ عندهم ـ من الأساسيات الدينية المفروغ منها التي لاتحتاج إلي مراجعة...[25]

بريلويه كه شريك فرقه ديوبنديه و جماعت تبليغ در مذهب حنفي هستند، همگي از راه مستقيم در امور اعتقادي انحراف پيدا كرده‌اند... و امّا توسل به انبيا و صالحان و استغاثه به اموات و ذبح براي غير خدا و گچ كاري قبرها و روشن كردن چراغ‌ها بر قبرها و دست كشيدن و سجده و تقديم نذرها براي آنها ـ نزد بريلويه ـ از اساسيات ديني مسلّم به حساب مي‌آيد كه احتياج به مراجعه به مدارك ندارد...

ج) نسبت ترويج شرك و بت‌پرستي به بريلويه

مقبول احمد در اين باره مي‌گويد:

كلام البريلوي هذا يكفي لفهم عقيدته التي يريد ان يربّي عليها طائفته. وبشاعة استدلاله بالكتاب والسنة علي ترويج الشرك والوثنية بين المسلمين ـ بدون حياء ـ تشير إلي ما يكنّه من النوايا الخبيثة لا ستئصال قواعد الإسلام الصلبة وهدم بنائه الشامخ وتشويه عقائده الصافية من اكدار الشرك والوثنية.[26]

اين كلام بريلوي براي فهم عقيده او كه مي‌خواهد بر آن، طائفه‌اش را تربيت كند كافي است. و زشتي استدلال او به قرآن و سنت بر ترويج شرك و بت‌پرستي بين مسلمانان ـ بدون هيچ حيائي ـ اشاره به نيّت‌هاي خبيثي دارد كه آنها در دل خود دارند تا پايه‌هاي محكم اسلام را قطع كرده و ساختمان شامخ آن را خراب نمايند و عقائد خالص از كدورت‌هاي شرك و بت‌پرستي را مشوّه جلوه دهند.

د) نسبت خونخواري به علماي بريلويه

صلاح الدين مقبول احمد وهابي مي‌گويد:

وجد البريلوي ـ كما وجد غيره من أهل البدع والأهواء ـ هذه الدعوة المباركة إلي التوحيد الخالص اكبر عائق في سبيل نشر ضلالاتهم وامتصاص دماء المسلمين واموالهم ونهب ثرواتهم بالشعوذة والدجل والخديعة.[27]

بريلوي و ديگران از اهل بدعت‌ها و هواهاي نفساني، اين دعوت مبارك به سوي توحيد خالص را بزرگ‌ترين مانع در راه انتشار گمراهي‌ها و مكيدن خون‌هاي مسلمانان و اموال آنان و غارت ثروت‌هايشان از راه جادو و دغل و مكر و حيله، مي‌داند.

5. تهاجم وهابيان بر ضد گروه جماعت اسلامي

از آنجا كه گروه جماعت اسلامي از اهل سنت با وهابيان و عقايد آنها مخالف‌اند و بر ضد آنها كار كرده و تبليغ مي‌كنند و تأليف دارند لذا وهابيان شديداً آنها و افكارشان را مورد حمله قرار داده‌اند كه از آن جمله شيخ وهابي نذير احمد كشميري است كه كتابي را با نام «خلاصة دين الجماعة الاسلامية» بر ضد آنها تأليف كرده است. همچنين شيخ وهابي نزار ابراهيم عجمي نيز بر ضد آنها كتابي به نام «وقفات مع جماعة التبليغ الاسلامية» تأليف نموده است.

انتقاد وهابيان از ابوحنيفه

عبدالعزيز بن فيصل راجحي از علماي وهابي در كتاب «قمع الدجاجة» مي‌نويسد:

... فمعلوم تساهل الأحناف في قبول الأحاديث، فاحتجاجهم بالرأي غالب عليهم، حتّي اصبحوا لايعرفون إلاّ به، فهم اهل الرأي و غيرهم أهل الأثر.

و ابوحنيفة نفسه ـ مع امامته في الفقه ـ إلاّ انّه لم يكن صاحب حديث، بل احاديثه القليلة التي رواها ضُعِّف لاجلها و رُدّت؛ لذا لم يخرج له الشيخان شيئاً قطّ، بل حتّي اهل السنن الأربع لم يرووا له شيئاً، عدا حديث واحد عند النسائي، اختلف فيه: هل المذكور في سنده ابوحنيفة النعمان بن ثابت أو غيره؟

ولا يكاد يسلم لأبي‌حنيفة حديث رواه؛ فان سلم منه هو لم يسلم من ضعف غيره، فأين المنهج المتشدّد؟! و ممّن اخذه؟![28]

... معلوم است كه حنفي‌ها در پذيرش احاديث تساهل دارند، و در غالب موارد به رأي خود استدلال مي‌كنند تا جايي كه به اين عنوان شناخته مي‌گردند، و لذا آنان اهل رأي و ديگران اهل حديث‌اند. و خود ابوحنيفه ـ با اينکه امام در فقه است ـ ولي صاحب حديث نيست، بلكه احاديث كمي هم كه روايت كرده بدين جهت تضعيف و رد شده است. لذا بخاري و مسلم هيچ روايتي از او نقل نكرده‌اند، بلكه حتي صاحبان چهار سنن از او هيچ روايتي نقل نكرده‌اند، به جز يك حديث نزد نسايي كه در آن هم اختلاف است كه آيا كسي كه در سند او به نام ابوحنيفه آمده نعمان بن ثابت است يا ديگري؟!و هيچ حديثي كه ابوحنيفه روايت كرده سالم نمانده، و اگر هم از ناحيه او سالم مانده از ناحيه ديگر تضعيف شده و از ناحيه ديگران سالم نمانده است، پس كجاست روش حديثي محكم او و از چه كسي اخذ كرده است.

او در ردّ يكي از مدافعان ابوحنيفه چند دليل آورده و مي‌گويد:

احدها: انّ عبدالله بن الإمام احمد لم يقل في أبي‌حنيفة شيئاً، و انّما روي باسانيده مابلغه عن ائمة السلف كمالك، و الاوزاعي، و الثوري، و ابن المبارك، و غيرهم، و هم ائمة عدول.

الثاني: انّ كلام بعض ائمة السلف الذين روي اقوالهم عبدالله بن احمد في ابي‌حنيفة: هم معاصرون لابي‌حنيفة، و ادري به ممّن جاء بعده و تمذهب بمذهبه، فهم ـ رحمهم الله ـ محكَّمون لامحكومون، و مقدّمون لامتقدّمون.

الثالث: انّ الانكار المجرد ليس بحجة، و قد تكاثر و تتابع كلام السلف في ابي حنيفة، فلاينكر و لايردّ الاّ بحجة و دليل.[29]

يكي از آنها اينكه عبدالله بن امام احمد در حق ابوحنيفه چيزي نگفته، و تنها به اسانيدش آنچه را روايت كرده كه از امامان سلف همچون مالك و اوزاعي و ثوري و ابن مبارك و ديگران كه از امامان عادل‌اند به او رسيده است.

دوم: اينكه كلام برخي از امامان سلف كه اقوالشان را عبدالله بن احمد درباره ابوحنيفه روايت كرده همگي معاصر با او هستند و از آيندگان و پيروان او نسبت به او داناترند، پس آنان ـ رحمهم الله ـ حاكمند و نه محكوم، و مقدمند و نه متأخر.

سوم: اينكه انكار مجرد حجّت نيست، و چه بسيار پيشينيان درباره ابوحنيفه سخن گفته و كسي انكار نكرده و ردّ نمي‌شود مگر به حجت و دليل.

او همچنين مي‌گويد:

انّ اباحنيفة ليس معصوماً حتّي نطعن في غيره من ائمة الإسلام، إذا جرحوه او تكلّموا فيه، بل الأقرب صحة كلامهم و امضاء قولهم، لو تعارض الأمران؛ اما عدالة أبي‌حنيفة او صوابهم.[30]

همانا ابوحنيفه معصوم نيست تا در غير او از امامان طعن زنيم، در صورتي كه آنان او را جرح كرده و درباره او سخن گفته باشند، بلكه نزديك‌تر به حق صحت كلام آنان و امضاي گفتارشان است، در صورتي كه دو امر با يكديگر تعارض داشته باشد؛ يا عدالت ابوحنيفه يا به حق بودن آنان.

6. تهاجم وهابيان بر ضدّ شيعه

وهابيان علاوه بر حمله به ساير فرق اسلامي، حملات شديدي را عليه مکتب اهل بيت ( عليهم السلام ) ترتيب داده‌اند. يكي از انگيزه‌هاي تهاجم وسيع وهابيت بر ضدّ مذهب اهل بيت ( عليهم السلام ) ، ترس و وحشت آنان از گسترش فرهنگ برخاسته از قرآن و عترت در ميان جوانان و دانشمندان تحصيل كرده و استقبال آنان از اين مكتب نوراني مطابق با سنّت راستين محمّدي ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) است. به چند نمونه توجّه كنيد:

دكتر عصام العماد، فارغ التحصيل دانشگاه «الإمام محمّد بن سعود» در رياض و شاگرد بن باز (مفتي اعظم سعودي) و امام جماعت يكي از مساجد بزرگ صنعاء بود که از مبلّغين وهابيّت در يمن محسوب مي‌شد. وي که كتابي نيز در اثبات كفر و شرك شيعه تحت عنوان «الصلة بين الإثنيعشريّة و فرق الغلاة» نوشته است، با آشنايي با يكي از جوان‌هاي شيعه، با فرهنگ نوراني تشيّع آشنا شد و از فرقه وهابيّت دست ‌كشيد و به مذهب شيعه مشرّف گرديد

دكتر عصام در كتابي كه به همين مناسبت تأليف نموده، مي‌نويسد:

وكلّما نقرأ كتابات إخواننا الوهّابيّين نزداد يقيناً بأنّ المستقبل للمذهب الاثني عشري؛ لأنّهم يتابعون حركة الانتشار السريعة لهذا المذهب في وسط الوهّابيّين وغيرهم من المسلمين.[31]

و هر اندازه كه كتاب‌هاي برادران خود از وهابيان را مي‌خوانيم، به يقينمان اضافه مي‌شود كه آينده براي مذهب دوازده امامي است؛ زيرا آنان به دنبال حركت سريع براي اين مذهب در بين وهابيان و ديگر مسلمانان مي‌باشند.

آن‌گاه از قول شيخ عبدالله الغُنيمان استاد «الجامعة الإسلاميّة» در مدينة منوّره نقل مي‌كند:

إنّ الوهّابيّين علي يقين بأنّ المذهب (الاثني عشر) هو الّذي سوف يجذبُ إليه كلّ أهل السنَّة وكلّ الوهّابيّين في المستقبل القريب.[32]

وهّابيان به يقين دريافته‌اند، تنها مذهبي كه در آينده، اهل سنّت و وهّابيّت را به طرف خود جذب خواهد كرد، همان مذهب شيعه امامي است.

آقاي شيخ ربيع بن محمّد، از نويسندگان بزرگ سعودي مي‌نويسد:

وممّا زاد عجبي من هذا الأمر أنّ إخواناً لنا ومنهم أبناء أحد العلماء الكبار المشهورين في مصر، ومنهم طلاّب علم طالما جلسوا معنا في حلقات العلم، ومنهم بعض الإخوان الّذين كنّا نُحْسن الظنَّ بهم؛ سلكوا هذا الدَرب، وهذا الاتّجاه الجديد

هو (التشيّع)، وبطبيعة الحال أدركت منذ اللحظة الأولي أنّ

هؤلاء الإخوة ـ كغيرهم في العالم الإسلامي ـ بهرتهم أضواء الثورة الإيرانيّة.[33]

و از جمله اموري كه تعجبم را از اين جهت زياد كرده اين است كه برادراني از ما و از آن جمله فرزندان يكي از علماي بزرگ و مشهور در مصر و همچنين طالبان علمي كه مدتي طولاني با ما در حلقه‌هاي علم مجالست داشته‌اند، و نيز برخي از برادراني كه ما حسن ظنّ به آنها داشتيم، اين راه و روش را دنبال كرده‌اند، و اين راه جديد همان «تشيع» است. و به طبيعت حال، من از اولين لحظه درك كردم كه اين برادران را همانند ديگر افراد در عالم اسلام، پرتوهاي چشمگير انقلاب ايران مبهوت كرده است.

شيخ محمّد مغراوي از ديگر نويسندگان مشهور وهّابي مي‌گويد:

بعد انتشار المذهب الإثني عشري في مشرق العالم الإسلامي، خفت علي الشباب في بلاد المغرب...[34]

بعد از انتشار مذهب دوازده امامي در شرق عالم اسلامي، بر جوانان در كشورهاي مغرب ترسيدم...

دكتر ناصر بن عبدالله بن علي قفاري استاد دانشگاه‌هاي مدينه مي‌نويسد:

وقد تشيّع بسبب الجهود الّتي يبذلها شيوخ الإثني عشريّة من شباب المسلمين، ومن يطالع كتاب «عنوان المجد في تاريخ البصرة ونجد» يَهُولُه الأمر حيث يجدُ قبائل بأكملها قد تشيّعت.[35]

و به طور جزم به سبب كوشش‌هايي كه بزرگان دوازده امامي انجام داده‌اند عدّه‌اي از جوانان مسلمان، شيعه شده‌اند. و هر كسي كتاب «عنوان المجد في تاريخ البصرة و نجد» را مطالعه كند، اين امر او را به وحشت مي‌اندازد كه برخي از قبايل، تماماً شيعه شده‌اند.

جالب‌تر از اينها، سخن شيخ مجري محمّد علي محمّد نويسنده بزرگ وهّابي است كه مي‌گويد:

جاءني شابّ من أهل السنّة حيران، وسبب حيرته أنّه قد امتدت إليه أيدي الشيعة... حتّي ظنّ المسكين أنّهم ملائكة الرحمة وفرسان الحقّ.[36]

يكي از جوان‌هاي اهل سنّت با حالت حيرت نزد من آمد. سبب حيرت او را جويا شدم، دريافتم كه دست شيعه به وي رسيده است... اينکه جوان سنّي تصوّر كرده كه شيعيان، ملائكه رحمت و شير بيشه حق مي‌باشند.

يكي از جوان‌هاي اهل سنّت با حالت حيرت نزد من آمد. سبب حيرت او را جويا شدم، دريافتم كه دست شيعه به وي رسيده است... اينکه جوان سنّي تصوّر كرده كه شيعيان، ملائكه رحمت و شير بيشه حق مي‌باشند.

پی نوشتها:

  [1] . المهند علي المضنّد، صص 29 و 30.

[2] . الماتريديه وموقفهم من الاسماء والصفات، ج 3، ص 342.
[3] . الماتريديه وموقفهم من الاسماء والصفات، ج 3، ص 341.
[4] . همان، ص 31.
[5] . همان، ص 33.
[6] . الماتريديه وموقفهم من الاسماء والصفات، ج 1، ص 467.
[7] . همان، صص 340 و 341.
[8] . الماتريدية وموقفهم من الاسماء والصفات الالهية، ج 1، صص 343 و 344.
[9] . الماتريدية وموقفهم من الاسماء والصفات الالهية، ج 1، ص 180.
[10] . همان، ص 182.
[11] . همان، ص 273.
[12] . الماتريدية وموقفهم من الاسماء والصفات الالهية، ج 1، ص 395.
[13] . همان، ص 443.
[14] . الماتريدية وموقفهم من الاسماء والصفات الالهية، ج 1، ص 491.
[15] . همان، ج 2، ص 243.
[16] . الماتريدية وموقفهم من الاسماء والصفات الالهية، ج 3، ص 303.
[17] . همان، ص 308.
[18] . الماتريدية وموقفهم من الاسماء والصفات الالهية، ج 3، صص 305 ـ 306.
[19] . همان، ص 307.
[20] . الماتريدية وموقفهم من الاسماء والصفات الالهية، ج 3، ص 314.
[21] . همان، ج 1، صص 246 و 247.
[22] . الماتريدية وموقفهم من الاسماء والصفات الالهية، ج 1، ص 338.
[23] . الماتريدية وموقفهم من الاسماء والصفات الالهية، ج 1، ص 339.
[24] . دعوة شيخ الاسلام...، ج 2، صص 605 ـ 606.
[25] . همان، ص 607.
[26] . دعوة شيخ الاسلام...، ج 2، ص 608.
[27] . همان، ص 611.
[28] . قمع الدجاجة، راجحي.
[29] . قمع الدجاجة، ص 151.
[30] . همان، ص 147.
[31] . المنهج الجديد و الصحيح في الحوار مع الوهّابيّين، ص 178.
[32] . همان.
[33] . مقدّمه كتاب الشيعة الإماميّة في ميزان الإسلام، ص 5.
[34] . مقدّمة كتاب من سبَّ الصحابة و معاوية فاُمّه هاويّة، ص 4.
[35] . مقدمة اُصول مذهب الشيعةالإماميّة الاثني عشريّة، ج 1، ص 9.
[36] . انتصار الحق، صص 11و14.

منابع:
* قرآن کريم.
1. احقاق الحق، قاضي نور الدين تستري، قم، منشورات مکتبة آيت الله مرعشي
.2. ارشاد الساري، قسطلاني، طبع دار الفکر، 1420.3. اصول مذهب الشيعة، ناصر بن عبدالله بن علي قفاري، چاپ عربستان.
4. الأعلام، زرکلي، بيروت، دار العلم للملايين، 1999م.
5. اعيان الشيعه، سيد محسن امين عاملي، بيروت، دار التعارف للمطبوعات.
6. امل الآمل، محمد بن حسن حر عاملي، نجف اشرف، مطبعة الآداب.
7. انباء العمر بابناء العمر، ابن حجر عسقلاني.
8. انتصار الحق، محمد علي محمد، دار طيبة للنشر و التوزيع،
1418.9. بحارالانوار، محمدتقي مجلسي، تهران، دار الکتب الاسلامية.
10. البداية والنهاية، ابن کثير دمشقي.
11. البدعة، ابن فوزان، رياض، دار العاصمة، 1412.تاريخ ابن قاضي شهبه.
ماخذ: رفتار وهابيان با مسلمانان، علی اصغر رضوانی، مشعر، تهران، 1390ش
  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

القاعده و تروریسم مذهبی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

افغانستان و گروه طالبان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام

جهانى شدن و القاعده

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

القاعده

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

سلفیه درباری

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

طالبان؛ دین و حکومت

جریان شناسی القاعده

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانی مذهبی و قومی طالبان

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

بدعت در دین

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

آشنایی با مکتب سلفیه

سلفیه و تقریب

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

لشگر جهنگوی

تاریخ وهابیت

وهابیت در آیینه تاریخ

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

نظری بر تاریخ وهابیت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

نگاهی بر وهابیت

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مباني اعتقادی داعش

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

افترائات وهابیت علیه شیعه

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

تبرک و استشفا به آثار اولیا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

کتاب شناسی تکفیر

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

سونامی تکفیری در جهان بشری

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

اجتهاد از نگاه وهابیون

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

بدعت از منظر وهابیان

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

صحیحین و نفی تکفیر

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

تکفیر از دیدگاه سید قطب

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

تکفیر از دیدگاه قرآن

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

تکفیر

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

روش های تبلیغی وهابیت

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

وهابیت و تخریب قبور

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

عبور از «خاورمیانه جدید»

فتنه و هابیت

وهابيت از نگاهي ديگر

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

سفر وهابیت به مصر

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

سلفيان

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

تکفیر گذشته، حال، آینده

شباهت وهابی ها با خوارج

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

فتنه تكفير

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

جهاد در اندیشه سید قطب

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

آسيب‏ شناسى جريان‏هاى تكفيرى و ...، از منظر مقام معظم رهبرى

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

زمینه های تاریخی سلفیه

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر در روایات نبوی (3)

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

ابوبكر بغدادی

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تکفیر در آیات و روایات

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

جریان شناسی وهابیت مصری

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

الگوی سازمانی القاعده و داعش

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

جهادی‌های جدید کیستند؟

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

ابومصعب زرقاوي و داعش

موافقين و مخالفين خلافت داعش

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

دشمن نزدیک و دور

جریان شناسی سلفیگری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

داعش خوب داعش بد

دموکراسی

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

عقل از منظر وهابیان

جریان های تکفیری عراق

بن بست خلافت با اندیشه داعش

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

آینده جنبش های اسلامی

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

جوانان يهودی در صف داعش

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

استراتژی داعش در عراق و شام

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

ظهور داعش در شبه‌ قاره

پاسخ به شبهات جهاد

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 1

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

حزب التحریر در آسیای مرکزی

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

احزاب سلفی در مصر

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

سلفی گری در مصر و دوره جدید

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

آينده داعش در عراق

جهان از نگاه داعش

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

ظهور و افول القاعده در عراق

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

رقابتى براى هويت و شناسه‏

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

عزاداری بدعت یا سنت

توحید و شرک

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

عوامل روانی تکفیر

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

تکفیر اهل قبله

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

عربستان معمار جنایت و مکافات

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

داعش در مسیر القاعده شدن

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

تکفیریها در انگلستان

کودتا در داعش

فرا واقعیت بنا العابد!

خاورمیانه و جنگ های دینی

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

فعالیت وهابیت در جهان

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر در جهان اسلام

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

نگاه داعش به مهدویت

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

عقل از دیدگاه سلفیه

عبادت

سب الصحابه

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

افغانستان در دوران پساطالبان

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش