اطلس > جریان ها > امارت اسلامی قفقاز

امارت اسلامی قفقاز

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۷/۱۵ تعداد بازدید: 667

امارت اسلامی قفقاز در شمار گروه هایی است که به راحتی می توان تغییر موضع دادن موسس این جریان از یک فرد معتدل، به یک سلفی جهادی افراطی را در آن رصد کرد. دو کاعمروف موسس این گروه در سال 1994 به جنگ اول چچن ملحق شده و به عنوان یکی از فرماندهان عملیاتی در این مدت ایفای نقش می کرد.



نویسنده: مصطفی ورتابی کاشانیان

امارت اسلامی قفقاز در شمار گروه هایی است که به راحتی می توان تغییر موضع دادن موسس این جریان از یک فرد معتدل، به یک سلفی جهادی افراطی را در آن رصد کرد. دو کاعمروف موسس این گروه در سال 1994 به جنگ اول چچن ملحق شده و به عنوان یکی از فرماندهان عملیاتی در این مدت ایفای نقش می کرد. پس از پایان جنگ و درجریان نزاع های داخلی چچن بین صوفی ها و سلفی ها، دوکاعمروف که هنوز گرایش افراطی پیدا نکرده بود، جانب صوفی ها را گرفت. با آغاز جنگ دوم چچن در سال 1999 مجددا فرماندهی عملیاتی بخشی از چچن به عهده ی او گذاشته شد و فعالیت های چشمگیر او در این مدت روزبه روز جایگاه او را در نگاه مردم و سایر فرماندهان ارتقاء داد. این مساله باعث شد در سال 2004 از سوی عبدالحلیم سعد الله یف (رئیس جمهور، جمهوری ایکچریا)، به عنوان نایب رئیس جمهور انتخاب شود. بنابراین بعد از مرگ سعد الله یف در سال 2006 او به سمت ریاست جمهوری رسید. [1]

تا این زمان هنوز اثری از گرایشات سلفی در او مشاهده نمی شود. در بیانیه های او در این زمان او بیشتر یک ملی گرای چچنی است، تا یک سلفی. اما در کمتر از یکسال بعد یعنی در سال 2007 زمانی که بیانیه ی تشکیل امارت اسلامی قفقاز را اعلام کرد، دقیقا می توان او را به عنوان یک سلفی جهادی تمام عیار مشاهده کرد. زمانی که او از اصول اولیه ی امارت اسلامی قفقاز، چهار اصل اولیه سلفی ها  را بر می شمرد، یعنی توحید، تولا و تبراء، دوری از مشرکان و بدعت (مفاهیمی که همگی با قرائت افراطی سلفی جهادی ها عنوان می شود) [2]

چندین عامل بر این تغیییر نگرش موثر بود که عبارتند از: تصمیمات سعدالله یف برای یکپارچه کردن گروه های حاضر که در نتیجه ی آن برخی از مواضع گروه های سلفی را اتخاذ کرد،[3] تاثیر مبارزان عرب که به چچن آمده بودند، مانند ابو عمر السیف. [4] بودجه هایی که از سوی کشورهای حاشیه ی خلیج فارس به سمت گروه های سلفی سرازیر می شد، کمک های القاعده به گروه های حامی عقایدش که این دو عامل باعث شد هر گروه برای جلب حمایت بیشتر سعی کند، به این گرایش ها نزدیکتر شود. [5] فرماندهانی مثل انزر آستمیروف، سعید بوریاتسکی و مولادی ادوگوف ( که از او به عنوان مبدع تشکیل امارت اسلامی قفقاز یاد می شود) در زمره ی مشاوران عمروف بودند و بیشتر مایل به گرایش سلفی بودند.[6]
ساختار تشکیلاتی

امارت اسلامی قفقاز از شش ولایت تشکیل شده بود که عبارتند از: چچن؛ اینگوشتیا و اوستیای شمالی؛ نوگای استپ؛ چرکس و کراسنودار جنوبی؛ داغستان و در نهایت، کاباردینو بالکاریا و کاراچای. گروه های مختلفی که در این منطقه تحت چتر حمایتی امارت قفقاز قرار داشتند عبارتند از: جماعت یرموک، جماعت شریعت، جماعت اینگوش و گردان شهدای ریاض الصالحین.[7]
افول امارت اسلامی قفقاز

این امارت علیرغم شروع قدرتمند و پر سر و صدا، در ادامه با مسائلی روبرو شد که افول و ضعف شدید آن را به دنبال داشت یکی از این عوامل مخالفت جدی برخی فرماندهان با نحوه ی اداره ی دوکاعمروف بود که در سال 2010 باعث شد حتی برخی از گروه های زیرمجموعه ی این جریان، از آن موقتا جدا شوند. اما عمروف توانست تا حدی آن را مهار کند.[8]

شدیدترین بحران با کشته شدن دوکاعمروف در سال 2013 برای این جریان رقم خورد، چرا که پس از او شخصیتی که هم در عرصه ی نظامی و هم در عرصه ی مذهبی صاحب وجاهت بوده و از سوی دیگران پذیرفته شود، وجود نداشت. مثلا مجلس شورای امارت، ابومحمد داغستانی را برای جانشینی او معرفی کرد که چچنی ها به خاطر هویت غیر چچنی او، حاضر به پذیرش او نشدند. همچنین عدم تجربه ی نظامی و عملیاتی عامل دیگری بود که وجاهت او را متاثر می ساخت. [9] پس از کشته شدن او در سال 2015 ماقوم سلیمانف جانشین او شد ولی تنها چند ماه بعد او نیز کشته شد. که به تشویش بیشتر این جریان منجر شد.[10]

ظهور داعش عامل دیگری بود که باعث ایجاد رقابت درونی و از هم گسیختگی میان نفرات این جریان شد. همچنین مهاجرت بسیار از جوانان این جریان به سوریه و عراق، به لحاظ نفرات، در کاهش قدرت و توان نظامی و عملیاتی این گروه بسیار موثر بود. [11] بسیاری از فرماندهان اصلی این جریان نیز جذب داعش شدند، امری که این گروه را تا مرز اضمحلال پیش برد. [12]

در حال حاضر در میان وفاداران به امارت اسلامی قفقاز، تنها ولایت داغستان است که قادر است، تا حدی نیروی از دست رفته ی این جریان را بازگرداند اما همین گروه نیز ممکن است با جوانان خود به خاطر جذابیت های داعش، به مشکل برخورد کرده و خود دچار دو دستگی شود.[13]
چهره ها ی مطرح
دوکاعمروف

او مشهور به ابوعثمان، در سال 1964در روستایی در جنوب چچن به دنیا آمد.[14] او تحصیلات خود را در رشته ی مهندسی به پایان رساند. مدتی در سایر جمهوری های روسیه مشغول کار بود اما با آغاز جنگ اول چچن در سال 1994 به آنجا بازگشت و به عنوان فرمانده ی عملیاتی مشغول فعالیت شد. [15]

او اندکی پس از انتخاب به عنوان رئیس جمهور ایکچریا، در سال 2006، از این سمت کناره گرفته و در سال 2007 تشکیل امارت اسلامی قفقاز را اعلام کرد. [16] درباره ی علت مرگ او اختلاف است ولی برخی می گویند، توسط نیروهای امنیتی روس با غذای مسموم کشته شده است. [17] بر اساس گزارشات زمان مرگ او 7 سپتامبر 2013 عنوان شده است. [18]
علی ابومحمد الداغستانی

نام کامل او علی اصحاب کبکف و متولد اول ژانویه ی 1972در منطقه ای در داغستان بود.[19] او در سال 2010 به ولایت داغستان از توابع امارت اسلامی قفقاز ملحق شده و بلافاصله از سوی دوکا عمروف به سمت قاضی ارشد این جریان منصوب شد. انتصاب او البته با انتقاداتی نیز روبرو بود، چرا که برخی در وجاهت او برای سمت قاضی این جریان به جهت کم اطلاعیش از منابع اسلامی، تشکیک می کردند.[20] همانگونه که پیشتر ذکر شد انتخاب او بعد از عمروف به عنوان رئیس این گروه، با انتقادات شدیدی همراه بود[21] او در نزاع میان داعش و القاعده، جانب القاعده را گرفت و با داعش بیعت نکرد. [22] ریاست او کمی بیش از یکسال دوام آورد و در ابتدای سال 2015 توسط نیروهای امنیتی روسیه در داغستان کشته شد. [23]
ماقوم سلیمانف

او معروف به ابو عثمان گیمرینسکی[24] تقریبا در یک تصمیم عجولانه از سوی مجلس شورای امارت اسلامی قفقاز به عنوان جانشین ابومحمد داغستانی برگزیده و معرفی شد.[25] او پیش از این قاضی شاخه ی داغستان امارت بود. [26] او به شدت با ابوبکر بغداید مخالف بود و همین مساله باعث شعله ورتر شدن اختلافات درونی این جریان میان حامیان داعش و مخالفان آن شد. [27] او تنها چند ماه ریاست این گروه را داشت و در 11 آگوست سال 2015 توسط نیروهای روسی کشته شد.[28]

این گروه پس از ماقوم سلیمانف تا کنون به صورت رسمی چهره ای را به صورت رسمی به عنوان رهبر این جریان معرفی نکرده است، لذا تنها سه نفر به عنوان رهبران این جریان تا کنون شناخته شده اند.
اهداف

هدف اولیه ی این جریان اخراج نیروهای روسی و به دنبال آن دولت های وابسته به روسیه از منطقه ی قفقاز بود. [29] هدف بعد تشکیل حکومت اسلامی واحدی بر اساس تفسیر افراطی آنها از قانون شریعت در تمامی منطقه ی قفقاز عنوان شد.[30] در گام بعد این جریان قصد داشت مانند تمام گروه های سلفی جهادی که دیدگاه ی جهانی دارند، تمامی کشورهای اسلامی را از حکومت های وابسته به غرب پاک کند. [31]
اقدامات

حملات این گروه و زیر مجموعه های آن بسیار زیاد است به گونه ای که تنها در سال 2012 شمار حملات این جریان بالغ بر 570 مورد و تعداد کشته ها و زخمی ها جمعا 1250 نفر است. [32] با این وجود، ذیلا به برخی از مهمترین اقدامات تروریستی این جریان اشاره می شود.

-        11 جولای 2008 حمله ی انتحاری در اوستیای شمال که 14 کشته و 43 مجروح در پی داشت. [33]

-          5 ژوئن 2009، ترور وزیر کشور داغستان که  7 تن در جریان این ترور مجروح شدند. [34]

-        اول سپتامبر 2009 حمله ی انتحاری در پایتخت داغستان که 12 شهروند عادی را به کام مرگ فرستاد. [35]

-        27 نوامبر همان سال بمبگذاری در مسیر قطار مسکو – سن پترزبورگ که در این حمله 27 شهروند عادی کشته و بیش از 100 نفر دیگر هم به دلیل جراحات راهی بیمارستان شدند. [36]

-        40 کشته و 100 زخمی حاصل حمله ی 29 مارس 2010 به متروی مسکو بود. [37]

-        24 ژانوه ی 2011 حمله به فرودگاه بین المللی دموددف در مسکو که جان 37 تن را گرفت و 170 نفر دیگر را نیز مجروح کرد. [38]

-        21 اکتبر 2013 حمله به اتوبوس مسافربری در شهر ولگوگراد روسیه که در جریان آن 6 تن کشته و 30 تن دیگر دچار جراحت شدند. [39]

-        29 و 30 دسامبر همان سال دو حمله ی دیگر به وسایل حمل و نقل عمومی در ولگوگراد در مجموع 34 کشته و 85 زخمی در پی داشت. [40]
وضعیت حال حاضر

هرچند این جریان در این سال ها افول شدیدی را تجربه کرده اما این به معنای نابودی آن نیست چرا که درگیریهای سال 2016 در منطقه ی کاباردینو –بالکاریا و داغستان نشان داد که کماکان رگه هایی از این جریان در منطقه باقی است که می تواند منشأ تهدیدهای امنیتی برای آینده ی منطقه ی قفقاز باشد. [41] همچنین بستر مناسبی که در سوریه برای این گروه ها فراهم شده باعث شد پایگاه اصلی آنها در سال های اخیر به ترکیه و کانون فعالیتشان به سوریه منقل شود. [42] آخرین خبرها حاکی از این است که به احتمال زیاد برادر دوکا عمروف یعنی ابوحمزه عمروف به عنوان رهبر جدید این جریان انتخاب شده اما این خبر هنوز از سوی خود این جریان تایید نشده است. [43]

 

 

 

[1] سایت مرکز مطالعات امنیتی، اول آگوست 2016، عنوان: The Rise and Decline of the Caucasus Emirate، لینک: http://www.css.ethz.ch/en/services/di ... b9-4570-82c9-fb368ce7162f

[2] ناگفته نماند که این ها از اصول اولیه ی اسلام است، اما متاسفانه این عناوین زمانی که با نگاه یک سلفی ملاحظه می شود، رنگ و بویی دیگر گرفته و به سلاحی برای مقابله با سایر مسلمانان بدل می شود. چرا که سلفی جهادی ها بر اساس تعالیم اشتباه خود، سایر مذاهب اسلامی که همسو با آنها نیستند را مشرک خوانده لذا با توجه به این اصول چهارگانه، جهاد و مبارزه علیه آنها را یک تکلیف دانسته و در نتیجه علیه سایر مسلمانان دست به جنایاتی می زنند که نه تنها در اسلام بلکه در هیچ آیینی پسندیده نیست.

[3] گزینه ی چهار در رفرنس های این لینک: http://www.css.ethz.ch/en/services/di ... b9-4570-82c9-fb368ce7162f

[4] Murad Batal al- Shishani، مقاله ی Abu Omar Al-Saif: His Life and After His Death، هفته نامه ی شمال قفقاز، شماره ی 7، مقاله ی سوم، بارگزاری شده در سایت جام استون، لینک: https://jamestown.org/program/abu-omar ... fe-and-after-his-death-2/

[5] Gordon M. Hahn، مقاله ی Getting the Caucasus Emirate Right، چاپ شده در مرکز بین المللی مطالعات استراتژیک، سال 2011، لینک: https://csis-prod.s3.amazonaws.com/s3f ... CaucasusEmirateRt_Web.pdf

[6] گزینه ی چهار در رفرنس های این لینک: http://www.css.ethz.ch/en/services/di ... b9-4570-82c9-fb368ce7162f

[7] مقاله ی Caucasus Emirate سایت استنفورد، لینک: http://web.stanford.edu/group/mapping ... s/cgi-bin/groups/view/255

[8] سایت تحقیقاتی، longwarjournal، 25 جولای 2011، عنوان: Internal divisions resolved, claims Caucasus Emirate، لینک: http://www.longwarjournal.org/archive ... e_cla_1.php#ixzz1TKEnDQLI

[9] سایت تحقیقاتی longwarjournal، 19 آوریل 2015، عنوان: Russian troops kill leader of Islamic Caucasus Emirate، لینک: http://www.longwarjournal.org/archive ... amic-caucasus-emirate.php

[10] سایت مرکز مطالعات امنیتی، اول آگوست 2016، عنوان: The Rise and Decline of the Caucasus Emirate، لینک: http://www.css.ethz.ch/en/services/di ... b9-4570-82c9-fb368ce7162f

[11] Gordon M. Hahn، مقاله ی Getting the Caucasus Emirate Right، چاپ شده در مرکز بین المللی مطالعات استراتژیک، سال 2011، لینک: https://csis-prod.s3.amazonaws.com/s3f ... CaucasusEmirateRt_Web.pdf

[12] سایت مرکز مطالعات امنیتی، اول آگوست 2016، عنوان: The Rise and Decline of the Caucasus Emirate، لینک: http://www.css.ethz.ch/en/services/di ... b9-4570-82c9-fb368ce7162f

[13] Gordon M. Hahn، مقاله ی Getting the Caucasus Emirate Right، چاپ شده در مرکز بین المللی مطالعات استراتژیک، سال 2011، لینک: https://csis-prod.s3.amazonaws.com/s3f ... CaucasusEmirateRt_Web.pdf

[14] بی بی سی، 18 مارس 2014، عنوان: Profile: Chechen rebel leader Doku Umarov، لینک: http://www.bbc.com/news/world-europe-12269155

[15] سایت خبری chechenpress، 21 ژوئن 2006، عنوان: Statement of Presidential Administration of Chechen Republic of Ichkeria، لینک: https://web.archive.org/web/2006071204 ... /news/2006/06/23/01.shtml

[16] سایت kavkaz-uzel.eu، 7 اکتبر 2009، عنوان: Two years of Imarat Kavkaz: jihad spreads over Russia's south، لینک: http://www.eng.kavkaz-uzel.eu/articles/11635

[17] ویدئوی مورد نظر در این لینک قابل دسترسی است، "Kavkaz Center presents a new video message from Imārat al-Qawqāz: "On the Martyrdom Of the Amīr Of Imārat al-Qawqāz Dokku Umarov" - JIHADOLOGY"

[18] سایت رادیو آزادی اروپا، 18مارس 2014، عنوان: Latest Report Of Umarov's Death Leaves Details Unclear، لینک: https://www.rferl.org/a/caucasus-report-umarov-death/25301540.html

[19] سایت وزارت خزانه داری آمریکا، 25 مارس 2015، لینک: https://www.treasury.gov/resource-cent ... ement/Pages/20150325.aspx

[20] سایت تحقیقاتی، longwarjournal، 18 مارس 2014، عنوان : Ali Abu Muhammad al Dagestani, the new emir of the Islamic Caucasus Emirate، لینک: http://www.longwarjournal.org/archive ... muhammad_al_dagestani.php

[21] سایت رادیو آزادی اروپا، 20 ژانویه ی 2014، عنوان: Is Doku Umarov Really Dead? Assessing The Circumstantial Evidence، لینک: https://www.rferl.org/a/doku-umarov-dead-questions/25236011.html

[22] بی بی سی، 20 آوریل 2015، عنوان: Russian forces 'kill top jihadist' Kebekov in Caucasus، لینک: http://www.bbc.com/news/world-europe-32383809

[23] روییترز، 20 آوریل 2015، عنوان: Russia says kills head of North Caucasus Islamist insurgency، لینک: https://www.reuters.com/article/us-rus ... ncy-idUSKBN0NB0VI20150420

[24] Abu Usman Gimrinsky

[25] سایت مرکز مطالعات امنیتی، اول آگوست 2016، عنوان: The Rise and Decline of the Caucasus Emirate، لینک: http://www.css.ethz.ch/en/services/di ... b9-4570-82c9-fb368ce7162f

[26] سایت تحقیقاتی جام استون، 14 می 2015، عنوان: Will Abu Usman Gimrinsky Become the Dagestani Insurgency’s New Amir، لینک: https://jamestown.org/program/will-abu ... -new-amir-2/#.VX43Ffmqqko

[27] سایت تحقیقاتی جام استون، 14 می 2015، عنوان: Will Abu Usman Gimrinsky Become the Dagestani Insurgency’s New Amir، لینک: https://jamestown.org/program/will-abu ... -new-amir-2/#.VX43Ffmqqko

[28] سایت رادیو آزادی اروپا، 17 آگوست 2015، عنوان: Caucasus Emirate Weakened By Death Of New Leader, But Not Defunct، لینک: https://www.rferl.org/a/caucasus-emira ... eader-death/27193195.html

[29] سایت Prague Watchdog، عنوان: We have taken up arms to establish laws، لینک: http://www.watchdog.cz/?show=000000-0 ... -000006-000042&lang=1

[30] مقاله ی The Rise and Decline of the Caucasus Emirate، سایت css.ethz.ch

[31] Darion Rhodes، مقاله ی Salafist-Takfiri Jihadism: the Ideology of the Caucasus Emirate، از منشورات موسسه ی بین المللی مبارزه با تروریسم، مارس 2014، لینک: https://www.ict.org.il/Article/132/Sal ... 0the%20Caucasus%20Emirate

[32] گزارش شماره ی 64  مرکز مطالعات استراتژیک و بین الملل، منتشر شده در 13 ژانویه ی 2013، قابل دسترسی در لینک: https://csis-prod.s3.amazonaws.com/s3f ... /130110_Hahn_IIPER_64.pdf

[33] Gordon M. Hahn گزارش اسلام گرایی و سیاست در منطقه ی اوراسیا، 30 نوامبر 2009، لینک www.miis.edu/media/view/19031/original/iiper_3.doc

  [34] مقاله ی Caucasus Emirate، از منشورات سایت استنفورد.

[35] همان.

[36] سایت خبری stratfor 3 دسامبر 2009، عنوان: The Nevsky Express Bombing and the Kremlin Clan Wars، لینک:

https://www.stratfor.com/analysis/russ ... ing-and-kremlin-clan-wars

[37] روزنامه ی گاردین، 29 مارس 2010، عنوان: Moscow metro bombs kill dozens لینک: https://www.theguardian.com/world/2010 ... o-bombs-explosions-terror

[38] روییترز 25 ژانویه ی 2011، عنوان: Moscow bombing challenges Kremlin security efforts، لینک: http://www.reuters.com/article/us-rus ... ort-idUSTRE70N2TQ20110125

[39] بی بی سی، 21 اکتبر 2013، لینک: http://www.bbc.com/news/world-europe-24608694

[40] سایت خبری راشاتودی، 30 دسامبر 2013، عنوان: Consecutive Volgograd suicide bombing kills at least 15، لینک: https://www.rt.com/news/russia-volgograd-trolley-blast-957/

[41] سایت تحقیقاتی، تحلیلگر آسیای میانه- قفقاز، 14 اکتبر 2016، عنوان: Revival of Islamist insurgency in the North Caucasus، لینک: https://www.cacianalyst.org/publicatio ... g/Caucasus%20Emirate.html

[42] سایت eurasiareview، 20 جولای 2017، عنوان: Caucasus Emirate Far From Dead But Focused Now On Syria – OpEd، لینک: http://www.eurasiareview.com/20072017 ... ocused-now-on-syria-oped/

[43] سایت رادیو آزادی اروپا، 7 اکتبر 2015، عنوان: Is The Caucasus Emirate On The Rebound، لینک: https://www.rferl.org/a/caucasus-repor ... ate-rebound/27293471.html

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

ظهور و انحطاط انصار الشریعة در لیبی

شبکه حقانی (2)

طالبان پاکستان

گردان های عبدالله عزام

طالبان

سپاه صحابه(2)

جیش محمد

جنبش اسلامی ترکستان شرقی

انصار الشریعه یمن

سلفیت سنتی(وهابی) در یمن

التوحید و الجهاد فی ارض الکنانه (توحید و جهاد در مصر)

لواء التوحید

جنبش نورالدین زنکی

جنبش انصار الدین مالی

اخوان المسلمین اردن

عمليات درع الفرات

اخوان المسلمين يمن

جیش الحر السوری

حرکه احرار الشام الاسلامیه

المرابطون (مالی)

القاعده فی بلاد المغرب الاسلامی

انصار الشریعه تونس

جیش احرار الشام

جنبش حسم «حرکة سواعد مصر»

جماعت اسلامی اندونزی

الشباب المجاهدین

هیئه تحریر الشام

جماعة المسلمين في بلاد الشام

جیش محمد فی بلاد الشام

سرایا مروان حدید

جماعت انصار بیت المقدس

جنبش انصار الشریعه لیبی

کتیبه صقور العز

اجناد القوقاز

التکفیر و الهجره

جند الاقصی

حرکه الفجر الاسلامیه

حرکه شام الاسلام

جیش المهاجرین و الانصار                                          

الکتبیه الخضراء

احرار الشام

تحریر الشام

آل شیخ

القاعده عراق

دیوبندیه در پاکستان

تقابل دیوبندیه با جریان ها و مذاهب دیگر

اندیشه های طیف حیاتی جریان دیوبندیه

اندیشه های گرایش «مماتی» جریان دیوبندیه

امارت اسلامی قفقاز

دورنمائی از مکتب دیویند (2)

دورنمائی از مکتب دیویند (1)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جريان نوسلفي‌ها

داعش 2017/دگرگونی ها و تاکتیک ها

گروهک تروریستی ـ تکفیری جندالله

آشنایی با گروهک تررویستی جندالشیطان

گروه تکفیری ریاض الصالحین

حدادیه

سازمان جماعة التبلیغ

النهضه تونس؛ از «حرکت» تا «حزب»

وهابیت تکفیری (دوران تاسیس و تثبیت)

قبیله انحراف

تحریک نفاذ شریعت محمدی

سلفیه درباری

جیش محمد

حرکت النهضه تونس

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

شباب محمد (آکادمی ارتش)

گونه شناسی جریان های فکری و جنبش های اسلامگرا

احزاب سلفی در مصر

گروه طالبان

شبکه ی حقانی (1)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره سوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره دوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار(دوره اول)

جريان نوسلفي‌ها در دوران معاصر (2)

اخوان المسلمین سوریه

القاعده در تانزانیا

القاعده در کنیا

جماعت تبلیغ

سلفی گری در شبه قاره هند

جریان شناسی جماعت التبلیغ و الدعوه

دیوبندیه، بریلویه و رابطه آنها با وهابیت

جریان های تکفیری عراق

حزب التحریر ازبکستان

سلفی گری در پاکستان

جريان های سلفی در تونس

جماعت اخوان المسلمین: ریشه ها و روندها

سازمان القاعده

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

بوکوحرام

خلافت داعش، موافقان و مخالفان

لشکر طیبه

اخوان المسلمين و شيعه (بخش دوم)

اخوان المسلمين و شيعه (بخش اول)

گروههای تروریستی در آفریقا

حرکت المجاهدین

سیر شکل گیری جریان دیوبندیه در شبه قاره هند

گروههای تروریستی در آفریقا

حزب التحریر: آسیب ها وتحریف ها

آشنایی با داعش

سپاه صحابه

طالبان

لشگر جهنگوی

اخوان‌المسلمین امارات؛ پیوندی دیرهنگام

اخوان المسلمین عربستان؛ زندگی گیاهی

اخوان اصیل (حسن البناء)؛ جریانی در رؤیای اصلاح

اخوان المسلمین قطر؛ حرکتی خزنده

سروریه

حازمیه

اخوان در عربستان

البانیه

جریان جامیة یا عالمان درباری

حرکت جهیمان العتیبی

جریان اخوان‌التوحید

جریان های سلفیه