مقالات > حزب التحریر در آسیای مرکزی

حزب التحریر در آسیای مرکزی

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۶/۲۹ تعداد بازدید: 174

حزب التحریر احتمالا در اوایل دهه 1990 تا اواسط آن در آسیای مرکزی فعال شد. به نظر می رسد که مبلغان اردنی، تحت پوشش تبلیغ اسلام، نخستین هسته ها را در ازبکستان تشکیل دادند.



مقدمه

حزب التحریر احتمالا در اوایل دهه 1990 تا اواسط آن در آسیای مرکزی فعال شد. به نظر می رسد که مبلغان اردنی، تحت پوشش تبلیغ اسلام، نخستین هسته ها را در ازبکستان تشکیل دادند.[1] با این حال، این امکان نیز وجود دارد که ادبیات حزب التحریر در دهه 1980 به آسیای مرکزی، که آن زمان بخشی از شوروی بود، رسیده باشد. تحت هدایت «یوسف شیخ عبد القدیم زلوم»، جانشین نبهانی، حزب التحریر فعالیت های خود را در آسیای مرکزی پس از شوروی افزایش داد.

واکنش دولت های منطقه به ظهور این حزب، اقدامات سرکوب گرانه علیه اعضای آن بوده است. با این حال، مقامات تاجیک، ازبک، قزاق و قرقیز نتوانسته اند فعالیت های این گروه را در کشورهای خود خنثی کنند. به نظر می رسد، اقدامات تنبیهی نتیجه کاملا معکوس داشته است. اکنون طرفداران این گروه در حال افزایش اند. از آن جا که حزب التحریر به صورت مخفی عمل می کند، اعضایش در آسیای مرکزی شناخته شده نیستند. برآوردهای کلی صورت گرفته درباره تعداد اعضایش از دو هزار نفر تا صد هزار نفر بوده است.[2] برآورد نویسنده، بر  پایه مصاحبه های صورت گرفته با مقامات امنیتی و اعضای گروه و نیز تعداد اعضای دستگیر شده در منطقه، این است که حدود 25000 نفر در آسیای مرکزی رسما عضو این گروه اند و تعداد بسیاری نیز هوادار آن هستند.

درباره سابقه اجتماعی اعضای حزب التحریر اطلاعات فراوانی در دست نیست، زیرا هیچ گونه آماری که از سوی منابع مستقل تأیید شده باشد وجود ندارد. با وجود این، به نظر می رسد، اکثر اعضای عادی حزب التحریر وابسته به اقشار پایین تر جامعه و کادر رهبری آن از قشر روشن فکر و طبقه تحصیل کرده متوسط است. سن بیشتر اعضای حزب در منطقه، 20-35 سال و اعضای برجسته آن، 35- 45 سال است.

نکته جالب توجه این که، این گروه ظاهرا با هدف جذب به اسلام به اعضای تمام گروه های قومی از جمله غیر مسلمانان نزدیک می شود، اگر چه این موضوع [= دعوت به اسلام] جزء اهداف اصلی گروه نیست. حزب التحریر در آسیای مرکزی ابتدا در ازبکستان دارای عضو بود، اما از اواخر دهه 1990، تعداد بسیاری تاجیک، قرقیز، قزاق و حتی بعضی از تازه مسلمانان روسی به این گروه پیوستند.[3] با وجود این، هنوز هم بیشتر هواداران حزب در ازبکستان و مناطق ازبک نشین در جنوب قزاقستان، جنوب قرقیزستان و شمال تاجیکستان به سر می برند.

به لحاظ نظری، حزب التحریر پذیرای تمام مسلمانان آسیای مرکزی است، اما در این باره که آیا این گروه، فرقه های مسلمان در منطقه را تحمل می کند یا نه جای بحث هست؛ برای مثال، اعضای دون پایه گروه در آسیای مرکزی، بیشتر دیدگاه هایی افراطی علیه فرقه احمدیه دارند.[4] اعضای فرقه احمدیه درباره تعهد حزب التحریر به نداشتن خشونت تردید دارند. به عقیده آن ها، پیام های این حزب ممکن است بعضی از اعضا را به انجام اقدامات خشونت آمیز تشویق کند.[5] شواهد چندانی مبنی بر این که حزب التحریر در آسیای مرکزی دیدگاه های ضد شیعی را در پیش گرفته باشد وجود ندارد.[6]

حزب التحریر از نظر راهبردهای جذب نیرو، تفاوت قابل ملاحظه ای با سایر گروه های مخفی اسلام گرا در آسیای مرکزی دارد. این گروه از عضویت زنان نیز استقبال می کند. حزب التحریر به ویژه در زمینه جذب زندانیان در آسیای مرکزی فعال بوده است. بیشتر اعضای زندانی حزب التحریر ایدئولوژی خود را برای سایر زندانیان تبلیغ می کنند؛ کسانی که به دلیل شرایط سخت زندان، مستعد پذیرش پیام های اسلام گرایانه ای هستند که به زندگی شان معنا می دهد. مقامات ازبک این نکته را می دانند؛ و بنابراین، معمولا اعضای این حزب را زندانیان عادی جدا نگاه می دارند. سال ها فعالیت زیرزمینی در کشورهای عربی، درس های ارزشمندی را درباره راهبردهای بقا به رهبری حزب التحریر داده است. احتمال دارد این گروه قابلیت های ضد اطلاعات را در خود ایجاد کرده باشد [ تا از نفوذ عناصر اطلاعاتی به درون این تشکیلات جلوگیری کند]. به گفته یک مقام ازبک، اعضای حزب التحریر موظف اند افراد ساکن در همسایگی خود را که در پلیس، ارتش یا سازمان های دولتی شاغل هستند شناسایی و تحت نظر داشته باشند.[7] به علاوه، اعضای حزب التحریر برای ناشناخته ماندن، به ندرت در درون حزب از اسامی واقعی خود استفاده می کنند.

در طول چند قرن، اسلام در آسیای مرکزی شاهد فراز و نشیب هایی بوده و همین امر، سبب بروز واکنش هایی برای احیای مجدد آن شده است و جنبش هایی در مورد بازگشت به ریشه های اسلامی بروز و ظهور یافته است. محافل مخفی تشکیل شده توسط «رحمت الله قاری علامه» و «عبد الولی میرزائوف» در دره فرغانه در اواخر دهه 1970، نمونه چنین جنبش های احیا گرانه ای بود که هدفشان زدودن بدعت ها از اسلام از قبیل برخی سنت ها و آیین های حنفی بود. فعالیت های آن ها زمینه ایدئولوژیک را برای ورود حزب التحریر در دهه 1990 هموار ساخت. حزب التحریر ضمن این که تلاش دارد نشان دهد که تمام چهار مذهب [سنی] را تحمل می کند، با فرقه حنفی موافق نیست، زیرا این فرقه به اقتدار [نظامی سیاسی موجود] احترام می گذارد و این امر با هدف حزب التحریر که عبارت است از سرنگونی دولت های کنونی در آسیای مرکزی مغایرت دارد.[8]

حزب التحریر تنها گروه اسلامی تندرو نیست که به جوامع مسلمان آسیای مرکزی راه یافته است. این گروه برای تسخیر قلب ها و ذهن های مسلمانان آسیای مرکزی با سازمان های سلفی رقابت کرده است.[9] موضع این حزب در برابر استعمال دخانیات، گوش دادن به موسیقی و تعامل با زنان نسبت به موضع سازمان های سلفی، موضعی ملایمتر و سهل گیرانه تر است که با استقبال مردم آسیای مرکزی مواجه شده است.

در این فصل، به بررسی حزب التحریر در تاجیکستان، ازبکستان، قرقیزستان، قزاقستان، روسیه، اوکراین، چین و ترکمنستان می پردازیم.

تاجیکستان

با وجود یک حزب اسلامی قانونی در تاجیکستان (IRPT)، حزب التحریر توانسته است در این کشور حضور یتبد و طرفدارانی را جذب کند. نخستین هسته های حزب التحریر را شهروندان ازبک تشکیل دادند که در اواخر دهه 1990، به شمال تاجیکستان نقل مکان کردند. این گروه موفق شد به نهادهای آموزش عالی در شهر شمالی خجند نفوذ یابد و طرفداران بسیاری را در میان دانشجویان و اعضای هیئت علمی دانشگاه جذب کند.[10] حزب التحریر هسته هایی را در دانشگاه دولتی خجند، دانشکده پزشکی و شاخه محلی دانشگاه فنی تاجیک تأسیس کرد و فعالیت هایش را در دوشنبه (پایتخت) گسترش داد. به گفته یک منبع آگاه وابسته به سازمان های امنیتی تاجیک، این گروه اولین بار در سال های 2001- 2002 در دوشنبه ظاهر شد.[11] تعداد اعضای این حزب در تاجیکستان به طور کلی بین سه هزار تا چهار هزار نفر برآورد می شود که دارای تنوع قومی از جمله تاجیک، ازبک و حتی روسی هستند.

جزوه های حزب التحریر در تاجیکستان به اضطراری ترین و مهم ترین مسائل مردم از قبیل: مهاجرت مردان تاجیک به روسیه، فساد مالی دولت (که به حد بی سابقه ای رسیده) و کمبود برق و سوخت می پردازد؛ مسائلی که مطبوعات و رسانه های ( تحت کنترل دولت) تاجیک از آن غافل مانده اند. شاخه تاجیک حزب التحریر IRPT را به همکاری با رژیم تاجیک متهم کرده است و جزوات تبلیغی اش را بیشتر در بازارهای سنتی، نهادهای آموزش عالی و مساجد توزیع می کند.

در سال 2001، دولت تاجیک حزب التحریر را یک حزب سیاسی غیر قانونی اعلام کرد. با این حال، مدعی العموم نخستین پرونده کیفری علیه یک عضو حزب التحریر را در سال 1999 در شمال تاجیکستان مطرح کرد. هدف حزب التحریر مبنی بر تأسیس حکومت اسلامی با روح قانون اساسی 1994 تاجیک، که تصریح دارد این کشور یک جمهوری دموکراتیک و سکولار است (اصل 1)، در تعارض است.[12] از سال 2000 تا اوایل 2005، مقامات تاجیک حدود پانصد عضو حزب التحریر را دستگیر کردند، اما تنها 189 پرونده در دادگاه تشکیل گردید.[13] در اواسط ژانویه 2006، دولت تاجیک اعلام کرد 99 عضو حزب التحریر، از جمله شانزده زن، دستگیر شده اند.[14] دفتر مدعی العموم 74 پرونده کیفری را علیه اعضای دستگیر شده تشکیل داد و دادگاه های تاجیک این افراد را به پنج تا دوازده سال حبس محکوم کرد.[15] با وجود سرکوب دولتی، ظاهرا شمار اعضا و هواداران حزب التحریر در تاجیکستان رو به افزایش نهاده است. بسیاری از اعضای دستگیر شده حزب التحریر از قوم ازبک اند، اما شمار تاجیک ها به سرعت در حال افزایش است. سازمان های مردم نهاد تاجیک و بین المللی مدعی شده اند اعضای حزب التحریر به صورت ناعادلانه محاکمه شده اند و هنگام بازداشت، با ایشان بدرفتاری می شده است.[16]

هیچ آمار رسمی درباره اعضای زندانی گروه وجود ندارد، اما «دولت نظیروف»،[17] رئیس سازمان مردم نهاد «مرکز تحلیل افراط گرایی و تروریسم»، در سال 2005 تخمین زد که 150 تا 180 عضو حزب التحریر در زندان های تاجیک دوران محکومیت خود را می گذرانند.[18] بیشتر پرونده ها علیه اعضای حزب التحریر بر مبنای اصل 187 ( تحریک نارضایتی دینی و قومی) و اصل 307 ( تلاش برای سرنگونی دولت) قانون کیفری تاجیک تشکیل شده است.[19]

مشارکت زنان در این گروه ممنوع الفعالیت برای مقامات تاجیک اهمیت فراوانی دارد. در اواخر 2006، نه زن در خجند به دلیل همکاری با این گروه به پنج تا یازده سال زندان محکوم شدند. همکاری آن ها تنها در قالب توزیع جزوات و جذب اعضای جدید زن بود.[20] بیشتر زنانی که محکوم شدند تحصیلات دانشگاهی داشتند و ظاهرا با تصمیم خود به این گروه پیوسته بودند و تنها دو یا سه نفر به اجبار شوهرانشان به این گروه ملحق شده بودند. در طول چند سال گذشته دستگیری ها ادامه یافته است؛ برای مثال در سال 2008، 28 عضو حزب التحریر محکوم شدند.[21]

ازبکستان

حزب التحریر در اوایل دهه 1990 تا اواسط آن در ازبکستان فعال شد. در اواخر دهه 1990، ازبکستان به چند دلیل به کانون فعالیت های این حزب در آسیای مرکزی تبدیل شده بود. پس از سوء قصد نافرجام به جان رئیس جمهور «کریموف» در فوریه 1999، که رژیم ازبک آن را به تروریسم های اسلامی نسبت داد، دستگیری اعضای حزب التحریر به میزان قابل توجهی افزایش یافت. از آن زمان تاکنون، سرکوب فعالیت های گروه توسط نیروهای امنیتی، احتمالا سبب شده رهبری آن مقر خود را به جنوب قرقیزستان انتقال دهد.[22] از این گذشته، به دلیل شرایط سخت در ازبکستان اکثر جزوات گروه از قزاقستان به ازبکستان قاچاق می شود. با این حال، چند تن از اعضای این گروه در حالی که سعی داشتند جزواتی را در اوت 2006 از مرز قزاقستان- ازبکستان وارد ازبکستان کنند دستگیر شدند.[23] به نظر می رسد، بیشتر اعضای حزب التحریر اهل منطقه دره فرغانه (از جمله ولایات اندیجان، فرغانه، نمنگان و شهر تاشکند) باشند. به سختی می توان تعداد اعضای حزب را در ازبکستان برآورد کرد، اما به نظر می رسد این گروه در این کشور بین 10000 تا 15000 عضو داشته باشد. اعضای دستگیر شده حزب التحریر معمولا به بیست سال زندان محکوم می شوند. بیشتر پرونده ها علیه اعضای حزب التحریر با استناد به اصول 159 ( تلاش برای سرنگونی دولت)، 216 ( تشکیل سازمان های عمومی و مذهبی غیر قانونی)، 1/244 ( توزیع مطالبی که خواهان افراط گرایی و بنیاد گرایی مذهبی هستند) و 2/244 ( تشکیل سازمان های دینی، افراطی، جدایی طلب و سایر سازمان های غیر قانونی و شرکت در آن) قانون کیفری ازبکستان تشکیل شده است.

روحانیون مورد حمایت دولت کاملا با سرکوب حزب التحریر موافق اند، زیرا این گروه را رقیب خود برای تسخیر قلب ها و ذهن های ازبک می دانند. به علاوه، دستگاه های اسلامی این کشور تابع سازمان های دولتی اند، زیرا این سازمان ها مسئول عزل و نصب روحانیون و رهبران دینی می باشند.

با این حال، مقامات ازبک، روحانیون مسلمان را بسیج کرده اند تا از طریق مباحث ایدئولوژیک به مقابله با ایدئولوژی حزب التحریر بپردازند. به نظر می رسد، این گروه از این سیاست با خبر است، زیرا مدعی شده مقامات ازبک با دانشگاه الازهر در قاهره ارتباط برقرار کرده تا آن ها روحانیون میانه رو ازبک را ترغیب کنند که به اجرای مناسک اسلامی مطابق با خط مشی های دولتی بپردازند و در امور سیاسی دخالت نکنند.[24] روحانیت جدید ازبک «مهارت مقابله با گروه های سیاسی در کشور، به خصوص حزب التحریر را- که در علوم اسلامی فوق العاده تبحر دارد- خواهد داشت.»[25]

اذیت و آزار اعضای حزب التحریر در ازبکستان، به موضوع سیاسی حساسی برای این گروه تبدیل شده است. در سال 2002، شاخه حزب التحریر در انگلستان کمپینی را علیه تاشکند به راه انداخت و سازمان های امنیتی ازبک را به قتل «فرهاد عثمانوف»، یکی از اعضای حزب، متهم کرد. در ژوئیه 2002، صدها عضو حزب التحریر در بیرون سفارت ازبکستان در لندن تجمع کردند تا برای سفر به ازبکستان روادید خود را دریافت کنند. دیپلمات های ازبک، که غافل گیر شده بودند، حاضر به پذیرش معترضان نشدند. این گروه همچنین در اکتبر 2005، تظاهراتی را در بیرون سفارت خانه های ازبکستان در لندن و جاکارتا ترتیب داد.

در مارس 2003، چند صد عضو حزب التحریر با عفو اعلام شده از سوی دولت ازبکستان از زندان آزاد شدند. با این حال، عفو این تعداد نمی تواند این امیدواری را به همراه داشته باشد که تاشکند سیاست خود را در قبال این گروه به این زودی تغییر دهد. به صورت خاص، از زندانیان خواسته شد که گزارشی را خطاب به رئیس جمهور کریموف امضا و در آن اقرار کنند گناهکارند، از عقاید خود ابراز پشیمانی کنند و قول بدهند که با نیروهای دولتی همکاری کرده و نام کسانی را که در فعالیت های سیاسی یا مذهبی غیر قانونی مشارکت دارند افشا کنند.[26]

در واکنش به قیام اندیجان در می 2005 و اتهام های کریموف علیه حزب التحریر، این گروه در برابر رژیم ازبک موضع خصمانه تری گرفته است. البته ظاهرا افزایش دستگیری اعضای این حزب در ازبکستان، این گروه را ناگزیر کرده از حجم فعالیت هایش در این کشور بکاهد؛ برای مثال، در اوت 2008، پلیس ازبک اعلام کرد که بیش از چهل عضو این حزب دستگیر شده اند.[27]

قزاقستان

در دهه 1990، مقامات قزاق عقیده داشتند که این کشور در برابر نفوذ اسلام سیاسی در امان است و دلیل آن، وسعت بسیار کشور، وجود اقوام مختلف و رشد اقتصاد نفتی کشور بود. با ظهور حزب التحریر در جنوب قزاقستان، این دیدگاه در اوایل دهه 2000 به چالش کشیده شد. نخستین نشانه های حضور این حزب در جنوب قزاقستان در سال 1998 ظاهر شد. این گروه مدعی است در جنوب این کشور هزاران عضو دارد؛ در حالی که به گفته یک تحلیل گر امنیتی قزاق، این گروه در سال 2004 در جنوب قزاقستان تنها دویست عضو داشته است.[28] در ژوئیه 2003، یک افسر عالی رتبه اطلاعاتی ازبک برآورد کرد که حزب التحریر در قزاقستان پنج هزار عضو دارد، اما به نظر می رسد، چنین ادعایی بی پایه است.[29] این گروه احتمالا در جنوب قزاقستان دو هزار عضو داشته باشد.

نسل نخست اعضا در جنوب قزاقستان شامل ازبک ها می شدند. با وجود این، در سال های اخیر، تعداد بسیاری قزاق به آن پیوسته اند. اعضای حزب معمولا مردان بی کار یا کم درآمدند که بین بیست تا چهل سال سن دارند. اعضای حزب التحریر پیوسته جزوه هایی را در جنوب قزاقستان توزیع می کنند که بیشتر آن ها به زبان های قزاقی، ازبک یا روسی نوشته می شوند. این مسئله نشان می دهد جامعه هدف این گروه، تمام اقوام است.[30] این جزوات معمولا به بیان مشکلاتی می پردازند که گریبان گیر مسلمانان در سایر کشور ها (برای مثال ازبکستان و چچن) است و نه قزاقستان. حزب التحریر برای ترویج پیام های خود، از خشم مسلمانان علیه تهاجم آمریکا به عراق بهره برداری کرده است. در طول سال 2003، این حزب جزواتی را تهیه کرد که به شدت از دولت های آمریکا و انگلستان به دلیل نقششان در عراق انتقاد می کرد.[31]

افزون بر این، نشانه ها گواه بر آن است که فعالیت های حزب التحریر در قزاقستان رو به فزونی نهاده است. در 6 ژوئیه 2001، در شصت و یکمین سال روز تولد رئیس جمهور، نظربایف، جزوات این حزب در هزاران صندوق پستی در آلماتی ظاهر شد، که بسیاری آن را نشانه مبارزه طلبی دانستند. این گروه فعالیت خود را حتی در شمال قزاقستان گسترش داده؛ منطقه ای که عمدتا تحت سکونت روس ها و قزاق هایی است که اصطلاحا «قزاق های روسی شده»[32] خوانده می شوند؛ یعنی کسانی که فرهنگ روس را در زندگی خود پیاده می کنند.

در 8 فوریه 2005، پلیس قزاقستان یک انتشارات وابسته به حزب التحریر در آلماتی را تعطیل کرد و دو تن از اعضای این گروه را دستگیر و دوازده هزار جزوه را کشف و ضبط کرد.[33] دو هفته پیش از آن نیز چهل عضو حزب التحریر که بیرون از  مسجد جامع آلماتی علیه SAMK دست به تظاهرات زده بودند، دستگیر شدند. تظاهر کنندگان SAMK را بیش از حد به رژیم نظربایف وابسته می دانستند.

قرقیزستان

حزب التحریر نخستین بار در اواخر دهه 1990 در قرقیزستان  ظاهر شد. این حزب بیشتر در ولایات جنوبی اوش، جلال آباد و با تکین فعال بوده است. برخی از منابع برآورد می کنند که حدود سه هزار تا چهار هزار عضو حزب التحریر در قرقیزستان هستند، که البته برآوردی معقول است.[34]

این حزب [ برای انتشار پیام خود] از جزوات بهره فراوانی می برد؛ جزواتی که به زبان های روسی، قرقیز و ازبک منتشر می شوند و طرف دار تأسیس خلافت اسلامی و اجرای احکام شریعت هستند. جزوات این گروه حول محور مسائل اجتماعی و فساد مالی در میان مقامات و کارکنان دولتی است. از جمله انتشارات این گروه در قرقیزستان عبارت است از «ماهنامه بیداری» که احتمالا در لبنان چاپ می شود و مقالات آن از عربی به زبان های قرقیز، روسی و ازبک ( سه زبان اصلی در قرقیزستان) ترجمه می شوند. شمارگان احتمالی این نشریه پنج هزار نسخه است.[35] این گروه، ماهنامه را برای رسانه ها و سفارت خانه ها، از جمله سفارت آمریکا، ارسال می کند. این ماهنامه شامل مقامات مذهبی و نیز مقالاتی درباره دامنه وسیعی از موضوعات سیاسی است.

در اواخر آوریل 2001، رهبران این حزب اعتماد به نفس خود را به نمایش گذاشتند و به شکلی تعجب برانگیز از رهبران مسلمان قرقیز و مقامات دولتی این کشور، از جمله اعضای پارلمان، دعوت کردند که در یکی از مساجد قره سو، شهری که بعضی بدان لقب «پایتخت حزب التحریر» داده اند، در بحث و تبادل نظری آزاد شرکت کنند. با این حال، به گزارش حزب التحریر، هیچ یک از آنها در این جلسه شرکت نکردند. اکثر اعضای حزب در جلسه ای که تشکیل شد ایدئولوژی گروه را برای مردم بازگو کردند.[36]

در اوت 2001، اعضای این حزب نامه ای سرگشاده به رئیس جمهور آقایف، پارلمان و قوه قضاییه ارسال کردند و از ایشان خواستند به ده پرسش مطرح شده پاسخ گویند؛ از جمله سوال ها این بود که آیا ایشان خود را مسلمان می دانند یا نه؟ آیا قرآن را تنها قانون اساسی راستین می شناسند؟ و چرا ایشان با کشورهای کافر ( کشورهای غربی) ارتباط دارند؟ این حزب خواستار پاسخ رسمی به این سوالات ظرف پانزده روز شد، اما جای تعجب نبود که هیچ یک از مقامات به این پرسش ها پاسخ ندادند.[37]

در مقایسه با ازبکستان، قرقیزستان در قبال حزب التحریر نوعی رویکرد نسبتا لیبرال در پیش گرفته است؛ در نتیجه این گروه با آزادی نسبی به فعالیت هایش ادامه می دهد. پلیس معمولا در برابر اولین نقض قانون توسط اعضای این گروه به ایشان اخطار می دهد و جریمه شان می کند. خطای بعد ممکن است به صدور حکم حبس از دو تا پنج سال منجر شود. بیشتر پرونده ها به استناد اصول 297 (دعوت از مردم برای تغییر خشونت آمیز رژیم قانونی) و 299 (برانگیختن خصومت ها و درگیری های قومی، نژادی و مذهبی) قانون کیفری تشکیل می شود. تمام تشکل های مذهبی باید به ثبت کمیسیون دولتی امور مذهبی و وزارت دادگستری برسند تا مجوز لازم برای فعالیت به عنوان یک تشکیلات قانونی را دریافت کنند. تاکنون حزب التحریر سعی نکرده به عنوان یک تشکل مذهبی به ثبت برسد، زیرا مدعی است که یک حزب سیاسی است. فعالیت این حزب به موجب اصل 8 قانون اساسی قرقیزستان، که می گوید: تأسیس احزاب سیاسی بر پایه دین مجاز نیست، ممنوع شده است.[38] در نوامبر 2003، دیوان عالی حکم صادره توسط دادگاه بیشکک، که به موجب آن چهار گروه به دلیل افراط گرایی و داشتن روابط با تروریسم بین الملل حق فعالیت نداشتند را تأیید کرد. این گروه عبارت اند از: حزب التحریر، حزب اسلامی ترکستان،[39] سازمان آزادی بخش ترکستان شرقی[40] و حزب اسلامی ترکستان شرقی.[41]

در پی شورش های مسلحانه «حکومت اسلامی ازبکستان» (IMU) در جنوب قرقیزستان در تابستان های 1999 و 2000، بیشکک تلاش های خود را برای ایجاد محدودیت برای گروه های اسلام گرا، که ممکن است تهدیدی برای امنیت ملی باشند، افزایش داد. برخی از مقامات قرقیز خواستار تصویب قوانین سخت گیرانه تر برای محدود کردن فعالیت های اسلامی رادیکال شدند؛ برای مثال، در اکتبر 2003، «کالیک ایمان کولوف»،[42] رئیس سازمان امنیت ملی جلال آباد، درباره افزایش تهدید از جانب حزب التحریر ابراز نگرانی کرد و گفت این گروه موفق شده زنان و جوانان، از جمله دانش آموزان و دانشجویان را به خود جذب کند.[43]

از سوی دیگر، «تورسونبای باقر اولو»، بازرس ویژه قرقیزستان، این سوال را طرح کرده که آیا دیدگاه های حزب آن گونه که دولت ادعا می کند تهدید آمیز هستند؟ او می گوید: سازمان های دولتی نباید پیروان حزب التحریر را صرفا به این دلیل که به دنبال تغییر اساسی ساختار جامعه هستند اذیت و آزار کنند. به عقیده وی، این گروه قانون را نقض نکرده و سایر احزاب (برای مثال کمونیست ها) نیز خواهان تغییر ساختار جامعه هستند؛[44] بنابراین، دولت باید این گروه را قانونی اعلام کند.[45]

یک نمونه از واکنش های دو پهلوی مقامات قرقیز در برابر حزب التحریر، اظهارات تناقض آمیز «عمر زاک ماما یوسفوف»،[46] رئیس وقت سازمان دولتی امور مذهبی، است که در 19 فوریه 2002 در تلویزیون قرقیزستان اعلام کرد اعضای حزب التحریر مانند بقیه، شهروندان قرقیزستان هستند و وی هیچ مانعی برای ثبت رسمی این حزب نمی بیند. با این حال، وی در 21 مارس 2002 در بیشکک اعلام کرد: «اهداف این حزب با قانون اساسی قرقیزستان در تعارض است و این حزب نمی تواند به ثبت برسد.»[47]

در اوت 2004، سازمان امور مسلمانان قرقیزستان مقررات جدیدی را درباره مبلغان مسلمان وضع کرد. مفتی قرقیزستان اعلام کرد هر فردی که خواهان ایفای نقش به عنوان مبلغ اسلامی است، باید در ابتدا از این سازمان مجوز دریافت کند. این سازمان احتمال می داد حزب التحریر توانسته در میان خطبای اسلامی نفوذ یابد. به علاوه، «سازمان عالی امور مسلمانان قرقیزستان» موضع رسمی خود را در قبال حزب التحریر تکرار کرد و گفت: «نه شریعت و نه قانون اساسی کشور ما به یک حزب سیاسی اجازه نمی دهد بر پایه مذهب شکل بگیرد؛ بنابراین، ما چنین حرکت هایی را محکوم می کنیم.»[48]

با وجود فشار دولت، این گروه به فعالیت های خود ادامه داده است؛ برای مثال، در شهر جلال آباد این حزب طوماری را با بیست هزار امضا تهیه کرد که در آن خواستار آموزش های اسلامی بیشتر در مدارس و هم چنین جدایی دختر و پسر در کلاس های درس شده بود. این طومار که در نوامبر 2004 تهیه شد، خواستار حمایت دولت از مدارس مسلمانان و ایجاد محدودیت در زمینه هرزه نگاری بود.[49]

با این حال، حزب التحریر در جریان انقلاب لاله قرقیزستان- که به سرنگونی آقایف در مارس 2005 انجامید- نقش کمرنگی داشت. این حزب مدعی شد که سرنگونی رژیم آقایف تنها یک نوع ترمیم دوباره قدرت در درون نخبگان حاکم بود.[50] با وجود این، نقش برجسته اپوزیسیون قرقیزستان در رویدادها و استقبال از انجام اقدامات مستقیم علیه رژیم، تا حد چشم گیری فضای سیاسی قابل دست رس را برای این گروه کاهش داد. پیام ضد دموکراتیک حزب التحریر و نیز فراخوان قبلی آن برای تحریم انتخابات پارلمانی فوریه 2005 ( که تقلب در آن، جرقه انقلاب لاله را زد)، چندان باب طبع شهروندان قرقیز نبود. آن ها تازه دریافته بودند که می توانند به بیان نارضایتی های سیاسی و اقتصادی شان بپردازند و از طریق احزاب سیاسی قانونی، به دنبال تغییرات سیاسی باشند.

بنابراین، این گروه کوشیده راهبرد سیاسی جدیدی را در اوضاع و احوال قرقیزستان در پیش بگیرد که شامل مشارکت سیاسی و استفاده از رسانه های همگانی است. در انتخابات پارلمانی ژوئیه 2005، حزب التحریر از تورسونبای باقر اولو، مدافع حقوق بشر قرقیزستان، حمایت کرد، زیرا وی قول داد بر اساس قرآن و شریعت عمل کند؛ با این حال، باقر اولو تنها 3/9 درصد آرا را کسب کرد.[51]

هم چنین در ژوئیه 2005، شاخه حزب التحریر در اوش (در جنوب قرقیزستان) در صدد برآمد مجوز لازم برای راه اندازی یک شرکت پخش برنامه های رادیویی و تلویزیونی به نام Ong (بیداری)[52] را دریافت کند. با این حال، این شرکت پس از سه روز (7-4 ژوئیه) پخش برنامه هایش را متوقف کرد و آن زمانی بود که شریک آن، یعنی کانال خصوصی تلویزیونی کرامت[53] توافق نامه همکاری شان را لغو کرد.[54] «دلیر جمعه بایف»،[55] یک عضو برجسته محلی حزب التحریر، بعدا ادعا کرد که شبکه تلویزیونی کرامت تسلیم فشارهای سازمان امنیت ملی شده است. جمعه بایف اظهار داشت چند عامل باعث شده بود وی شرکت Ong را تأسیس کند: 1. با وجود برتری مسلمانان در قرقیزستان، شرکت های رادیو و تلویزیونی نه مکتب اسلام را پوشش می دهند و نه درباره زندگی و مشکلات مسلمانان گزارش تهیه می کنند. 2. از آن جا که «مسلمانان تلخی خواری را تجربه می کنند»، وی تصمیم گرفت «با هدف بیدار ساختن مسلمانان هر کاری را که در توان دارد با کمک برنامه های تلویزیونی انجام دهد.»[56]

از آن زمان تاکنون، دولت قرقیزستان موضع سخت تری در برابر حزب التحریر گرفته است. قتل «رفیق قاری کمال الدین»، امام جماعت برجسته ازبک در قره سو، در طول عملیات ضد تروریستی در جنوب قرقیزستان (اوت 2006) نشان داد که سازمان های امنیتی قرقیز آمادگی تحمل اسلام سیاسی را ندارند. کمال الدین اغلب از سیاست دولت قرقیزستان در قبال حزب التحریر انتقاد می کرد و طرف دار نوعی روش مصالحه جویانه بود.[57] شاخه این حزب در انگلستان بلافاصله بیانیه ای صادر کرد و اعلام کرد در طول دهه گذشته، قتل ائمه جماعات و فعالان اسلامی، کار رژیم ازبک بوده و اکنون به نظر می رسد که قرقیزستان جا پای رژیم کریموف گذاشته است.[58] اگر چه این گروه اذعان داشت کمال الدین عضو آن نبوده، سخت مشتاق بود که این روحانی را قربانی دیگری قلمداد کند که در جریان برنامه وسیع و وحشیانه رژیم قرقیزستان علیه مسلمانان پای بند از پا در آمده است.[59]

با وجود سرکوب روز افزون دولتی، حزب التحریر به فعالیت های خود در جامعه ادامه داده است. در اوایل فوریه 2007، این حزب بیانیه ای مطبوعاتی را برای رسانه های قرقیزستان فرستاد و اعلام کرد که گروهی از معماران و کارگران ساختمانی را روانه منطقه نارین می کند[60] تا به بازسازی این منطقه، که بر اثر زلزله بزرگ 26 دسامبر 2006 آسیب دیده بود بپردازند. به علاوه، این گروه از عزم خود برای کمک رسانی به ساکنان محلی که بر اثر زلزله متحمل خسارت شده بودند خبر داد؛ با این حال، زمانی که یازده نفر اعزامی، که احتمالا عضو حزب التحریر بودند، به منطقه رسیدند، پلیس آن ها را به اتهام وابستگی به یک سازمان غیر قانونی دستگیر کرد.[61]

روسیه، اوکراین، چین و ترکمنستان

حزب التحریر روز به روز بر فعالیت خود در سایر کشورهای منطقه که جمعیت قابل توجهی مسلمان دارند افزوده است. در ژوئن 2003، سازمان های انتظامی در مسکو اعلام کردند که 121 پیکار جوی مسلمان، از جمله 55 نفر مظنون به عضویت در حزب التحریر، را باز داشت کرده اند. بنا بر گزارش ها، در رأس مظنون ها «علی شیر موسایف»، شهروند قرقیز و «اکرم جلالوف»، شهروند تاجیک، قرار داشتند.[62] بنا به گزارش ها، برخی از بازداشت شدگان با خود نارنجک دستی، مواد منفجره و مهمات و نیز جزوات تبلیغی حمل می کردند. در واکنش به این قضیه، حزب التحریر طی بیانیه ای اعلام کرد روسیه نگران بازگشت خلافت [ اسلامی] است و بیم آن دارد که این حزب، حکومت این کشور را در برابر استعمار، ظلم و کشتار مسلمانان در زمانی که سرزمین های مسلمانان را در اواخر عمر حکومت عثمانی تحت اشغال داشت پاسخ گو کند. این علاوه بر مسلمانانی است که هنوز تحت یوغ بی عدالتی و ستم روسیه قرار دارند. این در حالی است که روسیه از نفوذ و قدرت نظامی خود در جمهوری های اسلامی ترکستان غربی استفاده می کند [ تا به اهداف مورد نظر خود دست یابد]. [63]

ظاهراً حزب التحریر حضور چشم گیری در چچن ندارد، اگر چه این جمهوری خود مختار بستر مناسبی برای رشد اسلام سیاسی بوده است. با این حال، نشانه های فراوانی وجود دارد مبنی بر این که حزب التحریر در جمهوری مسلمان نشین خودمختار تاتارستان فعال بوده است؛ برای مثال، وزارت کشور تاتارستان در بیانیه ای که در 22 نوامبر 2004 منتشر نمود اعلام کرد: «هسته های حزب التحریر بسیار دسیسه کارانه عمل می کنند؛ به این صورت که درباره سازمان دهی حملات تروریستی و اقدامات نظامی تحقیق و از تجربه سایر سازمان های تروریستی، از جمله القاعده و طالبان، استفاده می کنند.» در اوایل 2006، دادگاه های روسیه 46 مسلمان را به دلیل عضویت در حزب التحریر محکوم کردند.[64] «گوردون هان»[65]، نویسنده کتاب روسیه در معرض تهدید اسلام گرایان،[66] به نکته جالبی اشاره می کند و می گوید: گروه غیر خشونت طلبی چون حزب التحریر ممکن است به این نتیجه برسد که سرزمین تاتارستان جای مناسبی برای جذب نیروست، زیرا تاتارها به اسلام میانه رو معتقدند.[67]

در سال های اخیر، حزب التحریر در اوکراین نیز حضور یافته است. این گروه، تاتارهای کریمه (قومی ترک به شمارشان به حدود 230000 نفر می رسد) را هدف قرار داده است.[68] در اوت 2007، شاخه اوکراینی حزب التحریر کنفرانس «اسلام: دیروز، امروز و فردا» را در شهر سیمفروپل[69] ترتیب داد که سخنرانان این کنفرانس از شش صد شرکت کننده آن خواستند «پیام اسلام را به ملت اوکراین برسانند.»[70]

به علاوه، بنا به گزارش ها، حزب التحریر دامنه نفوذ خود را تا منطقه خود مختار سین کیانگ چین، که محل سکونت اویغورهاست، گسترش داده است. ناتوانی سازمان های تروریستی ایغور ( مانند جنبش اسلامی ترکستان شرقی) از به چالش کشیدن جدی حکومت پکن در سین کیانگ می تواند این امکان را به حزب التحریر بدهد که بر فعالیت هایش در منطقه بیفزاید. در طول چند سال گذشته، وب سایت های این گروه توجه فراوانی به اوضاع چین کرده اند.[71]

هم چنین، شواهدی وجود دارد مبنی بر این که حزب التحریر در ترکمنستان حضور پیدا کرده، جایی که رئیس جمهور فقید، نیازوف، سرکوبگرترین رژیم را در آسیای مرکزی بر پا کرد. ترکمنستان، مانند همسایه خود ( ازبکستان)، کنترل اداری شدیدی را بر اسلام اعمال می کند. شایعاتی وجود دارد مبنی بر این که حزب التحریر به زندان ها نفوذ پیدا کرده و هسته هایی را در درون آن ها تشکیل داده است.[72] این احتمال نیز وجود دارد که این گروه در مناطق ازبک نشین در شمال ترکمنستان فعال باشد.

در ژوئیه 2004، جزوات امضا نشده ای در عشق آباد توزیع شد که در آن ها از مخاطبان خواسته شده بود برای سرنگونی رژیم نیازوف قیام کنند. در این جزوات آمده بود: مردم ترکمن همیشه به خود می بالند که در برابر حاکمان مستبد ایستاده اند. اکنون وقت آن است که پرچم های حق و عدل و داد را برافرازیم و مسئولیت آینده فرزندانمان را بپذیریم و رژیم غیر انسانی نیازوف را ساقط کنیم.[73] در ترکمنستان، دولت نه تنها امور مذهبی را شدیدا تحت کنترل دارد، بلکه اغلب مسلمانان پای بند را اذیت و آزار می کند. در طول سال های حکومت نیازوف، ائمه جماعات مجبور بودند در تمام مساجد، نسخه هایی از کتاب روحنامه نیازوف را به نمایش گذارند و در طول خطبه ها، به نقل مطالبی از آن بپردازند. نبود هر گونه اپوزیسیون سکولار در ترکمنستان ممکن است ظرف چند سال این امکان را برای حزب التحریر فراهم آورد که خلأ ایجاد شده را، لااقل در میان مسلمانان پای بند، پر کند.

نتیجه گیری

در اوایل فعالیت حزب التحریر [ در آسیای مرکزی]، بیشتر اعضای آن ازبک های اهل ازبکستان و مناطق هم جوار ( قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان) بودند، اما این حزب در جذب اعضای سایر گروه های قومی نیز موفق بوده است.

بی تردید، حزب التحریر در هر یک از کشورهای آسیای مرکزی، بسته به شرایط اجتماعی و سیاسی خاص آن کشور، راهبرد متفاوتی را دنبال می کند. این گروه در ازبکستان به دنبال انتشار پیامش برای جامعه است، ضمن این که در این کشور حضوری زیرزمینی دارد. در قرقیزستان، از امتیاز فضای نسبتا آزاد کشور برای تقویت روابط خود با عموم مردم بهره می گیرد. در قزاقستان، مشغول کادر سازی است و از مقابله با نیروهای دولتی می پرهیزد و سرانجام، در تاجیکستان، صلاح بر آن دیده که هم با سازمان های دولتی دربیفتد و هم با IRPT  ( اصلی ترین رقیبش برای تسخیر قلب ها و ذهن های مسلمانان پای بند در این کشور).

حزب التحریر ضمن این که دستور کاری منسجم و ملموس را از ابتدا تا کنون دنبال کرده است، به لحاظ تاکتیکی، بر مسائل و موضوعات خاصی تمرکز کرده که هر یک از این کشور ها با آن ها مواجه هستند.

اگر چه اطلاعات جامعی درباره این گروه وجود ندارد، از شواهد چنین بر می آید که جامعه هدف آن عبارت است از زنان، زندانیان، دانشجویان و روشن فکران، که همگی آن ها به طور خاص و بنا به دلایل متفاوت، مستعد پذیرش پیام های اقناع کننده اسلام گرایانه هستند. این گروه به مدارس، دانشگاه ها، زندان ها و تا حدودی کمتر به مساجد و سازمان های دولتی رسوخ کرده است. هر چه می گذرد، بخش های بیشتری از جوامع آسیای مرکزی به این نتیجه می رسند که حزب التحریر تنها جانشین مطمئن برای حکومت مستبد و فاسد این جوامع است و دلیل آن، دستور کار متنوع سیاسی حزب، برنامه های روشنگرانه و عوام فهم آن و روش سیاسی غیر خشونت طلب آن است.

دولت های منطقه عمدتا ظهور حزب التحریر را در خاک خود به مثابه یک معضل امنیتی تلقی کرده اند. به هر حال، اقدام های سرکوب گرانه و تنبیهی این دولت ها برای مبارزه با یک گروه اسلامی تندرو، اما غیر خشونت طلب، صرفا موجب افزایش جاذبه حزب التحریر در میان مردم آسیای مرکزی شده است. به علاوه، واکنش افراطی دولت های منطقه در برابر یک مسئله سیاسی و نه امنیتی، سبب شده وجهه این دولت ها بیش از پیش تضعیف شود؛ در نتیجه، سازمان های مردم نهاد بین المللی مانند دیده بان حقوق بشر و عفو بین الملل، بیشتر به موضوع بد رفتاری با اعضای زندانی حزب التحریر در منطقه توجه کرده اند.

 

تاجیکستان

ازبکستان

قزاقستان

قرقیزستان

وضعیت

ممنوع الفعالیت

ممنوع الفعالیت

ممنوع الفعالیت

ممنوع الفعالیت

تعداد اعضا

3000 (تخمینی)

15000 (تخمینی)

2000 (تخمینی)

4000 (تخمینی)

راهبرد

کار زیرزمینی

کار زیرزمینی

فعالیتهای اجتماعی

فعالیتهای اجتماعی

واکنش دولت

سرکوب

سرکوب

نسبتا لیبرال

نسبتا لیبرال

 

 

منبع: اسلام گرایی در آسیای مرکزی، نویسنده امانوئل کاراجیانیس، مترجم، مؤسسه مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر، شعبه خراسان، قم، نشر بوستان کتاب، چاپ اول، 1391ه.ش

پاورقی

[1] . از سوی دیگر، اندرو آپوستولو (Andrew Apostolou) از موسسه بروکینگر ادعا کرده است که در اوایل دهه 1990 اعضای انگلیسی و پاکستانی حزب التحریر به این منطقه سفر کرده اند. مصاحبه با اندرو آپوستولو، موسسه بروکینگز، واشنگتن دی سی، آمریکا، دسامبر 2005.

[2] . International Crisis Group, Radical Islam in Central Asia: Responding To Hizb Ut- Tahrir, Osh: ICG Asia, 2003, P. 17.

[3] . به عنوان مثال، یکی از اهالی خجند در شمال تاجیکستان، به نام «اولگ نمچینوف» ( Oleg Nemchinov)، توسط مقامات تاجیک به اتهام عضویت در حزب التحریر دستگیر گردید. نک:

  1. ۱. Bunyod, "Hatarihizb" [The Danger of Hizb], Tojikeston, No, 21, 27 May 2004, In Tajik.

[4] . جنبش احمدیه در سال 1889 توسط میرزا غلام احمد در هند پایه گذاری گردید. وی مدعی بود پیامبر اسلام است، اما مسلمانان جریان اصلی که معتقدند هیچ پیامبری پس از [ حضرت] محمد صلی الله علیه وآله نخواهد آمد وی را به عنوان مرتد شناختند. جنبش احمدیه که در شبه قاره هند و در میان مهاجران پاکستانی پیروان زیادی دارد، ظاهرا از فعالیت های سیاسی کناره گرفته است.

[5] . مصاحبه با عضو گروه احمدیه، آلماتی، قزاقستان، دسامبر 2004.

[6] . A. Rashid, Jihad: The Rise Of Militant Islam In Central Asia, London: Penguin, 2000.

[7] . مصاحبه با دیپلمات ازبک، واشنگتن دی سی، آمریکا، می 2005.

[8] . مصاحبه با رئیس ائمه جماعات، نمنگان، ازبکستان، اوت 2005.

[9] . در خصوص جامعه سلفی در غرب قزاقستان نک:

  1. ۱. Ponomarev, "Kazakhstan: Fight Against the Salafites in Mangyslak", 29 May 2007, Available At Www. Muslimuzbekistan. Net.

[10] . مصاحبه با دیپلمات اروپایی، دوشنبه، تاجیکستان، ژانویه 2005.

[11] . مصاحبه با مقام امنیتی تاجیک، دوشنبه، تاجیکستان، ژانویه 2005.

[12] . "Text Konstitusii Tajikistana" [ Text Of Tajik Constitution], Leninabadskaya Pravda, 30 November 1994, In Russian.

[13] . "Hizb Ut- Tahrir- Extremistskaya Organizatsiya" [Hizb Ut- Tahrir- An Extremist Organization], Shyt, Dushanbe, Tajikistan, 27 January 2005, In Russian.

[14] . G. Saidazimova, "Central Asia: Hizb Ut- Tahrir"s Calls For Islamic State Find Support:, RFE/RL Newsline, 17 January 2006.

[15] . "Tajikistan Ups Pressure On Banned Islamist Party Hizb Ut- Tahrir", Russia News and Information Agency, 16 January 2006.

[16] . Amnesty International, The Stste Of The World"s Human Rights- Report 2007, London Amnesty International, 2007, P. 253.

[17] . Davlyat Nezirov.

[18] . مصاحبه با دولت نظیروف (Davlyat Nezirov)، رئیس سازمان مردم نهاد «مرکز تحلیل افراط گرایی و تروریسم»، دوشنبه، تاجیکستان، ژانویه 2005.

[19] . مصاحبه با زوون زینراج (Zvone Zinrajh)، عضو خانه آزادی، دوشنبه، تاجیکستان، ژانویه 2005.

[20] . M. Saifiddinova, "Tajik Authorities Get Tough On Female Islamists", Iwpr"s Reporting Central Asia, 21 July 2006.

[21] . D. Ghufronov, "28 Hizb Ut- Tahrir Activists Convicted In Tajikistan Last Year" Asia- Plus, 20 January 2009.

[22] . مصاحبه با عضو سابق حزب التحریر، نمنگان، ازبکستان، اوت 2005.

[23] . "Five Banned Islamic Group Members Held In Kazakh West" Kazakhstan Today News Agency, 25 August 2007.

[24] . "Tantawi Allegedly Supports Uzbek Massacre Of Civilians In Andijan", 29 June 2005 Available At Www. Khilafah. Com/ Kcom

[25] . Ibid.

[26] . K. Sobirov, "Uzbekistan: Islamists" Pardon Under Scrutiny", IWPR Reporting On Central Asia, 18 March 2003.

[27] . B. Pannier, "Uzbekistan Continues To Backslide On Rights", RFE/RL Transmission, 6 August 2008.

[28] . مصاحبه با دوسیم ساتپایف (Dosym Satpayev)، مدیر گروه برآورد مخاطرات ( Assessment Risks Group)، آلماتی، قزاقستان، دسامبر 2004.

[29] . Z. Abdullaev, "Islam And National Security Challenges In Uzbekistan", Officer Of Uzbekistan"s National Security Service, Presentation At The Eurasia Strategy Seminar, International Institute For Strategic Studies, London, Great Britain, 14 July 2003.

[30] . مصاحبه با ایگور ساوین (Igor Savin)، مدیر سازمان مردم نهاد «سازمان گفت و گو» (Dialogue Organization)، شیمکنت، قزاقستان، فوریه 2004.

[31] . O. Dosybieva, "Jihad Calls In Kazakhstan", IWPR Reporting Central Asia, 16 April 2003.

[32] . Russified Kazakh.

[33] . S. Ulph, "Kazakhstan Islamist Militancy on the Rise", the Jamestown Foundation Terrorism Monitor, 18 February 2005.

[34] . مصاحبه با یک مقام وزارت امور خارجه، بیشکک، قرقیزستان، می 2004.

[35] . A. Saipov, "Underground Religious Literature In Kyrgyzstan" Ferghana, Ru Information Agency, 25 February 2005. 

[36] . "From The News of Kyrgyzstan", Khilafah Magazine, June 2001.

[37] . U. Babakulov, "Kyrgyz Islamists Shun Taleban", IWPR Reporting Central Asia, No. 74, 12 October 2001.

[38] . قانون اساسی سال 2007 در این پایگاه قابل دست رسی است:

http:// eng. Gov. kg/ index. Php? Option= com- content& task= View&Id= 20& Itemid=47.

[39] . Islamic Party of Turkistan.

[40] . Organization for Freeing Eastern Turkistan.

[41] . Eastern Turkistan Islamic Party.

[42] . Kalyk Imankulov.

[43] . H. Toursunof, "Kyrgyzstan: The Fundamental (Ist) Threat", Transitions Online, 17 November 2003.

[44] . "Kyrgyzestan"s Ombudsman Rejects Persecution Of Hizb Ut- Tahrir", RFE/RL Newsline, 3 March 2003.

[45] . مصاحبه با مقام اداره بازرسی ویژه حقوق بشر، بیشکک، قرقیزستان، می 2004.

[46] . Omurzak Mamayusupov.

[47] . "Kyrgyz Authorities Confused By Hizb Ut- Tahrir Challenge", Keston, News Service, 29 March 2002.

[48] . S. Jumagulov, "Kyrgyzstan"s Cautious Mullahs", IWPR Reporting Central Asia, 23 April 2004.

[49] . K. Gannon, "Islamists See Opening In Central Asia Chaos", Associated Press, 24 March 2005.

[50] . A. Khamidov and A. Saipov, "Islamic Radical Group Bides Time on The Sideline Of Kyrgyzstan"s Revolution", Eurasia Insight, 14 April 2005.

[51] . E. Zhusupaliyev, "Hizb Ut- Tahrir In Kyrgyzstan: We Are Being Harassed For Active Participation In The Presidential Election", Ferghana. Ru News Agency, 10 August 2005.

[52] . Ong Cosciouness.

[53] . Keremet.

[54] . S. Mukhametrakhimova, "Dealing With Hizb Ut- Tahrir", Iwpr Reporting Central Asia, 16 June 2006.

[55] . Dilyir Dzhumabayev.

[56] . " Kyrgyzmember Of Banned Group Comments On Suspension Of Own TV Programme", Text Of Report By Kyrgyz Aki Press News Agency, In English By BBC Monitoring Service, 10 March 2006.

[57] . B. Pannier, "Kyrgyzstan: Imam Extends Welcome to Hizb Ut- Tahrir", RFE/RL Newsline, 12 May 2006.

[58] . "Hizb Ut- Tahrir Condemned the Muder of Imam Rafiq Qori Kamoluddin", 11 August 2006, Available At Www. Muslimuzbekistan. Com.

[59] . Mufti Of Kyrgyzstan Proclaimed The Qorasuv Imam A Shakhid". 10 August 2006, Available At Www. Muslimuzbekistan. Com.

[60] . Naryn.

[61] . T. Sagynova, Op. Cit.

[62] . S. Blagov, "Moscow Turns Up Heat on Radicals", Asia Times, 22 July 2003, Available At Www. Atimes. Com.

[63] . communiqué f r o m Hizb Ut- Tahrir, 14 June 2003.

[64] . Geraldine Fagan, "Russia: Muslims Reject Hizb Ut- Tahrir Membership Charges", Forum 18 News, 18 April 2006.

[65] . Gordan Hahn.

[66] . Russia"s Islamiv Theat.

[67] . G. M. Hahn, Russia"s Islamic Threat, New Haven: Yale University Press, 2007, P. 214.

[68] . Central Intelligence Agency, The World Factbook- Ukraine (Washington DC: CIA, 2006).

[69] . Simferopol.

[70] . "Islamic Radical Party Hosts Conference In Ukraine"s Crimea", BBC Monitoring Service, 17 August 2007.

[71] . "Muslims under Chinese Occupation", 12 April 2008, Available At Www. Khilafah. Com/ Kcom.

[72] . International Crisis Group, Op. Cit., P. 14.

[73] . "Leaflets Appear In Ashgabat", RFE/RL Turkmen Report, 21 July 2004.

 

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

گزارشی از رساله عقائد علمای دیوبندی

آینده‌پژوهی تروریسم تکفیری در ایران

پدیده تکفیر از دیدگاه قرآن و حدیث

زمینه‌های اصلی سربرآوردن گروهک‌های تروریستی مانند انصار الفرقان در ایران چیست؟

مشروعیت نام‌گذاری به «عبد النبی»، «عبد الحسین» و… از دیدگاه شیعه و اهل سنت

نبرد رمضان البوطي و سلفيت..؛ داستاني که بسياري دوست ندارند بشنوند!

رهبران داعش در چنگ آمریکا؛ اسیر یا پناهجو؟

زندان‌‌‌ها؛ کارخانه‌جات تولید تروریست تکفیری

افراط گرایی و تفریط گرایی: آسیب اصلی وحدت در جهان کنونی اسلام و ضرورت مقابله با آن

اقتصاد سیاسی بین الملل و ظهور و کارکرد داعش در خاورمیانه

چگونگی پیدایش ایدئولوژی تکفیری

وهابیت و گسترش اسلام تندرو در جنوب شرق آسیا

مجرای فهم تکفیریها: مشابهت های تکفیریها و خوارج

گسترش نوسلفی‌گری در اروپا؛ زمینه‌های هویتی و پیامدهای امنیتی

آیندة گروهک های تکفیری و راه کارهای ثبات بخش دولت سوریه و عراق

بررسی علل نفوذ داعش در آسیای مرکزی و پیامدهای احتمالی آن

ساختار نظام بین الملل و هویت یابی اسلام سلفی-افراطی

علل ظهور و تکوین گروه‌های تکفیری در جهان اسلام؛ از تقابل زندگی قبیله ای با مدنیت تا تقابل سنت با مدرنیته؛ مطالعۀ موردی؛ خوارج و داعش

تبارشناسی دگرستیزی گروه‌های افراطی-تکفیری: گذار از دیگر دگرسازی به خود دگرسازی

تبیین خاستگاه های شناختی و ترسیم مدل ذهنی گروه تروریستی داعش

معنا و پاسخ: (بررسی تطبیقی افراط‌گرایی اسلامی و نهیلیسم)

آینده پژوهی گروههای تکفیری و تاثیر آنها بر منازعات منطقه ای در غرب آسیا

بررسی و نقد دیدگاه وهابیان درباره تبرک با نگاهی به تفسیر آیه اذْهَبُواْ بِقَمِيصِي...

وحدت؛ یگانه راه مبارزه با افراط

خدا در نگاه وهابیت

فضیلت زیارت قبور بزرگان دین، در فقه فریقین

پاسـخ به شـبهات وهابیـان بر روایت مالک الدار در توســل به پیـامبر پس از وفـات

ریشه ‏های پدیده تکفیر در گذر تاریخ

سلفى‏ گرى دیرینه و نوین

وهابیت، آیین تشبیه و تجسیم

مشروعیت دعا نزد قبور اولیای الهی

پاسخ به شبهات وهابیان بر روایات عثمان‏ بن حنیف در خصوص توسل

انحرافات وهابیت در توحید صفات

بررسی تطبیقی«شفـاعت» از منظر آیات و روایات و دانشمندان فریقین

ریشه‏ هاى اعتقادى تکفیر‏نوین در تاریخ اسلام‏

تقابل توحید محمد بن عبدالوهاب با توحید قرآنی

ممنوعیت تکفیر اهل قبله از نگاه متکلمان و فقیهان تشیع و تسنن

ماهیت «تأویل» از دیدگاه ابن‌تیمیه و علامه طباطبائی

واکاوی پدیدۀ «فرقه‌سازی درون‌مذهبی» در جریان سلفیه معاصر

بررسی و تقویت نقدهای «محمد بن علوی مالکی» بر «محمد بن صالح عثیمین» درباره توسل

نقد ادلۀ قرآنی برقعی دربارۀ برزخ از دیدگاه علمای شیعه

بررسی تطبیقی مبانی کلامی سید قطب و سلفیه در مباحث توحید و تکفیر

تكفير در انديشه كلامى ابوالثناء آلوسى با محوريت تطبيق رويكرد وى بر جريان فكرى سلفيه

ابن تيميه از ديدگاه علماي شافعي

بررسي تطبيقي توحيد و شرک از ديدگاه مذاهب اسلامي و جريان‌هاي تکفيري

بررسی بدعت از دیدگاه البانی

گفت و گو با اندیشه تکفیر و مخالفان آن

مشروعیت شدِّ رحال برای زیارت قبور

وهابیت در سفرنامه دومینگو بادیا ای لبلیچ (علی بیک عباسی)، خاورشناس اسپانیایی

معنا و شروط تکفیر

واکاوي فقهي مشروعيت زيارت قبور توسط زنان با تاکيد بر مباني قرآن و سنت

چالش‌های انتقال سیاسی در عربستان سعودی

روانشناسی داعش و داعشی ها

معرفی مهم ترین گروه های مسلح تحت پشتیبانی ترکیه در شمال سوریه

نقش ایالات متحده امریکا در شکل گیری جریانهای افراطی در جهان اسلام(مطالعه موردی القاعده و داعش)

بررسی پدیده ترور و نفی و محکومیت آن از منظر امام خمینی(ره)

جهاد و تکفیر در جهان اسلام؛گذر از فقه الخلافه به فقه المصلحه

جریان‌شناسی سلفی‌گری هندی و تطبیق مبانی آن با سلفی‌گری وهابی

ملاک و شرایط تکفیر از دید رشید رضا

بازنگری مفاهیم قابل تأمل اندیشه‌های محمد قطب در پرتو سلفی‌گری اعتدالی و اعتزال نوین

نقدی بر تأویل‌ستیزی ابن‌تیمیه

عناصر ظاهرگرایی سلفیه افراطی در تفسیر قرآن

بررسی و نقد آراء وهابیّت در انتساب عنوان شرک به شیعه از منظر قرآن کریم

ابن قيم جوزيه

ابن تیمیه

آل سعود

غزالی و ابن تیمیه

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (2)

وهابیت شناسی در بیان آیت الله سبحانی (1)

ارزش و جایگاه وحدت از منظر قرآن و سنّت

تفکر تکفیری

راهبردهای ضدتروریسم در ایران: رویکرد فرهنگی

سند «نقشه محرمانه» القاعده در مصر

توسل به اموات

بررسی علل رفتار خشونت آمیز نیروهای اسلامی در پاكستان با تاكید بر طالبانیسم

داعش: پیوند سلفیت تکفیری و بعثی گرایی

تحليل عملكرد گروه هاي تكفيري در تضاد با هويت تمدني مسلمان

تحلیل گفتمانی نقش دستگاه استنباطی گروه های تکفیری بر عملکرد آن ها

بازکاوی روانشناختی کنش گروه‌های سلفی- تکفیری: مطالعه موردی داعش

القاعده، داعش؛ افتراقات و تشابهات

مبانی اعتقادی تروریسم تکفیری

ریشه یابی مؤلفه هاي تأثیرگذار بر گسترش تروریسم در خاورمیانه

روانشناسی تروریسم و تأثیر آن بر گسترش تکفیر

مفهوم‌سازی گفتمان ژئوپلیتیکی تروريسم؛ تصویرسازی ژئوپلیتیکی دولت بوش از خاورمیانه

سنخ شناسی و دگردیسی گروه های تروریستی ادلب

گزارش کتاب «الصارم المسلول علی من انکر التسمیة بعبد النبي و عبدالرسول»

بررسی دلایل حضور گروهک تروریستی- تکفیری داعش در افغانستان بر اساس تئوری دومینوی ویلیام بولیت

تبیین زیرساختار های ایدئولوژیک و ساختاری گروه تکفیری تروریستی داعش

بررسی اندیشه‌های سلفی ـ تکفیری و تفاوت‌های داعش با سایر گروه‌های تروریستی

سلفی کیست و چه می گوید؟چرا سلفی گری بزرگترین خطر پیش روی جهان اسلام است؟

مرحله جدید اختلافات درونی دواعش

اهداف آمریکا و هم‏ پیمانان از ایجاد تا ائتلاف علیه جریان‏هاى تکفیرى

بررسی و تکوین حضور داعش در غرب آسیا؛ مطالعه موردی افغانستان

بررسى مبانى فکرى تکفیر

علل و آینده حضور داعش در آفریقا

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

تكفير از دیدگاه مذهب شيعه

مکتب تکفیر بر خلاف عقل، نص و صریح قرآن است

نقش داعش در شکل‌گیری معادلات جدید در خاورمیانه

واکاوی ریشه‌های پدیده بنیادگرایی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی جهانی شدن

خشم به فرمان خرد، شرع و غریزه: تأملی در خشونت داعش از زاویه‌ای دیگر

آسیب شناسی رشد جریان‌های تکفیری در خاورمیانه

دو متن ماندگار: «هنر جنگ» و «درباره جنگ»

تأملی غیر غربی در افراطی گری و خشونت ورزی به نام دین

خشونت تکفیری‌ها، توحشی چنگیزی در لباس اسلامی است

درنگی در مبانی و آینده‌ خشونت به سبک رادیکالیسم تکفیری

سلفی‌گری افراطی در قفقاز شمالی؛ با تاکید بر مولفه‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی

نئوتروریسم با تأکید بر تروریسم مذهبی

راهبردهای مدیریتی نبی اکرم(ص) در راستای تحکیم وحدت بین اقوام در صدر اسلام

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

واکاوی جایگاه تروریسم بنیادگرا در راهبرد خاورمیانه ای غرب

خوارج، اولین گروه تکفیری در جهان اسلام (پیشینه جریان تکفیری خوارج) و پیامدها و نتایج سوء تکفیر و افراطی گری در جهان اسلام

قرآن و همگرایی بین مذاهب اسلامی

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

بررسی ارتداد در مذاهب اسلامی

زیارت قبور از نگاه مذاهب اسلامی

تأثیر اندیشه های سیاسی برنارد لویس در ترویج اسلام هراسی در غرب

آيا استعانت از غير خدا جايز است؟

داعش پس از ناكامي در تأسيس دولت

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

چالش امنیتی تروریسم تکفیری علیه ایران

شبکه سلول هاي تروريستي داعش در آسياي مرکزي

پرسمان؛ آیا تبرک جایز است؟

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

وضعیت فعلی و آینده کشورهای شمال آفریقا (تاکید بر کشورهای مصر، تونس و لیبی)

رفت و برگشت اسلام‌گرایی رادیکال از سوریه به شمال آفریقا

اسلام سیاسی و نقش آن در خاورمیانه

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

واقعه 11 سپتامبر ؛ سرآغاز شکل گیری بزرگترین گروههای تروریستی

دلایل و پیامدهای حمایت عربستان از گروه‌های اسلام‌گرای افراطی

آموزه‌ها و آینده داعش

بررسی استناددهی تروریسم تکفیری به سنت نبوی و جهاد اسلامی

توسل در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

توسل و شفاعت از نگاه دیوبندیه

سرچشمه های فکری القاعده

تضاد عقايد احناف با وهابيت درموضوع توسل

مسئله توسل به اموات با نگاهی به آیه 22 سوره مبارکه فاطر

مخالفت دیوبندیان با دعوت محمد بن عبدالوهاب

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

نگاهی به رشد تکفیری‌ها در تونس

نقدي بر كتاب «التبرك المشروع و التبرك الممنوع»

ردّ نظر وهابیت از سوی اهل‌سنت در حرمت زیارت قبور

نقد و بررسی اندیشه‌های دهلوی

قبیله خشونت

تحقیقی درباره رابطه ذهبی و ابن‌تیمیه

اندیشمندان حنفی و کژ اندیشی های ابن تیمیه

وهابیان و توحید ربوبی

وهابیان و تحریف قرآن کریم

محمد بن عبدالوهاب و مخالفان نجدی معاصر او

وهابیان و توحید در اسما و صفات

شگرد ابن تیمیه در انکار فضائل امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

قبیله بدعت

وهابیت و تحریف میراث‌های علمی

بررسی رابطه عقاید دیوبندیه و وهابیت

قبیله انحراف

علمای شافعی و ابن‌تیمیه

مرز بین تروریسم و جهاد در اسلام

سرچشمه اندیشه وهابیت

القاعده در تانزانیا

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(1)

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

عربستان و وهابیت در آفریقا

پاکستان و «نبرد جهانی علیه تروریسم»

التکفیر و الهجره

نقش وهابیت در کنیا

کفر و تکفیر در قرآن کریم و سوء برداشت از آن

نقش وهابیت در اوگاندا

کویت و وهابیت در آفریقا

القاعده در اوگاندا

نقش وهابیت در تانزانیا

المرابطون؛ نسل جدید القاعده مصر

مفهوم دولت در گفتمان داعش؛ دولت سلفی داعش؛ تحقق ناکام یک نظریه آلترناتیو

مانیفست توحش در فقه داعش

وهابیت و تکفیر شیعه

بدعت

توحید در مذاهب کلامی

ابن تیمیه و اهل بیت

وهابیت و توحید الوهی (عبادی)

وهابیت و سماع موتی

مراتب و متعلقات ایمان

پاسخ به مهم‌ترین شبهات وهابیت (توسل، شفاعت، تبرک، زیارت قبور)

بررسی مبانی فقهی تکفیر

توحید عبادی و شبهات وهابیت

مفهوم و مراحل شرک

وضعیت سیاسی داعش در قاره سیاه

خاستگاه سلفی گری تکفیری

تأویل

سیر تاریخی ظاهرنگری در آیات صفات

معیارهای توسل از دیدگاه وهابیت

تحول گفتمانی و بازتعریف نسل جدید القاعده در سوریه

شکاف‌‌‌های درونی داعش؛ نزاع دو نسل القاعده

وهابیت و توحید ربوبی (2)

وهابیت و توحید ربوبی (1)

تشبیه: مانند کردن خدا به مخلوقات

وهابیت، مکتب تشبیه

تکفیر از دیدگاه ابن تیمیه

حرکت سلفیه

سلفی گری

سلفیه

عربستان در عرصه تبلیغات

آل سعود و عربستان سعودی

بیوگرافی ابن تیمیه

قتل عام حجاج یمنی توسط وهابیان

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

بربهاری

همگرايي استراتژيك؛ اتحاد سلفي‌هاي عربستان، هند و مصر

وهابیت و موضع اهل سنت در قبال آن

کارنامه وهابیت؛ دوره تثبیت

تاريخچه فرقه وهابيه و عقايد ايشان

تکفیر

توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت

مبانی فکری ابن تیمیه

وهابیت منطق تزویر و تکفیر

حزب التحریر ازبکستان

جنبش شاه ولی­ الله در هند

ترسیم نقشه راه جدید داعش

نقد دیدگاه سلفیه درباره مجاز در قرآن

پيشينه و جايگاه جريان هاي سلفي

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

سلفيان

ارزش (ضد) امنيتي بنيادگرايي؛ با تأكيد بر نهضت سلفي‌‌‌‌‌ ـ وهابي

اسلام سیاسی و منتقدان آن: اندیشه های قاضی عشماوی پیرامون رادیكالیسم سیاسی

ابن تیمیه که بود و چه کرد

مفهوم شناسی سَلَفیه و سَلَفی­گری

نخستین آشنایی مسلمانان شبه‌قاره هند با اندیشه وهّابیت

جهانى شدن و ظهور هویت بنیادگرا در غرب آسیا

جریانات افراطی و تکفیری در منطقه و راهکارهای مقابله با آنها با توجه به نقش خاورمیانه ای روسیه

القاعده و شاخه‌هاي آن؛ نيروهاي اجاره‌اي و انتحاريون مزدور

کابوس جدید آل‌سعود؛ آنچه همه باید درباره جنبش 15 سپتامبر در عربستان بدانند

آیین وهابی؛ بنیادگرایی یا اصلاح طلبی؟!

مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

القاعده و تروریسم مذهبی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

افغانستان و گروه طالبان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام

جهانى شدن و القاعده

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

القاعده

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

سلفیه درباری

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

طالبان؛ دین و حکومت

جریان شناسی القاعده

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانی مذهبی و قومی طالبان

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

بدعت در دین

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

آشنایی با مکتب سلفیه

سلفیه و تقریب

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

لشگر جهنگوی

تاریخ وهابیت

وهابیت در آیینه تاریخ

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

نظری بر تاریخ وهابیت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

نگاهی بر وهابیت

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مباني اعتقادی داعش

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

افترائات وهابیت علیه شیعه

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

تبرک و استشفا به آثار اولیا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

کتاب شناسی تکفیر

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

سونامی تکفیری در جهان بشری

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

اجتهاد از نگاه وهابیون

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

بدعت از منظر وهابیان

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

صحیحین و نفی تکفیر

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

تکفیر از دیدگاه سید قطب

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

تکفیر از دیدگاه قرآن

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

تکفیر

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

روش های تبلیغی وهابیت

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

وهابیت و تخریب قبور

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

عبور از «خاورمیانه جدید»

فتنه و هابیت

وهابيت از نگاهي ديگر

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

سفر وهابیت به مصر

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

سلفيان

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

تکفیر گذشته، حال، آینده

شباهت وهابی ها با خوارج

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

فتنه تكفير

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

جهاد در اندیشه سید قطب

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

زمینه های تاریخی سلفیه

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر در روایات نبوی (3)

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

ابوبكر بغدادی

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تکفیر در آیات و روایات

شخصیت شناسی ابوبكر بغدادی

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

جریان شناسی وهابیت مصری

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

الگوی سازمانی القاعده و داعش

جهادی‌های جدید کیستند؟

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

ابومصعب زرقاوي و داعش

موافقين و مخالفين خلافت داعش

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

دشمن نزدیک و دور

جریان شناسی سلفیگری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

داعش خوب داعش بد

دموکراسی

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

عقل از منظر وهابیان

بن بست خلافت با اندیشه داعش

جریان های تکفیری عراق

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

آینده جنبش های اسلامی

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

جوانان يهودی در صف داعش

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

استراتژی داعش در عراق و شام

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

ظهور داعش در شبه‌ قاره

پاسخ به شبهات جهاد

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 1

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

حزب التحریر در آسیای مرکزی

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

احزاب سلفی در مصر

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

سلفی گری در مصر و دوره جدید

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

آينده داعش در عراق

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

جهان از نگاه داعش

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

ظهور و افول القاعده در عراق

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

رقابتى براى هويت و شناسه‏

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

عزاداری بدعت یا سنت

توحید و شرک

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

عوامل روانی تکفیر

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

تکفیر اهل قبله

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

داعش در مسیر القاعده شدن

عربستان معمار جنایت و مکافات

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

تکفیریها در انگلستان

کودتا در داعش

فرا واقعیت بنا العابد!

خاورمیانه و جنگ های دینی

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

فعالیت وهابیت در جهان

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر در جهان اسلام

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

نگاه داعش به مهدویت

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

عقل از دیدگاه سلفیه

عبادت

سب الصحابه

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

ایمن الظواهری

اسامه بن‌ لادن

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

افغانستان در دوران پساطالبان

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش