اطلس > جریان ها > گروه طالبان

گروه طالبان

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۶/۲۸ تعداد بازدید: 388

مبانی فکری و نظری طالبان را می توان در سه محور کلام، سیاست و قومیت پشتون مورد ارزیابی قرار داد.آشفتگی سیاسی دو قرن اخیر افغانستان و عملکرد نامطلوب حکومت چهار ساله مجاهدین (ش 75-1371 / م96-1992) که ناامنی، فساد و فقر شدید فرهنگی و اقتصادی را در پی داشت



آشفتگی سیاسی دو قرن اخیر افغانستان و عملکرد نامطلوب حکومت چهار ساله مجاهدین (ش 75-1371 / م96-1992) که ناامنی، فساد و فقر شدید فرهنگی و اقتصادی را در پی داشت، زمینه مناسبی را برای ظهور طالبان در صحنه سیاسی افغانستان فراهم آورد. در کنار این زمینه ها، کشورهایی چون پاکستان، عربستان و آمریکا که هریک منافع خاصی از روی کار آمدن طالبان داشتند، نیز به عنوان عوامل خارجی نقش مهمی را ایفا نمودند.

طالبان که با شعار برقراری شریعت اسلامی و تأمین امنیت و عدالت در افغانستان قدرت را به دست گرفتند، به علت بافت فکری و عقیدتی خاص خود هرگز موفق به تحقق این شعارها و حتی نزدیک شدن به برنامه ها و اهداف خود نشدند. طالبان طرح، برنامه و ساختار مشخص و مناسبی برای سازماندهی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی افغانستان نداشتند. مطلق انگاری و قشریگری در تفسیر منحصر به فرد از شریعت و احکام اسلامی و فقدان بصیرت و بلوغ اندیشه دینی، طالبان را به سمت خشونت و عملگرایی مفرط سوق داد و ضمن اینکه ایشان را در اداره افغانستان مستأصل ساخت، خشم و انزجار ملت افغان و جامعه جهانی را نیز برانگیخت.

مبانی فکری و نظری طالبان را می توان در سه محور کلام، سیاست و قومیت پشتون مورد ارزیابی قرار داد. مبانی کلامی و پیش زمینه های تاریخی تفکر طالبان را باید در جریان فکری اهل حدیث جستجو نمود که با بلوغ نسبی در اندیشه امام احمد حنبل، بعدها توسط ابن تیمیه و به خصوص محمد بن عبدالوهاب به صورت یک مکتب فکری مشخص درآمد. این مبانی کلامی تحت تاثیر جریانهایی سیاسی در تفکرات طالبان تاثیرگذار شدند و در این میان مکتب دیوبندیه که تجلی آیین وهابیت در شبه قاره هند محسوب می شود بواسطه مدارس مذهبی پاکستان و گروههای بنیادگرای اسلامی همچون القاعده و جمعیة العلماء الاسلام با حمایت پاکستان، عربستان و امارات متحده عربی، مجرای تحقق آموزه های جریان فکری اهل حدیث و وهابیت در طالبان بودند. از سوی دیگر روند جهانی شدن و جهانی سازی که در رأس آن آمریکا قرار دارد و آموزه های فکری و ارزشی قوم پشتون که مهمترین بستر اجتماعی جنبش طالبان است را باید بخش دیگری از مبانی فکری و نظری طالبان محسوب داشت

افغانستان یکی از کشورهایی است که از تنوع قومی کم نظیری برخوردار است. و با وجود تشکیل دولت در این کشور، همیشه جنگ و خونریزی در این کشور وجود داشته است. با روی کار آمدن طالبان، ملت سلحشور و ستم دیده افغانستان این بار در آزمونی سخت تر قرار گرفت. طالبان که خود را به عنوان یه جنبش  اصلاحگر که به دنبال احیای ارزش های اسلامی و برقراری صلح و امنیت در افغانستان میدانست، با بررسی دیدگاهها و تفکرات طالبان به تضادهای چشمگیری برمی خوریم که فاصله زیاد میان اهداف طالبان با تجلی عملی این اهداف و شعارها را به تصویر می کشند.

کتاب طالبان خاستگاه و مبانی فکری توسط مازیار کریمی حاجی خادمی به رشته تحریر درآمده است.

نویسنده این کتاب تلاش کرده است تا مبانی فکری طالبان را در سه حوزه کلام، سیاست و قومیت پشتون مورد بررسی قرار دهد، تا از این طریق تأثیرگذاری هر حوزه در شکل گیری تفکر این گروه مشخص شود.

این کتاب در چهار بخش تنظیم شده است که عبارتند از: بخش اول آشنایی اولیه با طالبان و ضمن اشاره به اندیشه سیاسی، رهبری و تشکیلات طالبان، دو بحث نیز فشرده مورد بررسی قرار می گیرد: ابتدا علل داخلی و خارجی روی کار آمدن طالبان و سپس عقاید و سیاستهای طالبان در عرصه دین، فرهنگ و اقتصاد.

در بخش دوم ضمن بیان سیر تاریخی مبانی کلامی اندیشه طالبان، به نقد و بررسی مبانی کلامی اندیشه ایشان پرداخته شده است.

در بخش سوم به گروه ها و جریانهای سیاسی و سیاسی- مذهبی و تحولات اجتماعی مؤثر در تفکر طالبان اشاره شده که با حمایت های مادی و معنوی خود از مدارس دینی طالبان که در واقع منشأ اصلی پیدایش مبانی فکری طالبان بودند؛ این جنبش را به مسیر دلخواه خود هدایت نمودند؛ همچنین در این بخش به تأثیر سیاسی و اجتماعی پدیده جهانی شدن (گلوبالیزم) در اندیشه طالبان اشاره شده است.

در بخش آخر به تأثیر پذیری تفکرطالبان از نظام فکری و اجتماعی قومیت پشتون پراخته می شود.

نویسنده پس از بررسی به این نتیجه می رسد که طالبان را باید تفکر و دیدگاهی دانست که نتیجه تلقی غلط از اسلام و مبانی آن است. و در مقاطع مختلف تاریخ اسلام با فراهم آمدن شرایط مناسب در اشکال متفاوتی فرصت ظهور یافته و بعد از چند صباحی راه فروپاشی و نابودی در پیش گرفته است.

در تاریخ اسلام می توان جلوه هایی از تفکر طالبانی را در خوارج، حنابله و وهابیان مشاهده کرد.

این گروه ها به دلیل درک نا صحیح از منابع شریعت و احکام اسلامی و عدم برخورداری از بصیرت دینی -  سیاسی، سالها قبل از طالبان، اعمال و دیدگاههای مشابهی با این جنبش ارائه دادند.

دبیرخانه کنگره جهانی مقابله با جریان های افراطی و تکفیری


  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

ظهور و انحطاط انصار الشریعة در لیبی

شبکه حقانی (2)

طالبان پاکستان

گردان های عبدالله عزام

طالبان

سپاه صحابه(2)

جیش محمد

جنبش اسلامی ترکستان شرقی

انصار الشریعه یمن

سلفیت سنتی(وهابی) در یمن

التوحید و الجهاد فی ارض الکنانه (توحید و جهاد در مصر)

لواء التوحید

جنبش نورالدین زنکی

جنبش انصار الدین مالی

اخوان المسلمین اردن

عمليات درع الفرات

اخوان المسلمين يمن

جیش الحر السوری

حرکه احرار الشام الاسلامیه

المرابطون (مالی)

القاعده فی بلاد المغرب الاسلامی

انصار الشریعه تونس

جیش احرار الشام

جنبش حسم «حرکة سواعد مصر»

جماعت اسلامی اندونزی

الشباب المجاهدین

هیئه تحریر الشام

جماعة المسلمين في بلاد الشام

جیش محمد فی بلاد الشام

سرایا مروان حدید

جماعت انصار بیت المقدس

جنبش انصار الشریعه لیبی

کتیبه صقور العز

اجناد القوقاز

التکفیر و الهجره

جند الاقصی

حرکه الفجر الاسلامیه

حرکه شام الاسلام

جیش المهاجرین و الانصار                                          

الکتبیه الخضراء

احرار الشام

تحریر الشام

آل شیخ

القاعده عراق

دیوبندیه در پاکستان

تقابل دیوبندیه با جریان ها و مذاهب دیگر

اندیشه های طیف حیاتی جریان دیوبندیه

اندیشه های گرایش «مماتی» جریان دیوبندیه

امارت اسلامی قفقاز

دورنمائی از مکتب دیویند (2)

دورنمائی از مکتب دیویند (1)

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جريان نوسلفي‌ها

داعش 2017/دگرگونی ها و تاکتیک ها

گروهک تروریستی ـ تکفیری جندالله

آشنایی با گروهک تررویستی جندالشیطان

گروه تکفیری ریاض الصالحین

حدادیه

سازمان جماعة التبلیغ

النهضه تونس؛ از «حرکت» تا «حزب»

وهابیت تکفیری (دوران تاسیس و تثبیت)

قبیله انحراف

تحریک نفاذ شریعت محمدی

سلفیه درباری

جیش محمد

حرکت النهضه تونس

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

شباب محمد (آکادمی ارتش)

گونه شناسی جریان های فکری و جنبش های اسلامگرا

احزاب سلفی در مصر

گروه طالبان

شبکه ی حقانی (1)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره سوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار (دوره دوم)

وهابیت و خاندان سعود، از ظهور تا اقتدار(دوره اول)

جريان نوسلفي‌ها در دوران معاصر (2)

اخوان المسلمین سوریه

القاعده در تانزانیا

القاعده در کنیا

جماعت تبلیغ

سلفی گری در شبه قاره هند

جریان شناسی جماعت التبلیغ و الدعوه

دیوبندیه، بریلویه و رابطه آنها با وهابیت

جریان های تکفیری عراق

حزب التحریر ازبکستان

سلفی گری در پاکستان

جريان های سلفی در تونس

جماعت اخوان المسلمین: ریشه ها و روندها

سازمان القاعده

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (١)

بوکوحرام

خلافت داعش، موافقان و مخالفان

لشکر طیبه

اخوان المسلمين و شيعه (بخش دوم)

اخوان المسلمين و شيعه (بخش اول)

گروههای تروریستی در آفریقا

حرکت المجاهدین

سیر شکل گیری جریان دیوبندیه در شبه قاره هند

گروههای تروریستی در آفریقا

حزب التحریر: آسیب ها وتحریف ها

آشنایی با داعش

سپاه صحابه

طالبان

لشگر جهنگوی

اخوان‌المسلمین امارات؛ پیوندی دیرهنگام

اخوان المسلمین عربستان؛ زندگی گیاهی

اخوان اصیل (حسن البناء)؛ جریانی در رؤیای اصلاح

اخوان المسلمین قطر؛ حرکتی خزنده

سروریه

حازمیه

اخوان در عربستان

البانیه

جریان جامیة یا عالمان درباری

حرکت جهیمان العتیبی

جریان اخوان‌التوحید

جریان های سلفیه