مقالات > تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۶/۲۸ تعداد بازدید: 102

پاكستان از مهم‏ترين ميدان‏‌هاى بازى و پناهگاه جريان‏‌هاى تكفيرى و شبه نظامى به شمار مى‏‌آيد.



نویسنده: پروفسور منور حسين ساجدى[1]

جريان‏هاى تكفيرى در پاکستان همواره به قتل، كشتار دسته جمعى، بمب گذارى و غارت مسلمانان ساكن در اين كشور اقدام نموده اند. شناخت جريانهاى مختلف، اسباب و دلائل گسترش تفكر تكفيرى، كارنامه فعاليت ها، نقش آن در اقتصاد و امنيت، راه رهايى از شر جريانهاى تكفيرى، مطالب مهمى است كه بايد از آن اطلاع يافت. اين مقاله به تبيين اين مباحث خواهد پرداخت.

مقدمه:

زادگاه من شهرى است كه در آن‏جا هر روز خون شيعيان بى‏گناه به‏دست عناصر كثيف تكفيرى ريخته مى‏شود، هر روز يك شيعه شهيد مى‏شود و جنازه آن بر دوش ما تشييع مى‏شود و صداى گريه مادر و خواهر و همسر شهيد، خواب را از ما مى‏گيرد. صداى ناله و فرياد مظلومان براى ما هيچ تازگى ندارد، من شانزده ساله بودم كه برادر جوانم كه قانون‏دان و شاعر اهل بيت (عليهم السلام) بود، به‏دست يك پزشك تكفيرى به شهادت رسيد. چند نفر از دوستان و همكاران بنده مانند پروفسور سبط جعفر (مداح معروف شبه قاره هند) پروفسور تقى هادى كه از اساتيد برجسته دانشگاه بودند، به‏دست همين عناصر تكفيرى‏ها به درجه رفيع شهادت نائل گرديده‏اند، در چندين حادثه و انفجارهاى بمب از نزديك شاهد بوده‏ام، سال گذشته بود كه همراه با خانواده خود از گردهمايى بزرگ سازمان دانشجويان جعفريه بخش شهر كراچى بازمى‏گشتم نزديك خانه خواستم مقدارى ميوه بخرم كه ناگهان جلوى چشمان من يك انفجار مهيب و شديد رخ‏داد كه در نتيجه آن صدها مغازه و آپارتمان در منطقه «عباس تاون» تخريب شد و افراد موجود در آن‏ها كه زن و كودك و كهن‏سال بودند، همگى طعم تلخ آن ظلم و ستم را چشيدند، خيابان‏ها پر از جنازه‏ها بود و از شدت انفجار چندين آپارتمان آتش گرفت، من و افراد خانواده‏ام زخمى شديم، ماشينم از كار افتاد، الان بيش از يك سال است كه از آن حادثه مى‏گذرد ولى ما آن صداى وحشتناك را گويى‏كه اكنون هم مى‏شنويم، و فريادها و ناله‏هاى بعد از انفجار در گوشه‏هاى ما مى‏پيچد.

يكى از دوستان صميمى‏ام اطلاع داد كه جمهورى اسلامى ايران ميزبان كنفرانسى به‏عنوان خطر جريان‏هاى تكفيرى است، بنده با توجه به رخدادهايى كه ذكر كردم، وظيفه دارم در اين‏باره چيزى بنويسم، خوشوقتم كه موضوع اين جانب تكفير در پاكستان و راه برون رفت از آن است. پيشاپيش به كم‏مايگى شيوه نگارش و قلم خود معترف هستم. در اين مقاله تعريف تكفير، تاريخ، عقايد، آغاز آن در كشور پاكستان، احزاب و سازمان‏هاى تكفيرى در پاكستان، اسباب و علل گسترش تكفير در پاكستان، تأثير تكفير در پاكستان، و در ضمن آن، مظالم تكفيرى‏ها عليه مسلمان‏هاى شيعه، حمله تكفيرى‏ها بر ارتش پاكستان، موجب ضرر رساندن به اقتصاد كشور، مسئله كاهش امنيت اجتماعى در كشور، حركت و پيدايش داعش در پاكستان و در آخر سعى شده درباره راه‏هاى برون رفت از اين خطر جريان‏هاى تكفيرى بحث و گفت‏وگو قرار گيرد.

ديدگاه من اين است كه پاكستان در رأس كشورهايى است كه از جريان‏هاى تكفيرى تأثير پذيرفته‏اند. در اين كشور با يك توطئه و برنامه‏ريزى حساب شده و دقيق، يك گروه خاصى را مأمور كردند كه كوچه به كوچه، محل به محل، منطقه به منطقه مردم را تحريك كنند و براى تنش و خون‏ريزى بكوشند. شكى نيست كه تكفيرى‏ها؛ همه مسلمانان، اعم از: سنى‏هاى معتدل، ديوبندى‏هاى معتدل و شيعه‏هاى معتدل را به خاك و خون مى‏كشند، بين شيعه و اهل سنت براى تنش و تفرقه‏انگيزى كوشيده و مى‏كوشند. ما سلام مى‏فرستيم بر علماى حقه پاكستان، آنانكه جنازه‏ها بر دستشان بود، ولى وحدت و اتحاد را از دست ندادند و با تحمل و وقايع دردناك درس وحدت دادند. همين باعث شده كه چهره تكفيرى‏ها افشا شود و نتيجه اين شد كه امروزه هم در كشور پاكستان در بزرگ‏ترين حزب ملى دينى كه «اتحاد ملى يك جهتى كونسل» نام دارد و رهبران شيعه در ميان آن‏ها حضور چشم‏گير و پرشكوه دارند؛ در حالى كه گروه‏هاى تكفيرى را در آن راه نداده‏اند و آن‏ها خارج از آن اتحاديه با حسرت؛ نظاره‏گر اتحاد شيعه و سنى هستند.

ما در كشور پاكستان براى وحدت و اتحاد بين المسلمين اقدامى انجام داده‏ايم كه در كشورهايى مانند شام و عراق و ... نمى‏شود چنين اقداماتى صورت گيرد.

تعريف تكفير:

معناى كفر در لغت انكار و نفى كردن است. كافر در لغت به منكر يا نفى كننده گفته مى‏شود. و تكفير در لغت به كافر دانستن ديگران اطلاق ميگردد.

تكفيريت يعنى كسانى كه مسلمان هستند كافر شمرده شوند، تكفيريت يعنى فقط آن‏ها مسلمان هستند و بس و غير آن‏ها همه كافراند، تكفيريت يعنى كارخانه توليد كفرى كه در آن‏جا به روى يك مسلمان، برچسب كفر چسبيده مى‏شود، تكفيريت يعنى‏ براى به‏دست آوردن هدف خاص خود، مسخ كردن چهره زيباى اسلام‏[2] و رسيدن به هدف شوم.

  1. تكفيرى‏ها و خارجى‏ها كه ادعاى پيروى از فقه ابوحنيفه و عقايد اهل سنت و جماعت دارند، تلاش كرده و مى‏كنند تا بر جوانان و نوجوانان هم تأثير بگذارند و آنان را بر افكار تكفيرى و خارجى، كه مبناى آن تعصب و خشونت است، آموزش دهند. جريان‏هاى تكفيرى با برخى افراد سلسله ديوبندى اتصال پيدا مى‏كنند، با توجه به اين‏كه اكثر علماء ديوبند، اين گروه تكفيرى را فتنه‏گر و مفسد ميخوانند.

نظر من اين است كه افكار آن‏ها در مرحله نخست به ديوبنديه سپس به وهابيت و يا سلفيت نزديك‏تر شده و سرانجام به تكفيريت رسيده‏اند، اگر اين را بگويم اشتباه نكردم كه وهابى‏هاى تكفيرى بر اساس عقايد غلط ابن تيميه و محمد بن عبد الوهاب به مسلمان‏هاى ديگر نسبت شرك مى‏دهند و بعد از آن به قتل آن‏ها فتوا مى‏دهند.

تاريخ تكفيريت‏

تأسيس اين گروه، حدود نيم‏قرن پيش، در مصر صورت گرفت. بعد از تأسيس به شكل يك گروه بنام «التكفير و الهجرة» شهرت پيدا كرد. درباره مؤسس و بانى اين فرقه اختلاف‏نظر وجود دارد: بعضى از محققين مؤسس آن را شخصى مصرى‏تبار به نام «شكرى مصطفى» مى‏دانند[3] كه زارع و كشاورزى بود. در ابتدا شكرى مصطفى يك گروه به نام «سوسائتى آف مسلم» تأسيس كرد و به‏طور پنهان كار خود را آغاز نمود. اين گروه بين خود اين مطلب را رواج داد كه مسلمان‏ها مرتد شده‏اند؛ يعنى از راه خداوند طرد شده‏اند لذا نبايد هيچ‏گونه ارتباط با آن‏ها داشته باشيم. برخى ديگر از محققين عصر جديد معتقدند كه فرقه تكفيريت در سال 1960 ميلادى تأسيس شد. بعد از تأسيس تا شانزده- هفده سال كسى از اين گروه اطلاعات چندانى نداشت. شكرى مصطفى بر اين عقيده بود كه معاشرت‏هاى اسلامى در گمراهى به‏سر مى‏برد و تا وقتى‏ که روى زمين خلافت حق برپا نشود، مسلمانان واقعى بايد از اين معاشرت‏ها به دور باشند. بعد از چند مدتى شكرى مصطفى به اتهام ارتباط با گروه اخوان‏المسلمين دستگير و زندانى شد. زندان، افكار او را شدت بخشيد. در سال 1971 ميلادى وقتى وى از زندان بيرون آمد با چند نفر از دوستان خود به تأسيس فرقه تكفيرى پرداخت و به دام انداختن مسلمان‏ها را شروع كرد. تنفرى كه در دل مردم مصر از آمريكا و اسرائيل بود، شكرى مصطفى از آن خوب سوء استفاده كرد و گروهى كه از دولت مردان مصرى، كه طرفداران آمريكا بودند و از كارهاى آن‏ها و روابط مخفيانه‏شان با اسرائيل ناراحت بودند، با شكرى مصطفى همراه شده و با شركت و همراهى مردم گروه آن‏ها استحكام يافت.

در اوايل آن‏ها در كوه‏ها و صحراها و ويرانه‏ها قيام خود را آغاز كردند و غير از مسلمان‏هاى هم‏فكر خود با ديگران هيچ رابطه‏اى نداشتند. شكرى مصطفى ادعا كرد كه او مهدى موعود است و مسلمان‏هايى كه در گروه او بودند تمام مسائل شرعى آن‏ها، از قبيل نكاح و طلاق را به‏دست خود مى‏گيرد و حكم صادر مى‏كند و ارتباط با ديگر مسلمان‏ها را حرام مى‏كند، شكرى مصطفى، زنان مصر را جادو گونه تحت تأثير قرار داده بود، به آن‏ها مى‏گفت: خدمت به پدر و مادرى كه از راه اسلام گمراه شده‏اند، حرام است. حرف‏هاى او بر روى زنان، آن‏قدر تأثير گذاشته بود كه آن‏ها خانه و كاشانه خود را ترك كردند و راهى كوه‏ها شده تا شامل گروه او شوند. شكرى مصطفى در مصر در مناطق دور دست مراكزى براى اسكان اين زنان تأسيس كرد. خانواده‏ها براى اين‏كه زنان و دختران جذب‏شده به شكرى مصطفى را به خانه باز گردانند به دادگاه مراجعه كردند ولى موفق نشدند، چون آن‏ها با رضايت خود خانه و زندگى را ترك كرده بودند. در فرقه شكرى، كثرت اعضاى دختران و زنان به نفع شكرى و حزب او بود، زيرا بچه‏هايى كه از آن‏ها به دنيا مى‏آمدند، خود به‏خود افكار شكرى را بهتر و زودتر از ديگران درك مى‏كردند. شكرى اين كارها را تا اين حد محرمانه انجام داده بود كه كشورهاى ديگر و نيز اكثر مردم مصر هم از اين چيزها آگاهى نداشتند. در اين ميان وى‏ فرقه خود را در كشورهاى اسلامى همچون مصر، عراق، افغانستان، سودان، پاكستان، عربستان سعودى و يمن گسترش داد.

در سال 1977 ميلادى افراد وابسته به گروه «شكرى مصطفى»، انور سادات را به جرم معاهده با اسرائيل به قتل رسانند، ولى چون تا آن موقع مردم از جريان‏هاى تكفيرى خبرى نداشتند، خيال كردند كه اين كار اخوان‏المسلمين است، چند روز بعد آن‏ها يكى از علماى دين و وزير سابق امور دينى وزارت مصر محمد الذهبى را بى‏رحمانه به قتل رساندند، وقتى افراد اطلاعات دولت به سراغ آن‏ها رفتند و پيگير مسئله شدند براى آن‏ها كشف مى‏شود كه عناصر «شكرى مصطفى» در آن عمليات دست داشتند. در آن موقع مردم از عقايد تكفيرى گروه «شكرى» آگاه مى‏شوند و او توسط پليس مصر دستگير مى‏شود و دادگاه او را محكوم به اعدام مى‏كند. در سال 1978 ميلادى شكرى مصطفى به چوبه‏دار رفت ولى تا آن زمان گروه وى ريشه‏هاى خود را محكم كرده بود و تكفيرى‏ها محرمانه فعاليت‏هاى خود را ادامه دادند و عقايد و افكار خود را تبليغ مى‏كردند.

عقايد

تكفيرى‏ها بر اين عقيده‏اند كه تمام مسلمان‏ها غير از آن‏ها مرتد و از دين خدا جدا شده و به راه ديگر رفته‏اند. آن‏ها مى‏گويند هر كسى كه از راه خدا گمراه شده باشد واجب القتل است و اگر قتل او ممكن نباشد، نبايد با آن‏ها حشر نشر و هم‏نشينى داشت. با اين روش خطر تكفير در جلوى چشم ماست. آن‏هايى كه از تعليمات اسلامى انسان‏ساز منحرف گشتند و سعى دارند بين مذاهب اسلامى تفرقه‏اندازى كنند. گروه سلفى و وهابى، كارهاى خشونت بار و اقدامات تروريستى خود را توجيه مى‏كنند و از آيات قرآن كريم و احاديث نبوى (ص) استفاده غلط مى‏كنند. آن‏ها از نبى رحمت كه رحمة للعالمين است، عفو و بخشش و رحمت را نمى‏گيرند و نسبت‏هايى به ساحت قدسى آن حضرت (ص) مى‏دهند كه هيچ ربطى به آن جناب و تعليمات عظيم اسلامى‏اش ندارد. جريان‏هاى سلفى‏ و تكفيرى محور اصلى عقايدشان را بر اين اصل استوار ميكنند كه هر مسلمانى كه با آن‏ها هم‏عقيده نباشد از دايره اسلام خارج شده و او كافر و قتلش جايز ميگردد.

آغاز تكفيريت در پاكستان:

اهل سنت و جماعت:

اندكى قبل از دهه هشتاد ميلادى، شيعيان پاكستان تا حدودى به‏شكل منظم در آمدند و جريان‏هاى شيعه رو به گسترش نهاد. بعد از نهضت قائد مرحوم محمد دهلوى در سال 1979 ميلادى در شهر بهكر استان سنده اجتماع ملى برگزار شد كه در آن «تحريك نفاذ فقه جعفرى» تأسيس و آغاز به كار كرد و رهبرى آن به مفتى جعفر حسين سپرده شد. در همان ايام، انقلاب شكوهمند اسلامى ايران به پيروزى رسيد. اين زمان، دوره ديكتاتورى ژنرال ضياءالحق بود، فعاليت‏هاى شيعيان پاكستان و انقلاب اسلامى ايران استعمار را به لرزه درآورد، لذا توطئه‏ها عليه شيعه آغاز شد و افراد وابسته به مذهب ديوبند، كه عقيده تكفيرى داشتند، تحركات خود را آغاز كردند. اولين اجتماع تكفيرى‏ها در سال 1983 ميلادى در بزرگ‏ترين شهر پاكستان و پايتخت استان سنده در شهر كراچى برگزار شد و نام آن را سواد اعظمِ اهل سنت نهادند. مؤسسين اين جريان تكفيرى، مولانا سميع الله و مولانا اسفنديار بودند. اين گروه در منطقه لياقت‏آباد شهر كراچى جناياتى بى‏رحمانه انجام داد و چند نفر از جوانان شيعه را به خاك و خون كشيد. آنان در روز روشن در مناطق شيعه‏نشين به مردم حمله‏ور مى‏شدند. شيعيان آن مناطق براى حفظ جان و آبرو ناموس‏شان مال و اثاثيه خود را ترك كردند و با رها كردن خانه و كار و زندگى به مناطق امن منتقل شدند. اين قتل و غارت و ظلم و ستم در مناطق مختلف شهر كراچى ادامه پيدا كرد. بعد از تقسيم و قيام پاكستان اين اولين بار بود كه جريان‏هاى تكفيرى با منظم كردن خود به شيعيان حمله‏ور شدند و عليه آن‏ها مرتكب جنايات شدند. رهبران آن‏ها از طرف ديكتاتور و پادشاه عربستان سعودى و عراق حمايت مالى مى‏شدند.

انجمن سپاه صحابه‏

بعد از برگزارى اجتماع سوادِ اعظم اهل سنت به‏صورت منظم و برنامه‏ريزى شده يكى ديگر از روحانيون اهل سنت مولانا حق نواز جهنگوى را پيش انداختند. او در تاريخ 6 سپتامر 1985 ميلادى در استان پنجاب شهر جهنگ، گروه تكفيرى سپاه صحابه را تأسيس كرد. اين جماعتِ فتنه‏پرور با صراحت كامل، هدف خود را در جلوگيرى از گسترش نفوذ جمهورى اسلامى ايران در پاكستان و به‏طور علنى، و در تكفير كردن شيعه اعلام كردند. بعد از تأسيس اين گروه، مبلغان آنان به‏طور گسترده و با نظم خاصى عليه شيعه فعاليت خود را آغاز كردند و تكفير شيعه را به‏گونه‏اى رواج دادند كه هيچ شهر و منطقه و محله باقى نمانده بود كه در كوچه‏ها روى ديوارها فتواى عليه شيعه يا كافر بودن شيعه چيزى ننوشته باشند. گروه سپاه صحابه در مساجد و در برنامه‏هاى مختلف مذهبى خود عليه مقدسات شيعه، شخصيات شيعه و بزرگان و رهبران آن سخنرانى مى‏كردند. گروهى كه على‏الظاهر در يكى از شهرهاى استان پنجاب، كه جهنگ نام دارد شروع به كار كرد، ولى ديرى نگذشت كه براى سراسر پاكستان فتنه ايجاد كرد و در جلوى چشم همه امنيت كشور را به تاراج برد به حدّى كه براى تماميت ارضى كشور به تهديدى جدى مبدّل گشت، بعد از مدتى اين گروه تغيير نام داد و به‏نام «سپاه صحابه» پاكستان معروف شد. در زمان حكومت ژنرال پرويز مشرف، فعاليت اين گروه ممنوع شد. اين گروه فتنه‏گر با نام جديد «ملت اسلاميه» فعاليت خود را ادامه داد، ولى از طرف حكومت وقت اين گروه جديد هم تحريم شد و بعد از اين تحريم، آن‏ها با نام «اهل سنت و جماعت» فعاليت‏هاى خود را دوباره از سر گرفتند.

قبل از استقلال كشور پاكستان اين كشور و اين منطقه به مركز صوفيان بزرگوار شهرت داشت. در آن زمان كه تعليمات صوفيه گسترش يافته بود، بين مذاهب اسلامى هم‏زيستى و هم‏نشينى به‏صورت ايده‏آل بود، آن‏ها يكديگر را تحمل و در مراسم مذهبى هم شركت مى‏كردند. شيعه و سنى و هندو و مسيحى، هر كسى و با هر دين و آيين و مذهب و مسلكى در رسوم و عبادات مذهبى يكديگر حاضر مى‏شدند. در شبه قاره‏ هندوستان بزرگان صوفيا با حُسنِ اخلاق، محبت و حُسن كردار، مردم را تربيت مى‏كردند نه فقط همين بلكه براى رشد معاشرت اجتماعى اقدامات لازم را انجام مى‏دادند. دين مبين اسلام، معاشرت انسانى را در جوامع انسانى به كمال و اوج رساند؛ كمالى كه در تمام شئون زندگى او را هدايت كند. تصوف اسلامى، به پيروى از اسلام و تعليمات پيامبر (ص)، على (ع) و فرزندانش، صفاى قلب و رشد روحانى را كه ضرورت آن در هر دور و زمان محسوس و ملموس بود، ترويج مى‏كرد. تصوف، ضامن روح اصلاح است، همين تعليمات بود كه به‏خاطر آن بدون رنگ و نسل و مذهب مردم براى بزرگان صوفيان، احترام و محبت ويژه‏اى قائل بودند، همين چيزها سبب شده بود كه بين تمام مذاهب فكرى به‏خصوص شيعه و اهل سنتِ معتدل، يك تعلق عميق به‏وجود آيد و هر دو مذهب به يك‏ديگر نزديك شوند، و دراثر اين تعلّق بود كه بر سر مرقدهاى صوفيان و اولياى كرام هر مذهب شيعه و سنى جمع مى‏شدند و اظهار علاقه مى‏كردند.

همين علت است كه جريان‏هاى تكفيرى سپاه صحابه با مردم بريلوى مسلك اهل سنت و افراد وابسته به آن‏ها دشمنى مى‏ورزند، و به همراه شيعه اهل سنت بريلوى مسلك، از طرف سپاه صحابه تكفير مى‏شدند. به‏خاطرم هست كه در زمان طلبگى بنده از طرف اين گروه تكفيرى بر ديوارهاى شهر يك عبارت زشت را نوشته بودند: «شيعه كافر، سنّى خوك» نوشته مى‏شده و بسيار معمول بوده:

شيعه كافر، سنى خوك‏

آن‏ها به همين حد كفايت نكردند، و بعد از تكفير شيعه به طرف اهل سنت تاختند، بعد از شيعه كافر، هدف بعدى‏شان شعار سنى كافر بود. اين گروه تكفيرى رفتن به مزارها و زيارت را شرك مى‏دانستند و با همين ديدگاه غلط ده‏ها زيارت‏گاه و مزار آنان را مورد حمله و هجوم قرار دادند. در شهر كراچى مرقد عبدالله شاه غازى، در شهر لاهور، زيارت‏گاه «داتا صاحب» و ده‏ها ديگر مراقد و زيارت‏گاه‏هاى مهم بمب‏گذارى شد و در دوازده ربيع الاول در «نشتر پارك» در يكى از جشن‏هاى ميلاد النبى حمله‏ انتحارى صورت گرفت كه در نتيجه آن، بيش از پنجاه نفر از علماى اهل سنت كه در جايگاه قرار داشتند، شهيد مى‏شوند، از اين به بعد هدف اين گروه‏هاى تكفيرى فقط شيعه نبودند بلكه اهل سنت هم در اين ليست قرار گرفته بودند و در اقدامات بعدى‏شان فقط بر فتاواى شيعه كافر اكتفا نمى‏كردند و شروع به قتل و غارت شيعيان مى‏كنند و بر گروه‏هاى‏شان مى‏افزايند و گروه‏هاى جديد به‏عنوان گروه مسلح تشكيل مى‏دهند كه در آن لشكر جهنگوى قابل ذكر است. لشكر جهنگوى روابط خود را با القاعده مستحكم مى‏كند و در كارهاى تروريستى خود را گسترش مى‏بخشد. نتيجه اتحاد اين گروه‏هاى مسلح يعنى سپاه صحابه و لشكر جهنگوى بسيار خطرناك از آب در آمد و به نام جهاد كشمير، افغانهاى جوان و بى‏كار را جمع‏آورى ميكردند و آن‏ها را آموزش نظامى ميدادند و بعد از اتمام دوره آموزش براى عمليات عليه نخبگان شيعه آماده به كار شدند و در اقدامات جنايت‏كارانه خود، مغزهاى متفكر شيعه و تعداد كثيرى از پزشكان، مهندسان، استادان دانشگاه، پروفسور، سياسيون، قانون‏دانان، ديپلمات‏ها، علما و طلاب را به شهادت رساندند.

جهاد افغانستان و ظهور تكفيرى‏ها

در دسامبر سال 1979 ميلادى بود كه شوروى سابق عليه كشور افغانستان لشكركشى كرد و ارتش آن با گستردگى بسيار به قتل و غارت پرداخت. با گذشت زمان از سراسر جهان جوان‏هايى به‏نام مجاهدين جمع شدند. قابل توجه است كه همه آن‏ها شاگرد يك مذهب خاص بوده، و تمام كشور را تبديل به ميدان جنگ كردند. وقتى اين مجاهدين قلابى، در جنگ افغانستان عليه ارتش متحده روسيه و حكومت دست‏نشانده آن موفقيت كسب كردند، آمريكا از آن‏ها نهايت استفاده را كرد و براى به‏دست آوردن منابع زير زمينى خاورميانه، از طريق حكومت آن زمان پاكستان كه يك حكومت ارتشى بود، به افغان‏ها اسلحه داد و به‏نام جهاد از كشورهاى مختلف دو هزار نفر را جمع كرد و آن‏ها را براى جنگ چريكى تربيت و به افغانستان اعزام نمود. اين نكته هم قابل توجه است كه فرمانده آن لشكر دوهزار نفرى «اسامه بن لادن» بود، كه دست پرورده آمريكا بود و آمريكا او را در جنگ‏هاى چريكى همانند افسران عالى رتبه تربيت كرده بود، اسلحه‏هاى آمريكا، بنزين، نفت، دلار و مهارت ارتش پاكستان و كمك جنگ‏جويان افغان، سبب شد كه از سراسر جهان جنگجويان وهابى و سلفى در سرزمين پاكستان جمع شوند. اين‏جا بود كه آمريكا از افغانستان و پاكستان بهره زيادى برد. از مصر، عربستان سعودى، تونس، اردن، الجزائر، شام، سومالى، و چند كشورهاى عربى به نام اسلام و جنگِ مقدس، جمع‏آورى شدند، كه به افكار وهابيت و سلفيت تعلق داشتند، و ديوبندى‏ها، سلفى‏ها و اهل حديث، پيش گام آن‏ها بودند.

گسترش جريان تكفيرى در پاكستان‏

براى فهم صحيح گسترش جريان‏هاى تكفيرى در پاكستان، لازم است ابتدا تركيب جهادى موجود در پاكستان را بفهميم در حال حاضر اين تركيب جهادى از دو عنصر تشكيل شده‏اند: يكى القاعده و عرب مجاهدين؛ يعنى كسانى كه براى جهاد به دنبال يك ميدان وسيع به منطقه قبايلى افغانستان و پاكستان آمدند و دوم، گروه‏هاى جهادى و جوان‏ها، دسته اول تكفيرى‏ها هستند و دسته دوم ديوبندى‏ها. در جهاد افغانستان بين هر دو اين عناصر تكفيرى و ديوبندى يك اتحاد برقرار گشت، كه در نتيجه آن، تكفيريت توانست در پاكستان بيشتر نفوذ و جايگاه پيدا كند.

القاعده و عرب مجاهدين در پاكستان به گروه‏هايى كه به فرقه ديوبنديه تعلق دارند نه فقط اين‏كه كمك مالى مى‏كند بلكه براى تربيت افراد تمام كارها را به‏عهده خود مى‏گيرند، در آن دوره، تربيت با تربيت جسم، تغذيه روحى و فكرى هم مى‏شدند، جهادى‏هاى گروه ديوبندى مانند جهاد اسلامى، حركت المجاهدين، حركت الانصار، جيش محمد و غيره، اين‏ها از سراسر پاكستان جوان جذب مى‏شدند و براى تربيت به اردوگاه‏ها فرستاده ميشدند. در آن اردوگاه‏ها همه‏چيز بر اساس افكار تكفير و وهابى مهيا است، اردوگاه‏هايى كه زير نظر عناصر تكفير اداره مى‏شد در آن جوان‏هاى جديد جذب‏شدگان را معناى دارالكفر و دارالاسلام كه مورد پسند تكفيرى‏ها بود تعليم‏ داده مى‏شد، اصطلاح جهادى فقهى، چيزهايى همانند ترس از حمله‏هاى انتحارى عليه بى‏گناه‏ها و ضرر جان و مال را توجيه مى‏كرد. جوان ديوبندى كه وارد اين اردوگاه مى‏شود، بعد از تربيت دوره چند ماهه از لحاظ فكرى، تكفيرى مى‏شود، در پرده جهاد افغانستان در پاكستان فرهنگ حشيش و كلاشينكوف به‏صورت دقيق و منظم متعارف شد و در نتيجه كشور به يك فضاى خانه جنگى تبديل گرديد، مدارس افكار ديوبندى و اهل حديث اكنون به يك مركز تروريستى مبدل شده‏اند، كه طبق قول برخى به نام جهاد، آنان نسل‏كشى شيعه تعليم داده ميشود. مساجد شيعيان و حسينه‏ها از خون آن‏ها رنگين شده‏اند، در يك حمله، ده‏ها شيعه را به شهادت مى‏رسانند، رهبران ملت شيعه با وجود انبوهى از جنازه‏هاى شهداء باز هم صحبت از صلح و امنيت مى‏كنند و سلامتى و امنيت كشور را مقدم مى‏شمردند. اين ديدگاه رهبران شيعه در بين شيعيان هم ايجاد اختلاف كرده است.

طالبان‏

در دهه آخر قرن اخير جهاد افغانستان آغاز شد، افغانى‏هاى فراوان به سمت پاكستان هجرت كردند و در شهرهاى متخلف پاكستان مستقر شدند، از پاكستان هم هزاران تن از افرادى كه افكار اهل حديث و ديوبندى داشتند براى شركت در جنگ عليه شوروى سابق عازم افغانستان شدند. هم‏فكرى مسلك و ديدگاه و مراسم ديرينه سبب شد كه مجاهدان عرب هم از اين گروه جديد طالبان حمايت خود را اعلام كنند، طالبان به شهر كابل لشكر كشى كرد و در سال 1992 ميلادى حكومت خود را اعلام كرد، از سراسر جهان فقط عربستان سعودى و پاكستان و امارات متحده عربى سه كشور بودند كه حكومت طالبان را به رسميت شناختند. نظام پاكستان براى حفظ مرزهاى مغربى خود از خطرهاى احتمالى، حمايت از رفقاى خود را ادامه داد، مجاهدين عرب هم براى حفظ تسلط خود سرمايه‏هاى خود را به افغانستان منتقل كردند، و بعد از آن بود كه القاعده تاسيس شد و آنان پشتوانه خود را در حكومت طالبان ديدند. بعد از يازده‏ سپتامبر صورت حال به كلى تغيير پيدا كرد و ارتش پاكستان اين وضيعت را تحمل كرد، و بعد از تعليمات نظامى، آنان خوى نظامى و جنگى پيدا كردند، مجاهدين بعد از اتمام جنگِ افغانستان، از كمك آمريكا محروم گشتند، و تمامى كمك‏ها به يكباره قطع شد، جوانانى كه از سراسر جهان به اميد جهاد- كه همه چيز آنها بود- آمده بودند، مشاهده كردند كه ديگر همه چيز تمام شده و ارتش پاكستان هم از اين وضع خيلى راضى نبود، و از خطرات ممكنه مرز غربى در هراسان بود، لذا با رفقاى قديم عرب خود و با حاميان افغانها، لشكر جديدى را تشكيل دادند. اين گروه كه داراى افكار ديوبندى سلفى بود كسانى كه ظاهراً به سبب اين‏كه طلاب مدارس بودند، به‏نام طالبان شهرت يافتند.

طالبانى كه پشتو زبان هستند اساساً جزو آن مجاهدانى هستند كه مسلك ديوبندى دارند. و بعد از جنگ شوروى سابق و خارج شدن ارتش شوروى در مناطق هزاره، ازبك و تاجيك و روى كارآمدن حكومت طالبان و آمريكا به افغانستان حمله كردند. حكومت پاكستان اعضاى پنهان شده القاعده و طالبان در پاكستان را دست گير و تحويل آمريكا داد. از آن موقع تا به حال، بين ارتش پاكستان و نيروهاى انتظامى و طالبان جنگ ادامه دارد، نتيجه اين درگيرى، با ضرر رساندن به مردم عادى و على الخصوص شيعيان پايان يافت. در حدود چهارده‏سال اخير طالبان به گروه‏هاى مختلف تقسيم شدند، و همه گروه‏ها به دنبال منافع خاصّ خود رفتند.

جماعات تكفيرى ديگر:

تحريك طلاب پاكستان، جيش اسلام، حزب التحرير، جماعة الأحرار، حركة المجاهدين، حركة الاسلام و جيش محمّد.

اثر تكفير:

پديده تكفير اثرات منفى و زيان بارى را بر جامعه پاكستان به دنبال داشت، كه بحث درباره همه آنان به طول ميانجامد، مناسب دانسته شد كه نقاط مهمتر با تفصيل بيشترى پرداخته شده و بقيه نقاط به صورت موجز پرداخته شود.

مظالم تكفيرى عليه شيعيان‏

نسل‏كشى شيعيان در پاكستان تا دم آزادى ادامه داشت، در تاريخ پاكستان نخستين و بزرگ‏ترين قتل عام شيعيان در سال 1963 ميلادى در استان سنده و در منطقه «تهيرى» شهر معروف و مشهور «خيرپور» هنگامى رخ داد كه شيعيان به سوگوارى در روز شهادت سبط پيغمر سيد و سالار شهداء حضرت امام حسين (ع) مشغول بودند. اين حادثه دردناك در نوع خود از حوادث منحصر به فرد بود. وقتى عزاداران مشغول عزا بودند، ناگهان به رگبار بسته شدند، تيرباران كه پايان يافت، ديرى نگذشت كه به دُم گاوميش دَبّه‏هاى روغن بسته شد و اجساد شهدا را زير لگدهاى گاوميش‏ها، انداختند. حتى افراد نيمه‏جان و زخمى را به اين صورت مى‏كشتند، بعضى از جنايت‏كاران با لباس‏هاى مشكى در حالى‏كه در دستشان مشك آب بود صدا مى‏زدند: ما به كمك شما آمده‏ايم آيا كسى آب مى‏خواهد؟ كسانى كه زخمى بودند خيال مى‏كردند كه شيعيان هستند و به يارياش آمده‏اند، آن‏هايى كه براى طلب كردن آب دست بلند مى‏كردند تروريست‏ها با تبر و اسلحه نوك‏دار بدن‏هايشان را تكه‏تكه مى‏كنند. اين كار وحشيانه آن‏ها به اين‏جا تمام نمى‏شود، آن جنازه‏ها را با گذاشتن در ماشين، كنار نهر آب مى‏برند و به رودخانه مى‏ريزند تا اين‏كه پليس مى‏رسد و از غرق كردن جنازه جلوگيرى مى‏كند و آن‏ها را تحويل مى‏گيرند و جنازه‏هايى كه از غرق شدن در امان ماندن آن‏ها را در شهر «خيرپور» در نزديك منطقه لقمان دفن كردند و آن جا به نام مقام «گنج شهدا» مشهور شد. در آن زمان گروه و جريان‏هاى تكفيرى على‏الظاهر وجود نداشتند باز هم يك قتل عام ظالمانه با اين همه نظم و برنامه‏ريزى براى ما سوال ايجاد مى‏كند. البته نزديك آن منطقه يك مدرسه ديوبندى وجود دارد، كه در سنده، قديمى‏ترين مدرسه ديوبنديه به‏شمار مى‏آيد و آن مدرسه امروز نيز هم‏چنان داير است.

از دهه هشتاد تا به حال از شهر كراچى گرفته تا كلكته و از پاره چنار گرفته تا كويته در پاكستان شيعيان مورد تفتيش و و پرس‏وجو عقايدى در سراسر كشور قرار مى‏گرفتند كه با سرپرستى بعضى از نهادهاى دولتى كه با گروههاى تكفيرى همكارى ميكردند، و به شكل نظام يافته حق زندگى را از شيعه سلب كردند.

اگر اين را بگويم بى‏جا نخواهد بود كه با خون شيعيان پاكستان بازى ميكردند، در زمان ضياء الحق در شهر كلكته استان بلوچستان لشكركشى انجام گرفت، و با كمك لشكر جهنگوى و ديگر گروههاى تكفيرى سرزمين پنجاب از خون رنگين گشت، ماه مبارك رمضان بود در نماز صبح مسجد با خون نماز گزاران و روزه داران رنگين شد، و علماء كرام را به خاك و خون كشيدند، در پاكستان در حال انجام ماموريتِ سفراى كشور برادر جمهورى اسلامى ايران در شهرهاى لاهور، ملتان، كراچى، پشاور، كوئته به طرز فجيعى به شهادت رسانده شدند، در شهرهاى كوئته، پاره چنار، كراچى، گلگت، كوهستان، چلاس، و ديگر شهرهاى پاكستان، مسافران را از اتوبوس پياده ميكردند، و با ديدن كارت شناسايى، آنان را در يك صف قرار داده و گلوله باران ميكردند، هزاران شيعه بيگناه همچون پزشكان، مهندسان، دانشوران، قاضى دادگاهها، افسر عالى رتبه پولس، استاد دانشگاهها، پروفسر، شعراء، وكلاء، علماء، ذاكرين، تجار و مغازهدار، از هر گروهى عدهاى انتخاب ميشدند و آنان را به شهادت ميرساندند، در اينجا مناسب است كه به چند حادثه بزرگ به طور اجمال به آن اشاره كنيم:

  1. در تاريخ 2003 7 4 ميلادى، در شهر كوئته و در جامع مسجد شيعه، نخستين حمله انتحارى، كه در آن 60 نفر از نماز گزاران شهيد و صدها نفر زخمى شدند.
  2. حادثه مسجد على مرتضى، كراچى، 4 اكتوبر 2001 ميلادى هفت شهيد.
  3. سانحه مسجد شاه نجف، شهر راولپندى 26 فوريه 2002 ميلادى، 10 نفر شهيد.
  4. حادثه منتظر مهدى منطقه ملير، كراچى 22 فوريه 2003 ميلادى، 9 نفر شهيد
  5. حادثه كيدت پولس، كوئته، 8 ژوئن 2003 ميلادى، 12 نفر شهيد،
  6. سانحه اسپاركو كراچى، 3 اكتوبر 2003، 6 نفر شهيد،
  7. سانحه عاشوراى كوئته، 2 نفر شهيد،
  8. حادثه 2 مارس 2004، 45 نفر شهيد،
  9. سانحه مسجد حيدرى، كراچى، 7 مئى 2004 ميلادى، 19 نفر شهيد،
  10. سانحه مسجد و امام بارگاه على رضا كراچى، 31 مئى 2004 ميلادى، 28 نفر شهيد،
  11. سانحه مسجد زينبيه سيالكوت، 1 اكتبر 2004، 30 نفر شهيد،
  12. سانحه مسجد كشميريان لاهور، 10 اكتبر 2004 ميلادى، 3 نفر شهيد،
  13. سانحه برى امام اسلام آباد، 27 مئى 2005 ميلادى، 25 شهيد،
  14. حادثه مدينه‏العلم كراچى، 20 مئى 2005 ميلادى، 3 نفر شهيد،
  15. سانحه عاشورا هنگو، 9 فوريه 2006 ميلادى، 35 شهيد،
  16. سانحه كلكلته 13 اكتبر 2006، 13 شهيد
  17. سانحه پيشاور، 27 جنورى 2007 ميلادى، 70 شهيد،
  18. سانحه پيشاور، جنورى 2008 ميلادى، 12 شهيد
  19. سانحه ديره غازى خان 5 فوريه 2009 ميلادى، 32 شهيد،
  20. سانحه ديره اسماعيل خان 20 فوريه 2009 ميلادى، 30 شهيد،
  21. سانحه چكوال 5 آوريل 2009 ميلادى 22 شهيد،
  22. سانحه عاشوره 28 دسامبر 2009 ميلادى كراچى، 50 نفر شهيد، صدها زخمى.
  23. حادثه اربعين كراچى 5 فوريه 2010 ميلادى، 20 افراد شهيد
  24. سانحه 21 رمضان لاهور يكم دسامبر 30 نفر شهيد، و بيش از 250 زخمى‏
  25. سانحه روز جهانى قدس كويته 3 سپتامبر 2010 ميلادى 73 نفر شهيد و بيش از 200 نفر زخمى،
  26. سانحه هنگو 10 دسامبر 2010 ميلادى 16 نفر شهيد.
  27. حادثه لاهور جلوس عزاى امام حسين (ع) 25 دسامبر 13 شهيد بيش از 70 زخمى‏
  28. سانحه عيد الفطر كويته 31 اگوست 2011 ميلادى 11 نفر شهيد.
  29. حادثه مستونگ 20 سپتامبر 2011 ميلادى 26 زائر شهيد.
  30. حادثه رحيم يار خان 15 جنورى 2012 ميلادى 18 نفر شهيد.
  31. سانحه پارا چنار بازار 41 افراد شهيد.
  32. سانحه بابو سر 28 فوريه 2012 ميلادى 18 نفر مسافر شهيد.
  33. حادثه زائران كويته 28 جون 20 زائر شهيد.
  34. حادثه تربت 6 جولائى 2012 ميلادى 18 مسافر زائران شهيد.
  35. سانحه عباس تاون 3 مارچ 2013 ميلادى بدترين انفجار بيش از 50 نفر شهيد و بيش 300 نفر زخمى. صدها خانه و مغازه‏ها تباه،
  36. سانحه پارا چنار 27 جولاى 2013 ميلادى 60 نفر شهيد 200 زخمى‏
  37. سانحه زائران كويته 8 جون 2014 ميلادى 24 نفر شهيد.

ماه‏نامه تبيان كراچى‏

اين‏ها تعدادى از حوادث و سوانح عظيمى بودند كه بر سر شيعيان رخ داد، علاوه بر اين بسيارى از شخصيات مهم شيعه مانند شهيد علامه ضياءالدين رضوى، شهيد علامه حسن ترابى، شهيد غلام‏حسين نجفى، شهيد دكتر محمد على نقوى، شهيد علامه الطاف حسين الحسينى، شهيد انور على آخوند زاده را به شهادت رساندند.

حمله به نيروهاى پاكستانى‏

شكى نيست كه تكفيرى‏ها به نام جهاد افغان و كشمير، عده‏اى مجاهدين را جمع كردند و تربيت‏شان، را به‏عهده گرفتند. نحوه حمله‏ها بر دشمنان، جنگ‏هاى چريكى، نقشه‏خوانى و طرح‏ريزى و بالاخره همه فنون جنگى را به آن‏ها ياد دادند، ضرر آموزش آنان به همه ملتها رسيد.

بعد از 11 سپتامبر جهان به شكل ديگر تبديل شد و زير فشارهاى آمريكا ناخواسته نيروهايبل پاكستانى از مجاهدين عدول كردند و در نتيجه سانحه‏اى رخ داد كه نه مجاهدين درباره آن فكر كرده بودند و نه مربيانشان، مجاهدين را در پاكستان دستگير كردند و به امريكا سپردند، نتيجتاً گروه‏هاى تكفيرى علاوه بر مردم پاكستان، بر نيروهاى پاكستانى هم حمله كردند و جايى باقى نمانده بود كه گروه‏هاى تكفيرى بر آن حمله نكرده باشند، از افسران عالى‏رتبه ارتش تا عموم نيروهاى ارتش، از منطقه مسكونى تا درمانگاه نيروى انتظامى، مجتمع، دبيرستان، هيچ جا باقى نمانده كه اين‏ها به آن حمله نكرده باشند و به همه‏جا هجوم بردند. دهم اكتبر 2009 ميلادى مهم‏ترين منطقه ارتش ستاد پاكستان در راولپندى مورد حمله قرار گرفت و تروريست‏ها، افسر عالى رتبه ارتش را به گروگان گرفتند. در نتيجه مذاكره با اين تروريست مولانا لدهيانوى، رهبر تكفيرى سپاه صحابه و در حال حاضر به «اهل سنت و الجماعت» معروف شده است توسط هليكوپتر به «جى، ايچ، كيو» آوردند.

هم‏چنين پايگاه هوايى نيروى دريايى در كراچى، تاسيسات نظامى، فرودگاه، پليس، مركز ويژه، تكاوران‏FC ،ISI و ديگر سازمان‏هاى اطلاعاتى، مورد حمله تروريستى قرار گرفتند.

  1. روزنامه دى نيوز 14 اكتبر 2009

اقتصاد:

با توجه به اوضاع سياسى پاكستان، توطئه از گروه تكفيرى نابود كننده هست كه براى ثبات پاكستان خطر به‏طور فزاينده ضربه‏اى جدى به اقتصاد هم مى‏زند. به گفته وزارت پاكستان از سند مالى، در پاكستان به‏خاطر تروريست‏ها از 2004 تا 2005 و از 2008 تا 2009 ميلادى، پاكستان 2080 ميليارد روپيه از دست داد و به خسارت افتاد. بر اساس اين اقتصاد پاكستان در يك سال هفت ميليارد دلار آمريكايى به‏طور متوسط از دست داده است. ضرب و شتم صنعت داخلى، تلفات سنگين و تجارت بين المللى رنج برده و ارز مورد نياز كه در كشور وارد مى‏شد بيشتر كاهش يافته است. با افزايش حمله‏هاى تكفيرى، سازمان‏هاى شريك تجارى مهم، در مورد سفر به پاكستان هشدار داده‏اند و گاهى اوقات، بازرگانان پيشنهاد سفر به پاكستان را رد كرده‏اند. بخش صنعتى پاكستان در 2008 و 2009 ميلادى بيشتر خسارت ديد و بيشر كارخانه‏ها بسته شد، بيكارى افزايش يافت و به علت تمام شدن پول خارجى، محصولات كشور پاكستان هم كاهش يافته و پاكستان در چنگال بدهى گرفتارشد. با رفتار اين تروريست‏ها بخشى كه‏

در آن‏ها به‏ طور مستقيم خسارت ديدند از پول خارجى، كار شخصى، محصولات صنعتى و مطالبات مالياتى هستند.

  1. گزارش آسيا مركزى آنلاين:

قانون و نظم:

شهرهاى مختلف پاكستان مانند پيشاور، هنگو، پاره چنار و بالخصوص كراچى و كويته مشكل امنيت و قانون و نظم دارند. آن‏هايى كه در كويته زندگى مى‏كنند نمى‏توانند از منطقه خود بيرون آيند، علتش اين است كه اگر شناخته شوند ترورشان مى‏كنند. همين طور آن‏هايى كه در كراچى زندگى مى‏كنند وقتى كه صبح از خانه‏شان بيرون مى‏آيند يقين ندارند كه بعد از ظهر به سلامت بازگردند. هر روز، يك مسلمان شيعه مورد هدف گلوله تكفيرى قرار مى‏گيرد، امروزه دبيرستان، بازارها، پارك حتى مساجد هم در امنيت نيست. با توجه به مؤسسه جهانى عدالت آمريكايى، پاكستان از لحاظ امنيت در جهان پايين‏ترين رتبه را دارد.

داعش در پاكستان:

رسانه‏هاى پاكستان اين خبر را پخش كرده‏اند كه بعد از شام و عراق، داعش‏ها به پاكستان خواهند آمد؛ آنان به‏خصوص در «خيبر پختون» كه پايتخت پيشاور هست و منطقه‏اى كه هم مرز افغانستان است سرگرم فعاليت و سازمان‏دهى هستند. داعشى‏ها از عموم مردم پاكستان خواستند كه آن‏ها را يارى كنند. با توجه به اخبار بعد از شام و عراق، داعش‏ها دولت خود را اعلام و سعى مى‏كردند كه در خارج از سرزمين‏هاى عرب هم دولت خود را مستحكم كنند. داعشى‏ها در كتابى به نام فتح به زبان پشتو و درى مشتمل بر دوازده صفحه منتشر و در منطقه افغان پخش شده توضيح دادند كه خلافت را تا خراسان يعنى در پاكستان، افغانستان، ايران و آسياى وسطى هم مستحكم خواهند كرد.

در صفحه آخر اين كتاب هم اسم مدير آن را نوشته‏اند كه يك اسم ساختگى است، آدرس ايميل‏شان هم در كتاب ذكر كرده‏اند، اما نام ناشر ذكر نشده است. به گفته‏ رسانه‏هاى بريتانيا، «تحسين الله» كه درباره افغان بررسى مى‏كرد گفته است: كه برخى تندروها كه در پاكستان و افغانستان زندگى كرده، از خلافت ابوبكر بغدادى حمايت كردند؛ به‏خصوص در افغانستان طالبانِ سلفى، ابوبكر بغدادى را به‏عنوان اميرالمومنين قبول كردند. در «خيبر بختون خواه» هم تبليغات ديوارى درباره حمايت از داعش ديده شده است و مردم در ماشين خود براى حمايت دولت اسلامى تبليغات مى‏كنند.

داعش برنامه پنج ساله خود را در يك نقشه منتشر كرده است، در آن نقشه نشان داده شده كه در منطقه سياه از جهان تحت كنترل خلافت مسلمان مى‏باشند. طبق اين برنامه، پاكستان، ايران، كشورهاى عرب مشرق وسطى، كشورهاى مسلمان در آفريقا حتى بعضى كشورهاى اروپا هم تحت كنترل خلافت داعش مى‏باشند.

ردّ تكفيريت:

استكبار جهانى به‏خصوص آمريكا، در سوريه، لبنان، عراق و پاكستان براى اختلافات مذهبى تلاش مى‏كند. آتش اين اختلافات توسط گروه تكفير براى درگيرى‏هاى فرقه‏اى در اين كشورها شعله‏ور است. اما به لطف خدا اين‏ها تاكنون موفق نشده‏اند كه نقشه‏هاى خود را به‏طور كامل اجرا كنند. در اين شكست، استكبار علماى اسلام مانند شهيد علامه عارف حسين الحسينى، قاضى حسين احمد، مولانا فضل الرحمان، علامه شاه احمد نورانى و به‏طور بارز نماينده ولى فقيه، قائد ملت جعفريه علامه سيد ساجد على نقوى نقش مهمى دارند. بعد از تلاش طولانى نتيجه آن به اين‏گونه نتيجه داد كه شيعه در در مجلس عمل ملى و ديگر اتحادهاى جماعتهاى دينى ديگر، حضور فعال دارد، لذا گروه‏هاى تكفيرى با خشم، احساس تنهايى مى‏كنند. در اين باره خدمات علامه سيد ساجد على نقوى و زحمت‏هاى ايشان بايد با حرف‏هاى طلايى نوشته شود. آغاز سفر وحدت و اتحاد كه در پاكستان توسط قائد شهيد علامه سيد عارف حسين حسينى پايه‏گذارى شده بود آن را جانشين وى علامه سيد ساجد على نقوى به‏طريق احسن ادامه داد و تكفيرى‏ها را از همه جماعت‏هاى دينى به‏دور انداخت. بزرگ‏ترين‏ جماعت‏هاى دينى پاكستان كه آن در گروه ديوبندى وجود دارد و همچنين جماعت اسلامى، جميعت علماى اسلام، جميعت علماى پاكستان و غيره آماده هم نشينى با جريان تكفيرى سپاه صحابه يا لشكر جهنگوى نيستند با اين‏كه اين همه جماعت‏ها بدون اتحاد با علامه سيد ساجد على نقوى خود را ناكامل تصور مى‏كنند. گروه تكفيرى تلاش مى‏كند كه در پاكستان بين فرقه‏هاى مختلف ايجاد درگيرى كنند، بنابراين آن‏ها كشت و كشتار و آزار و اذيت به‏راه مى‏اندازند، اما رهبران شيعى بعد از هر سانحه‏اى كه رخ مى‏دهد شعار مى‏دهند كه: «سنى، شيعه، بهائى بهائى (شيعه و سنى باهم برادر هستند) و با اين شعار خود، تكفيرى‏ها را به ذلت مى‏كشانند. در پاكستان درگيرى‏هاى بين شيعه و سنى نيست بلكه ميان گروه تكفيرى و تروريست با علما و مردم شيعه و سنى است. تكفيرى‏ها حتى يك عالم ديوبندى به‏نام «مولانا حسن جان» را هم شهيد كردند، زيرا او مخالف حمله انتحارى و كشتن انسان‏هاى بى‏گناه بود.

با توجه به اهداف تروريست تكفيرى، شيعه و سنى باهم متحد شدند و در مقابل تروريستى‏ها ايستادند، اتحاد بين شيعه و سنى سد محكمى را در مقابل تروريست ساخت و از اين راه تروريست‏ها را هم رسوا كرد. با اتحاد شيعه و سنى تروريست‏ها رسوا شدند و براى كل جهان روشن شد كه كدام گروه در دست دشمنان اسلام و پاكستان اسباب بازى شده است. اين هم روشن شده است كه درگيرى‏هاى فرقه‏اى بين شيعه و سنى يا بين شيعه و ديوبندى نيست.

بايد به اين نكته هم توجه داشته باشيم كه تاكنون گروه تكفيرى كشورهاى غربى را هدف حمله خودشان قرار نداده‏اند، چون هدف‏شان كشورهاى اسلامى است كه آن‏ها را ضعيف كنند و از بهانه‏هاى گوناگون خون مسلمانان بى‏گناه را بريزند. بنابراين علماى اسلام و دانشوران اسلام مسؤليت دارند كه نقشى مهمى درباره شناخت صورت اصلى تكفيرى را به‏واسطه برنامه مختلف ادا كنند و بايد مردم را آگاه و باخبر كنند تا بتوانند در مقابل گروه تكفيرى بايستند.

شكى نيست كه با اتحاد شيعه و سنى و احترام به مقدسات يك‏ديگر، اختلافات كم مى‏شود و توطئه‏هاى تكفيرى هم به‏پايان مى‏رسد.

صوفى‏ها با توجه به ارتباط عرفان و تصوف به بشر دوستى و براى خدمت خلق تاكيد كرده‏اند. آن‏ها به عبادت خدا، تصوف، تقوا، پرهيزگارى، صبر و تحمل، عفو و گذشت، ديانت و امانت‏دارى، به حق بندگان تأكيد دارند. بنابراين لازم است كه در اين زمان با توجه به علوم دنيوى، تعليمات رهبران الهى را هم رواج دهيم تا درگيرى‏هاى فرقه‏اى و تروريستى و همه تعصبات مذهبى به‏پايان برسد.

براى جلوگيرى از تكفيريت و درگيرى‏هاى فرقه‏اى دولت پاكستان هم بايد اقدام كند. در پاكستان برخى كشورهاى عربى هم دخالت دارند كه رابطه آن‏ها عموماً با حوزه‏هاى علميه است. دولت پاكستان بايد براى صلح و امنيت اين كشور به‏طور واضح با كشورهاى عربى مذاكره كند. اگر دولت پاكستان موفق شود كه از دخالت خارجى دولت‏هاى عربى مقابله كند و از ارتباط آنان با مدارس علميه جلوگيرى شود، تا اينكه بتوان تكفيريت را تحت كنترل قرار دهد.

هم‏چنين، مسؤليت علماى شيعه و سنى هم زياد مى‏شود. آن‏ها بايد پيروان خود را به صبر و تحمل توصيه كنند و در مورد تروريسم ايجاد نفرت نمايند تا اينكه تروريست‏ها پا به فرار گذاشته و از جوامع اسلامى خارج شوند.

سازمان اطلاعاتى، نيروى امنيتى هم بايد براى سركوبى اين گروه‏هاى تروريستى اقدام كنند تا از تروريسم جلوگيرى شود.

بايد حدود الهى در كشور پاكستان اجرا شود، و براى اين كار ضرورى است آنانى كه در زندان هستند و به اعدام محكوم شده‏اند، حكمشان اجرا شود تا ستم‏كاران به‏سبب جرم خود مجازات شوند و مظلومان، دادِ خود را بستانند.

 

 پی نوشت‌ها:

[1] از علماى برجسته و پر نفوذ شيعه در پاكستان.

[2] سخنرانى نماينده ولى فقيه آيت الله سيد ساجد نقوى.

[3] المستشار الدكتور، محمد اللمرداش.

منبع: مجموعه مقالات كنگره جهانى جريان هاى افراطى و تكفيرى از ديدگاه علماى اسلام، ج‏4، ص 731- 752

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
مطالب دیگر در این بخش

«جریان تکفیری» از نگاه رهبر انقلاب

«داعش» و «القاعده» دو شاخه درخت وهابیت در عربستان

آثار سیاسی - اجتماعی جریان‌های تکفیری بر عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی

آسيب‏ شناسى رشد جريان‏هاى تكفيرى به عنوان يك چالش عمده فراروى اسلام‏گرايى‏

آسیب شناسی جریان‌های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن، از منظر مقام معظم رهبری

آسیب شناسی رشد جریان‌های تکفیری در خاورمیانه

آشنایی با رهبران "اخوان المسلمین" از ابتدا تا کنون

آشنایی با مکتب سلفیه

آل سعود و عربستان سعودی

آموزه‌ها و آینده داعش

آيا استعانت از غير خدا جايز است؟

آيا به‌کارگيري زور براي رسيدن به قدرت، گزينه­ اي شکست ­خورده است؟

آينده داعش در عراق

آينده ‏نگارى رفتار گروه‏ هاى تكفيرى‏

آیا ترکیه به سرنوشت پاکستان مبتلا خواهد شد؟

آیا تهدید داعش را جدی بگیریم؟

آیا توحید وهابیت مطابق احادیث حضرت خاتم الانبیا است؟

آیا جامعه عراق پس از جنگ آمریکا، از صوفی گری به جریان سلفی تکفیری تغییر کرد؟

آینده جنبش های اسلامی

آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

آیین وهابی؛ بنیادگرایی یا اصلاح طلبی؟!

ابزارهای تبلیغی وهابیت در زمان حاضر

ابن تیمیه حنبلی، نظریه پرداز تفکر وهابیت

ابن تیمیه و اهل بیت

ابن تیمیه و نگرش آن به مذاهب

ابن تیمیه که بود و چه کرد

ابوبكر بغدادی

ابومصعب زرقاوي و داعش

اجتهاد از نگاه وهابیون

احتیاط در تکفیر مسلمان از نظر فقهای احناف

احزاب سلفی در مصر

احمد بن حنبل و دیدگاه‌های او درباره تکفیر

اختلاف میان وهابیون و دیوبندیه

اختلافات نظری و اعتقادی وهابیت با مسلمین

ادله داعش بر خلافت اسلامی و نقد آن از سوی سلفیان جهادی

ارائه مدل تحلیل جامع جریان تکفیری و راهبردهای مقابله با آن

ارتباط اسلام‌ستیزی با جریان‌های تکفیری

ارزش (ضد) امنيتي بنيادگرايي؛ با تأكيد بر نهضت سلفي‌‌‌‌‌ ـ وهابي

ارزیابی دیدگاه ابن تیمیه در بحث حسن و قبح

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

ارکان سیاسی اندیشه های داعش؛ از امامت تا تکفیر و جهاد

ارکان و مقومات مفهوم «عبادت»

ازبکستان بعد از کریم اف و ترسیم جریان شناسی دینی سیاسی آینده

اسامه بن‌ لادن

استراتژی «گرگ‌های تنها»؛ این بار در افغانستان

استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

استراتژی داعش در عراق و شام

اسلام دین صلح و مهربانی و محبت و رحمت

اسلام سیاسی و منتقدان آن: اندیشه های قاضی عشماوی پیرامون رادیكالیسم سیاسی

اسلام سیاسی و نقش آن در خاورمیانه

اسلام و تروریسم؛ دو واژه بیگانه

افترائات وهابیت علیه شیعه

افترائات وهابیت علیه شیعه در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین توحیدی

افغانستان در دوران پساطالبان

افغانستان و گروه طالبان

افغانستان، گذرگاه داعش به آسيای مركزی

اقدامات سلفی‌های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران

اقسام توحید از دیدگاه وهابیت و نقد آن

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

التکفیر و الهجره

القاعده

القاعده در اوگاندا

القاعده در تانزانیا

القاعده و تروریسم مذهبی

القاعده و شاخه‌هاي آن؛ نيروهاي اجاره‌اي و انتحاريون مزدور

القاعده پس از 11 سپتامبر (با تأکید بر عراق)

القاعده: زمینه ساز استقرار پایگاه های نظامی آمریکا و ناتو در آفریقا

المرابطون؛ نسل جدید القاعده مصر

الگوی حکومت در اندیشه جریان سلفی تکفیری

الگوی سازمانی القاعده و داعش

امکان سنجی تحقق همگراییِ جهان اسلام در مواجهه با تهدید جریان تکفیری

اندیشمندان حنفی و کژ اندیشی های ابن تیمیه

اندیشه تکفیری و راههای علاج آن

اندیشه جاهلیت محمد قطب در بوته نقد تشیع، تسنن و عقل

اندیشه سیاسی ابن قیم جوزیه

انگلستان و ظهور وهابیت و آل سعود

ایدئولوژی تکفیر؛ سرشت و راهبرد مواجهه با آن

ایمن الظواهری

بازخوانی ماجرای جهیمان العتیبی و ظهور اندیشه مهدویت در بطن وهابیت

بازخوردهای ضد‌امنیتی هستی‌شناسی اجتماعی سلفیت جهادی

بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

بدعت

بدعت از منظر وهابیان

بدعت در دین

بدعت و سنت از ديدگاه فرق اسلامى و جريان‏هاى تكفيرى‏

بربهاری

بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

برداشت اشتباه تکفیریها از جهاد در قرآن

برداشت‌های القاعده از افکار جهادی سید قطب

برررسی شخصیت و نظرات شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی سابق سعودی

برررسی قتال در قرآن 4

بررسى مبانى فکرى تکفیر

بررسي متني و سندي روايت شد رحال

بررسی اختلاف چهار جریان عمدۀ وهابیت در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی در زمینۀ تکفیر

بررسی ارتباط خوارج با وهابیت

بررسی ارتداد در مذاهب اسلامی

بررسی استناددهی تروریسم تکفیری به سنت نبوی و جهاد اسلامی

بررسی اقدامات تکفیریون در عراق و سوریه

بررسی تاریخی جریان‌های تکفیری تروریستی

بررسی تطبیقی ایده‌ها و رفتارهای خوارج و وهابیت

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب اسلامی و جریان‌های تکفیری

بررسی تطبیقی دیدگاه فقهای فریقین درباره حرمت تکفیر مسلمانان

بررسی جریان سلفیت، وهابیت و تکفیر

بررسی حدیث «قرن الشیطان» از دیدگاه علمای اهل سنت

بررسی دیدگاه ابن تیمیه درباره زیارت قبور

بررسی دیدگاه محمد بن‌عبدالوهاب درباره شرک و مشرک

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_1

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_2

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_3

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_4

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_5

بررسی دیدگاه گروه های تکفیری درباره آیات جهاد_6

بررسی رابطه عقاید دیوبندیه و وهابیت

بررسی روایت التجاء ابو ایوب انصاری به قبر پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

بررسی زمینه های سیاسی اجتماعی شکل گیری طالبان در پاکستان

بررسی زمینه‌های صدور فتاوای تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام

بررسی سلفی‌گری ابن ابی العز با تأکید بر «شرح العقیدة الطحاویة»

بررسی قتال در قرآن 1

بررسی قتال در قرآن 2

بررسی قتال در قرآن 3

بررسی مبانی فقهی تکفیر

بررسی موانع تکفیر از دیدگاه وهابیت با تأکید بر مانعیت تأویل

بررسی و ارزیابی تاثیر عرفان در تعدیل قرائت های افراطی از دین

بررسی و نقد توحید در اندیشه سلفیه وهابی و سلفیه جهادی

بررسی و نقد دلیل وهابیت بر انقطاع عمل بعد از موت

بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در ارتباط ارواح با عالم جسمانی

بررسی و نقد دیدگاه شاه ولی‌الله دهلوی در مسئله شرک

بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت

بررسی و نقد منهج قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش دوم)

بررسی پیشینه ورود تروریسم تکفیری به کشور (بخش نخست)

بررسی کتاب تاریخ نجد نوشته حسین بن غنام

بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریان‌های تکفیری مصر

بلای تکفیر، مصیبت اسلام و مسلمین

بن بست خلافت با اندیشه داعش

بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

بوکوحرام و قرائن همپیمانی با داعش

بیوگرافی ابن تیمیه

تأثیر افکار ابن‌تیمیه در گسترش جنایت‌های جریان‌های تکفیری

تأثیر اندیشه های سیاسی برنارد لویس در ترویج اسلام هراسی در غرب

تأثیر تقابل وهابیت سعودی با گفتمان انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلتیک جدید خاورمیانه

تأملاتی درباره بیانیه اخیر شبکه تروریستی القاعده علیه داعش

تأملی بر ماهیت گروهک تروریستی ریگی

تأملی غیر غربی در افراطی گری و خشونت ورزی به نام دین

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

تأويل در قرآن و «تأويل قرآن»

تأویل

تاثیرات سید قطب بر گروهک های جهادی تکفیری

تاريخچه فرقه وهابيه و عقايد ايشان

تاریخ وهابیت

تبار شناسی سلفیه سروری از ابن تیمیه تا سید قطب

تبارشناسی مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی اسلام سلفی - تکفیری

تبرک (لمس و تقبیل) از نگاه اهل سنت

تبرک و استشفا به آثار اولیا

تجاوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان سر برآوردن القاعده

تحرک‌پذیری سلفیت جهادی در آسیای غربی و امنیت عمومی جمهوری اسلامی ایران

تحقیقی درباره رابطه ذهبی و ابن‌تیمیه

تحليلى بر هويت جديد تروريست‏هاى تكفيرى در خاورميانه ...

تحلیل کنش های خشونت‌بار داعش از چشم انداز روان شناسی سیاسی‏

تحلیلی بر رویکرد‌های متناقض به اندیشه‌های سلفی- تکفیری سید قطب

تحلیلی بر هویت جدید تروریست‌های تکفیری در خاورمیانه

تحلیلی شرق‌شناسانه از جریان‌های تکفیری قدیم و جدید

تحول گفتمانی و بازتعریف نسل جدید القاعده در سوریه

تحولات اسلام سیاسی رادیکال

ترسیم نقشه راه جدید داعش

ترور، تروریسم و حقوق بشردوستانه

تروریسم از منظر بنیادگرایان اسلامی رادیکال و فقه سیاسی شیعه با نگاهی به عملیات استشهادی

تروریسم تکفیری داعش و محور مقاومت ضدصهیونیستی

تشبیه: مانند کردن خدا به مخلوقات

تضاد عقايد احناف با وهابيت درموضوع توسل

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 2 (زندگى حقيقى همراه با عمل براى انبيا و اوليا در قبر)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت 4 (علم غيب)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت3 (توسل)

تضاد عقايد حنفيت با وهابيت5 (وهابيت و موضع اهل‏ سنت در قبال آن)

تضاد عقايد حنفيت با وهابیت 6 (وهابیت را بهتر بشناسیم)

تضادهای ایدئولوژیک؛ چرا داعش و القاعده متحد نشدند؟

تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

تفاوت توسل با استغاثه مشرکین به بت ها

تفاوت میان جنبش‌های انقلابی و جریانات تکفیری و تروریستی

تقابل دیدگاه وهابیت تکفیری در حرمت تکفیر اهل قبله با آیات و روایات

تقابل فیزیکی وهابیت با تشیع

تقليد از ديدگاه سلفى‏هاى تكفيرى‏

تكفير از دیدگاه مذهب شيعه

تكفيريت در پاكستان و راه برون‏ رفت از آن‏

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

تناقضات ابن عبدالوهاب در مسئله تکفیر مسلمین

توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت

توحید در مذاهب کلامی

توحید عبادی و شبهات وهابیت

توحید و شرک

توحید و شرک از دیدگاه استاد مطهری و سید قطب

توسل در سیره انبیا از دیدگاه اهل‌سنت

توسل در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

توسل و رابطه آن با توحید عبادی

توسل و شفاعت از نگاه دیوبندیه

توسل، شفاعت، استغاثه؛ رفع نزاع با تبیینی جدید

توسل، مرگ و شفاعت از دیدگاه تشیع و وهابیت

تکاپوی داعش برای بقای سرزمینی

تکفیر

تکفیر

تکفیر از دیدگاه ابن تیمیه

تکفیر از دیدگاه بزرگان دیوبند

تکفیر از دیدگاه سید قطب

تکفیر از دیدگاه قرآن

تکفیر از دیدگاه قرآن کریم

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

تکفیر از نگاه برخی ائمه مذاهب اهل سنت

تکفیر از نگاه بزرگان اهل سنت

تکفیر از کدام قسم: کفر در مقابل ایمان یا کفر در مقابل اسلام

تکفیر اهل قبله

تکفیر اهل قبله در اندیشه علمای دیوبند

تکفیر تکفیریان خشونت تکفیری، در خدمت استعمار نوین

تکفیر در آیات و روایات

تکفیر در جهان اسلام

تکفیر در روایات نبوی (1)

تکفیر در روایات نبوی (2)

تکفیر در روایات نبوی (3)

تکفیر در روایات نبوی (4)

تکفیر و اقسام آن در نگاه شیعه

تکفیر گذشته، حال، آینده

تکفیری ها و تجاور از حدود جهاد

تکفیریها در انگلستان

تیشه داعش به ریشه‌های تاریخ ایران در موصل

جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

جایگاه علمی و دینی مردم نجد در دوران محمد بن‌عبدالوهاب

جريانهاي جديد وهابيت از ديدگاه دکتر عصام العماد

جريان‏هاى تكفيرى و نقض حقوق زنان‏

جریان داعش و تحریف مفهوم جهاد

جریان شناسی اختلافات طالبان بر سر رهبری

جریان شناسی القاعده

جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

جریان شناسی وهابیت مصری

جریان شناسی گروهک تروریستی انصارالاسلام

جریان شناسی گروه‌های تکفیری جهادی در مصر

جریان شناسی سلفیگری

جریان های تکفیری عراق

جریانات افراطی و تکفیری در منطقه و راهکارهای مقابله با آنها با توجه به نقش خاورمیانه ای روسیه

جریانات تکفیری بناهای اسلامی (در عراق به عنوان نمونه)

جریان‌شناسی تکفیری در افغانستان

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

جریان‌های تکفیری در عراق از ظهور وهابیت تا عصر حاضر

جریان‌های تکفیری فعال در پاکستان

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

جریان‌های تکفیری، مهمترین خطر فراروی بیداری اسلامی

جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی از دیدگاه قرآن و سنت

جمعیت اخوان التوحید: شکل گیری و نقش آن در پیشرفت آل سعود

جنایات جریان‌های تکفیری در لبنان

جنبش اسلامی ترکستان شرقی؛ جهانی تهدید و نگرانی

جنبش شاه ولی­ الله در هند

جنبش های سیاسی معاصر در عربستان سعودی

جنبشهای اسلامی و خشونت در خاورمیانه

جنگ در شبه جزيره مروري بر شكل گيري وهابيت در عربستان

جهاد در اندیشه سید قطب

جهاد و مجاهد از نگاهی دیگر

جهاد و نظم بین‌الملل سلفیسم جهادی و تحول معنایی جهاد

جهادی‌های جدید کیستند؟

جهان از نگاه داعش

جهانى شدن و القاعده

جهانى شدن و ظهور هویت بنیادگرا در غرب آسیا

جوانان يهودی در صف داعش

حدیث منع نشستن و عبادت کردن در مقابر بررسی تطبیقی دیدگاه ابن‌تیمیه و مذاهب اربعه اهل سنت

حرمت تكفير اهل قبله در انديشه علماى اسلام

حرمت تکفیر اهل قبله در کتاب و سنت

حرمت تکفیر نزد پیشوایان چهارگانه اهل سنت

حرکت سلفیه

حزب التحریر ازبکستان

حزب التحریر در آسیای مرکزی

حقوق بشر و جریان‌های تکفیری

خاستگاه سلفی گری تکفیری

خاندان آل سعود و عربستان سعودی

خاورمیانه و جنگ های دینی

خشم به فرمان خرد، شرع و غریزه: تأملی در خشونت داعش از زاویه‌ای دیگر

خشونت تکفیری‌ها، توحشی چنگیزی در لباس اسلامی است

خشونت، ترور و افراط گرایی در قرآن

خط بطلان جولانی بر فانتزی‌های غرب در سوريه

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

خطر گروه‌های تکفیری علیه اسلام و مسلمانان

خلافت از دیدگاه سلفیه جهادی

خوارج، اولین گروه تکفیری در جهان اسلام (پیشینه جریان تکفیری خوارج) و پیامدها و نتایج سوء تکفیر و افراطی گری در جهان اسلام

خیانت های خلافت داعش به جامعه اسلامی

داعش خوب داعش بد

داعش در مسیر القاعده شدن

داعش و استفاده از گرافیک اطلاع‌رسان

داعش و عملکرد آن برای اهداف غرب و رژیم صهیونیستی

داعش پس از ناكامي در تأسيس دولت

داعش چگونه القاعده را زمین‌گیر کرد

داعش یاد آور خاطرات نسل اول وهابیت

داعش، القاعده؛ فرزند در مقابل پدرخوانده /بازخوانی روند شکل گیری القاعده در عراق و انشعاب درون سازمانی

داعش، قفقاز و واکنش روسیه

داعشی‌ها به نام جهاد سر می‌برند/ علت شکل‌گیری گروه‌های تکفیری

در آمدی بر مناسبات وهابیت و علم کلام

درنگی بر دیدگاه ابن‌تیمیه در مواجهه با مذاهب و بزرگان اسلام

درنگی در مبانی و آینده‌ خشونت به سبک رادیکالیسم تکفیری

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

دشمن نزدیک و دور

دلایل و پیامدهای حمایت عربستان از گروه‌های اسلام‌گرای افراطی

دموکراسی

دو متن ماندگار: «هنر جنگ» و «درباره جنگ»

دگردیسی اسلام سیاسی در تونس

رابطه ولایت تکوینی و استغاثه به ارواح اولیای الاهی

رادیکالیسم اسلامی در جنوب شرق آسیا: جماعت اسلامی اندونزی

راهبرد آمریکا برای مبارزه با القاعده و داعش

راهبرد تکفیری و ضد وحدت عربستان سعودی در عرصه آموزش و رسانه

راهبردهای مدیریتی نبی اکرم(ص) در راستای تحکیم وحدت بین اقوام در صدر اسلام

راهبردهای مقابله با تهدیدات نرم جریان‌های تکفیری در جهان

ردّ نظر وهابیت از سوی اهل‌سنت در حرمت زیارت قبور

رفت و برگشت اسلام‌گرایی رادیکال از سوریه به شمال آفریقا

رقابتى براى هويت و شناسه‏

روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

روش قرآن در علاج و جلوگیری از پدیده تکفیر

روش های تبلیغی وهابیت

روش‌های برخورد محمد بن‌عبدالوهاب با مخالفان خود

روش‏هاى جهان اسلام براى فائق آمدن بر بحران تكفير

رویکرد دوگانه غرب در مواجهه با تروریسم؛ داعش سیاه، داعش سفید

ریشه های تاریخی و نحوه شکل گیری وهابیت

ریشه‌های تفکر داعش (١)

ریشه‌های تفکر داعش (٢)

ریشه‌های تفکر داعش (٣)

ریشه‌های تفکر داعش (٤)

ریشه‌های تفکر داعش (٥)

ریشه‌های تفکر داعش (٦)

زادگاه فکری اندیشه تکفیری در جامعه اسلامی

زمینه های تاریخی سلفیه

زمینه‌های ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا

زمینه‏ های گفتمانی تعامل داعش در قبال اسرائیل و مسئله فلسطین

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

زیارت از دیدگاه احادیث اهل سنت

زیارت قبور از نگاه مذاهب اسلامی

سابقه سیاه وهابیت در تخریب آثار اسلامی

ساختار تشکیلاتی جدید داعش؛ نسل دوم فرماندهان دولت خلافت

سازمان کنفرانس اسلامی و نقش آن در گسترش وهابیت

سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

سب الصحابه

سرنوشت مدعیان خلافت در انتظار داعش

سرچشمه اندیشه وهابیت

سرچشمه های فکری القاعده

سفر وهابیت به مصر

سلفى‏گرى در تونس و آينده پيش رو

سلفيان

سلفيان

سلفی ها، روند نوگرایی که به افراط گرایی رسید

سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقه خاورمیانه

سلفی گری

سلفی گری در مصر و دوره جدید

سلفیت و جنبه های شبهه آمیز آن در مذاهب اربعه

سلفیه

سلفیه جهادی در شبه جزیره؛ بررسی رویکرد و عملکرد القاعده شبه جزیره

سلفیه درباری

سلفیه و تقریب

سلفیه و جنبش‌های اسلامی ـ دیوبندیه

سلفی‌گرایی متحرک: چالش امنیتی بدون مرز

سلفی‌گری افراطی در قفقاز شمالی؛ با تاکید بر مولفه‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی

سلفی‌گری و تکفیر در تونس میان گفتمان النهضة و دیگر گفتمان‌های بومی

سلفی‏گری در عراق و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ‏ایران

سماع موتی و تقابل دیدگاه وهابیان با بزرگان خود

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

سماع موتی و رابطه آن با توسل به ارواح اولیای الهی

سنت‏ گرایی و نقد اسلام‏ گرایی سلفی

سنّت پیامبر و تکفیر مسلمانان

سونامی تکفیری در جهان بشری

سپاه صحابه و لشکر جهنگوی نماینده افکار افراطی سلفی‌گری

سیر تاریخی ظاهرنگری در آیات صفات

سیر تطور هیئت‌‏های شرعی داعش

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (جهادی تکفیری)

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (وهابیت تکمیلی)

سیر مطالعاتی نقد اندیشه تکفیر (وهابیت مقدماتی)

شباهت وهابی ها با خوارج

شباهتهای فکری خوارج عصر علوی و داعشیهای امروز

شبکه سلول هاي تروريستي داعش در آسياي مرکزي

شخصیت شناسی ابوبكر بغدادی

شدّ رحال برای زیارت قبر نبی اکرم ص از منظر دیوبندیه و ابن‌تیمیه

شناسایی و تأمین منابع مالی داعش

شکاف شیعی – سنی در اسلام سیاسی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی

شکاف‌‌‌های درونی داعش؛ نزاع دو نسل القاعده

شگرد ابن تیمیه در انکار فضائل امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

شیوه‌های وهابیت در مخالفت با اهل سنت

صحیحین و نفی تکفیر

صنعانی؛ سلفی تکفیری یا سلفی میانه‌رو

طالبان در عصر داعش: آینده سلفی گری تکفیری در همسایگان شرقی ایران

طالبان و سپاه صحابه فرزندان وهابیت

طالبان؛ دین و حکومت

ظهور داعش در شبه‌ قاره

ظهور داعش؛ پایانی بر نظم جهانی

ظهور و افول القاعده در عراق

عبادت

عبادت در اندیشه شیعه و وهابیت

عبور از «خاورمیانه جدید»

عربستان در عرصه تبلیغات

عربستان معمار جنایت و مکافات

عربستان و وهابیت در آفریقا

عزاداری بدعت یا سنت

عقائد تکفیر و نقش مسلمانان

عقل از دیدگاه سلفیه

عقل از منظر وهابیان

علل شکل گیری تکفیری‌ها از دیدگاه جغرافیای سیاسی

علل شکل گیری جریان‌های تکفیری در افغانستان و شبه قاره هند

علل و آینده حضور داعش در آفریقا

علل گسترش دعوت محمد بن‌عبدالوهاب

علمای شافعی و ابن‌تیمیه

عملکرد وحشیانه ی فرقه ی وهابیت و خاندان آل سعود

عوامل روانی تکفیر

عوامل ظهور جریان‌های تکفیری در جهان اسلام/ تبارشناسی گروه‌های افراطی

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(1)

عوامل مؤثر در تبلیغ وهابیّت(2)

فتنه تكفير

فتنه و هابیت

فرا واقعیت بنا العابد!

فضای مجازی (سایبری) و شبکه‌های ماهواره‌ای جریان‌های تکفیری

فعالیت وهابیت در جهان

فقه تکفیر میان برهان شرعی و فقه خودساخته

فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

فواید توسل به ارواح پیامبران و اولیای الهی

قبیله انحراف

قبیله بدعت

قبیله خشونت

قتل عام حجاج یمنی توسط وهابیان

قتل و تکفیر در آیات قرآن (1)

قرآن و همگرایی بین مذاهب اسلامی

قرآن کریم و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه بشری

لشگر جهنگوی

لیست حامیان مالی گروه های تروریستی همسو با القاعده در 31 کشور جهان

مانیفست توحش در فقه داعش

ماهیت دینی ـ سیاسی گروه طالبان

مبانى كلامى «القاعده» در تكفير و كشتار مسلمانان‏

مباني اعتقادی داعش

مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری و مقایسه ی آن با آرای دیگر مذاهب

مبانی اعتقادی محمد ابن عبدالوهاب

مبانی جهادگرایی تکفیری در اهل سنت و نقد آن

مبانی فکری ابن تیمیه

مبانی مذهبی و قومی طالبان

مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده

مبانی کلامی «القاعده» در تکفیر و کشتار مسلمانان

متافیزیک خشونت داعشی؛ سه مفهوم نکایه، توحش و تمکین

متغيرهاى منطقه ‏اى و بين‏ المللى و علل داخلى ورود داعش به عراق‏

متن قطعنامه شورای امنیت درباره گروه تروریستی داعش

محمد بن عبدالوهاب و مخالفان نجدی معاصر او

مخالفت دیوبندیان با دعوت محمد بن عبدالوهاب

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

مخالفت وهابیان با عقاید اهل سنت

مراتب و متعلقات ایمان

مرز بین تروریسم و جهاد در اسلام

مروری بر افکار وهابیت و جایگاه آن در جهان باورهای فطرت ستیز

مسئله توسل به اموات با نگاهی به آیه 22 سوره مبارکه فاطر

مشکلات پیش روی عراق پساداعش

معرفی و بررسی شیوه‌های مقابله با تکفیر در جهان اسلام و آثار آن

معناشناسى عبادت در نظام تعاليم وحى و دفع اتهام كفر و شرك از مسلمين‏

معیار توحید شرک از دیدگاه شهید مطهری و سید قطب

معیارهای توسل از دیدگاه وهابیت

مفهوم دولت در گفتمان داعش؛ دولت سلفی داعش؛ تحقق ناکام یک نظریه آلترناتیو

مفهوم شناسی جنبش های اسلامی معاصر

مفهوم شناسی خودکشی یا انتحار

مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

مفهوم شناسی سَلَفیه و سَلَفی­گری

مفهوم عبادت از دیدگاه ابن‌تیمیه

مفهوم و مراحل شرک

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

مقایسه دیدگاه وهابیت و اخوان المسلمین در زمینه حکومت

موافقين و مخالفين خلافت داعش

موانع تکفیر با تأکید بر مسئله جهل از دیدگاه ابن‌تیمیه

موضع انتقادی اندیشه‌وران اهل سنت در برابر جریان‌های تکفیری

موضع ‌گيري‌ علماي‌ جهان‌ اسلام‌ درباره‌ تشيع‌

مکتب تکفیر بر خلاف عقل، نص و صریح قرآن است

نئوتروریسم با تأکید بر تروریسم مذهبی

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

نخستین آشنایی مسلمانان شبه‌قاره هند با اندیشه وهّابیت

ندای غیراللّه از ديدگاه علمای دیوبندیه

نظری بر تاریخ وهابیت

نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

نقد استدلال تکفیری ها وداعشی ها براولویت کشتن مسلمانان

نقد برداشت‌های تکفیری‌ها از آیات جهاد

نقد تفسیر وهابیون از آیات «من دون الله»

نقد دیدگاه سلفیه درباره مجاز در قرآن

نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی

نقد دیدگاه وهابیت درباره عبادت با نظر به سجده برادران یوسف

نقد قرآنی مبانی وهابیت در حوزه ی جهاد

نقد و بررسی اندیشه‌های دهلوی

نقد و بررسی تکفیر از دیدگاه سلفی وهابی و سلفی جهادی

نقد و بررسی حکم بغیر ما انزل الله

نقد و بررسی دار الاسلام از نظر سلفیه تکفیری

نقد و بررسی دشمن نزدیک و دور(عدو قریب و بعید)

نقد و بررسی روش های جدلی ابن تیمیه در «منهاج السنه»

نقد و بررسی مبانی جهادگرایی تکفیری ها

نقد و بررسی مهم‌ترین ادله جریاهای تکفیری در تکفیر شیعه

نقدي بر كتاب «التبرك المشروع و التبرك الممنوع»

نقدی بر خلافت ابوبکر بغدادی

نقدی برعقاید وهابیت (توسل، شفاعت)

نقش جریان های سلفی در سوریه و فلسطین در مصاحبه با شیخ عبدالله کتمتو

نقش داعش در شکل‌گیری معادلات جدید در خاورمیانه

نقش قدرت‌های بین‌المللی در رشد و گسترش جریان‌های تکفیری

نقش وهابیت در اوگاندا

نقش وهابیت در تانزانیا

نقش وهابیت در کنیا

نقش گروه‌های تکفیری در تغییر نقشه منطقه

نگاه داعش به مهدویت

نگاه هند به گروه‌های شبه نظامی پاکستان

نگاهی اجمالی به منهج درسی مدارس ابتدایی داعش

نگاهی بر وهابیت

نگاهی به تشکیلات سازمانی داعش

نگاهی به رشد تکفیری‌ها در تونس

نگاهی به عقبه تکفیر و دیدگاه های آن

نگاهی به عملکرد داعش از منظر کتاب تروریسم جهانی و رسانه های جدید

نگاهی کوتاه به جریان رسانه‏ ای گروه داعش

نگرشی به ظرفیت‌های تقریبی الازهـر

هجوم وهابیان به مدینه منوّره

همگرايي استراتژيك؛ اتحاد سلفي‌هاي عربستان، هند و مصر

واقعه 11 سپتامبر ؛ سرآغاز شکل گیری بزرگترین گروههای تروریستی

واكاوى رابطه ميان نفاق و تكفير

واکاوی جایگاه تروریسم بنیادگرا در راهبرد خاورمیانه ای غرب

واکاوی ریشه‌های پدیده بنیادگرایی در خاورمیانه؛ مطالعه موردی جهانی شدن

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

وضعیت سیاسی داعش در قاره سیاه

وضعیت فعلی و آینده کشورهای شمال آفریقا (تاکید بر کشورهای مصر، تونس و لیبی)

وهابيت از نگاهي ديگر

وهابیان و برگزاری مراسم جشن وشادی

وهابیان و تحریف قرآن کریم

وهابیان و توحید در اسما و صفات

وهابیان و توحید ربوبی

وهابیت تکفیری (دوره ی معاصر)

وهابیت در آیینه تاریخ

وهابیت منطق تزویر و تکفیر

وهابیت و تحریف میراث‌های علمی

وهابیت و تخریب قبور

وهابیت و توحید الوهی (عبادی)

وهابیت و توحید ربوبی (1)

وهابیت و توحید ربوبی (2)

وهابیت و تکفیر شیعه

وهابیت و سماع موتی

وهابیت و موضع اهل سنت در قبال آن

وهابیت، سلفیت و اسلام‌گرایی؛ دشمن کیست؟

وهابیت، مکتب تشبیه

پاسخ به شبهات جهاد

پاسخ به مهم‌ترین شبهات وهابیت (توسل، شفاعت، تبرک، زیارت قبور)

پاسخی به شبهه ابن تیمیه در استمرار عزاداری برای امام حسین علیه السلام

پاکستان و «نبرد جهانی علیه تروریسم»

پاکستان و بنیادگرایی اسلامی

پرسمان؛ آیا تبرک جایز است؟

پيشينه و جايگاه جريان هاي سلفي

پژوهشی درباره حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

پیام مهم ترور سرکرده جیش الاسلام

پیشینه و کارنامه وهابیت (1)- وهابیت و تفرقه

پیشینه و کارنامه وهابیت (2)- شکل گیری وهابیت

پیشینه و کارنامه وهابیت (3)-عقاید و عملکرد

چالش امنیتی تروریسم تکفیری علیه ایران

چالش های همگرایی جهان اسلام در تأسیس تمدن اسلامی

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

چرخش خلافت داعشی؛ از خلافت حقیقی تا خلافت مجازی

چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

چه کسی تجددخواهی اسلامی را هدایت می‌کند؟

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

چیستی و چرایی شکل گیری جریان‌های تکفیری

کابوس جدید آل‌سعود؛ آنچه همه باید درباره جنبش 15 سپتامبر در عربستان بدانند

کارنامه وهابیت؛ دوره تأسیس

کارنامه وهابیت؛ دوره تثبیت

کتاب شناسی تکفیر

کفر در مقابل ایمان یا اسلام

کفر و تکفیر در قرآن کریم و سوء برداشت از آن

کفر و جهاد از منظر حزب التحریر

کلام سیاسی و حیات سلولی تروریسم تکفیری

کودتا در داعش

کویت و وهابیت در آفریقا

گرایش های فکری سلفیه در جهان امروز

گزارش کتاب «سيف الجبار المسلول على أعداء الأبرار» اثر شاه فضل رسول قادری

گزارش کتاب جذور داعش قراءة فی تراث الوهابیة و علماء السعودیة

گزارشی از برخی فتاوای وهابیت

گزارشی از کتاب مصباح الأنام و جلاء الظلام

گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏ شدن امنیت خاورمیانه

گفتگو با مأمون رحمه روحانی دمشقی درباره تکفیریها

گفت‌وگوی مشروح فارس با حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان

گونه ‏شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر

گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام