برگزیده ها

اطلس (مفاهیم، جریان ها، شخصیت ها)

  • دکتر شیخ عدنان ابراهیم

    عدنان إبراهيم سال (1966 م - 1386 هـ) در غزه متولد شده است. وی از فرهیختگان و فیلسوفان و متفکرین اهل سنت در فلسطین است که از سخنرانان معروف در اروپا است. وی علاوه بر ریاست انجمن نشست تمدن ها، خطیب مسجد شوری در پایتخت اتریش، وین است.

  • طالبان پاکستان

    جنبش طالبان پاکستان (تحریک طالبان پاکستان) یک سازمان فراگیر از گروه‌های شبه‌نظامی اسلام‌گرا است که در شمال‌غربی پاکستان، در مناطق قبیله‌ای فدرال در طول مرز افغانستان مستقر هستند.

  • شیخ عبدالغنی غنیمی حنفی

    علامه عبدالغنی بن طالب الغنیمی الدمشقی الحنفی مشهور به المیدانی، سال 1222 هـ در دمشق متولد شد. وی علوم مختلفی را نزد اساتید بزرگ همچون شیخ علی سعید حلبی، شیخ عبدالغنی السقطی، سید محمد امین بن عابدین و ... آموخت.

  • گردان های عبدالله عزام

    گردان‌های عبدالله عَزّام سازمانی مسلح است که ادعای اسلام­گرایی با رویکرد تکفیری دارد. با انفجارهای روز 19 نوامبر 2013 برابر با 8 دی 1392 در برابر سفارت ایران در بیروت نام گردان­های عبدالله عزام برای رسانه ­های خبری پررنگ‌تر شد.

  • آخوند احمد قربان پور

    آخوند احمد قربان پور، مدیر حوزه علمیه اهل سنت خاتم الانبیاء شهر فراغی استان گلستان است. ایشان یکی از علمائی است که در جهت وحدت مسلمانان تلاش می‌کند. وی می‌گوید: سیره نبی مکرم اسلام بهترین روش برای تحکیم وحدت در بین مسلمین است. 

  • آخوند عبدالصدیق کشمیری

    عبدالصدیق آخوند کشمیری ساکن روستای قلندرآباد گنبد است. آخوند کشمیری علاوه بر دروس حوزوی در مقاطع لیسانس، فوق لیسانس و دکترا تحصیلات خود را در رشته علوم قرآنی طی کرده و دکترای خود از دانشگاه فردوسی مشهد گرفته است.

  • شیخ صالح المغامسی

    شیخ صالح بن عواد المغامسی سال 1963 در روستای خیف حزامی واقع در وادی صفراءِ استان بدر (غرب شهر مدینه) متولد شده است. مغامسی از عالمان و مبلغان دگر اندیش وهابی و استاد دانشکده تربیت دانشگاه طیبة و امام جماعت مسجد قبا در مدینه است.

  • محمد النوری الحاتمی

    شیخ محمد نوری جاسم علی الحاتمی الصالحی، خطیب توانمند شافعی مذهب و از قبیله البوعیثه فلوجه عراق است. شیخ نوری در واقع معاون «مجلس علماء الرباط المحمدی؛ یا شورای علمای پیوند محمدی» است که ریاست آن بر عهده سیدعبدالقادر آلوسی از سادات حسنی و از مشایخ صوفیه فلوجه است.

  • طالبان

    طالبان به معنای طلبه‌ها، نام گروهی از شبه نظامیان روحانی مخالف دولت افغانستان است که دارای عقاید دگم مذهبی و وابسته به مکاتب حنفی و وهابی در دین اسلام است.

  • الشریف حاتم بن عارف العونی

    شیخ الشریف حاتم بن عارف العونی در سال 1385 در شهر طائف عربستان متولد شده است. وی از علمای دگراندیش وهابی است که مدرک دکترای علوم شرعی خود را از دانشگاه ام القری مکه مکرمه اخذ کرده است.

  • سپاه صحابه(2)

    یکی از گروه های افراطی و مسلح وابسته به مدارس دیوبند در پاکستان سپاه صحابه است که توسط مولانا جهنگوی در سال 1404 قمری تاسیس شد.

  • جیش محمد

    جیش محمد (به اختصار JeM) گروهی اسلام‌گرا و شبه‌نظامی است که به دنبال جدا کردن کشمیر از هند از راه مبارزه مسلحانه است.

  • شیخ یوسف نبهانی

    یوسف بن اسماعیل نبهانی، فقیه، قاضی، ادیب، شاعر و عالم اهل سنت در سال 1265ق در روستای اجزم از توابع حیفا فلسطین متولد شد. ایشان سفرهای علمی به مناطق مختلف از جمله مصر داشته است. وی در سالهای 1283 الی 1289هـ برای تحصیل به الازهر مصر رفت. 

  • جنبش اسلامی ترکستان شرقی

    جنبش اسلامی ترکستان شرقی بخشی از سازمان آزادی‌بخش ترکستان شرقی است که 120 سال قبل برای کسب استقلال از دولت مرکزی تشکیل شده بود. این جنبش از ترک‌های اویغور جدایی‌طلب ایالت سین کیانگ چین می‌باشند. ایالت سین کیانگ منطقه مسلمان‌نشین در چین است.

  • ابوالحسن اشعری

    علی بن اسماعیل بن اسحاق اشعری، متکلم و بنیان‌گذار مکتب اعتقادی اشعری است. اشعری در بصره به دنیا آمد و سال ولادتش در بین سالهای ۲۶۰، ۲۶۶ یا و ۲۷۰ ضبط شده است. او در سال 324 در بغداد درگذشت.

مقالات

  • مفهوم شناسی سلف، سلفی گری و سلفی

    «سلف» در لغت به معنی «پیشین» است با توجه به این تعریف، سلف معنایی نسبی دارد؛ به این صورت که هر زمانی، سلف زمان آینده ی خود است و در مقابل آن، «خَلَف» قرار دارد؛ مفهوم سلف، در اصطلاح اهل سنت و شیعه متفاوت است. این نوشتار به بررسی موضوع سلف و سلفی گری پرداخته است.

  • نفی خشونت از منظر قرآن و سنت

    یکی از بحث‌هایی که در این دوران مطرح شده، بحث «نفی خشونت از منظر قرآن و سنت» است. زمینه‌هایی پیش آمده است این بحث مورد توجه‌ی همه‌ی کسانی باشد که علاقه‏ مند به اسلام هستند یا نسبت به آن نگاه مثبت یا منفی دارند، لذا به این بحث پرداخته‏ و این بحث را یک بحث جدی در عرصه‌ی زندگی خود در نظر گرفته‏ اند.

  • بربهاری از کهن ترین تئوریسین های وهابیت

    قرن چهارم یکی از دوران های بسیار شگفت در تاریخ تمدن اسلامی است و از بالندگی و شکوه فرهنگی و تمدنی برخوردار است، ولی جریان ظاهر گرایی در بغداد توسط بربهاری با اقدامات تکفیری و خشونت آمیز در پی انحراف در این جنبش بود. این مقاله در پی تبیین دیدگاه ها و عملکرد افراطی خلف بربهاری است.

  • القاعده و تروریسم مذهبی

    بررسی منابعی که به مطالعه سازمان القاعده پرداخته­ اند نشان می­دهد که هر کدام از منظر خاصی به این سازمان نگاه کرده و آن را از نقطه ­نظر خاص خود، مورد کندوکاو قرار داده­اند. در این میان، سه دسته از نظریات وجود دارند که بیشتر از بقیه مورد توجه قرار گرفته­ اند.

  • بنیادگرایی اسلامی داعش- القاعده: تمایزهای ساختاری و ایدئولوژیکی

    در این مقاله تلاش شده تا با توجه شاخص‌های ایدئولوژیکی و ساختاری که داعش و رهبران آن ارائه داده‌اند، مقایسه موردی میان این گروه و القاعده انجام گیرد و تفاوتهای ساختاری و ایدئولوژیکی آنها مورد بررسی قرار داد.

  • بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی

    بنیاد گرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان های دینی است که در جهان اسلام دیده و شنیده می شود. این جریان به سه قالب احیاگرانه، اصلاح گرانه و بنیادگرایانه قابل طبقه بندی است که جریان بنیادگرا به لحاظ ماهیت سیاسی و بعضاً نظامی آن، جهان را تحت الشعاع خود قرار داده است.

  • جریان شناسی بنیادگرایی در جنبش های اسلامی

    بنیادگرایی پدیده ای جهانی نوین است که بیش تر خاص دنیای مسیحی و اسلام است. این واژه نخستین بار در سال 1920م وضع شد و بر فرقه های تعمیدگرا و معتقدان به آیین پرسبیتری اطلاق می شد که علیه مدرنیته قیام نمودند. بنیادگرایی یک امر پسامدرن است. با این حال، در مقابل ابزارهای مدرن (مانند رادیو، تلویزیون، ارتباطات رایانه ای) که باب طبعشان است، مقاومتی از خود نشان نمی دهند.

  • چقدر با تروریست‌های دنیا آشنا هستید؟

    به بهانه کشته شدن رهبر گروه تروریستی طالبان در پاکستان به سراغ گروهک‌های تروریستی رفتیم که این روزها فعال هستند و با پافشاری بر روی عقیده‌های‌شان دست به جنایت‌های عجیبی می‌زنند.

  • سازوکار نیروگیری و نحوه عمل جریانهای تکفیری در گفت‌وگو با دکتر فیرحی

    تحرکات افراط‌گرایان مسلح در سوریه و عراق به شدت تحت‌الشعاع تکاپوهای داعش قرار گرفته و داعش به کنشگر محوری تروریست‌ها در سوریه و عراق و حتی در بخش‌های دیگری از جهان بدل شده است

  • روش شناسی پیامبر(ص) در تقویت اتحاد مسلمانان و تعدیل افراط گرایی

    دعوت‌ پيامبر(ص) به وحدت و فراتر از آن محبت رمز پيروزي و سرافرازي مسلمين در صدر اسلام‌، در جامعه بود. آن حضرت بعنوان" رسول مهربانی" با ارایه روش دین مدارانه ؛سبب گردید که مردم از تفرقه و تنش هـاي سـياسي، اجتماعي و فکري پرهيز کنند. اين موارد از مهم‌ ترين‌ اصول و دستاوردهاي پيامبر (ص) بوده است.

  • تعدیل افراط گرایی دینی؛ براساس روش شناسی ائمّه(ع) در مواجهه با تفکر غالیان

    روش شناسی امامان شیعه علیهم السّلام در برخورد‌ با پدیده‌ی غلو‌نشان می دهد تعدیل در افراط گرایی و مبارزه با بدعت های نادرست ؛سسب می شود تا در دین،نـاخالصی‌ پدیـدار نگردد و الوهیت انسانی مطرح نشود و دربـاره‌ی جـامعه‌ی اسلامی بـه‌ شـرک در خـالقیت و ربوبیت‌ گرفتار‌ نگردند‌ و پاکـی و خالصی شریعت،همچنان‌ محفوظ و مصون بماند.

  • آیندۀ داعش و تفکرات سلفی در خاورمیانه

    داعشدکتر یحیی فوزی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی است. او پس از سال‌ها تدریس درس جنبش‌های اسلامی، کتاب «جنبش‌های اسلامگرای معاصر: بررسی منطقه‌ای» را به رشتۀ تحریر درآورد که در آن تلاش کرده علل شکل‌گیری اندیشۀ سیاسی و روند تحولات این جنبش‌ها و جریانات را شناسایی کند.

  • افغانستان و گروه طالبان

    طالبان افغانستانطالبانیسم به عنوان یک جریان سیاسی، واکنشی بود به ناکار آمدی و بی اعتباری گفتمان دولت جهادی. ناکامی جهادگران در بنیاد گذاری نظم سیاسی فراگیر و مقبول، جامعه ی افغانستان را با آنارشی و نابسامانی روبه رو ساخت.

  • استراتژی انحرافی ابن تیمیه در تفسیر آیات قرآن

    در طول تاریخ اسلام، مفسران هر یک با شیوه خاصی به تفسیر آیات قرآن پرداخته‌اند. از این‌رو شایسته است به بازنگری و ارزیابی آن روش‌ها و بیان نکات ضعف و قوت آنها پرداخته شود. یکی از آن شیوه‌ها، شیوه ابن­ تیمیه است که در عصر ما نقد و بررسی آن ضروری به نظر می‌آید.

  • گونه‏ شناسی فکری جنبش‏های اسلامی معاصر و پیامدهای سیاسی امنیتی آن در جهان اسلام

    گونه شناسی جنبش های اسلامیجنبش‌های اسلامی، ویژگی‌های متنوع و مختلفی دارند که از لحاظ شکلی و سازمانی، فکری و عقیدتی، اهداف و منافع، محیط تاریخی و جغرافیایی، عملکرد و مبارزه و دیگر موارد، قابل طرح و مداقه علمی‌اند. هدف ما در این پژوهش، گونه‏ شناسی فکری این جنبش‏ها می‏باشد.

پرسش و پاسخ

  • نام اصلی سازمان القاعده چیست و اهداف آن چه بوده است؟

    «جبهه جهاد علیه صلیبیون و یهود» نام اصلی تشکیلات افراطی و تکفیری القاعده است. این تشکیلات هدف اصلی خود را مبارزه با آمریکا و هم پیمان های جهانی و منطقه ای اش اعلام کرد و در این زمینه به عملیات های متعددی علیه آمریکا دست زد.

  • آیا تکفیر نکردن کافر سبب کفر می شود؟

    انحراف تکفیری ها این است که آنها مواردی که باعث خروج یک مسلمان از دین می گردد را صحیح درک نکرده اند. تکفیری ها می پندارند در برخی از موارد فرد مسلمان بواسطه یک گناه کبیره از دین خارج می گردد. حال آن که صرف یک گناه به تنهایی موجب خروج از دین نیست.

  • آیا وهابیت قائل به اجتهاد هستند؟ دیدگاه آن ها نسبت به اجتهاد چیست؟

    اجتهاد از منظر وهابیت از نازل­ترین نوع اجتهاد است که مبتنی بر اخباری گری و ظاهرگرایی است و شرایطی را که علما برای اجتهاد لازم می دانند آنان ضروری نمی ­دانند. لذا گاهی برای بیان حکم شرعی به احادیث ضعیف و حتی مجعول استناد می­ کنند.

  • دیدگاه وهابیت نسبت به مکاتب فقهی و کلامی اهل سنت چیست؟

    وهابیت با مکاتب فقهی همچون: احناف، شوافع، حنابله وبخصوص مکاتب کلامی مانند اشاعره و ماتریدیه به مخالفت پرداخته و آنها را بدعت گذار و حتی کافر دانسته است.

  • کتابهایی از علمای اهل سنت نام ببرید که در جواز برگزاری جشن میلاد پیامبر اسلام نگارش شده است.

    پس از انتشار عقاید ابن تیمیّه مبنی بر تحریم برگزاری جشن میلاد نبی اسلام صلی الله علیه و اله، علمای اهل سنت به مخالفت با وی پرداخته و با نوشتن کتاب های متعددی آراء و نظرات وی را رد کردند. 

  • آئين وهابيت چيست ؟ و پايه گذار آن كيست؟

    وهابیتآئيـن وهـابـيـت, هـر چند به ظاهر زائيده انديشه محمد بن عبدالوهاب نجدى است, ولى ريشه هاى آن مربوط به ابن تيميه  اسـت, كـه در سـال 728 در زنـدان دمشق درگذشت, و نوشته هاى اين شخص, اساس معتقدات وهابيان را تشكيل مى دهد.

  • آیا توسل به اولیای الهی شرک است؟

    وهابیت می پندارند توسل بدعت، حرام وحتی شرک است. این در حالی است که هر نوع دعا و درخواست، هنگامي رنگ شرك به خود مي‌گيرد كه‌انسان برای درخواست‌شونده، نوعي‌خدایی در امور قائل شود. ضمن اینکه آیات قران و سیره عملی صحابه پیامبر اکرم وعلمای اسلام موید توسل است.

  • آیا در خواست از اولیاء الهی پس از مرگ آنها جایز است؟

    وهابیت می پندارد استمداد از اولیاء الهی پس از درگذشت آنها شرک است. این در حالی است که مرگ پایان زندگی نیست و انسان‌ها پس از مردن به زندگی خود در جهان دیگر ادامه می‌دهند. ضمن اینکه حیات و ممات شاید در مفید بودن یا نبودن آن موثر باشد ولی در توحید و شرک موثر نیست.

  • نظر علمای اهل سنت در مورد گروه های تکفیری چیست؟

    آنچه در ادامه به آن اشاره می شود نظرات برخی از علمای اهل سنت ایران در مورد گروه های تکفیری و تکفیر بی رویه است.

  • ارتداد چیست و چه عواملی موجب ارتداد می شود؟

    بازگشت به کفر را ارتداد می گویند. انکار اصل دین، انکار ضروری دین و انکار یکی از احکام قطعی ولی غیرضروری دین از عوامل ارتداد می باشد.شرائط مرتد شامل: بلوغ، کمال عقل، اختیار، علم مرتد به مدلول لفظ و قصد داشتن به مدلول لفظی که به کار می برد می باشد. 

  • تفاوت توحید ربوبی و توحید الوهی در چیست؟

    توحید الوهیتفسیر ربوبیت به خالقیت، و الوهیت به پرستش از اشتباهات فاحش وهابیت است. ربوبیت از کلمه «رب»به معنای صاحب گرفته شده است، و صاحب و مالک بودن تناسب با خالقیت و آفرینندگی ندارد، بلکه مناسب با مقام کارگردانی و تدبیر آنهاست. اله نیز به معنای معبود نیست.

  • عوامل موفقیت محمد بن عبدالوهاب در شکل گیری وهابیت چیست؟

    وهابیتتاریخ اندیشه اسلامی همواره شاهد به وجود آمدن فرقه ها و مذاهب گوناگون و با انگیزه ها و مبانی مختلفی بوده و برخی از آنان پس از چندی به فراموشی سپرده شده اند. در این میان، فرقه وهابیت با اینکه از اندیشه های دینی محکمی نیز برخوردار نیست اما همچنان پا برجاست.

  • وهابیت چه جنایت هایی در مکه و مدینه مرتکب شدند؟

    از جنايت هاي آل سعود و وهابيت، تخريب آثار و اماکن اسلامي است که در اینجا به برخی از جنایت های وهابیت در تخریب اماکن اسلامی اشاره می شود.

  • ادله جواز توسل به اوليای الهي چیست؟

    حضرت آیت الله العظمی سبحانی در پاسخ به این پرسش که آيا توسل به اوليای الهي صحيح و مشروع است و ريشه در كتاب خدا و سنت پيامبر(ص) دارد؟،این گونه جواب داده است:

  • ادله جواز بوسیدن ضریح معصومین و امامزاده ها چیست؟

    قبور و ضریح پيامبر گرامي اسلام و ذريه مطهر ايشان و نيز انبياء و اولياء برای برخي از مسلمانان از حرمت بالایی برخوردار است.