برگزیده ها

جریان ها

  • ظهور و انحطاط انصار الشریعة در لیبی

    بهار عربی و آغاز قیام ملت‌های عرب علیه دولت‌های مستبد و دست‌نشاندهٔ غرب، هرچند ابتدا نویددهنده تحولی عظیم در میان توده‌های مسلمان بود، اما برآیند آن در کشورهایی مثل تونس، مصر، لیبی و اردن، با چیزی که جامعهٔ مسلمان انتظار آن را داشت بسیار متفاوت بود. این قیام‌ها برای برخی، مثل مردم تونس انحراف این جریان از مسیر اصلی را در برداشت؛ برای برخی مثل مردم مصر، پس از موفقیتی نسبی، کودتای نظامی به همراه داشت؛ و برای مردم لیبی، نبود دولت مرکزی و مقتدر را رقم زد.

  • شبکه حقانی (2)

    این تشکیلات مسلح افغانی منتسب به مولوی «جلال‌‌الدین حقانی» سرکرده نخست آن می­باشد. وی یکی از سرکردگان مقاومت مسلحانه علیه نیروهای اشغالگر شوروی در دهه هفتاد و هشتاد قرن گذشته به شمار می­رود.

  • طالبان پاکستان

    جنبش طالبان پاکستان (تحریک طالبان پاکستان) یک سازمان فراگیر از گروه‌های شبه‌نظامی اسلام‌گرا است که در شمال‌غربی پاکستان، در مناطق قبیله‌ای فدرال در طول مرز افغانستان مستقر هستند.

  • گردان های عبدالله عزام

    گردان‌های عبدالله عَزّام سازمانی مسلح است که ادعای اسلام­گرایی با رویکرد تکفیری دارد. با انفجارهای روز 19 نوامبر 2013 برابر با 8 دی 1392 در برابر سفارت ایران در بیروت نام گردان­های عبدالله عزام برای رسانه ­های خبری پررنگ‌تر شد.

  • طالبان

    طالبان به معنای طلبه‌ها، نام گروهی از شبه نظامیان روحانی مخالف دولت افغانستان است که دارای عقاید دگم مذهبی و وابسته به مکاتب حنفی و وهابی در دین اسلام است.

  • سپاه صحابه(2)

    یکی از گروه های افراطی و مسلح وابسته به مدارس دیوبند در پاکستان سپاه صحابه است که توسط مولانا جهنگوی در سال 1404 قمری تاسیس شد.

  • جیش محمد

    جیش محمد (به اختصار JeM) گروهی اسلام‌گرا و شبه‌نظامی است که به دنبال جدا کردن کشمیر از هند از راه مبارزه مسلحانه است.

  • جنبش اسلامی ترکستان شرقی

    جنبش اسلامی ترکستان شرقی بخشی از سازمان آزادی‌بخش ترکستان شرقی است که 120 سال قبل برای کسب استقلال از دولت مرکزی تشکیل شده بود. این جنبش از ترک‌های اویغور جدایی‌طلب ایالت سین کیانگ چین می‌باشند. ایالت سین کیانگ منطقه مسلمان‌نشین در چین است.

  • انصار الشریعه یمن

    حزب انصارالشریعه یمن در واقع بازوی سیاسی و یا چهره دیگر القاعده در این کشور است که در راستای تحقق اهداف القاعده در این کشور گام برمی دارد.

  • سلفیت سنتی(وهابی) در یمن

    از دیرباز، سعودی­‌ها به یمن به عنوان کشور زیردست خود نگریسته­‌اند که نیروی کار آنها را فراهم آورده و مانند بحرین، تحت الحمایه آنان است. از این رو همواره نسبت به گسترش تفکر وهابی در یمن اهتمام داشته اند.

مقالات

  • الگوسازی از طالبان برای نجات القاعده

    در روزهایی که طالبان، رویکردهای پیشین خود را تعدیل کرده و تغییر می‌دهد، گرایش به سلفیت و وهابیت را ممنوع اعلام کرده و با ایران و آمریکا به مذاکره می‌نشیند، القاعده و رهبران فکری آن درپی خروج آبرومندانه از افغانستان بوده و به دنبال راهی جهت تأسیس پایگاهی مقبول در میان نسل جدید سلفیان تکفیری هستند.

     

  • سلفیت سعودی؛ چالش بقاء

    سال‌های متمادی است که سلفیت با قرائت سعودی آن چه از لحاظ فکری و یا از حیث شکل و قالب آن، بر عرصه‌های متعددی در جهان اسلام تسلط یافته و مدارس، مساجد، مراکز فکری و مبلغان بسیاری را جهت ایجاد و ادامه سیطره خود، تربیت کرده است.

  • اندیشه‌ی سیاسی اسلام: مورد مطالعاتی "جهیمان العتیبی"

    بازخوانی واقعه‌ی اشغال مسجدالحرام در اول ماه محرم سال 1400 ه.ق به‌رهبری "جهیمان العتیبی" یکی از سرفصل‌های مطالعاتی برای فهم ریشه‌های جریان تکفیر در جهان اسلام است. عطف به این واقعیت که ظرفیت‌های فکری حرکت جهیمان، جریان‌های جهادی پس از خود را نیز تحت تأثیر قرار داده است، بازخوانی اندیشه‌ی سیاسی وی را ضروری می‌سازد.

  • (مروری بر اهداف طالبان و چالش‌های پیش روی آن) نقشه جنگ طالبان و دلایل شکست احتمالی آن

    به نظر می‌رسد که توازن قدرت در افغانستان به میل طالبان تغییر می‌کند. این گروه تلاش می‌کند از طریق برقراری ارتباط با رهبران جهادی قدرتمند مانند اسماعیل خان و عطامحمد نور و دعوت از آنها به مذاکره و توافق با طالبان، همراه با وعده حفاظت و اعطای پست در حکومت اسلامی‌آینده، دولت افغانستان را تضعیف کند. در همین حال، جناح دیپلماتیک طالبان در قطر تلاش می‌کند تا مشروعیت بین المللی این گروه را به آن بازگرداند. چنین سودایی در حالی بر تفکر این گروه حاکم است که هیچ یک از قدرت‌های منطقه خواهان سلطه طالبان بر افغانستان همانند دوران پیشا 2001 نیست و به لحاظ نظامی نیز این گروه سال‌هاست که در مرحله چریکی به سر می‌برد و هنوز قادر نیست عملیات‌های منظم با چند هزار نیرو را انجام دهد.

  • القاعده و طالبان اختلافات و همکاری مشروط

    آیا القاعده و طالبان واقعاً یک  جریان فکری و عملیاتی در قالب دو نهاد هستند؟
    اختلافات این دو جریان چیست؟
    هماهنگی جنبش طالبان با سازمان القاعده تحت چه شرایطی و به چه میزان است؟

  • مولفه هاي توحيد عبادي در مقارنه ديدگاه اماميه و سلفيه

    توحيد و مساله خداپرستي رکن اساسي دين مبين اسلام است؛ مساله اي که تمام مسلمانان در اصل آن با هم هيچ اختلافي ندارند. اما مشکل، تعبيرات و تعريفات مختلفي است که بعضي از مذاهب از آن دارند؛ در اين ميان فرقه اي به نام وهابيت عقايدي را براي خود برگزيده که اساس اين عقايد در توحيد عبادي است.

  • دیدگاه ابن‌تیمیه در تعارض عقل صریح و نقل صحیح

    ابن‌تیمیه یکی از شخصیت‌هایی است که در قرن هفتم با ارائۀ کتاب‌ها و نظریه‌های خود، موجب ایجاد جریان سلفی تندرو در شبه‌جزیره عربستان شده است. آرا و نظریه‌های وی، در عربستان از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. وی در کتاب خود با عنوان درء تعارض العقل و النقل سعی کرده است تا ثابت کند که بین عقل و نقل هیچ تعارضی وجود ندارد و همچنین به بیان گونه‌های تعارض پرداخته است.

  • فرایند شکل‌گیری اصطلاح «نواقض الاسلام» و کاربرد آن در تألیفات سلفیت نوین

    اصطلاح «نواقض الاسلام» به‌معنای اموری است که ارتکاب آنها موجب ارتداد ‏و خروج شخص از دایرۀ اسلام می‌شود. این اصطلاح در آیات قرآن، روایات نبوی، ‏سخنان صحابه و تألیفات علمای اهل‌سنت استعمال نشده است و نخستین فردی ‏که آن را برای موجبات ارتداد به‌کار برد، محمد بن عبدالوهاب است.

  • مطالعه تطبیقی خط ‌ مشی سیاسی سلفیت اصلاحی- تنویری و سلفیت جهادی- تکفیری

    مواضع نظری و عملی گروه‌های سلفی در پی دگرگونی شرایط تاریخی– اجتماعی و الزامات سیاسی، در معرض تحول و تغییر بوده است. جنبش سلفیه به‌عنوان یکی از حرکت‌های تاثیرگذار در جهان اسلام طی صد سال اخیر، محرک و موجد جنبش‌های سیاسی و اجتماعی در کشورهای اسلامی بوده است.

  • بررسی و نقد اندیشۀ سلفیۀ جهادی در عملیات انتحاری

    امروزه در دهکدۀ جهانی، مسئلۀ اسلام‌هراسی که سابقۀ آن به دوران ظهور اسلام بر می‌گردد، در رأس اخبار رسانه‌های دنیا قرار گرفته است. اصلی‌ترین بازیگران اسلام‌هراسی، گروه‌های جهادی نوظهوری همانند القاعده، جبهةالنصره، داعش و بوکوحرام هستند که به‌دلیلِ نداشتن فهم درست از استشهاد و عدم‌ رعایت ضوابط آن، به‌عنوان یک ابزار هجومی در مقابل مخالفان خود به هر قیمت و انگیزه‌ای از آن استفاده می‌کنند.

مفاهیم

  • هجرت

    هجرت یکی از مفاهیم اساسی و پر کاربرد در بین گروه های تکفیری است. گروه های تکفیری پس از جاهلی خواندن جامعه و تکفیر آن، هجرت را یکی از راهکارهای مقابله با جاهلیت و فرار از جامعه کفار معرفی کرده اند و از آنجایی که مقوله هجرت در آموزه های دینی از جایگاه ویژه ای برخوردار است، گروه های تکفیری در پیشبرد اهدافشان از آن بهره برده اند.

  • مسجد ساختن بر روی قبور و نماز خواندن در کنار قبور

    یکی از اشکالات تکفیری ها این است که ساخت مسجد بر روی قبور جایز نیست. محمد بن عبدالوهاب در این باره می نویسد: لا يشرع بناء المساجد على القبور، ولا الصلاة عندها؛ ساختن مسجد بر روی قبور و ماز خواندن در کنار قبور مشروع نیست.

  • دعا در کنار قبور

    یکی از شبهات تکفیری ها این است که دعا و نماز در کنار قبور جایز نیست. از نگاه آنها در زیارت قبور تنها سلام دادن و طلب آمرزش نمودن از خداوند برای میت جایز است اما دعا کردن در کنار قبور جایز نیست.  

  • آل الشیخ

    آل الشیخ، به علمایی که از نسل محمد بن عبد الوهاب هستند اطلاق می‌شود. طبق معاهده محمد بن عبد الوهاب و سعود، آل الشیخ متولی امور مذهبی و آل سعود متولی امور سیاسی و حکومتی عربستان می باشد. به مرور زمان در سایه رابطه دو سویه آل سعود و آل شیخ، عربستان سعودی زیر نفوذ کامل این دو خانواده قرار گرفت.

  • اسلام در نظر فقهای فریقین

    اسلامفقهای شیعه و سنی، صرف اقرار به شهادتین را برای اسلام کافی دانسته اند و گفته اند به شرطی اقرار به شهاتین برای تحقق اسلام کافی است که شخص، منکر ضروری دین نباشد.

  • تقلید در دیدگاه سلفی‌های تکفیری

    تقلیدهمه مذاهب اربعه قائل به تقلید خاص از امام مذهب خود هستند و لذا احناف هیچ‌گاه از احمد حنبل و بقیه ائمه اربعه تقلید نمیکنند و نیز شوافع فقط از محمدبن ادریس شافعی تقلید می‌کنند و مجتهدین آنها تنها در مذهب امام خود اجتهاد می‌کنند. اما وهابیون و سلفی‌های تکفیری این اعتقاد را برنتافته‌اند و تقلید را انکار کرده و قائل به اجتهاد حتی در زمان فعلی شده اند. آنان با تعابیر تندی به تقلید اهل سنت از مذاهب اربعه اعتراض کرده‌اند و حتی آنرا شرک پنداشته‌ و قائل آنرا خارج از اسلام دانسته‌اند.

  • سلفیه جهادی

    جهادیون یا سلفی جهادی مجموعه یا افرادی که دارای تفکر جهاد مسلح بر علیه حکومتهای موجود در جهان اسلام وبر ضد دشمنان خارجی می باشند ودارای تفکر مشخصی که براساس مبادی حاکمیت و قواعد ولاء و براء و قواعد اساسی جهاد بنا شده است

  • انقطاع عمل بعد از موت

    مرگ در نگاه وهابیت به عنوان پایان عمل ذکر شده است. لذا درخواست هر گونه عمل، اعم از دعاکردن یا اجابت حوائج از میت منتفی دانسته شده، حتی اگر میت، برترین مخلوقات عالم، پیامبر اعظم (صلّی الله علیه و آله) باشد.

  • حیات برزخی

    اعتقاد به عالم برزخ یک اعتقاد مشترک میان همه مذاهب اسلامی حتی سلفی هاست. عالمی که میان این جهان و عالم آخرت به نام عالم برزخ قرار گرفته است که ارواح همه انسان ها پس از مرگ تا روز قيامت در آن قرار مي گيرند.

  • ظاهر گرایی از دیدگاه سلفیها

    ظاهر گرایی، متن گرایی افراطی است که با نادیده انگاشتن قرائن لازم در فهم نصوص، موجب به وجود آمدن تفسیرهایی تنگ نظرانه و غیر منطبق با سایر آموزه‌های دینی می شود.

پرسش و پاسخ

  • آیا عائشه منکر سماع موتی است؟

    یکی از مبانی توسل و استغاثه به ارواح اولیای الهی در عالم برزخ، مسئله سماع موتی است. وهابیت می گویند توسل و استغاثه به مردگان جایز نیست چون ارواح انبیا و اولیای الهی قادر به شنیدن صدای زندگان نیستند و در عالم برزخ بی خبر از احوال زندگان به‌سر می‌برند یکی از ادله آنها بر نشنیدن مردگان سخن عائشه است که دلالت می کند که عایشه معتقد به عدم سماع موتی بود.

     

  • آیا تعریف سلفیه از عبادت، جامع افراد و مانع اغیار است؟

    وهابیت برای عبادت تعاریفی را در متون خود آورده اند که مورد نقد و بررسی قرار می گیرد. در اینجا چهار تعریف آورده شده و مورد ارزیابی قرار گرفته است.

  • آیا توسل، استغاثه، استشفاع و تبرک مصداق عبادت غیر الله و شرک است؟

    علمای اسلام عبادت را به معنای «خضوع و خشوع به قصد تعبد، همراه با اعتقاد به الوهیت و ربوبیت برای مخضوع له» می داند که در قالب دعا، وضو، نماز، روزه، حج، زکات، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، احسان به اهل ایمان، تقوی و تعاون برای تحقق آن و سایر فرامین دینی تبلور می بابد.

  • آیا چنانچه سلفیان می گویند؛ تقیه مسلمان در برابر مسلمان داخل در نفاق و کذب است؟

    امامیه بر این باور است که تقیه اصلی قرآنی و به معنای کتمان ایمان است و برای حفظ جان مومن از خطرات تشریع شده و هیچ ربطی به نفاق ندارد چرا که نفاق به معنای کتمان کفر است.

  • آیا شیعیان به خاطر اعتقاد به مقامات اهل البیت غالی و کافر هستند؟

    علمای امامیه مانند اهل سنت غالیان را کافر می دانند اما این را قبول ندارند که عصمت و اطلاع از غیب و یا تصرف در هستی مصداق غلو باشند اساسا اطلاع از غیب و قدرت تصرف در هستی اختصاص به امامیه ندارد بلکه اهل سنت نیز برخی از مقامات فوق را برای برخی از بزرگان خود قائل اند و کسی آنها را به خاطر این عقیده، تکفیر نکرده است.

  • آیا شیعه قائل به کفر اهل سنت است؟

    یکی از اتهاماتی که دائما علیه شیعه مطرح می شود مسئله تکفیر اهل سنت به خاطر عدم پذیرش امامت است. آیا شیعه، اهل سنت را به خاطر این مسئله تکفیر کرده و خارج از دایره اسلام می داند؟

  • آیا بزرگان اهل سنت درباره سماع موتی ادعای تواتر معنوی کرده اند؟

    اکثر سلفی ها ادعا دارند، مسأله سماع موتی از جمله ادعاهایی است که مخالفین سلفیه در توجیه و جواز توسل و استغاثه به اموات آن را مطرح می کنند. این در حالی ایت که برخی از بزرگان اهل سنت و سلفیه درباره سماع موتی در قبر ادعای تواتر معنوی و استفاضه آثار در این مورد کرده اند. 

  • آیا جشن گرفتن به مناسبت میلاد پیامبر(ص) بدعت است؟

    می­دانم که مولود­ي‌خانی برای پیامبر(صلّی الله علیه وسلّم) هرچند پس از سه قرن پدید آمد، ولی امری است که مورد تأیید کتاب و سنت است و فضایل بی­شماری دارد. علمای عاملی که دوستدار خدا و رسولش می­باشند، بدین موضوع پرداخته و به آن توصیه کرده­ اند.

  • اهل سنت واقعی از نگاه ابن عثیمین چه کسانی هستند؟

    ابن عثیمین از شخصیت های برجسته وهابی است. مراد وی از اهل سنت فقط وهابیت است، نه هیچ یک از مذاهب کلامی یا فقهی دیگر؛ بلکه از نظر او نه تنها حنفی ها و شافعی ها و مالکی ها و اشعری ها و ماتریدیه ها و صوفیه از اهل سنت نیستند، بلکه اهل بدعت نیز به شمار می روند.

  • آیا سند روایت مالک الدار در جواز توسل به رسول خدا صحیح است؟

    روایت مالک الدار از جمله روایاتی است که بر جواز توسل و طلب دعا از رسول خدا در زمان ممات دلالت می کند از این رو مخالفان در جهت تضعیف روایت برآمده اند، آنچه در ادامه می آید تصحیح سندی این روایت است.