برگزیده ها

جریان ها

  • طالبان پاکستان

    جنبش طالبان پاکستان (تحریک طالبان پاکستان) یک سازمان فراگیر از گروه‌های شبه‌نظامی اسلام‌گرا است که در شمال‌غربی پاکستان، در مناطق قبیله‌ای فدرال در طول مرز افغانستان مستقر هستند.

  • گردان های عبدالله عزام

    گردان‌های عبدالله عَزّام سازمانی مسلح است که ادعای اسلام­گرایی با رویکرد تکفیری دارد. با انفجارهای روز 19 نوامبر 2013 برابر با 8 دی 1392 در برابر سفارت ایران در بیروت نام گردان­های عبدالله عزام برای رسانه ­های خبری پررنگ‌تر شد.

  • طالبان

    طالبان به معنای طلبه‌ها، نام گروهی از شبه نظامیان روحانی مخالف دولت افغانستان است که دارای عقاید دگم مذهبی و وابسته به مکاتب حنفی و وهابی در دین اسلام است.

  • سپاه صحابه(2)

    یکی از گروه های افراطی و مسلح وابسته به مدارس دیوبند در پاکستان سپاه صحابه است که توسط مولانا جهنگوی در سال 1404 قمری تاسیس شد.

  • جیش محمد

    جیش محمد (به اختصار JeM) گروهی اسلام‌گرا و شبه‌نظامی است که به دنبال جدا کردن کشمیر از هند از راه مبارزه مسلحانه است.

  • جنبش اسلامی ترکستان شرقی

    جنبش اسلامی ترکستان شرقی بخشی از سازمان آزادی‌بخش ترکستان شرقی است که 120 سال قبل برای کسب استقلال از دولت مرکزی تشکیل شده بود. این جنبش از ترک‌های اویغور جدایی‌طلب ایالت سین کیانگ چین می‌باشند. ایالت سین کیانگ منطقه مسلمان‌نشین در چین است.

  • انصار الشریعه یمن

    حزب انصارالشریعه یمن در واقع بازوی سیاسی و یا چهره دیگر القاعده در این کشور است که در راستای تحقق اهداف القاعده در این کشور گام برمی دارد.

  • سلفیت سنتی(وهابی) در یمن

    از دیرباز، سعودی­‌ها به یمن به عنوان کشور زیردست خود نگریسته­‌اند که نیروی کار آنها را فراهم آورده و مانند بحرین، تحت الحمایه آنان است. از این رو همواره نسبت به گسترش تفکر وهابی در یمن اهتمام داشته اند.

  • التوحید و الجهاد فی ارض الکنانه (توحید و جهاد در مصر)

    یکی از پیش­ قراولان گروه­های سلفی جهادی معاصر در کشور مصر، جنبش التوحید و الجهاد فی ارض الکنانه است که در این مکتوب با نام اختصاری جنبش توحید و جهاد معرفی می­گردد.

  • لواء التوحید

    لواء التوحیدگروه لواء التوحید هم زمان با ورود جیش الحر در سال 2012م و توسط شخصی به نام «عبدالقادر الصالح» و نظامی جدا شده از ارتش سوریه به نام «یوسف الجادر» معروف به ابو فرات شکل گرفت و نقش مهمی در سیطره بر معظم روستاهای حلب و مناطق مختلفی از شهر حلب داشت.

مقالات

  • بررسی و تقویت نقدهای «محمد بن علوی مالکی» بر «محمد بن صالح عثیمین» درباره توسل

    استدلال های وهابیت دربارة «توسل » تا چه میزان با مواضع متفکران اهل سنت تطابق دارد؟ نگارندة مقاله برای پاسخ به این پرسش، به بررسی دیدگاه های «محمد بن علوی مالکی » و «محمد بن صالح عثیمین » از علمای اهل سنت پرداخته و روشن می کند که استدلال وهابیت در این باره پذیرفته نیست.

  • نقد ادلۀ قرآنی برقعی دربارۀ برزخ از دیدگاه علمای شیعه

    برقعی در کتاب «خرافات وفور در زیارات قبور»، به نقد اعتقاد به زیارت و توسل به اولیای الهی پرداخته است. وی با استناد به آیات قرآن مدعی می‌شود که در عالم برزخ، حيات كامل وجود ندارد و برزخ تنها شبه‌حياتی است كه فاقد بسياري از صفات حياتي از قبيل بينايي، شنوايي و... است.

  • بررسی تطبیقی مبانی کلامی سید قطب و سلفیه در مباحث توحید و تکفیر

    تفحص در مکتوبات سید قطب، تضادهای عمیق وی با قاطبة سلفیة سنتی در تبیین مباحثی چون توحید صفاتی را آشکار می سازد؛ به ویژه این که او در تقابل تام با بنیان های توحیدی سلفی ها، قائل به جزئیت توحید حاکمیت و تشریع در مفهوم توحید الوهی است. در این میان، نقطة عطف مدعیات سید قطب به تاکید وی بر مدخلیت عمل در تکفیر حاکم بغیر ما انزل الله و محکومین وی بازمی گردد.

  • تكفير در انديشه كلامى ابوالثناء آلوسى با محوريت تطبيق رويكرد وى بر جريان فكرى سلفيه

    يكى از مهم ترين تلاش هاى سلفيه در تقويت آراء افراطى شان، سعى در انتساب آراء اين جريان به علماى بزرگ اهل سنت همچون ابوالثناء آلوسى است. ليكن با تطبيق منهج آلوسى بر مبانى سلفيه در مسئله «تكفير»، تضاد اصولى وى با اين جريان آشكار مى گردد.

  • ابن تيميه از ديدگاه علماي شافعي

    وی «ابوعباس احمد بن عبدالحليم» معروف به ابن­ تيميّه، بنیانگذار فکری وهابیّت در سال 661ه.ق در حــرّان ـ از توابع ترکیه کنونی­ ـ به دنيا آمد. به علت ترس از حملات مغولان به شام، عبدالحليم پدر وى با تمام خانواده­اش به دمشق كوچ كردند.

  • بررسي تطبيقي توحيد و شرک از ديدگاه مذاهب اسلامي و جريان‌هاي تکفيري

    بيشترين واژه‌هاي به کار رفته در وهابيت «توحيد» و «شرک» مي‌باشند؛ به همين جهت، بايد به بررسي و تبيين مفهومي که وهابيت از اين دو واژه در نظر دارد، پرداخت. از انتقادهاي تندي که وهابي‌ها به ديگر فرق اسلامي وارد مي‌کنند مي‌توان از زيارت قبور انبياء، صالحان و علما و توسل به آنها تحت عنوان تعظيم شعائر ديني ياد کرد.

  • بررسی بدعت از دیدگاه البانی

    از آنجایی ‌که بحث بدعت یکی از بحث‌های مهم در بین سلفی‌ها و وهابی‌ها است، و از سوی دیگر، تفکر البانی در بین سلفی‌ها و وهابی‌ها تأثیرگذار است، در این مقاله در پی آنیم که بدعت را از دیدگاه البانی بررسی و تبیین کنیم و ضعف‌های دیدگاه وی را نشان دهیم.

  • گفت و گو با اندیشه تکفیر و مخالفان آن

    روی آوردن به اندیشه تکفیر عوامل گوناگونی دارد که افراد مختلف از آنها به عنوان توجیه کار خود استفاده می کنند، از قبیل فشارهای حکومتی، ادعای رجوع به قرآن و عمل به آن، ادعای عمل به سنّت، جهاد اسلامی و ادعای کفر مخالفین.

  • مشروعیت شدِّ رحال برای زیارت قبور

    شدّ رحال و بستن بار سفر برای زیارت قبور مطهر، از جمله قبر شریف پیامبر اعظم ، نه‌تنها مشروع است، بلکه از باب مقدمة عمل مستحبی (که همان زیارت قبور مطهر باشد)، رُجحان عقلی نیز دارد. منتها برخی اندیشوران فقه اهل سنت، در فرع مذکور مناقشه کرده‌اند؛ تا جایی­که با استناد به برخی روایات نبوی، سفر مسلمانان را برای زیارت قبور مطهر، بدعت و حرام شرعی دانسته اند.

  • وهابیت در سفرنامه دومینگو بادیا ای لبلیچ (علی بیک عباسی)، خاورشناس اسپانیایی

    از سال‌های پایانی سده هجدهم میلادی همزمان با افزایش سفرهای خاورشناسان در شبه جزیرة عربی، شکل‌گیری و رشد وهابیت و ظهور قدرت آل سعود زمینة تازه‌ای برای کنجکاوی آنان به وجود آورد. در این دوران، شبه جزیرة عربی شاهد ورود چندین خاورشناس اروپایی بود که در آثار خود اطلاعاتی دربارة این فرقة تازه تأسیس به مخاطبان اروپایی خود ارائه می‌کردند.
     

     

مفاهیم

  • هجرت

    هجرت یکی از مفاهیم اساسی و پر کاربرد در بین گروه های تکفیری است. گروه های تکفیری پس از جاهلی خواندن جامعه و تکفیر آن، هجرت را یکی از راهکارهای مقابله با جاهلیت و فرار از جامعه کفار معرفی کرده اند و از آنجایی که مقوله هجرت در آموزه های دینی از جایگاه ویژه ای برخوردار است، گروه های تکفیری در پیشبرد اهدافشان از آن بهره برده اند.

  • مسجد ساختن بر روی قبور و نماز خواندن در کنار قبور

    یکی از اشکالات تکفیری ها این است که ساخت مسجد بر روی قبور جایز نیست. محمد بن عبدالوهاب در این باره می نویسد: لا يشرع بناء المساجد على القبور، ولا الصلاة عندها؛ ساختن مسجد بر روی قبور و ماز خواندن در کنار قبور مشروع نیست.

  • دعا در کنار قبور

    یکی از شبهات تکفیری ها این است که دعا و نماز در کنار قبور جایز نیست. از نگاه آنها در زیارت قبور تنها سلام دادن و طلب آمرزش نمودن از خداوند برای میت جایز است اما دعا کردن در کنار قبور جایز نیست.  

  • آل الشیخ

    آل الشیخ، به علمایی که از نسل محمد بن عبد الوهاب هستند اطلاق می‌شود. طبق معاهده محمد بن عبد الوهاب و سعود، آل الشیخ متولی امور مذهبی و آل سعود متولی امور سیاسی و حکومتی عربستان می باشد. به مرور زمان در سایه رابطه دو سویه آل سعود و آل شیخ، عربستان سعودی زیر نفوذ کامل این دو خانواده قرار گرفت.

  • اسلام در نظر فقهای فریقین

    اسلامفقهای شیعه و سنی، صرف اقرار به شهادتین را برای اسلام کافی دانسته اند و گفته اند به شرطی اقرار به شهاتین برای تحقق اسلام کافی است که شخص، منکر ضروری دین نباشد.

  • تقلید در دیدگاه سلفی‌های تکفیری

    تقلیدهمه مذاهب اربعه قائل به تقلید خاص از امام مذهب خود هستند و لذا احناف هیچ‌گاه از احمد حنبل و بقیه ائمه اربعه تقلید نمیکنند و نیز شوافع فقط از محمدبن ادریس شافعی تقلید می‌کنند و مجتهدین آنها تنها در مذهب امام خود اجتهاد می‌کنند. اما وهابیون و سلفی‌های تکفیری این اعتقاد را برنتافته‌اند و تقلید را انکار کرده و قائل به اجتهاد حتی در زمان فعلی شده اند. آنان با تعابیر تندی به تقلید اهل سنت از مذاهب اربعه اعتراض کرده‌اند و حتی آنرا شرک پنداشته‌ و قائل آنرا خارج از اسلام دانسته‌اند.

  • سلفیه جهادی

    جهادیون یا سلفی جهادی مجموعه یا افرادی که دارای تفکر جهاد مسلح بر علیه حکومتهای موجود در جهان اسلام وبر ضد دشمنان خارجی می باشند ودارای تفکر مشخصی که براساس مبادی حاکمیت و قواعد ولاء و براء و قواعد اساسی جهاد بنا شده است

  • انقطاع عمل بعد از موت

    مرگ در نگاه وهابیت به عنوان پایان عمل ذکر شده است. لذا درخواست هر گونه عمل، اعم از دعاکردن یا اجابت حوائج از میت منتفی دانسته شده، حتی اگر میت، برترین مخلوقات عالم، پیامبر اعظم (صلّی الله علیه و آله) باشد.

  • حیات برزخی

    اعتقاد به عالم برزخ یک اعتقاد مشترک میان همه مذاهب اسلامی حتی سلفی هاست. عالمی که میان این جهان و عالم آخرت به نام عالم برزخ قرار گرفته است که ارواح همه انسان ها پس از مرگ تا روز قيامت در آن قرار مي گيرند.

  • ظاهر گرایی از دیدگاه سلفیها

    ظاهر گرایی، متن گرایی افراطی است که با نادیده انگاشتن قرائن لازم در فهم نصوص، موجب به وجود آمدن تفسیرهایی تنگ نظرانه و غیر منطبق با سایر آموزه‌های دینی می شود.

پرسش و پاسخ

  • آیا سفر به مدینه منوره به قصد زیارت قبر رسول الله اشکال دارد؟

    برخی مدعیان علم، در مسائل مربوط به پیامبر(صلّی الله علیه و آله) فضا را مشوش و آشفته می­کنند؛ مثلا ادعا می‌کنند که سفر به مدینه منوره، با هدف زیارت پیامبر(صلّی الله علیه و آله وسلّم) شرک است و هر کس که با این نیت سفر کند، مشرک شمرده می­شود! خواهشمندیم حکم دین را در این باره بیان فرمایید.

  • مرز بين تروريسم و جهاد در اسلام چيست ؟

    مرز بين تروريسم و جهاد، مبتنى بر عدم مشروعيت تروريسم و مشروعيت جهاد از ديدگاه اسلام مى‏باشد. براى دستيابى به پاسخى صريح و شفاف، ابتدا لازم است به صورت جداگانه يك بحث مفهوم‏شناختى در مورد اين مفاهيم ارائه و جايگاه هر كدام را در متون و منابع اسلامى مورد بررسى قرار دهيم.

  • آیا سلفیان تکفیری شیعه را مسلمان می دانند؟

    تمامی جریان های سلفی که امروز به جریان های تکفیری مشهور هستند به این مطلب اذعان دارند که باید با مسلمانان مهربان بود و با کفار دشمنی کرد. اکنون این سوال به وجود می آید، اگر اینگونه است پس چرا این جریان های تکفیری به صورت گسترده حکم به کفر مسلمانان می دهند؟

  • مقصود از آیاتی که به صراحت شفاعت را نفی می کند، چیست؟

    اگر بخواهیم به نتیجه ای درست در مورد شفاعت از دیدگاه قرآن کریم برسیم، باید مجموع آیات مربوط به آن را بررسی کنیم. استناد به بعضی آیات و نادیده گرفتن برخی دیگر، منجر به فهم نادرست و برداشت غیرقابل اعتماد است.

  • مخازن فکری این همه خشونت تکفیری چیست؟ و از کجا نشات و تغذیه می شود؟

    این پرسش جدی مطرح می شود که مخازن فکری این همه خشونت چیست؟ و از کجا نشات و تغذیه می شود؟ در واقع پاسخ های متعارفی که به این دسته خشونت داده شده کافی نبوده اند و در مواردی درست حدس زده شده است. به بررسی این موضوع پرداخته می شود.

  • آیا تکریم و بزرگ داشت قبور انبیاء و اولیاء تعظیم شعائر الهى است؟

    «شعائر خدا» چیزهایى است که موجب توجه و تقرّب انسان به خدا مى شود و مظهرى از مظاهر الهی است. انبیاء، اولیاء، صلحا و شهدا از مصادیق شعائر الله هستند و همان طور که در حال حیات احترامشان واجب بود، پس از مرگ نیز قبورشان باید مورد احترام باشد.

  • آیا طلب شفاعت از اموات شرک است؟

    ماهیت شفاعت وساطت در بخشش است و شفیع کسی را نمی بخشد. معتقدان شفاعت هم نمی گویند که شفیعان آنها را ببخشند بلکه از شفیعان تقاضا می کنند که نزد خداوند برای آنها استغفار کنند؛ طلب استغفار هم یک دستور قرآنی است.

  • آیا ابن تیمیه در عمل پیرو احمد بن حنبل بوده است؟

    هرچند رگه هايي از انديشه ي سلفي گري را مي توان در احمد بن حنبل مشاهده کرد، نمي توان وي را ابداع کننده ي مکتبي به نام سلفي گري برشمرد؛ زيرا در انديشه ي احمد، بيش از هر چيز مسأله ي نقل و حديث اهميت دارد و در عرصه ي اعتقادات، چندان مرزبندي هاي مکتب سلفي گري ديده نمي شود. 

  • آیا در طول تاریخ، وهابیت با غیر مسلمانان هم جنگ کرده است؟

    ا نگاهي به تاريخ جنگ هاي وهابيت، بدون هيچ اغراقي مي توان گفت که هيچ يک از جنگ ها و مبارزه هاي وهابيان، با دشمنان و کفار نبوده است؛ بلکه همه جنگ هاي آنان با مسلمانان، و بسياري از آن ها با حنبلي مذهبان بوه است.

  • ابن قيم جوزي چه تأثیری در ترویج افکار ابن تیمیه داشت؟


    شايد اگر در ميان شاگردان ابن تيميه، کسي مانند ابن قيم  نبود، نام و اثري از انديشه ي ابن تيميه بر جاي نمي ماند. وي در ميان شاگردان ابن تيميه، از همه به او و انديشه اش وفادار تر بود. ابن قيم، نويسنده اي پرکار بود و آثار بسياري از وي نقل شده است.